Nęst er žaš orkusamband

Meš vķsun til stjórnarskrįar sinnar, Lissabon-sįttmįlans, sękir Evrópusambandiš-ESB nś fram til aukinnar mišstjórnar ašildarrķkjanna og EFTA-rķkjanna ķ EES į hverju svišinu į fętur öšru.  Nś hefur veriš samžykkt į samstarfsvettvangi ESB og EFTA, aš orkumįl verši nęsta višfangsefni ę nįnari samruna (an ever closer union). Žetta mun koma hart nišur į hagsmunum Ķslendinga og Noršmanna, sem hafa mjög svipašra hagsmuna aš gęta innbyršis, en eru ķ ósambęrilegri stöšu viš ESB-rķkin ķ orkumįlum. 

Žetta stafar af žvķ, aš Noršurlöndin tvö framleiša nįnast alla sķna raforku śr endurnżjanlegum orkulindum, og žar er enginn hörgull į raforku į hagstęšu verši fyrir notendur, nema stašbundiš į Ķslandi vegna flutningsannmarka, sem er sjįlfskaparvķti. ESB-löndin flytja inn grķšarmikiš af orku, rafmagni, gasi og olķu, ašeins 13 % orkunotkunarinnar er sjįlfbęr og raforkan er žar dżr.  

Ķ Noregi eru um 20 TWh/įr af raforku til reišu į markaši umfram innlenda raforkužörf eša 15 % af vinnslugetu vatnsaflsvirkjana žar ķ landi.  Žetta er ašeins meira en nemur allri raforkuvinnslu Ķslands og er óešlilega mikiš, en stafar af lokun verksmišja, betri nżtni ķ notendabśnaši og ķ virkjunum viš uppfęrslu žeirra įsamt fjölda nżrra smįvirkjana.  Į Ķslandi er yfirleitt sįralķtil umframorka, žótt forstjóri Landsvirkjunar tilfęri hana sem rök fyrir aflsęstreng til śtlanda, og ótryggša orkan er seld tiltölulega hįu verši, sem gefur til kynna lķtiš framboš. 

Hins vegar getur snögglega oršiš breyting į žessu, og žaš er orkustjórnsżslustofnun ESB, ACER, sjįlfsagt kunnugt um.  Yfirlżsingar frį framkvęmdastjórn ESB sżna įhuga hennar į aš samžętta Noreg ķ raforkunet ESB, og žį er ekki ósennilegt, aš hśn renni hżru auga til Ķslands, žar sem raforkunotkun į mann er mest ķ heiminum. Tękin til žess eru aš yfirtaka rįšstöfunarrétt raforkunnar meš žvķ aš flytja ęšsta vald raforkuflutningsmįla ķ rķkjunum til ACER, leggja sęstrengi, stofna raforkumarkaš og samtengja ķ hvoru landi og samtengja žį viš raforkumarkaši ESB.  BINGO. Raforkan mun stķga ķ verši ķ Noregi og į Ķslandi og fara til hęstbjóšanda.  Į skrifborši bśrókrata kann žetta aš lķta vel śt, en žaš eru fórnarlömb ķ žessum višskiptum: almenningur į Ķslandi og ķ Noregi.  

Ķ įrbók 2018 norsku andófssamtakanna "Nei viš ESB" er mikinn fróšleik aš finna um ESB, ž.į.m. um "Orkusamband ESB".  Arne Byrkjeflot, stjórnmįlarįšgjafi "Nei viš ESB" į žar greinina "Energiunionen neste", og er hér aš nešan einn kafli žašan:

"ESB krefst ekki eignarréttarins, žaš krefst rįšstöfunarréttarins":

"Žrišji orkumarkašslagabįlkur ESB gefur tilefni til aš ręša um varanlega aušlind okkar, fossaafliš, ķ vķšu samhengi.  Ķ žetta skiptiš snżst mįliš ekki um eignarhaldiš, heldur um žaš, hver į aš stjórna og setja reglur um nżtingu rafmagnsins.  Žaš snżst um völd yfir innvišum.  ESB hefur auk žess kynnt įętlun sķna um žróun orkusambands sķns. Stefnan er sś, aš öll tiltęk raforka skuli streyma frjįlst yfir landamęri, žannig aš žeir, sem mest eru reišubśnir aš borga, fįi orkuna.  Žeir geta žį pantaš orkuna, hvašan sem er, frį Nordland (fylki ķ Noregi) eša frį Bretagne skaga Frakklands.  Žeir fį raforkuna į sama verši og žeir, sem bśa viš fossinn eša viš virkjunina.  Rafmagn er eina varan, sem seld er samkvęmt frķmerkisreglunni.

Grunnhugmyndin er sś, aš žannig fįist rétt veršlagning į rafmagniš og aš žaš verši žį notaš į hagkvęmasta hįtt.  [Žetta minnir į mįlflutning Višreisnar varšandi veršlagningu į aflahlutdeildum sjįvarśtvegsins - innsk. BJo.]  Ef Noršmenn hefšu haft žessa stefnu ķ įrdaga orkunżtingar, žį hefšu starfsleyfislögin aldrei veriš samžykkt.  [Žessi lög skilyrtu starfsleyfi virkjana viš orkunżtingu ķ héraši eša ķ dreifšum byggšum Noregs, og voru ķ stašinn geršir langtķma orkusamningar į hagstęšu verši fyrir išjufyrirtękin, sem tryggši alžjóšlega samkeppnishęfni žeirra - innsk. BJo.]"

Į Ķslandi veršur uppi sama staša og ķ Noregi eftir lagningu fyrsta aflsęstrengsins til Ķslands.  Ef Alžingi samžykkir innleišingu "Žrišja orkumarkašslagabįlks" ESB ķ ķslenzkt lagasafn, žį missa lżšręšislega kjörin yfirvöld į Ķslandi völd į žvķ til ACER (Stjórnsżslustofnun ESB um orkumįl), hvort og hvenęr slķkur aflsęstrengur veršur lagšur, og hvar hann veršur tekinn ķ land og tengdur viš ķslenzka stofnkerfiš, og hvernig rekstri hans veršur hįttaš.  Orkustofnun veršur samkvęmt téšum lagabįlki aš töluveršu leyti (varšandi raforkumįl) breytt ķ stofnun undir stjórn śtibśs ACER į Ķslandi, og śtibśiš veršur utan seilingar lżšręšislegra stjórnvalda og hagsmunaašila į markaši.  Landsnet veršur lķka sett undir śtibś ACER į Ķslandi.

Ašild Ķslands og Noregs aš Orkusambandi ESB žjónar ekki hagsmunum Ķslands og Noregs, nema sķšur sé.  Į žessum tveimur Noršurlöndum hefur įratugum saman öll raforka veriš unnin į endurnżjanlegan og mengunarlķtinn hįtt.  Ķ ESB er žetta hlutfall um žessar mundir um 26 %, og žar er mikill žrżstingur į aš hękka žetta hlutfall.  Žaš er ennfremur engin žörf į raforkuinnflutningi til žessara Noršurlanda, eins og til ESB, sem vanhagar bęši um eldsneyti og raforku.  

Meš nżjum sęstrengjum frį Noregi til Bretlands og Žżzkalands og sęstreng frį Ķslandi til Bretlands mun flutningsgeta sęstrengja til śtlanda nema um helmingi af vinnslugetu virkjana ķ hvoru landi.  Žaš er ACER og śtibś žess ķ Noregi og į Ķslandi, sem rįša mun rekstri žessara sęstrengja, ž.e. afli į hverjum tķma og ķ hvora įtt žaš er sent.  Orkuflutningurinn veršur tiltölulega mikill vegna mikillar spurnar eftir gręnni orku, og žetta mun leiša til mikillar veršhękkunar į raforku ķ bįšum löndum.  Vegna mikils flutningskostnašar, sem getur lent meš ósanngjörnum hętti į Statnett ķ Noregi og Landsneti į Ķslandi, gętu Ķslendingar og Noršmenn lent ķ žeirri ókręsilegu stöšu aš bśa viš hęsta raforkuverš ķ Evrópu og nota raforku aš stórum hluta śr kolakyntum og kjarnorkuknśnum orkuverum, sem orka er flutt inn frį į nóttunni.  

Hér er um aš ręša dęmigert sjįlfskaparvķti, sem komiš getur upp hjį smįžjóšum, sem ekki gį aš sér ķ samskiptum viš öflugt rķkjasamband, sem žróast ķ įtt til sambandsrķkis.  Žaš er engu lķkara en naušhyggja rįši för.  Žessi naušhyggja snżst um, aš Ķsland og Noregur verši aš vera ašilar aš EES, annars sé vošinn vķs.  Žetta er sams konar naušhyggja og beitt var ķ hręšsluįróšri gegn Bretum 2016 ķ ašdraganda BREXIT-žjóšaratkvęšagreišslunnar.  Žį var žvķ spįš, aš efnahagur Bretlands fęri ķ kalda kol viš śtgöngu.  Žaš ręttist aušvitaš ekki.  Žvert į móti jókst hagvöxtur Bretlands og var meiri en hagvöxtur ESB.  

Enn eru menn viš sama heygaršshorniš.  Hvers vegna ķ ósköpunum ętti efnahagur Bretlands, Noregs og Ķslands aš versna viš aš losna śr višjum ESB ?  Frķverzlunarsamningar munu tryggja snuršulaus višskipti, og löndin losna viš kostnaš reglugeršafargans bśrókrataveldisins ķ Brüssel auk mikilla beinna śtgjalda til ESB į hverju įri.  Žaš mun renna upp fyrir fleiri žjóšum, aš hag žeirra veršur betur borgiš utan en innan viš mśra ESB (Festung Europa).  Sżnt hefur veriš fram į, aš talsverš lķkindi eru į, aš įriš 2027 verši lönd sambandsrķkisins ESB 13 talsins og ašildarlönd tollabandalagsins EFTA verši 14 talsins.   

 

 


Bloggfęrslur 8. febrśar 2018

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband