Įtta skilyrši Noršmanna

Žaš er himinn og haf į milli višhorfa žeirra, sem telja innleišingu Žrišja orkumarkašslagabįlks ESB ķ EES-samninginn verša Ķslendingum meinlausa eša jafnvel gagnlega og hinna, sem telja žessa innleišingu vera brot gegn Stjórnarskrį lżšveldisins og/eša žjóšhagslega hęttulega ašgerš.  

Fylgjendur innleišingarinnar tķna sumir žaš til, aš Sameiginlega EES-nefndin hafi samžykkt "pakkann" og Alžingi beri aš stašfesta gjörninginn, annars megi bśast viš refsiašgeršum aš hįlfu ESB ķ garš Ķslendinga og jafnvel Noršmanna lķka, jafnvel brottrekstri śr EES.  Žessi mįlflutningur ber vott um žręlslund og žręlsótta, en er hvorki reistur į lögfręšilegum įlyktunum né vandašri įhęttugreiningu. Žaš kom fram hjį prófessor Peter Örebech, sérfręšingi, ķ Evrópurétti, į fundi Heimssżnar o.fl. į Hįskólatorgi 22.10.2018, aš lögfręšilega er réttur Alžingis til aš synja Žrišja orkupakkanum stašfestingar innbyggšur ķ EES-samninginn og aš žessi réttur er jafnskżr og rétturinn til stašfestingar.  Brottrekstur śr EES fyrir synjun er žess vegna śtilokašur, enda óframkvęmanlegur innan stjórnkerfis ESB. 

Svo eru ašrir fylgjendur pakkans, sem ašallega hampa skašleysi hans og telja hann litlu sem engu breyta hér innanlands fyrr en hingaš veršur lagšur sęstrengur.  Norski lagaprófessorinn, Peter Örebech, hefur hrakiš žetta višhorf meš lagalegum rökum og vķsunum til dóma ESB-dómstólsins.  Nišurstöšur hans ganga žvert į lagatślkanir tveggja ķslenzkra lögmanna, sem ritaš hafa greinargeršir til išnašarrįšherra um afleišingar innleišingar Žrišja orkumarkašslagabįlks ESB.  Meš fullri viršingu fyrir lagatślkunum lögmannanna, žį ręšur lagatślkun ESB-dómstólsins öllu um framvinduna, og dómarnir hafa sitt fordęmisgildi.  Vekur óneitanlega furšu, aš žrįtt fyrir lagatślkanir lögmannanna ķ löngu mįli, žį studdust žeir ekkert viš dómsuppkvašningar ESB-dómstólsins.  

Žaš er til marks um miklar efasemdir ķ Noregi ķ garš Žrišja orkumarkašslagabįlksins, aš Stóržingiš samžykkti bįlkinn ķ marz 2018 meš 8 skilyršum, sem voru žó ekki lögfest, heldur eins konar bókun eša žingsįlyktun, sem send var framkvęmdastjórn ESB meš bréfi um stašfestingu Stóržingsins į pakkanum.  Žaš er žvķ mišur ólķklegt, aš žessi ašferšarfręši Noršmanna hafi nokkur įhrif ķ Brüssel, sem į žessu stigi mįls er ekki ginnkeypt fyrir undanžįgum viš Evrópugeršir og tilskipanir, sem gilda eiga meš sama hętti um allt EES-svęšiš, enda mundi mismunandi framkvęmd geršanna skapa rugling, óvissu og óįnęgju.  Žar gildir "take it or leave it", allt eša ekkert, og er žaš skiljanlegt fyrirkomulag į žeim bę. 

Žegar skilyrši Noršmanna eru skošuš, kemur ķ ljós, aš óttinn viš "pakkann" ķ Noregi hefur aš flestu leyti veriš af sama toga og į Ķslandi, en žvķ mišur valdi Stóržingiš aš taka grķšarlega įhęttu meš samžykkt "pakkans", vęntanlega ķ krafti sterkrar stöšu Noršmanna sem olķu-, gas- og rafmagnsbirgjar fyrir orkuhungraša Evrópu.  

Skošum skilyrši Stóržingsins.  Samžykkt žessara skilyrša réši śrslitum žar um žį nišurstöšu, sem varš:

  1. Vatnsaflsaušlindirnar skulu lśta norskum lögum og nżting žeirra taka miš af žjóšarhag.  -----   Žetta er lķka barįttumįl andstęšinga innleišingar Žrišja orkumarkašslagabįlks ESB į Ķslandi.  Norski lagaprófessorinn, Peter Örebech, hefur sżnt fram į, aš meš samžykkt téšs bįlks ESB munu öll löggjöf og reglur Innri markašar EES taka gildi um orkugeirann.  Žaš žżšir, aš ekki mį mismuna fyrirtękjum innan EES ķ višskiptum meš orkufyrirtęki og žar meš nżtingarrétt eša rannsóknarrétt į orkulindunum.  Ef eigandinn er ķ öšru landi, er ekki lengur sjįlfgefiš, aš nżtingin taki miš af žjóšarhag, veršmętasköpun og atvinnusköpun ķ landinu, heldur verši meginįherzlan į beinan śtflutning raforku. Žessi fyrirvari Noršmanna er ķ uppnįmi į Innri markaši EES, žvķ aš žjóšarréttur vķkur fyrir Evrópurétti viš réttarframkvęmd. 
  2. Nśverandi opinbert eignarhald norskra vatnsorkulinda skal vera įfram ķ gildi, og a.m.k. 2/3 žeirra skulu vera ķ opinberri eigu.  ----  Žaš, sem brżtur ķ bįga viš Evrópurétt ķ žessu sambandi, er, aš einn ašili, t.d. rķkiš, eigi svo mikla markašshlutdeild, aš samkeppnisstašan skekkist samkvęmt samkeppnislögum ESB.  Ķ Noregi er varla hętta į slķku, žvķ aš stęrsta fyrirtękiš, Statkraft, žeirra Landsvirkjun, hefur "ašeins" 34 % markašshlutdeild žar ķ landi.  Žó er mögulegt, aš rķkiseign ķ öšrum virkjunarfyrirtękjum kunni aš verša flokkuš sem rķkisstušningur į samkeppnismarkaši, sem brżtur ķ bįga viš Evrópurétt.  Sveitarfélög og fylki eru hins vegar stórir eignarašilar aš virkjunum ķ Noregi, og varla verša geršar athugasemdir viš žaš.  Į Ķslandi gegnir allt öšru mįli.  Landsvirkjun er meš 80 % markašshlutdeild, og veršur henni vafalķtiš skipt upp og aš verulegu leyti seld į EES-markaši aš kröfu ESA af samkeppnisįstęšum į frjįlsum orkumarkaši.  Af žvķ hlytist grķšarlegt žjóšhagslegt tjón hérlendis.  Eina lagalega rįšiš til aš koma ķ veg fyrir žaš er aš žjóšnżta allan orkugeirann, og žaš er ófęr leiš af eignarréttarlegum įstęšum. 
  3. Raforkuvinnsla śr endurnżjanlegum orkulindum Noregs skal leiša til aukinnar veršmętasköpunar og atvinnusköpunar ķ Noregi og til aš leysa jaršefnaeldsneyti af hólmi meš endurnżjanlegri orku.                    -----------------------Žetta er greinilega sett fram til aš stemma stigu viš auknum śtflutningi raforku um sęstrengi, og umręšan er svipuš į Ķslandi.  Munurinn er žó sį, aš Noršmenn hafa įtt umframorku til aš flytja utan, en į Ķslandi er hśn jafnašarlega sįralķtil, og žaš veršur hęgt aš nżta hana betur innanlands meš žvķ aš śtrżma flöskuhįlsum ķ flutnings- og dreifingarkerfi raforku.  Višbótar orkužörf hérlendis til 2050 mį meta 7 TWh/įr [terawattstundir į įri ķ virkjunum eša um 37 % af nśverandi orkuvinnslugetu] og samkvęmt bjartsżnni Rammaįętlun um orkuvinnslugetu jaršgufu mį bśast viš višbótar orkuvinnslugetu tęplega 10 TWh/įr, en hśn gęti lķka oršiš talsvert minni, ef miš er tekiš af rżrnun jaršgufuforša viš virkjun į Hellisheiši.  Flutningsgeta sęstrengs frį Ķslandi er į bilinu 5-10 TWh/įr.  Žetta žżšir, aš haldi nśverandi stórišja įfram starfsemi sinni hér, žį veršur engin orka til skiptanna fyrir sęstreng ķ framtķšinni, nema aukinn žrżstingur um fleiri virkjanir ķ nżtingarflokk vegna orkusölu um sęstreng beri įvöxt.  Aš selja raforku frį Ķslandi um sęstreng įšur en orkuskiptum er lokiš, er žjóšhagslegt glapręši. Ef sį sęstrengur ętti aš skila eigendum sķnum hagnaši m.v. nśverandi orkuverš ķ Evrópu, yrši aš selja orkuna inn į hann meš tapi, eša hann yrši aš njóta verulegra styrkveitinga, t.d. aš hįlfu ESB. 
  4. Norsk yfirvöld skulu sjįlfstętt hafa stjórn į öllum įkvöršunum, sem žżšingu hafa fyrir afhendingaröryggi orku ķ Noregi, ž.m.t. įkvaršanir tengdar išnašinum og rofi į afhendingu rafmagns.- Hér hafa Noršmenn greinilega įhyggjur af žvķ, aš samkvęmt įkvęšum EES-samningsins um Innri markašinn eru magntakmarkanir į višskiptum, t.d. inn- og śtflutnings, óheimilar.  Žarna er gerš tilraun til aš halda ķ nśverandi vald norskra stjórnvalda til aš draga śr śtflutningi raforku ķ tęka tķš, er lękkar ķ mišlunarlónum, ķ staš žess aš žurfa aš rjśfa eša takmarka afhendingu raforku til išnfyrirtękja įšur en kemur til almennrar skömmtunar į rafmagni ķ landinu.  Hér į Ķslandi er žessi hętta miklu meiri en ķ Noregi, ž.e. aš grķpa žurfi til stórfelldra skeršinga til stórišju meš ašeins eina utanlandstengingu, sem kann aš bila, žegar mišlunarlón eru ķ lįgmarki.  Löngu įšur hefur rafmagnsverš į frjįlsum markaši hérlendis žį rokiš upp śr öllu valdi.  Samkvęmt samningum į skeršing forgangsorku ķ neyš aš verša hlutfallslega jafnmikil hjį stórišju og almenningsveitum.  Ef žessi staša kemur upp, veršur grķšarlegt tjón um allt žjóšfélagiš.  Af žeim sökum og fleirum mį löggjöf landsins ekki verša meš žeim annmörkum, aš hśn beinlķnis bjóši žessari hęttu heim. Ef hér veršur innleitt stjórnfyrirkomulag į raforkumarkaši, sem snišiš er viš gjörólķkar ašstęšur žeim, sem hér rķkja, žį er hęttunni vķsvitandi bošiš heim.  Hver ętlar aš axla žį įbyrgš ? 
  5. Įkvaršanir um hugsanlega nżja utanlandsrafstrengi skulu įfram vera alfariš į valdi norskra yfirvalda, og reynsluna af strengjunum tveimur, sem nś eru į verkefnastigi, skal yfirfara įšur en hęgt veršur aš huga aš fleiri mililandatengingum.- Žetta skilyrši Noršmanna sżnir tvennt: ķ fyrsta lagi hafa žeir, eins og margir hérlandsmenn, įttaš sig į žvķ, aš Evrópurétturinn er bśinn aš svipta ašildaržjóšir ESB og žar meš EFTA-žjóširnar, sem jįtast Orkusambandi ESB, réttinum til aš įkveša sķnar millilandatengingar sjįlfar.  Ķ öšru lagi er žaš nś runniš upp fyrir Noršmönnum, aš eftir tengingu nżrra sęstrengja til Žżzkalands og Englands, sem į döfinni er, veršur orka af skornum skammti eftir fyrir sęstrenginn Northconnect, sem įformašur er frį Höršalandi til Peterhead į Skotlandi. Noršmenn eru aš žvķ leyti aš komast ķ svipaša ašstöšu og Ķslendingar aš žurfa aš virkja fyrir orkusölu um sęstreng til aš komast hjį orkuskorti, og žį koma aušvitaš strax į žį vöflur.  Af žess sést, aš vķsun hérlendra sęstrengssinna til Noregs sem góšs fordęmis fyrir Ķslendinga aš žessu leyti er śt ķ hött. 
  6. Hugsanlegir nżir strengir skulu vera žjóšhagslega hagkvęmir.    -------------------------------   Žetta žżšir, aš žeir skulu nżta umframorku ķ landinu.  Ef hśn hrekkur ekki til fyrir eftirspurn um strenginn og flutningsgetu hans, žį mun sį strengur valda mikilli raforkuveršshękkun ķ Noregi, af žvķ aš raforkuverš į Skotlandi hefur oft veriš tvöfalt raforkuveršiš ķ Noregi.  Slķkar raforkuveršhękkanir ķ Noregi verša mikil žjóšhagsleg byrši, sem fellir višbótar streng į 6. skilyršinu. Žetta er staša, sem verkalżšshreyfing Noregs óttašist alveg sérstaklega, žegar umręšur um téšan orkubįlk geisušu ķ Noregi haustiš 2017 og veturinn 2018, m.a., aš žessar orkuveršshękkanir myndu verša orkukręfum fyrirtękjum um megn, en hluti raforkukaupa žeirra fer fram ķ orkukauphöllinni ķ Ósló.   
  7. Statnett skal eiga og reka allar framtķšar millilandatengingar.  Žetta skal fella inn ķ orkulöggjöfina.   --------------------------    Žarna birtist norskt višhorf til millilandatenginga, sem rķkt hefur žar ķ landi frį upphafi slķkra tenginga, en er ķ algerri mótsögn viš fjórfrelsiš į Innri markaši EES.  Žessu gera Noršmenn sér grein fyrir, og žess vegna var hnykkt į meš žvķ aš krefjast lagasetningar um žetta skilyrši.  Žótt žaš verši lögfest, eru litlar lķkur į, aš Noršmenn komist upp meš žetta ķ blóra viš Evrópurétt, sem lķšur žaš ekki, aš yfirvöld beiti sér fyrir forréttindastöšu rķkisfyrirtękja į markaši.  Įgreiningur mun žį fara fyrir ESA og lķklega lenda hjį EFTA-dómstólinum, sem dęmir aš Evrópurétti.  Žaš mun verša pólitķskur óróleiki ķ Noregi, žegar reyna mun į žetta atriši.  Žaš gęti gerzt varšandi Skotlandstenginguna, Northconnectstrenginn, en leyfisumsókn frį Northconnect-félaginu er nś til umfjöllunar hjį NVE-Orkustofnun Noregs og RME-Reguleringsmyndighet for energi, sem er Landsreglari Noregs. Ef žessir ašilar samžykkja umsókn um žennan u.ž.b. 10 TWh/įr sęstreng, žį veršur ljóst, aš 7. skilyrši Noršmanna, sem ęttaš er frį stęrsta stjórnmįlaflokki Noregs, Verkamannaflokkinum, sem śrslitum réši um samžykkt Stóržingsins į Žrišja orkumarkašslagabįlkinum, hefur veriš virt aš vettugi. Žess mį geta, aš Statnett hefur sem umsagnarašili sęstrengsins lagt til höfnun į žeim grundvelli, aš orku muni skorta fyrir hann ķ Noregi.  Ef NVE hafnar umsókn, en Landsreglari samžykkir hana, žį fer įgreiningurinn til śrskuršar ACER, ef žį veršur bśiš aš innleiša Žrišja orkumarkašslagabįlk ESB ķ EES-samninginn meš samžykkt Alžingis.  Annars getur umsękjandi kęrt śrskuršinn til ESA.  
  8.  Hagnaš af aflsęstrengjunum skal įfram verša unnt aš nota til aš lękka gjaldskrįr flutningskerfisins įsamt til višhalds og stękkunar norska stofnkerfisins.    ---------------------------  Žetta skilyrši er til komiš vegna nżrrar tilskipunar ESB, sem žrengir mjög rįšstöfunarrétt eigenda sęstrengja til aš verja hagnaši af strengjunum ķ annaš en aš bęta eša auka millilandatengingarnar.  Žetta žykir Noršmönnum ósanngjarnt, žvķ aš žeir (Statnett) hafa variš hįum fjįrhęšum til styrkinga stofnkerfis sķns, svo aš žaš yrši ķ stakk bśiš til orkuflutninga aš og frį sęstrengjunum.  Sį kostnašur hefur allur lent į innlendum raforkunotendum į formi gjaldskrįrhękkana.  Endurspeglar žessi nżja tilskipun ESB hugsunarhįttinn į žeim bę, ž.e. aš fórna hagsmunum einstakra landa fyrir hagsmuni heildarinnar innan EES.  Žaš, sem er žjóšhagslega óhagkvęmt ķ Noregi, getur veriš samfélagslega hagkvęmt ķ ESB/EES.  

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Jóhann Elķasson

Žaš hefur komiš ķ ljós og Noršmenn eiga aš vita žaš, AŠ ANNAŠ HVORT ERU TILSKIPANIR ESB SAMŽYKKTAR EŠA ŽEIM HAFNAŠ.  Einhverjar bókanir eru gagnslausar meš öllu og eru ekkert annaš en aumkunarveršar afsakanir fyrir žvķ aš leggjast hundflatir fyrir Brusselvaldinu.......

Jóhann Elķasson, 23.10.2018 kl. 14:07

2 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Žetta er alveg rétt, Jóhann, og žetta var rķkisstjórninni bent į af löglęršum sérfręšingum į žessu sviši.  Žaš blasir viš leikmönnum, aš žarna tók norski Verkamannaflokkurinn žįtt ķ loddaraleik.  Žetta er eitthvert ódżrasta aflįtsbréf, sem um getur, og norskri stjórnsżslu til minnkunar.  Menn eru ekki bśnir aš bķta śr nįlinni meš žetta.  Žessu mįli veršur ekki sópaš undir teppiš, hvorki hér né ķ Noregi, eftir aš bśiš er aš fremja mistökin.

Bjarni Jónsson, 23.10.2018 kl. 14:57

3 Smįmynd: Kolbeinn Pįlsson

Ég get ekki annaš en žakkaš žér Bjarni fyrir frįbęra forvörn.
Vonandi munu rįšamenn žjóšarinnar sjį aš sér og afneita žessum landrįšasamningi.

- žaš er ekki neitt skemmtiefni aš sjį ķslensku žjóšina aršręnda eingöngu vegna žess aš Ķslenskir rįšamenn kikna ķ hnjįnum og hafa ekki žor til aš neita ECER. 

Kolbeinn Pįlsson, 23.10.2018 kl. 21:47

4 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Sęll, Kolbeinn;

Spyrjum aš leikslokum.  Sjįum til, hvaš gerist, žegar į hólminn veršur komiš.  Žeir, sem verša valdir aš samžykkt óskapanna Alžingi, brenna aš baki sér pólitķskar brżr ķ kjördęmi sķnu.

Bjarni Jónsson, 24.10.2018 kl. 10:56

5 Smįmynd: Kolbrśn Hilmars

Vonandi gerir Gallup vandaša könnun į afstöšu landsmanna til žessa ACER samnings ĮŠUR en hann fer til mešferšar į Alžingi.  Žaš yrši kostnašarsamt aš vķsa mįlinu til žjóšaratkvęšagreišslu eftir į - aš žvķ gefnu aušvitaš aš forsetinn okkar sé mašur en ekki mśs.

Kolbrśn Hilmars, 24.10.2018 kl. 11:28

6 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Stašfesting orkupakkans veršur ekki aftur tekin öšru vķsi en meš žvķ aš ganga śr EES.  Greiša mętti atkvęši um žaš samhliša žingkosningum.  Žannig veršur kostnašaraukinn ķ lįgmarki.  Stašfesti žingiš orkupakkann, gęti barįttan fariš aš snśast um EES.

Bjarni Jónsson, 24.10.2018 kl. 13:21

7 Smįmynd: Jónas Gunnlaugsson

Žetta er gott hjį žér Bjarni Jónsson. Er allt stjórnkerfiš oršiš aš lobbyi, vinnur fyrir hagsmuni EB, og ęttingjar og vinir komnir ķ forsjį hjį EB?

Žetta er venjan hjį rķkisfyrirtękjum, einkafyrirtękjum, og žį trślega aš venju, eins og venja er, meš "hiršmenn konungs."

Žessi öfl hafa flest alla fjölmišla og allir lęršir, tölvumenn og ašrir, eiga erfitt meš aš sżna samstöšu meš Ķslandi, į móti stjórnkerfinu.

Talaš er um aš rķkiš styrki fjölmišlana, og er žį ekki naušsyn, aš verkalżšurinn og samvinnu hugsjónin reki fjölmišla, en žeir mega ekki vera undir stjórnsżslunni.

Stjórnsżslan fęr ef til vill žaš hlutverk aš reyna aš sjį um aš žeir kynni lausnir til framtķšar, žótt žęr falli ekki aš hugmyndum ESB, eša bakstjórnarinnar.

frammhald

slóš

Talaš er um aš rķkiš styrki fjölmišlana, og er žį ekki naušsyn, aš verkalżšurinn og samvinnu hugsjónin reki fjölmišla, en žeir mega ekki vera undir stjórnsżslunni, sem fengi žó žaš hlurverk aš reyna aš fį žį til aš kynna lausnir til framtķšar.

https://jonasg-eg.blog.is/blog/jonasg-eg/#entry-2224849

Egilsstašir, 24.10.2018  Jónas Gunnlaugsson

Jónas Gunnlaugsson, 24.10.2018 kl. 23:04

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband