Hvaš er Orkusamband Evrópu ?

Einn stjórnaržingmašur hélt žvķ fram ķ žingumręšu um OP#3 ķ lok įgśst 2019, aš Orkusamband Evrópu vęri ekki til. Žaš er sjįlfsblekking į hįu stigi, žvķ aš Orkusamband Evrópu er aš verša meginstjórntęki Evrópusambandsins (ESB) til aš fįst viš loftslagsvandann aš sinni hįlfu og til aš gera ESB-löndin óhįš eldsneytisašdrįttum ķ framtķšinni. 

Rśssar hafa skapaš sér svo sterka stöšu sem orkubirgjar fyrir ESB, aš Sambandiš į bįgt meš aš beita sér į hinum pólitķska vettvangi gegn Rśsslandi, žótt žaš telji mikla žörf į žvķ, svo aš ekki sé talaš um žaš, ef slęr ķ brżnu į milli NATO og Rśsslands.  Žį veršur Evrópa strax lömuš af orkuskorti m.v. nśverandi hlut jaršefnaeldsneytis frį Rśsslandi og löndum hlišhollum žeim. 

Žess vegna er forgangsmįl hjį ESB aš uppfylla Parķsarsamkomulagiš.  Žaš er įfangi į vegferšinni til sjįlfbęrrar orkunżtingar ķ ESB og į Ķslandi. Lokatakmarkiš er bįšum ķ hag, Ķslandi og ESB, en įfangarnir į leišinni ekki endilega.  Žess vegna er hiš grķšarlega ójafnręši ašilanna ķ EES-samstarfinu įhyggjuefni.  ESB skrifar allar reglurnar og samkvęmt utanrķkisrįšherra og taglhnżtingum hans er śti um EES-samninginn, ef eitthvert EFTA-land hafnar žessari löggjöf. Sś staša er óvišunandi, enda skrumskęling į raunveruleikanum.  Mįliš er, aš rįšuneytin žurfa aš vinna heimavinnuna og gera athugasemdir viš mįlefni, sem Framkvęmdastjórnin hefur merkt EES, įšur en žau eru lögš fyrir Sameiginlegu EES-nefndina.  Rįšuneytin sofa hins vegar į veršinum, eins og dęmin sanna.

Ķslendingar eru nįnast meš lausnirnar ķ hendi sér til aš fullnusta orkuskiptin, a.m.k. ķ miklu betri stöšu en ESB, ef žeir spila rétt śr gjöfinni, sem žeir hafa fengiš.  Žaš er alls ekki vitaš meš hvaša hętti orkuskipti Evrópusambandsins munu fara fram, og žar į bę mun ekki takast aš nį losunarmarkmiši og markmiši um hlutdeild endurnżjanlegrar orku įrsins 2020. Žaš er reyndar undir hęlinn lagt meš žessi markmiš hérlendis lķka, en Žjóšverjar eru ķ mun betri ašstöšu en Ķslendingar aš žessu leyti, žvķ aš višmišurįriš, 1990, endursameiningarįr Žżzkalands, er žeim "hagfellt" vegna mikillar losunar ķ DDR-Deutsche Demokratische Republik, sem fljótlega ķ kjölfar endursameiningar var bundinn endi į, en Ķslendingar voru nżbśnir aš leysa olķukyndingu hśsnęšis af hólmi aš miklu leyti meš hitaveituvęšingu, fjarvarmaveitum og rafhitun.  

Meš innleišingu OP#3 varš Ķsland ašili aš Orkusambandi Evrópu.  Žannig er bśiš aš rķgnegla Ķsland į stjaka Evrópusambandsins. Viš erum skuldbundin til aš styšja stefnu Orkusambands Evrópu, žótt ósannaš sé, aš hśn verši okkur hagfelld, t.d. beinn śtflutningur rafmagns.

Hlutdeild Ķslands ķ Orkusambandinu stafar af ašild (įn atkvęšisréttar) Landsreglarans (forstjóra Orkustofnunar) aš tęknilegri stjórn ACER-Orkustofnunar ESB, sem gegnir eftirlitshlutverki meš öllu orkutengdu regluverki ESB og hefur talsverš og vaxandi völd til gagnašgerša, žótt oft sé ašeins send skrifleg tilkynning um frįvik til Framkvęmdastjórnarinnar, sem er hinn raunverulegi valdhafi Orkusambandsins. Žaš getur oršiš erfitt aš bśa į hjįleigu stórbżlisins, ef höfšinginn telur sig eiga hönk upp ķ bakiš į kotbóndanum.   

Hlutverk Orkusambandsins er fimmžętt:

  1.  Aš tryggja orkuöryggi, samstöšu ašildarrķkjanna (EES) um orkumįlin, og traust į milli žeirra. - Orkuöryggi į Ķslandi veršur bezt tryggt meš varaforša ķ mišlunarlónum sķšvetrar, nęgu uppsettu afli til aš męta toppįlagi, žótt stęrsta eining kerfisins bili, og öflugu flutnings- og dreifikerfi. Meš tengingu landsins viš Innri markaš EES, fęr ESB töglin og hagldirnar varšandi orkuöryggiš, og žaš er ekki góšs viti.
  2.  Aš tryggja aš fullu samvirkni į Innri orkumarkaši EES meš frjįlsu og tęknilega óhindrušu orkuflęši, hvašan sem er og til allra staša innan EES. - Žetta kallar į 2 aflsęstrengi til Ķslands, svo aš tenging viš Innri markaš meginlandsins sé jafnan virk. Flutningsgeta hvors um sig veršur sennilega ašeins um 600 MW af tęknilegum įstęšum. Aš rjśfa žannig rafmagnslega einangrun Ķslands mun fyrirsjįanlega hafa slęm įhrif į hagkerfiš vegna óhjįkvęmilgra  raforkuveršhękkana, sem draga śr samkeppnismętti atvinnulķfsins og rżra lķfskjörin. Engin almennileg greining hefur fariš fram hérlendis į efnahagslegum og umhverfislegum afleišingum sęstrengstenginga viš śtlönd, en sterkar vķsbendingar eru um, aš hvorar um sig verši mjög alvarlegar.    
  3. Aš draga śr orkužörf į hvern ķbśa meš bęttri orkunżtni og minni orkutöpum. - Hér bjįtar mest į ķ flutningskerfinu, žar sem 132 kV Byggšalķna er allt of veik fyrir žaš įlag, sem nś er į kerfinu  og bķšur eftir aš koma.  220 kV sunnan frį Brennimel ķ Borgarfirši og austur aš Hryggstekk ķ Skrišdal er brįš naušsyn ķ žessu sambandi. Einnig mį nefna brżna spennuhękkun į Vestfjöršum og vķšar til aš auka flutningsgetu og draga śr töpum. 
  4. Aš EES verši kolefnishlutlaust įriš 2050 og skuli meš öllum tiltękum rįšum standa viš losunarskuldbindingar sķnar įriš 2030 (40 % minnkun m.v. 1990). - Ķ ljósi žess, aš enn fer losunin vaxandi ķ Orkusambandinu, einnig į Ķslandi, veršur žetta erfitt markmiš, en žó sennilega framkvęmanlegt į Ķslandi, ef taka mį bindingu kolefnis meš ķ reikninginn, eins og nś stefnir ķ. Žį žarf hiš opinbera aš styrkja nżsköpun į sviši eldsneytisframleišslu, t.d. repjuolķu. 
  5. Aš efla rannsóknir, nżsköpun og samkeppnishęfni innan EES til aš styrkja stošir kolefnislausrar og hreinnar orkutękni til aš hraša orkuskiptum eftir föngum. - Žróun og olķuvinnsla śr repju er mjög įhugaveršur kostur fyrir Ķslendinga, žvķ aš žaš veršur hęgt aš gjörnżta repjuna innanlands meš fóšurframleišslu. Annaš įhugavert sviš er metan- og metanólvinnsla.    
Stjórntęki Orkusambandsins er višamikil įętlanagerš til 10 įra um orku- og loftslagsašgeršir og stöšluš skżrsluform um framvindu ķ hverju landi.  Skżrsluform og innihald eru skilgreind ķ tilskipunum og reglugeršum, og ACER hefur eftirlit meš öllu saman, safnar saman gögnum og vinnur śr žeim.  ACER fylgist lķka nįiš meš, aš reglur frjįlsrar samkeppni séu virtar og žar meš, aš rķkisvaldiš skipti sér ekki af žessum markaši meš inngripum, sem skekkja samkeppnisstöšu og styšja ekki viš stefnu Orkusambandsins hér aš ofan.  ESB hefur hannaš markašsstżringu raforkuvinnslunnar til aš tryggja frjįlsa veršmyndun, en stundar žó jafnframt bullandi framleišslustżringu meš nišurgreišslum į raforku frį vindmyllum og sólarhlöšum įsamt koltvķildisskatti. 
Žaš veršur žvķ ekki um aš ręša neina sérķslenzka śtfęrslu į OP#3 né OP#4, og hętt er viš, aš Alžingismönnum bregši mörgum hverjum ķ brśn, žegar žeir sjį afleišingar gjörša sinna ķ verki. Žį mun eiga viš orštakiš, aš of seint er aš išrast synda sinna eftir daušann.
 
Nokkrar tilskipanir og reglugeršir hafa veriš gefnar śt auk 2018/1999 til aš stjórna Orkusambandinu, t.d. tilskipun 2018/2001, sem ašildarlöndin eiga aš lögleiša hvert um sig fyrir 30.06.2021 og eru hluti af "Hreinorkupakkanum". Hśn felur ķ sér bindandi markmiš um hlutdeild endurnżjanlegrar orku af heild 32 % įriš 2030. Augljóslega mun verša žrżstingur į alla ašila Orkusambandsins um aš sżna samstöšu til aš nį žessu marki.  Engum mun lķšast aš liggja eins og ormur į gulli į ónżttum, endurnżjanlegum orkulindum eša aš hamla žvķ, aš žęr nżtist öšrum.  Orkusambandiš felur ķ sér gagnkvęmar skuldbindingar ašildaržjóšanna, sem verša aš fórna stašbundnum hagsmunum sķnum, t.d. nįttśruperlum, į altari barįttunnar gegn hlżnun jaršar yfir 1,5°C-2,0°C m.v. "Litlu ķsöld", žótt hśn lķklega sé fyrirfram töpuš, af žvķ aš sķnum augum lķtur hver į Parķsarsamkomulagiš og enn eykst losunin, žó ekki ķ Bandarķkjunum.
 
Meš tilskipun 2009/28/EB hafši ESB-rķkjunum 28 veriš sett markmiš um 20 % hlutdeild endurnżjanlegra orkulinda įriš 2020, en nś er ljóst, aš 16 lönd eša 57 % munu ekki nį žessu markmiši, og ķ heild mun žaš ekki nįst. Af hinum stęrri rķkjum ESB eru žaš ašeins Frakkland og Spįnn, sem nį munu žessu markmiši. Žaš mun žess vegna žurfa meiri hįttar efnahagslegt og pólitķskt įtak innan Orkusambands Evrópu til aš nį markmišinu 2030, og reynt veršur aš virkja og fullnżta allar endurnżjanlegar orkulindir, sem Orkusambandiš ręšur yfir. 
Tilskipun 2018/2001 er snišin aš žessu.  Samkvęmt žessari tilskipun į aš koma upp vettvangi fyrir rķki, sem nįš hafa įrangri yfir markmiši til aš selja hinum lakar settu hlutdeild ķ įrangri sķnum. Žetta mun vęntanlega herša enn meir į og bęta heildarįrangur. 
 
Ķ tilskipun 2018/2001 er aš finna upptalningu į višurkenndum tegundum endurnżjanlegrar orku.  Žęr eru 11:
vindur, sól, jaršhiti, umhverfishiti (fyrir varmadęlur), sjįvarföll, öldur, vatnsföll, lķfmassi, gas frį uršun, gas frį skólphreinsun og almennt lķfręnt gas.  Sķšan kemur skuldbindandi krafa į ašildarrķkin: žau skulu tryggja, aš allar reglur (žar meš taldar reglur um stašbundna umhverfisvernd og skipulag) varšandi orkustöšvar og tengd mannvirki fyrir flutning og dreifingu orku fyrir upphitun eša kęlingu, framleišslu lķfręns eldsneytis eša annars konar orku og fyrir vinnslu eldsneytis af óendurnżjanlegum uppruna til flutninga séu hęfilegar og naušsynlegar og fullnęgi jafnframt skilyršinu um aš setja orkunżtni ķ forgang.
 
Žaš veršur eftirlitsašilans, ACER, aš įkveša, hvaš eru hęfilegar og naušsynlegar reglur.  
Fleiri reglur mį tilfęra śr hreinorkupakkanum, sem eru skuldbindandi fyrir rķki Orkusambandsins og draga aš sama skapi śr völdum stašbundinna yfirvalda.
 
Orkunżtni į öllum svišum er mjög mikiš keppikefli Orkusambands Evrópu.  Žaš vķsar til lįgmörkunar orkutapa ķ raforkuvinnslu, flutningi, dreifingu og ķ notendabśnaši. 
Į Ķslandi eru flutnings- og dreifikerfin ķ mörgum tilvikum of veikburša til aš fullnęgja kröfum Orkusambandsins um skilvirkni, og hluti kerfanna hreinlega oflestašur og annar ekki flutningsžörfinni.  Žetta samręmist engan veginn ašild aš Orkusambandinu, og Landsreglarinn mun örugglega leggja įherzlu į, aš enginn dragi lappirnar eša leggi stein ķ götu śrbóta į žessu sviši.  Tilskipun 2018/2002 setur ašildaržjóšunum markmiš um aš minnka orkutöpin um 20 % įriš 2020 og 32,5 % įriš 2030 mišaš viš višmišunarįriš (1990).  Žetta kallar į miklar fjįrfestingar ķ innvišum, ekki sķšur en óskilvirkt gatnakerfi höfušborgarsvęšisins.
 
Įhęttugreiningar eru mikilvęgar til aš unnt sé aš semja markvissar višbśnašar įętlanir og fara ķ mótvęgisašgeršir.  Reglugerš 2019/941 fjallar um žetta, og aš rķkin ķ Orkusambandinu sżni samstöšu, ef orkuskortur veršur, til aš lįgmarka tjóniš.  Ef til Ķslands veršur lagšur sęstrengur, er mikil įhętta fólgin ķ aš reiša sig į einn sęstreng til aš bęta upp lįga vatnsstöšu ķ mišlunarlónum. Žótt tveir verši og flutningsgetan verši 1200 MW, hrekkur hśn ekki til aš fullnęgja žörfinni meš tóm mišlunarlón.
  Markašsstżring raforkuvinnslunnar meš sęstrengstengingu kallar į nżjar lausnir til aš varšveita orkuöryggiš ķ landinu.
 
Reglugerš 2019/942 fjallar um ACER.  Meginhlutverk žessarar samstarfsstofnunar landsreglara er aš tryggja frjįlst flęši orku yfir landamęri og aš nį markmišum Orkusambandsins į hverjum tķma um orkuflutninga yfir landamęri.  
 
Reglugerš 2019/943 fjallar um reglur Innri markašarins fyrir rafmagn, og hvernig hann į aš hjįlpa til viš aš nį losunarmarkmišum og markmišum um hlutdeild endurnżjanlegrar orku af heild.
 
Rafmagnstilskipun 2019/944 kvešur m.a. į um, aš innlend löggjöf megi ekki hindra framgang stefnu ESB. Tekiš er fram ķ gr. 3, aš ekki megi hindra raforkuvišskipti yfir landamęri. Žetta er mjög varasamt aš innleiša hérlendis, žvķ aš žaš žżšir, aš innlend yfirvöld mega ekki hęgja į śtflutningi raforku, žótt mjög lękki ķ lónum.  Ķ sömu grein er hamraš į, aš ekki megi koma ķ veg fyrir millilandatengingar fyrir raforku, sem fjįrfestar hafa lżst įhuga į og landsreglarar beggja enda samžykkt.
 
Samkvęmt gr. 58 ber landsreglara aš fjarlęgja hindranir ķ vegi nżrra verkefna viš nżtingu endurnżjanlegra orkulinda.  Hérlendis getur žetta žżtt, aš Landsreglarinn žrżsti į um fęrslu virkjanakosta śr bišflokki yfir ķ nżtingarflokk og kęri óešlilegar tafir viš veitingu framkvęmdaleyfis śt af flutningslķnum, svo aš dęmi séu tekin.  Žaš er augljóst, aš verši "Hreinorkupakki" Orkusambands Evrópu innleiddur hér, žį veršur žaš įvķsun į ófriš, sem ella yrši ekki efnt til.  Er žaš umhugsunarvert ķ ljósi atburša 13. aldarinnar, žegar erlent vald tók aš rįšskast meš hag landsmanna.
 
Kanna žarf samstöšugrundvöll meš Noršmönnum um undanžįgur viš OP#4.  Ef hann nęst ekki, žarf utanrķkisrįšuneytiš aš koma kröfum sķnum um undanžįgur į framfęri viš ESB og EFTA įšur en OP#4 veršur tekinn til umfjöllunar ķ Sameiginlegu EES-nefndinni.    
 
   
 
 
 
 
 

 

 


Bloggfęrslur 8. október 2019

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband