Gošsögnin um gagnsemi EES

Blekbóndi žessa vefseturs samdi grein ķ lok janśar 2018, sem birtist ķ Morgunblašinu laugardaginn 3. febrśar 2018 undir fyrirsögninni, "Eru dagar EES taldir ?".  Hśn hefur nś birzt į heimasķšu norsku andófssamtakanna, "Nei viš ESB", 

https://neitileu.no/aktuelt/er-eos-avtalens-dager-talte    į norsku.

Nżlega sżndi Hjörtur Gušmundsson, alžjóša stjórnmįlafręšingur, fram į, sbr https://www.mbl.is/200milur/frettir/2018/02/12/fullt_tollfrelsi_med_sjavarafurdir/,

aš meš nżjum frķverzlunarsamningi viš ESB hafa Kanadamenn fengiš hagstęšari višskiptaskilmįla meš sjįvarafuršir en Ķslendingar njóta į Innri markaši EES.  Er žaš meš ólķkindum og gefur til kynna, aš ķ vöruvišskiptum vęru Ķslendingar ekki verr settir meš frķverzlunarsamning viš ESB og Bretland en meš nśverandi veru į Innri markašinum.  Žaš eru gjörbreyttir tķmar ķ Evrópu meš įkvöršun Breta um aš yfirgefa ESB.  "Festung Europa" er fallin, žó meš öšrum hętti en įriš 1944.

Ķ téšri blašagrein var lįtin ķ ljós ósk um, aš til žess fęr ašili mundi athuga efnahagsleg heildarįhrif ašildar Ķslands aš Evrópska efnahagssvęšinu-EES.  Žetta var oršaš žannig ķ greininni:

"Vel vęri viš hęfi ķ tilefni aldarfjóršungsafmęlis EES-samningsins, aš t.d. Hagfręšistofnun Hįskóla Ķslands-HHĶ mundi leggja mat sitt į įrlegan heildarkostnaš hagkerfisins af ašildinni og įrlegan heildarįvinning mišaš viš, aš Ķsland nyti aš fullu sömu frķverzlunarréttinda viš ESB og Kanadamenn sömdu nżlega um.  Tilgįta höfundar er sś, aš žjóšhagslegur įvinningur af uppsögn EES-samningsins sé ótvķręšur og vaxandi."

Nś vill svo til, aš HHĶ lauk viš skżrslu um žetta efni fyrir utanrķkisrįšuneytiš ķ janśar 2018.  Um er aš ręša skżrslu nr C18:01

"Įhrif samningsins um EES į ķslenzkt efnahagslķf".

Ķ stuttu mįli sagt stendur žessi skżrsla engan veginn undir nafni, žvķ aš žvķ fer fjarri, aš höfundarnir geri grein fyrir heildarįhrifum žess fyrir Ķsland aš standa utan viš EES, ž.e. aš segja upp EES-samninginum, en gera žess ķ staš frķverzlunarsamning viš ESB og Bretland.  Samkvęmt reglum WTO (World Trade Organisation) į slķkur samningur ekki aš vera meira hamlandi į višskipti en nżjasti samningur ašila žar į undan, sem nś er téšur frķverzlunarsamningur  ESB og Kanada, og žį veršur nįnast um frjįlst ašgengi aš ręša fyrir allar išnašarvörur, sjįvarafuršir o.fl. 

Ķ téšri skżrslu er veriš aš bera įvinning ašildar saman viš fortķšina fyrir ašild og fundiš śt, aš įvinningur sjįvarśtvegs af EES nemi 4,5 miaISK/įr.  Litlu veršur vöggur feginn.  Žaš er erfitt aš sjį, hverjum skżrsla af žessu tagi mį verša aš gagni.  Žaš veršur aš skrifa žaš aš mestu leyti į verkstjórn verkkaupans. Žaš er gamla sagan: rįšgjöfum veršur aš stjórna nįkvęmlega, ef žeir eiga ekki aš hlaupa śt undan sér og śt um vķšan völl og skila af sér gagnslitlu og jafnvel villandi verki.

Ašildin aš EES kostar ķ beinum śtgjöldum um 23 miaISK/įr į veršlagi 2018 samkvęmt athugun Višskiptarįšs Ķslands įriš 2015, en til baka kemur eitthvert fé į formi styrkja o.fl., svo aš mismunurinn mį heita bitamunur en ekki fjįr ķ žessu sambandi, og verša ekki eltar ólar viš hann hér. 

Žaš, sem skiptir öllu mįli ķ žessu sambandi, en var ekki snert viš ķ téšri skżrslu HHĶ, er óbeinn kostnašur atvinnulķfsins af EES.  Aftur į móti hefur Višskiptarįš Ķslands rįšizt ķ žetta mikilvęga rannsóknarverkefni og fundiš śt, aš heildarkostnašur af opinberum reglum fyrir athafnalķfiš nemi 175 miaISK/įr, uppfęrt til veršlags 2018.  Žetta jafngildir 7,0 % af VLF.  Meginhluti žeirrar upphęšar er reyndar fenginn frį HHĶ fyrir nokkrum įrum og nemur 143 miaISK/įr og stafar af minni framleišniaukningu en ella sökum regluverksbyrši.  Žaš er grafalvarlegt, aš sį kostnašur er talinn vaxa um 1,0 %/įr.  Žetta er hagvaxtarlamandi og hamlandi fyrir samkeppnishęfni landsins, žvķ aš fyrirtękin hérlendis eru langflest mun minni en algengast er ķ löndum ESB.

Óumdeilt er, aš lög og reglugeršir įsamt eftirlitsstofnunum verša aš vera fyrir hendi ķ nśtķma žjóšfélagi ķ višleitni til aš treysta frjįlsa samkeppni og hagsmuni neytenda og til aš tryggja sjįlfbęra nżtingu įsamt fleiri įstęšum.  Erlend rķki, sem viš eigum ķ višskiptum viš, krefjast lķka, aš fylgt sé įkvešnum gęšastöšlum.  Žaš er hins vegar svo, aš lķtil fyrirtęki, meš 1-9 starfsmenn,bera aš jafnaši hlutfallslega tvöfalt hęrri kostnaš af opinberu regluverki en mešalstór fyrirtęki meš 10-49 starfsmenn, ferfaldan į viš 50-249 manna fyrirtęki og tķfaldan į viš fyrirtęki meš 250 eša fleiri starfsmenn.  

Ein birtingarmynd žessa er, aš reiknaš į hvern ķbśa lands eru starfsmenn opinberra eftirlitsstofnana 25 sinnum fleiri hér en ķ Žżzkalandi og 15 sinnum fleiri en į hinum Noršurlöndunum.  

Žaš eru fyrirtękin, sem lķša fyrir žessa skertu samkeppnishęfni, og hśn kemur hart nišur į afkomu žeirra og žar af leišandi getu til aš standa undir launum, annarri skattheimtu og ešlilegum aršgreišslum til eigenda.  Žaš er žess vegna fyllsta įstęša til aš spyrna viš fótum.  

Fyrir nokkrum įrum fann hagfręšingur Višskiptarįšs Ķslands žaš śt, aš beinn kostnašur fyrirtękja vegna eftirlits- og reglugeršabįkns nęmi 22 miaISK/įr, en óbeini kostnašurinn, sem vęri vegna hamlandi įhrifa reglugeršafrumskógarins į framleišni, nęmi 143 miaISK/įr og fęri hękkandi um 1,0 %/įr.  Samtals eru žetta 165 miaISK/įr, sem uppfęrt til veršlags 2018 nemur um 175 miaISK/įr.   

Ķ ljósi žess, aš Ķsland mun hafa innleitt a.m.k. 11“000 "gjöršir" ESB, eftir aš EES-samningurinn tók hér gildi ķ įrsbyrjun 1994, eša um 460 į įri, žį er varla gošgį aš ętla, aš 80 % allra laga og stjórnvaldsfyrirmęla į Ķslandi, sem įhrif hafa į rekstrarafkomu fyrirtękja, séu upprunnin hjį ESB.  Ekki er žar meš sagt, aš žeir séu allir óžarfir, en ķ ljósi sérstaklega ķžyngjandi įhrifa žeirra į ķslenzkt atvinnulķf er ekki śr vegi aš įlykta, aš létta megi 60 % af umfangi ESB-reglnanna af atvinnulķfinu įn žess, aš slķkt komi nišur į markašsašgengi žeirra eša gęšastjórnun.  

Nišurstašan er žį, aš įrlegur kostnašur ESB-ašildarinnar fyrir Ķsland nemi:

KEES=miaISK 175 x 0,8 x 0,6 = miaISK 84,

sem jafngildir 3,4 % af VLF.

Žaš er ekki nóg meš žetta, heldur er nś ķ undirbśningi ķ rįšuneytunum frumvarp til Alžingis um, aš orkustjórnvaldsstofnun ESB, ACER, verši fengiš hér ęšsta vald um rįšstöfun raforkunnar, og aš Landsnet muni žį alfariš lśta stjórn śtibśs ACER į Ķslandi og aš eftirlitshlutverki Orkustofnunar meš Landsneti verši einnig fyrir komiš ķ śtibśi ACER į Ķslandi.  Žar sem śtibś ACER į Ķslandi mun ekki lśta neinu innlendu stjórnvaldi, getur ESB/ACER įkvešiš, aš Landsnet skuli taka žįtt ķ aš leggja aflsęstreng til Ķslands, og sķšan verši Ķsland innlimaš ķ orkumarkaš EES, jafnvel žótt rķkisstjórn og Alžingi leggist gegn žvķ.  ACER hefur nś žegar sett aflsęstreng į milli Ķslands og Bretlands į verkefnaskrį sķna, og er ętlunin aš taka hann ķ notkun įriš 2027.  Žetta er stórmįl, en hefur samt ekki hlotiš neina višeigandi umfjöllun hérlendis.  Er žetta žaš, sem koma skal ?

  Fullveldisframsal til yfiržjóšlegrar stofnunar veršur vart skżrara en žetta. Ętlar meirihluti Alžingismanna aš lįta žetta yfir sig ganga į fullveldisįri ?  "Žaš sem helzt hann varast vann, varš žó aš koma yfir hann."  Ef žetta er lagatęknilega hęgt ķ žingsal, er ljóst, aš ekkert hald er ķ Stjórnarskrįnni, žegar įsęlni erlends valds til rįšstöfunar ķslenzkra orkulinda er annars vegar. 

Śtibś ACER į Ķslandi, algerlega óhįš ķslenzkum stjórnvöldum, mun rżna nżja raforkusamninga og hafna žeim, ef umsamiš raforkuverš er dęmt vera undir "markašsverši" raforku.  Hętt er viš, aš virkjanafyrirtęki muni ekki lengur hafa hug į slķkum samningum, en kjósa fremur aš flytja raforkuna utan.  Óhjįkvęmileg afleišing slķks orkubrotthvarfs śr hagkerfinu er minni veršmętasköpun ķ landinu, atvinnuleysi og snarhękkun raforkuveršs til almennings og fyrirtękja įn langtķmasamninga.  Af hverju heyrist ekkert frį verkalżšsfélögum, ASĶ, SA, SI eša Neytendasamtökunum ?  Halló, er nokkur heima ? 

Bśast mį viš tvöföldun orkuveršs frį virkjun og helmingshękkun flutningsgjalds, alls 6 ISK/kWh.  Žetta žżšir hękkun raforkukostnašar almennings um:

24 miaISK/įr įn VSK.

Sé žetta nś lagt viš fyrri kostnaš af reglugeršabįkninu (almenningur borgar allt į endanum), žį fęst: 

Heildarkostnašur EES = 108 miaISK/įr eša 4,3 % af VLF.

 

 

  

 

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Steini Briem

Um 84% af öllum śtflutningi okkar Ķslendinga voru seld til Evrópska efnahagssvęšisins įriš 2009, žar af um 80% af öllum sjįvarafuršum okkar og 90% af öllum išnašarvörum.

Um 70% af erlendum feršamönnum sem dvelja hér į Ķslandi eru bśsettir į Evrópska efnahagssvęšinu og į žvķ svęši eru Evrópusambandsrķkin, Ķsland, Noregur og Liechtenstein.

Ķ Evrópusambandsrķkjunum bżr um hįlfur milljaršur manna sem neytir įrlega um tólf milljóna tonna af sjįvarafuršum og įriš 2006 var afli ķslenskra skipa tępar 1,7 milljónir tonna.

Žar aš auki eru nś lįgir tollar į ķslenskum sjįvarafuršum ķ Evrópusambandsrķkjunum, eša 650 milljónir ķslenskra króna įriš 2008.

Um 65% af öllum innflutningi okkar Ķslendinga var keyptur frį Evrópska efnahagssvęšinu įriš 2009 og žį voru um 84% af öllum śtflutningi okkar seld žangaš.

Steini Briem, 13.2.2018 kl. 13:52

2 Smįmynd: Steini Briem

"Fjórfrelsiš gildir į öllu Evrópska efnahagssvęšinu og žaš felur ķ sér frjįls vöru- og žjónustuvišskipti, frjįlsa fjįrmagnsflutninga og sameiginlegan vinnumarkaš.

Aš auki kvešur samningurinn um Evrópska efnahagssvęšiš į um samvinnu rķkjanna į svęšinu ķ til dęmis félagsmįlum, jafnréttis-, neytenda-, umhverfis-, mennta-, vķsinda- og tęknimįlum."

Steini Briem, 13.2.2018 kl. 13:53

3 Smįmynd: Steini Briem

Į evrusvęšinu bśa um 337 milljónir manna ķ nķtjįn rķkjum, um 17 milljónum fleiri en ķ Bandarķkjunum.

Steini Briem, 13.2.2018 kl. 13:56

4 Smįmynd: Steini Briem

Ķsland er į Evrópska efnahagssvęšinu, er žvķ de facto ķ Evrópusambandinu og enginn stjórnmįlaflokkur, sem į sęti į Alžingi, vill segja upp ašild Ķslands aš Evrópska efnahagssvęšinu.

Steini Briem, 13.2.2018 kl. 13:59

5 Smįmynd: Tryggvi L. Skjaldarson

Jón Baldvin gerši Davķš Oddson aš forsętisrįšherra 1991 vegna žess aš Davķš lofaši stušningi viš samninginn um EES. Samningurinn opnaši Evrópu upp į gįtt fyrir Ķslendinga. Nś gįtu allir fengiš vinnu hvar sem var innan ESB og fariš ķ nįm įn žess aš žurfa aš selja śr sér lķffęri. Ķ ESB eru flestar okkar helstu vinažjóšir, žegar į reynir. Tilskipanir frį ESB koma almenningi jafnan vel. Samningurinn um EES var hugsašur sem ašlögun aš ESB en einhverra hluta vegna hefur andstaša hér į landi komiš ķ veg fyrir aš hęgt sé aš klįra samning viš ESB og bera undir žjóšina. Sambland af žjóšrembu og misskilinni ęttjaršarįst er haldiš aš fólki og okkur tališ ķ trś um aš best sé aš taka afstöšu įn žess aš vita hvaš er ķ boši.

Ég les greinar žķnar af athygli og stundum eru žęr svo djśpar aš erfitt er aš fylgja eftir, nema lesa hęgt. Ég hef séš fyrir mér sannfęršan hęgri mann. Žessvegna varš ég steinhissa žesar žś tóks afstöšu gegn žeirri hugmynd um aš allur fiskur fęri į markaš. Kvóti var settur til aš vernda fiskinn ķ sjónum en ekki til aš byggja upp einokunarverslun.

Tryggvi L. Skjaldarson, 14.2.2018 kl. 09:54

6 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Sęll, Tryggvi Skjaldarson, og žakka žér innlitiš hér į sķšuna.  Jafnan minnist ég samskipta okkar hjį ISAL meš įnęgju.  Žį einskoršušum viš ekki umręšuefniš alltaf viš starfsemina, sem okkur var trśaš fyrir, en hśn leiš ekkert fyrir žaš aš mķnu mati.

Ég hef hvergi séš žjóšhagslegar röksemdir fyrir žvķ aš skylda śtgeršir til aš setja allan afla į markaš.  Žaš vęri gróft brot į athafnafrelsi manna, sem gęti valdiš tjóni į viršiskešjunni, en órofin viršiskešja eykur veršmęti śtfluttra afurša sjįvarśtvegsins, eins og t.d. sést meš samanburši į afuršaverši ķslenzka og norska sjįvarśtvegsins.  

Žś telur tilskipanir ESB koma almenningi jafnan vel.  Annaš var ég žó aš reyna aš sżna fram ķ ofangreindu bloggi meš tilvķsun ķ Verzlunarrįš, sem hafši tölur frį Hagfręšistofnun Hagstofu Ķslands.  

Ég tel, aš EES-samningurinn hafi gengiš sér til hśšar.  Įstęšan er įhrifaleysi Breta ķ ESB eftir Brexit.  ESB hefur sķšan engan įhuga į "tveggja stoša" lausnum višfangsefnanna, ž.e. samningum jafnrétthįrra ašila, heldur ętlar aš žvinga sķnu kerfi óbreyttu upp į EFTA-rķkin, sbr ACER-mįliš, sem ég hef gert aš miklu umręšuefni hér į vefsetrinu, enda tel ég žaš stórmįl og į um žaš marga skošanabręšur og -systur ķ Noregi og sķfellt fleiri į Ķslandi.  

Bjarni Jónsson, 14.2.2018 kl. 13:58

7 Smįmynd: Tryggvi L. Skjaldarson

Sęll Bjarni.

Ég sömuleišis hafši mikla įnęgju af spjalli okkar, ekki sķst fyrir fróšleik og skżra sżn sem žś bżrš yfir.  Višhorf žķn hafa oft veriš heldur til hęgri viš mķna sżn į hlutina, en varšandi sjįvarśtveg hljómar žś vinstra megin viš mig.

Bestu kvešjur.   

Tryggvi L. Skjaldarson, 15.2.2018 kl. 09:39

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband