Liggur fiskur undir steini ?

Žaš er ljóst, aš talsveršur įhugi er bęši innan orkugeirans ķslenzka og fjįrmįlageirans į žvķ aš tengja aflsęstreng frį śtlöndum viš raforkukerfi landsins. Žetta kom sķšast fram ķ vištali ķ kvöldfréttum RŚV-Sjónvarps 24.11.2018 viš forstjóra Landsnets, Gušmund Inga Įsmundsson.  Forstjóri Landsvirkjunar hefur kyrjaš žennan söng, sķšan hann settist ķ forstjórastólinn žar įriš 2010, og įriš 2017 gaf fjįrmįlafyrirtękiš Kvika śt skżrslu, sem fegraši hlut sęstrengs meira en góšu hófi gegndi og sleppti żmsum mikilvęgum įhęttužįttum viš strenginn, t.d. rekstrarlegs ešlis.

Žess er og skemmst aš minnast, aš fyrirtęki téšra forstjóra eru tilfęršir įsamt raforkuflutningsfyrirtęki Breta, National Grid, sem "sponsors" eša bakhjarlar "Ice Link", sem er 1200 MW sęstrengur į forgangsverkefnaskrį ACER-Orkustofnunar ESB į milli Suš-Austur Ķslands og Skotlands, a.m.k. 1000 km vegalengd, sem žverar um 1,0 km hįmarksdżpi. Fyrirtękiš er kallaš "National Grid Interconnector Holdings Ltd", og žessi sęstrengur yrši lengsti samfelldi sęstrengur sögunnar og sį, sem lagšur er į mest dżpi. Forstjóri Landsvirkjunar hefur fullyrt, aš tęknin rįši viš verkefniš, en óvķst, hvaš hann į viš meš žvķ.  Žaš, sem strengfyrirtękin vinna aš nś, er žróun į plasteinangrun, sem žolir svo hįa jafnspennu (DC), aš orkutöpin verši kostnašarlega višrįšanleg fyrir žennan orkuflutning. Hefur Landsnet lagaheimild til aš taka žįtt ķ slķku fyrirtęki ?

Žį hefur enska fyrirtękiš "Atlantic Superconnector" lżst fjįlglega įformum um tvo einpóla 700 MW sęstrengi frį Ķslandi til Norš-Austur Englands (Jórvķkurskķri) um 1500 km leiš, og sennilega meš flutningsmöguleika ašeins ašra leiš, sušur, enda rekur fyrirtękiš įróšur ķ Englandi fyrir žessu verkefni į grundvelli aukinnar endurnżjanlegrar orku, sem skapa muni nż störf į Englandi.  Kynning fyrirtękisins į višskiptatękifęrum žess į Ķslandi lķkist helzt órįšshjali į krį ķ Newcastle:

"Through a unique renewable energy partnership with Iceland, we can bring a near-limitless source of clean hydroelectric and geothermal power to the UK - all while delivering jobs, growth and investment opportunities to Britain“s world beating industrial heartland."

Gefur ekki auga leiš, aš hagkvęmara er fyrir hérlandsmenn aš skapa störf, vöxt og laša hingaš aš fjįrfesta meš žvķ aš bjóša upp į endurnżjanlega orku hérlendis į hagstęšum kjörum ķ staš žess aš flytja hana ķ rafstrengjum 1500 km leiš meš ęrnum tilkostnaši og miklum orkutöpum ?

Fjįrmįla- og efnahagsrįšherra Ķslands mun hafa kallaš eftir handföstum gögnum frį brezkum stjórnvöldum um raforkuverš og samningstķma, sem žau vilji tryggja orkuseljendum į Ķslandi, svo aš hęgt verši aš gera įętlanir af einhverju viti hérlendis um sölu rafmagns inn į sęstreng.  Fullnęgjandi tryggingar ķ žessa veru geta eša vilja brezk stjórnvöld varla gefa fyrir innflutning į rafmagni, žótt "gręnt" sé.  Ķslenzkt rafmagn mun aš lķkindum fara į Nord Pool orkukauphöllina, eins og rafmagn frį Noregi eša öšrum löndum til Bretlands. Nord Pool er vištekin orkukauphöll fyrir Noršvestanverša Evrópu aš hįlfu ESB, og śtibśi frį Nord Pool veršur vęntanlega komiš upp hérlendis eigi sķšar en 2020, žótt engar forsendur séu fyrir žvķ, aš slķk orkukauphöll gagnist orkukaupendum hérlendis, heldur žvert į móti.  Orkukauphöll ķ anda ESB hérlendis er lķkleg til aš valda hér sveiflukenndu raforkuverši og umtalsveršri hękkun mešalveršs, žvķ aš hśn tekur ekki tillit til sérstakrar samsetningar  orkukerfis (frumorkulinda) landsins og fįkeppni og lķtils fįkeppnismarkašar. 

Žaš hafa komiš fram kenningar um žaš hérlendis, aš į bak viš įróšurinn fyrir inngöngu Ķslands ķ Orkustofnun ESB-ACER meš innleišingu  Orkupakka #3 liggi annarlegar hvatir, ž.e.a.s. aš fjįrplógsmenn muni sjį sér leik į borši aš leggjast į įrarnar meš Framkvęmdastjórninni um aš samtengja alla Evrópu,  einkanlega til aš nżta alla žį endurnżjanlegu orku, sem fįanleg er til raforkuvinnslu, og maka į žvķ krókinn, ótępilega. 

Eins og mįlum er hįttaš nś į frjįlsum orkumarkaši, er ljóst, aš slķk tenging Ķslands getur ekki oršiš žjóšhagslega hagkvęm fyrir Ķslendinga, žótt hśn geti veriš žjóšhagslega hagkvęm fyrir EES samkvęmt forskrift Evrópugeršar 347/2013, sem męlir fyrir um slķkt hagkvęmnimat.  Til žess liggja tvęr įstęšur.  Žaš veršur lķklega alltaf žjóšhagslega hagkvęmara aš nżta orkuna innanlands til atvinnu- og veršmętasköpunar en aš selja hana utan meš ęrnum flutningskostnaši, sem aš lįgmarki  nemur 80 USD/MWh aš teknu tilliti til 10 % orkutapa ķ endabśnaši og streng.  Žótt orkuverš erlendis muni hękka į nęsta įratugi, žį munu orkukręfar vörur ešli mįls samkvęmt hękka lķka, enda er 4 % įrleg eftirspurnaraukning į įli og meiri į kķsli.  Hin įstęšan er sś, aš um mišja öldina munum viš žurfa į öllum orkulindum landsins aš halda, sem nś eru ķ nżtingarflokki Rammaįętlunar #3, vegna orkuskiptanna og fjölgunar ķbśa landsins.  Tal um, aš hér sé nęg orka fyrir rafmagnsśtflutning er žvašur eitt, nema ętlunin sé aš kasta Rammaįętlun fyrir róša eša loka stórum verksmišjum, sem nś standa undir a.m.k. fjóršungi af śtflutningstekjum landsins.

Rafmagnsśtflutningur kallar į mun fleiri virkjanir en nś eru ķ nżtingarflokki, og hann mun valda hér miklum hękkunum į rafmagnsreikningum fyrirtękja og heimila, jafnvel meira en tvöföldun, žegar žar aš kemur.  Slķkt mun skerša lķfskjör ķslenzkrar alžżšu og svipta hana lifibraušinu ķ hrönnum, žvķ aš samkeppnisgrundvellinum veršur kippt undan margri starfseminni meš slķkum kostnašarhękkunum og rafmagnsśtflutningur skapar hér sįralitla vinnu.  Śtflutningur į rafmagni er žess vegna mjög óešlileg rįšstöfun aušlinda žjóšarinnar.  Mįlflutningur um, aš žolendum atvinnumissis megi bęta tjóniš meš greišslum śr rķkissjóši af skatttekjum orkusölunnar er óbošlegt pķp.  

Margir nestorar ķslenzkra stjórnmįla hafa gengiš til lišs viš žaš sjónarmiš, aš alls ekki eigi aš rétta skrattanum litla fingurinn į sviši orkumįla, žvķ aš žį muni hann óšar taka alla höndina, fara aš rįšskast meš orkunżtinguna (Landsreglarinn) og seilast til įhrifa viš leyfisveitingar til įhugasamra sęstrengsfjįrfesta. Žetta er allt saman boršleggjandi fyrir žį, sem į eigin spżtur kynna sér stefnumörkun ESB ķ geršum žeirra og tilskipunum og virša fyrir sér framkvęmdina ķ raun, t.d. sęstrengslögn frį Ķsrael um Kżpur og til Grikklands, en Ķsraelsmenn fundu fyrir nokkrum įrum gaslindir ķ lögsögu sinni, sem eru meiri en žeir telja sig hafa not fyrir, og breyta hluta žeirra ķ rafmagn.

Einn nestor ķslenzkra stjórnmįla, Gušni Įgśstsson, reit 10. nóvember 2018 grein ķ Morgunblašiš, žar sem hann varpaši fram ķ fyrirsögn hinni tķmabęru spurningu:

"Hverjir eru hagsmunir Ķslands af žrišja Orkupakka ESB ?":

"Hvaš sögšu Jón Baldvin og Peter T. Örebech ?  Jón Baldvin sagši į Śtvarpi Sögu: "Viš höfum ekkert meš orkupakka ESB aš gera, basta.  Žetta varšar ekki Ķsland, og tęknilega kemur žetta Ķslandi ekki viš.  Viš seljum enga orku til Evrópu og ętlum ekki aš leggja sęstreng."  Svo bętti hann viš: "Ķslenzkir hagsmunir eru žeir aš gerast aldrei ašilar aš orkupakka ESB."  Og ennfremur, aš sęstrengur sé draumur žröngsżnnar klķku, sem ein ętlar aš gręša į uppįtękinu įsamt erlendum aušjöfrum.  Kom žetta og margt fleira skżrt fram ķ mįli Jóns Baldvins."

Ef tvķpóla sęstrengur til Bretlands meš um 1200 MW flutningsgetu į aš skila eigendum sķnum žokkalegum arši, veršur flutningsgjaldiš aš nema a.m.k. 80 USD/MWh, eigi hann jafnframt aš standa undir kostnaši viš endabśnaš sinn og orkutöpin į leišinni.  Žetta er svipaš og heildsöluverš į raforku į Bretlandi nś um stundir.  Ekkert įlag į verš raforku śr endurnżjanlegum orkulindum utan Bretlands er ķ boši žar nśna og engar horfur į slķku.  Mišaš viš nśverandi ašstęšur fengist sįralķtiš fyrir rafmagn inn į streng og verš langt undir kostnaši frį nżjum virkjunum hér fyrir rafmagn til śtflutnings. 

Raforkuverš į Bretlandi žarf aš hękka yfir 50 % til aš eitthvert višskiptalegt vit (frį žröngu sjónarmiši séš) verši ķ śtflutningi rafmagns héšan.  Ętla mį, aš žaš gerist, ef olķutunnan fer ķ USD 90, og slķkt getur vel oršiš į nęsta įratugi, ef ekki veršur "gegnumbrot" ķ nżrri tękni til raforkuvinnslu, t.d. ķ žórķum-kjarnorkuverum. 

Žessi śtflutningur veršur samt ekki žjóšhagslega hagkvęmur fyrir Ķsland, žvķ aš viršisaukinn af aš nżta innlenda orku innanlands svarar til veršs fyrir raforku frį virkjun u.ž.b. 100 USD/MWh m.v. nśverandi veršlag, og žį žurfa aš fįst a.m.k. 180 USD/MWh fyrir rafmagniš viš strengendann Bretlandsmegin.  Slķk 2,3 földun heildsöluveršs į rafmagni į Englandi er engan veginn ķ sjónmįli. 

Ef heildsöluveršiš erlendis, reiknaš ķ Bandarķkjamynt, veršur hins vegar į bilinu 120-180 USD/MWh er hętt viš, aš žrżstingur aukist mjög hérlendis į tengingu sęstrengs viš erlend raforkukerfi, en žaš mundi įn nokkurs vafa valda hękkun į rafmagni innanlands, sem vissulega yrši mörgum atvinnugreinum žung ķ skauti og jafngildir lķfskjaraskeršingu ķbśa landsins.

Statnett (norska Landsnet) į allar millilanda raforkutengingar viš Noreg.  Žęr eru žannig ķ eigu rķkisins.  Noršmenn hafa svo miklar įhyggjur af, aš ACER/ESB leyfi ekki žessa rķkiseinokun eftir innleišingu Žrišja orkupakkans, aš Stóržingiš gerši žaš aš einu af 8 skilyršum sķnum fyrir samžykki "pakkans", aš Statnett héldi eignarhaldi į öllum eldri millilandatengingum og fengi aš eiga nżjar tengingar, t.d. NorthConnect frį Hardanger til Peterhead į Skotlandi, en einkafyrirtęki hefur nś sótt um leyfi fyrir žessum sęstreng.  Framkvęmdastjórn ESB hefur engu svaraš, enda er hśn óbundin af žessum skilyršum Noršmanna.  NorthConnect veršur prófmįl į milli Noršmanna og ACER ķ mörgu tilliti, sérstaklega ef Landsreglari Noregs, RME, veršur ósammįla mati NVE, norsku orkustofnunarinnar, į leyfisumsókn NorthConnect.  

Gušni Įgśstsson hélt įfram ķ téšri grein:

"Ennfremur ber aš nefna hér erindi norska lagaprófessorsins Peter T. Örebech į fundi ķ Heimssżn, en samkvęmt oršum Örebechs er veriš aš stefna ķslenzkum hagsmunum ķ orkumįlum og žar meš sjįlfsįkvöršunar- og fullveldisrétti žjóšarinnar ķ stórhęttu, ef Alžingi samžykkir aš innleiša regluverk ESB į bak viš orkupakkann.  Geta mį žess, aš Örebech var einn žeirra, sem böršust meš okkur gegn Icesave og er virtur sérfręšingur ķ Evrópurétti."

Fyrirlestur prófessors Peters Örebech, sem Gušni nefnir, var gagnmerkur, og žaš sem žar stóš upp śr var lögfręšileg sönnunarfęrsla prófessorsins į žeirri meginbreytingu meš Orkupakka #3 frį Orkupakka #2, aš meš hinum fyrrnefnda er innleidd einnar stošar įkvaršanataka ESB fyrir millilandatengingar, žar sem EFTA (ESA) kemur hvergi nęrri öšruvķsi en aš framsenda įkvaršanir til landsreglaranna į Ķslandi, ķ Liechtenstein og ķ Noregi.  Rķkisstjórnir landanna hafa engan möguleika į aš skipta sér af žessum bošum, sem eru bindandi fyrirmęli frį ESB-stofnunum eša framkvęmdastjórn ESB til landsreglaranna, og žeir fara meš ęšstu völd yfir lykilžįttum raforkumįlanna ķ hverju landi.  Žetta er stjórnarskrįrbrot į Ķslandi og ķ Noregi.

Žegar viš žetta bętist, aš Orkupakki #3 virkjar greinar 11 og 12 ķ EES-samninginum fyrir millilandatengingar, en žęr banna takmarkanir į inn- og śtflutningi vöru, žjónustu, fjįrmagni og fólki, žį žarf ekki frekari vitnana viš um žaš, aš ķslenzk stjórnvöld munu ekki lengur hafa sķšasta oršiš um žaš, hvort samžykkja į eša hafna tengingu ķslenzka raforkukerfisins viš önnur raforkukerfi innan EES. Žaš mun engu breyta um nišurstöšuna, žótt Alžingi samžykki bann viš lagningu sęstrengs; ekki frekar en bann Alžingis 2009 viš innflutningi į ófrosnu, hrįu kjöti, ógerilsneyddri mjölk og eggjum tekiš gilt hjį EFTA-dómstólinum 2017.  Evrópurétturinn rķkir nś yfir landinu į fjölmörgum svišum, og ętlun rķkisstjórnarinnar hefur fram aš žessu veriš aš gera hann allsrįšandi į orkusvišinu lķka.  Vonandi tekst aš koma ķ veg fyrir slķkt stórslys, žótt glöggt standi.

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Valdimar Samśelsson

Bjarni flott grein en žaš sorglega og žś segir satt aš alžingi hefir ekkert meš žessi mįl aš gera žvķ žar ręšur Deep State. 

Valdimar Samśelsson, 30.11.2018 kl. 15:13

2 Smįmynd: Jónas Gunnlaugsson

Žiš eruš spakir.Žaš er engin įstęša til aš vķxlararnir fįi aš hękka verš į orku į Ķslandi, til aš mata klrókinn.

Egilsstašir, 02.12.2018  Jónas Gunnlaugsson

Jónas Gunnlaugsson, 2.12.2018 kl. 00:22

3 Smįmynd: Valdimar Samśelsson

Ég er allur aš hugsa um super grand sólar minimum. Ef žį minnkar rennsli aš virkjunum og ef ESB vill rafmagn žį gilda herlög og rafmagniš veršur tekiš af okkur hvaš sem žaš kostar.

Munum aš heimskautadżrin frusu standandi og meš ómelta fęšu ķ maganum. Blobs...  

Valdimar Samśelsson, 2.12.2018 kl. 08:57

4 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Markašslögmįlin eru lįtin rįša į orkumarkaši ESB.  Hęstbjóšandi fęra orkuna.  Fyrirtęki, sem er ķ grennd viš markaš sinn, getur aš öšru jöfnu greitt hęrra orkuverš en fyrirtęki į Ķslandi, sem stendur undir dżrum ašdrįttum og flutningum afurša į markaš.  Žess vegna hentar atvinnulķfi okkar ekki, aš hingaš verši lagšur sęstrengur, hvaš žį aš leggja žaš ķ vald forréttindastéttar nišri ķ Evrópu, hvort žessi sęstrengur kemur eša ekki.  Sjį menn ekki skriftina į veggnum ?

Bjarni Jónsson, 2.12.2018 kl. 11:10

5 Smįmynd: Hrólfur Ž Hraundal

Į veggnum stendur skrifaš:

Notiš ykkur sjįlfum nóg og geimiš afganginn til aš afkomendur geti žróast eins og žiš. 

Kapall er tenging viš andskotann.

Hrólfur Ž Hraundal, 3.12.2018 kl. 08:49

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband