Lķsa ķ undralandi orkunnar

Žęr eru margar Lķsurnar, sem hreišraš hafa um sig ķ undralandi orkumįlanna og tjį sig nįkvęmlega samkvęmt žvķ aš vera staddar ķ gerviveröld embęttis- og stjórnmįlamanna, sem įtta sig ekki į orkustefnu Evrópusambandsins (ESB) og orkulöggjöfinni, sem žeim er gert aš innbyrša ķ sneišum, s.k. orkupökkum.

Eina birtingarmynd žessa hugarheims gat aš lķta ķ Fréttablašsgrein Bryndķsar Haraldsdóttur, Alžingismanns sjįlfstęšismanna ķ "Kraganum", 30. įgśst 2019,

"Betri raforkumarkašur":

Greinin hófst žannig: 

"Frį gildistöku EES-samningsins įriš 1994 hafa įtt sér staš grķšarlegar breytingar og framfarir ķ orkumįlum hér į landi."

Žessi hįstemmda lżsing er rétt, en žessi žróun varš įn atbeina EES-samningsins. Įriš 1996 var hafizt handa viš aš reisa kerskįla 3 og aš stękka raforkukerfi ISAL fyrir hann og fleiri ofna ķ steypuskįla. Samtķmis hófst Landsvirkjun handa viš Sultartangastöš, og ķ kjölfariš kom Noršurįl og Vatnsfellsstöš.  Įriš 2007  var Fljótsdalsstöš, stęrsta virkjun landsins, 690 MW, 5000 GWh/įr, tekin ķ notkun įsamt įlveri Alcoa, Fjaršaįli, į Reyšarfirši. 

Hafizt var handa viš allar žessar virkjanir og višreigandi flutningsmannvirki į grundvelli orkusölusamninga viš engilsaxnesk fyrirtęki meš heimilisfesti utan EES.  Tollfrjįls ašgangur fyrir įl til ESB var žegar tryggšur meš višskiptasamningi Ķslands og ESB frį 1973, svo aš EES-samningurinn kom  ekkert viš sögu žessa mikla framfaraskeišs ķ išnvęšingu Ķslands. Žaš er alveg śt ķ hött aš tengja uppbyggingu ķslenzka raforkukerfisins, sem nś er hiš langstęrsta m.v. ķbśafjölda, viš samninginn um Evrópska efnahagssvęšiš.  Tiltölulega litlar fjįrfestingar hafa komiš žašan hingaš til, hvaš sem sķšar veršur.  

"Um leiš og nż lög tóku gildi [2003], tók uppbygging raforkumarkašar į Ķslandi miš af reglum EES-svęšisins og um leiš innri markašar Evrópusambandsins og hefur gert allar götur sķšan.  Įkvöršun var tekin um, aš vinnsla og sala raforku yrši ķ markašskerfi, į samkeppnisgrundvelli - sem er ķ anda sjįlfstęšisstefnunnar.  Reglur voru settar um starfsemi orkufyrirtękja samhliša ķ žvķ skyni aš stušla aš aukinni samkeppni og koma neytendum til bóta [sic !?]."

Hér er frjįlslega fariš meš sannleikann, svo aš śr veršur villandi texti fyrir žį, sem ekki vita betur. Reglur um markašsfyrirkomulag, sem męlt er meš ķ OP#2 og gilda į innri raforkumarkaši ESB, hafa enn ekki veriš innleiddar į Ķslandi.  Landsreglarinn mun fį žaš sem eitt af sķnum ašalverkefnum eftir innleišingu OP#3, auk įkvöršunar gjaldskrįa Landsnets og dreifiveitna, aš innleiša hér markašsstżringu raforkuvinnslunnar.

Meš žessu fyrirkomulagi innri markašarins bjóša framleišendur tiltekiš afl, MW, fyrir hverja klukkustund sólarhringsins, og notendur/smįsalar bjóšast til aš kaupa tiltekin MW į hverri klukkustund fyrir tiltekin verš.  Žar sem frambošs- og eftirspurnarferlar skerast, įkvešur markašsstjórinn veršiš.  Seljendur, sem bušu hęrra verš og kaupendur, sem bušu lęgra verš, missa af višskiptum ķ žaš skiptiš. 

Žetta fyrirkomulag veršur skylt aš innleiša samkvęmt OP#3, žótt žaš henti ekki alls kostar hérlendis. Meš žessu fyrirkomulagi einskoršast starfsemi  orkuvinnslufyrirtękjanna viš aš hįmarka tekjur sķnar, en enginn žarf aš huga aš afhendingaröryggi orkunnar, hvaš žį, aš nokkur sé įbyrgur fyrir žvķ.  Žannig er hętt viš, aš fyrirtękin tęmi lón sķn, žvķ aš skammtķmavišhorf žeirra er aš nżta allt sitt mišlunarvatn, į mešan veršiš er hįtt.  Žetta getur komiš harkalega nišur į neytendum, žvķ aš tjón žeirra er margfalt meira en seljendanna vegna orkuskorts.  

Hér žarf aš snķša agnśana af óheftri markašsstżringu orkukauphallarinnar til aš verja neytendur tjóni vegna mistaka viš innleišingu, sem stafa af žvķ, aš horft er framhjį gjörólķku ešli ķslenzka orkukerfisins m.v. orkukerfi meginlandsins.  Žingmašurinn hefur ekki orš į neinu af žessu ķ sinni grein, sem žó var bent į ķ ašdraganda samžykktar Alžingis į OP#3 og er fjallaš um ķ skżrslu Orkunnar okkar frį 16.08.2019. 

Hér skal fullyrša, aš orkupakkarnir eru ekki "ķ anda sjįlfstęšisstefnunnar" meš vķsun til Landsfundarsamžykkta, žótt žingmašurinn fullyrši žaš śt ķ loftiš.  Sem lęgst og stöšugast raforkuverš įsamt įherzlu į afhendingaröryggi raforku, ž.e.a.s. orkulindastżring, er hins vegar ķ anda sjįlfstęšisstefnunnar.  Žaš stašfesti Jón Gunnarsson, Alžingismašur sjįlfstęšismanna ķ Kraganum, ķ tķmamótagrein sinni ķ Mogganum, 6. september 2019.  Henni verša gerš betri skil į žessu vefsetri seinna.

Bryndķs Haraldsdóttir vill lķta į rafmagn sem vöru.  Fyrir okkar ašstęšur hérlendis er žį žjóšhagslega hagkvęmast aš lķta į rafmagniš sem hrįefni, sem er naušsynlegt til aš framleiša flestar vörur og til aš veita marghįttaša žjónustu.  Fyrir samkeppnishęfni į innanlands- og utanlandsmörkušum er žį augljóslega lykilatriši, aš mešalveršiš sé sem lęgst og veršsveiflur sem minnstar.  Žaš er fullveldisréttur okkar aš haga nżtingu og markašssetningu nįttśruaušlindanna eftir eigin höfši, en žurfa ekki aš taka viš fyrirmęlum um žaš frį yfiržjóšlegu valdi. Yfiržjóšlegt vald į Ķslandi hefur yfirleitt gefizt illa og er alger tķmaskekkja nś į tķmum. Skašlegt inngrip erlends valds ķ orkuvinnslustżringu landsins er einmitt žaš, sem gerist viš innleišingu Landsnets og Landsreglara į markašsstżringu raforkuvinnslunnar, eins og Evrópusambandiš vill hafa hana, svo aš Ķsland verši ašlagaš Innri markašinum, ef/žegar sęstrengurinn kemur.  Margir munu verša hundóįnęgšir meš virkni žessa kerfis og telja sig bķša tjón af.  Af žeim sökum mį bśast viš mįlaferlum, e.t.v. hópmįlssókn į hendur Landsreglaranum, sem į žessum ósköpum ber įbyrgš.

"Nś er komiš aš žeim žrišja [orkupakka], sem enn byggir į hugmyndinni um raforkumarkaš, žar sem neytendur hafa valfrelsi.  Aš baki žrišja orkupakkanum bśa sjónarmiš um hvata til hagręšingar innan raforkugeirans, aš raforkukaupendum sé tryggt samkeppnishęft raforkuverš, betri žjónusta og stöšugri og öruggari afhending rafmagns.  Žį er ķ žrišja orkupakkanum einnig aš finna įkvęši um neytendavernd meš žaš aš markmiši aš bęta og samžętta samkeppnishęfa raforkumarkaši innan EES."

Af žessum texta er ljóst, aš žingmašurinn, höfundur greinarinnar, er aš lżsa įhrifum innleišingar OP#3 į meginlandinu, en hśn hefur ekki hugmynd um, aš įhrifin verša allt önnur og miklu verri af innleišingu hans ķ umhverfi, sem hann er ekki snišinn fyrir.  Hśn og hinir 45 žingmennirnir, sem samžykktu žessa innleišingu, eru meš samžykktinni aš leggja miklar byršar į landsmenn.  Žeir voru varašir viš žvķ ķ ašdragandanum og eiga sér žess vegna engar mįlsbętur.

Ķ skżrslu Orkunnar okkar, 16.08.2019, er sżnt fram į, aš raunhękkun raforkukostnašar fjölskyldna į tķmabilinu 2003-2018 nemur 7 %-8 % į hverja kWh.  Į sama tķmabili lękkušu skuldir orkugeirans sem heildar, og žess vegna hefši įtt aš verša raunlękkun raforkukostnašar, en ekki hękkun, ef allt vęri meš felldu.  Byršar fjölskyldna og atvinnulķfs af OP#1-2 nema lķklega 10 %- 20 % af rafmagnskostnaši, og byršarnar munu margfaldast meš OP#3 vegna gjaldskrįrhękkana af völdum Landsreglarans, eins og oršiš hafa t.d. ķ Svķžjóš, og af orkuveršshękkunum, sem tķundašar eru hér aš ofan. 

Žessar verša afleišingarnar fyrir almenning, žegar rķkisstjórn og Alžingi vita ekki, hvaš felst ķ višamikilli erlendri löggjöf, sem veriš er aš lögleiša hér. 

Til aš sżna lesendum, hversu gjörsamlega žingmenn geta veriš śti į žekju, er hér birt nišurlag greinarinnar, sem hér hefur veriš til umfjöllunar:

"Öflugur raforkumarkašur er mikilvęgur ķslenzkum heimilum, og er žrišja orkupakkanum ętlaš aš styšja enn frekar viš žį góšu vegferš, sem viš erum į.  Andstęšingar žrišja orkupakkans hafa ekki rökstutt heimsendaspįr sķnar um glötuš yfirrįš yfir ķslenzkum aušlindum, enda eiga spįdómarnir ekki viš rök aš styšjast."

Žessi mįlflutningur er óbošlegur frį žingmanni ķ utanrķkismįlanefnd, žar sem umfjöllun orkupakka hefur veriš einna mest, en hann er ekki einsdęmi śr žeim ranni. Orkupakkarnir hafa ekki gagnazt heimilunum, heldur hafa žeir oršiš žeim fjįrhagsleg byrši, og keyrt getur um žverbak meš OP#3. Dęmi um skert fullveldi yfir orkulindunum er einmitt, žaš sem minnzt er į hér aš ofan, aš sennilega mun Landsreglarinn, sem mun starfa hér sem rķki ķ rķkinu, ekki leyfa aš ašlaga markašsstżringu raforkuvinnslunnar aš ķslenzkum ašstęšum meš žvķ aš heimila beitingu orkulindastżringar, žegar naušsyn krefur, žvķ aš slķkt trufli frjįlsa samkeppni į milli orkuvinnslufyrirtękjanna.  

Žaš er fremur óvarlegt af žingmanninum aš fullyrša, aš reynslan muni afsanna varnašarorš efasemdarmanna um OP#3.  Žvert į móti bendir reynslan frį öšrum löndum, sem innleitt hafa OP#3, ekki sķzt vatnsorkulöndum, til žess, aš miklar vęringar séu framundan, žar sem hlaupa mun į snęri efasemdarmanna.  Nęgir aš nefna deilur Framkvęmdastjórnarinnar śt af śthlutun rķkisins į orkunżtingarleyfum vatnsréttinda til rķkisfyrirtękja, bréf ESA sama efnis til rķkisstjórna Ķslands og Noregs, og stefnu Framkvęmdastjórnarinnar gagnvart rķkisstjórn Belgķu fyrir ESB-dómstólnum. Žar er um óleyfilega takmörkun į valdsviši Landsreglara aš ręša, žótt annaš form sé į valdtakmörkuninni en hérlendis. Einnig er lķklegt, aš tiltektir Landsreglarans muni męlast illa fyrir, eins og reynslan frį Svķžjóš sżnir.  Stjórnarlišar, nema Įsmundur Frišriksson, og ašrir samžykkjendur OP#3 eiga žvķ ekki nįšuga daga framundan fram aš nęstu Alžingiskosningum, ef aš lķkum lętur.  

 

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband