Fęrsluflokkur: Dęgurmįl

Kenningin um "Wandel durch Handel" er dauš

Žaš er kominn tķmi fyrir žżzk stjórnvöld og ašra, sem tvķįtta eru ķ afstöšunni til Rśsslands, aš gera sér grein fyrir ķ raun, aš aldrei aftur veršur horfiš til samskipta viš Rśssland į višskiptasvišinu og öšrum svišum, eins og innrįs rśssneska hersins ķ Śkraķnu 24. febrśar 2022 hefši aldrei įtt sér staš. Kenningin um, aš meš višskiptum viš einręšisrķki gętu lżšręšisrķkin haft įhrif į einręšisrķkin til batnašar, žvķ aš sameiginlegir višskiptahagsmunir mundu gera einręšisrķkin nęgilega vinveitt lżšręšisrķkjunum, til aš žau mundu ekki telja verjanlegt aš fara meš ófriši gegn žeim, hefur reynzt loftkastalar draumóramanna. Til aš breiša yfir veikleika žessarar kenningar, breiddi einn höfundanna, kratinn Willy Brandt, yfir raunveruleikann meš žvķ aš kalla ósköpin "Realpolitik".  Žjóšverjar įttu eftir aš fara flatt į žessari krataglópsku.

Višskiptin styrkja einręšisrķkin tęknilega og fjįrhagslega, og žau reyna aš beina aškeyptri vestręnni tękni aš eflingu herstyrksins, sem settur veršur til höfušs lżšręšisrķkjum viš fyrsta tękifęri.  Rśssland er nżjasta dęmiš um žetta.  Rśssneski herinn hefur reyndar reynzt vera mun lélegri en nokkurn óraši fyrir, reyndar her į bak viš Pótemkķntjöld.  Žegar til į aš taka er žetta aš mestu gamli sovétherinn. Fjįrveitingar til hersins hafa skilaš sér illa vegna grasserandi spillingar.  

Žaš voru evrópskir kratar (sósķaldemókratar) meš Willy Brandt, formann SPD (Sozialistische Partei Deutschlands) ķ broddi fylkingar, sem beittu sér fyrir žessari vanhugsušu stefnu, "Wandel durch Handel" ķ "Ostpolitik" sinni.  Dęmigeršur kratismi, įferšarfalleg stefna, en stórhęttuleg, af žvķ aš hśn var reist į röngum forsendum og skilningsleysi į ešli einręšisrķkja, einkum ķ rķkjum rótgróinnar nżlendustefnu og heimsvaldastefnu, eins og ķ Rśsslandi. 

Af einhverjum einkennilegum įstęšum hefur kratinn ķ kanzlarastóli nśna, Olaf Scholz, neitaš aš horfast ķ augu viš stašreyndir, žótt hann lżsti yfir vendipunkti ķ Reichstag skömmu eftir innrįsina ķ Śkraķnu 24.02.2022.  Kannski hefur hann hlustaš į rśssneskar hótanir um kjarnorkuįrįs į Berlķn frį Kalķningrad (gamla Königsberg), ef Žjóšverjar dirfast aš styšja žurfandi Śkraķnumenn meš öflugum vopnum, sem žeir hafa žrįbešiš um. Hik og tafaleikir žżzku stjórnarinnar varšandi öflugan stušning viš Śkraķnu frį Evrópurķki, sem hafši įunniš sér sess eftir algert og nišurlęgjandi tap ķ Sķšari heimsstyrjöldinni, er oršiš óžolandi og vekur upp tortryggni ķ garš Žjóšverja undir kratķskri forystu um fyrirętlanir žeirra, eftir aš žeir hafa gert sig seka um barnalegt og algerlega óveršskuldaš traust ķ garš rśssneskra rįšamanna, sem leiddi til mikilla ófara.  Nś, 24.01.2023, 11 mįnušum eftir svķviršilega innrįs Rśssa ķ Śkraķnu, hafur žżzka stjórnin loksins tekiš af skariš meš skilyršislaust leyfi til afhendingar ótakmarkašs fjölda (aš žvķ bezt er vitaš) til Śkraķnuhers af žeim 2000-3000 eintaka fjölda, sem til er af Leopard 2 skrišdrekunum ķ Evrópu. Ef minningar styrjaldanna viš Rśssa į 20. öld hafa hamlaš įkvaršanatöku žżzku stjórnarinnar nś, ętti hśn aš minnast mikilla bardaga, sem hįšir voru ķ Śkraķnu 1941-1944, žegar Wehrmacht nįši öllum helztu borgum Śkraķnu į sitt vald, hernam allt landiš og olli Śkraķnumönnum stórtjóni. Margir Śkraķnumenn böršust reyndar meš Wehrmacht gegn Rauša hernum, enda voru misgjöršir Rśssa į hendur Śkraķnumönnum og nżlendukśgun žį žegar oršnar hrottalegar.   

Žessi skrišdrekategund, žżzki Leopard 2, er talin henta Śkraķnuher bezt ķ višureigninni viš rśssneska herinn.  Bandarķski Abrams-skrišdrekinn er aš mörgu leyti talinn vera sambęrilegur viš Leopard 2A6, nżjustu tegund Leopard drekanna, sem Bundeswehr sendir senn til Śkraķnu, en hann veršur erfišari ķ rekstri, krefst sérhęfšara višhalds og brennir kerosen-žotueldsneyti ķ staš dķsilolķu, sem knżr Leopard 2 og nśverandi skrišdreka Śkraķnuhers. Hann er knśinn žotuhreyfli, sem žolir illa ryk. Nś hafa Bandarķkjamenn lofazt til aš senda Abrams-dreka til Śkraķnu, en žaš var furšuskilyrši af hįlfu Olaf Scholz, sem mun flękja mjög rekstur og višhald skrišdrekasveita Śkraķnuhers, en ķ nįgrannarķkjunum verša sett upp verkstęši til aš žjónusta žį.  Hann er žó żmsu vanur ķ žeim efnum, og sennilega hefur aldrei nokkur her haft śr aš spila jafnfjölbreytilegum hergögnum frį svo mörgum ólķkum framleišendum og Śkraķnuher nś.

Engir hafa meiri og dżrkeyptari reynslu af aš fįst viš rśssneska herinn en žżzki herinn.  Reichswehr baršist viš keisaraherinn ķ 3 įr og Wehrmacht viš Rauša-herinn ķ tęplega 4 įr.  Panther-skrišdrekinn var hannašur og smķšašur fyrir Wehrmacht til aš fįst viš Rauša-herinn meš sinn T-35 skrišdreka, sem Heinz Guderian, hershöfšingi ķ Wehrmacht, taldi žann bezta, sem smķšašur hafši veriš fram aš žvķ. Ekki mį heldur gleyma Tiger-drekunum žżzku.  Mesta skrišdrekaorrustu allra tķma fór fram viš Kursk ķ sunnanveršu Rśsslandi ķ jślķ 1943. Heinz Guderian taldi įętlun žżzka herrįšsins um žetta uppgjör Wehrmacht viš mun fleiri rśssneska skrišdreka en Wehrmacht og Waffen SS  höfšu yfir aš rįša vera of įhęttusama, og steininn tók śr, žegar žżzku sveitirnar voru veiktar meš brottflutningum bryndreka til aš męta innrįs Bandamanna į Ķtalķu.  Eftir žessa bardaga viš Kursk mįttu žżzku vélaherdeildirnar sķn lķtils į austurvķgstöšvunum, enda var žį helzti hugmyndasmišur Wehrmacht į žessu sviši hernašar fallinn ķ ónįš hjį kanzlaranum. Fjöldinn segir ekki alla söguna.  Gęši bśnašar, žjįlfun hermanna og stjórnkęnska rįša för nś ekki sķšur en žį.  

Į dögum Kalda strķšsins ęfši Rauši herinn, sem įtti 20 k skrišdreka, framrįs hersins vestur aš Rķn, og NATO taldi hęttu į, aš lįtiš yrši reyna į žessar fyrirętlanir.  Ķ žvķ skyni aš stöšva žessa vęntanlegu sókn žróušu Žjóšverjar Leopard 1 skrišdrekann ķ framhaldi af reynslunni af skrišdrekum Wehrmacht, og sķšan var hann uppfęršur tęknilega ķ Leopard 2, sem er hannašur sérstaklega til aš fįst viš rśssneska skrišdrekann T-72, sem er uppistašan ķ rśssnesku skrišdrekasveitunum, og T-90, sem er seinni śtgįfa. 

Žetta er įstęšan fyrir žvķ, aš Śkraķnumenn leggja höfušįherzlu į aš fį um 300 stk. Leopard 2, og öll NATO-rķkin, nema Žżzkaland, Ungverjaland og e.t.v. Tyrkland, styšja žaš. Einöršust ķ stušningi sķnum eru NATO-rķkin, sem įšur voru hernumin af Rśssum, žvķ aš žau telja sig vita af biturri reynslu, aš įrįsargjörn nżlendustefna Rśssa muni beinast aš žeim, eftir hugsanlegt fall Śkraķnu og Moldóvu, sem žó veršur vonandi aldrei.  Žar er um aš ręša Pólland, Eistland, Lettland, Lithįen, Finnland, Tékkland og  Slóvakķu.  Öll žessi rķki munu eiga Leopard 2 ķ vopnabśrum sķnum og vera fśs aš lįta hluta žeirra af hendi viš Śkraķnuher, žegar Žżzkaland afléttir višskiptakvöšum af žessum tękjum.  Eftir fund Vesturveldanna ķ Ramstein-flugherstöš Bandarķkjahers ķ byrjun žorra 2023 rķkti bjartsżni um, aš žaš ętlaši Žżzkaland aš gera hiš snarasta, en žaš hefur ekki veriš stašfest fyrr en nś ķ dag, 24.01.2023, eftir sķmtal Bandarķkjaforseta viš Žżzkalandskanzlara.    

Žessi kergja kratans Scholz og tvķskinnungur stefndi ķ aš senda Žżzkaland ķ skammarkrók Vesturveldanna.  Einangrun Žżzkalands yrši engum til góšs, nema įrįsaröflunum ķ Kreml.  Žaš hlyti aš hrikta illilega ķ rķkisstjórnarsamstarfinu ķ Berlķn, ef lengri drįttur hefši oršiš į samžykki Olafs Scholz.  Hefšu oršiš  stjórnarslit žar śt af žessu, mundi krataflokkurinn SPD verša sendur ķ langa eyšimerkurgöngu, enda į stjórnmįlaflokkur, sem rekur stjórnarstefnu, sem er stórskašleg fyrir framtķš og öryggi Vesturlanda, ekkert erindi ķ valdastóla.  CDU bķšur eftir aš taka viš stjórnartaumunum.  Kratar eru aldrei til stórręšanna.  

Žaš veršur aldrei aftur sams konar įstand ķ Evrópu og rķkti frį falli rįšstjórnar kommśnistaflokks Rśsslands og fram til innrįsarinnar 24. febrśar 2022.  Žaš veršur sett upp jįrntjald į landamęrum Rśsslands og višskiptum viš landiš haldiš ķ lįgmarki, žvķ aš einręšisöflin žar munu ekki lįta af žrįhyggju sinni um śtženslu yfirrįšasvęšis Rśsslands.  Enginn annar hefur įhuga į slķku afturhvarfi sögunnar og afturför.  Žess vegna er öruggast aš veita Śkraķnu inngöngu ķ NATO, og umsókn landsins um ašild aš ESB er ķ vinnslu ķ Brüssel og Kęnugarši, eins og viš sjįum nś į hreinsunum vegna spillingar ķ Kęnugarši. Rśssar geta engum um kennt, nema sjįlfum sér.  Žeir reka hryšjuverkarķki, śtlagarķki, sem engin įhrif į aš hafa į žaš, hvernig Vesturveldin skipa varnarmįlum sķnum.

Į 19. öld hrifsaši Rśssakeisari til sķn stór landflęmi af Kķnakeisara.  Rķkisstjórn kķnverska kommśnistaflokksins hefur ekki gleymt žessum žętti sögunnar og mun sennilega meš einhverjum hętti reyna aš endurheimta žetta land og nżta žau tękifęri, sem bjóšast meš breyttri stöšu heimsmįlanna og veiku Rśsslandi. 

 ukrainian-cloth-flags-flag-15727


Utan gįtta

Loftslags-, orku- og umhverfisrįšherra viršist vera haldinn žeirri meinloku, aš Ķslendingar séu aš missa af lestinni, af žvķ aš žeir hafa ekki enn sett lög um vindmyllužyrpingar og ekki heimilaš uppsetningu žeirra, žó aš (erlendir) fjįrfestar bķši ķ röšum eftir samžykki viškomandi yfirvalda fyrir uppsetningu og rekstri slķkra orkuvera. Hvers vegna sżna žeir žennan įhuga nśna ? 

Žeir kunna aš sverma fyrir hęrri nżtingu mannvirkjanna en algengt er annars stašar į landi vegna žess, hversu vindasamt hér er, en žį žurfa žeir aš taka meš ķ reikninginn višhaldsžörf ķ sviptivindasömu landi og óvenju hįtt rakastig, sem vafalaust mun valda meira ķsingarįlagi į spaša, legur og buršarsślu en margir rekstarašilar žessara mannvirkja eiga aš venjast. Žaš er heldur ekki hlaupiš aš žvķ aš komast aš til višhalds og višgerša stóran hluta įrsins į mörgum žeirra staša, sem téšir fjįrfestar hafa nś augastaš į.

Er einhver markašur fyrir vindmyllurafmagn į Ķslandi ?  Lķklega treysta žessir fjįrfestar į, aš į Ķslandi verši višvarandi raforkuskortur, og žess vegna muni t.d. eigendur raforkuvera, sem hįš eru vatni śr mišlunarlónum, grķpa hvert tękifęri fegins hendi til aš kaupa af žeim rafmagn og spara vatn. Ef hins vegar śrtöluraddir į sviši hefšbundinna ķslenzkra virkjana verša ekki lįtnar komast upp meš aš virka eins og 5. herdeild spįkaupmanna į sviši vindorku og hér veršur ķ nįinni framtķš stašiš myndarlega aš virkjun jaršgufu og vatnsafls, žį mun markašurinn engan įhuga hafa fyrir vindorkurafmagni, sem er bęši ótryggt og dżrt og flękir fyrir beztun į rekstri ķslenzka raforkukerfisins m.t.t. hįmörkunar į nżtni viš nżtingu orkulindanna. 

Noregur er vatnsorkuland, eins og hérlendis er kunnugt, en samt hafa veriš settar žar upp vindmyllur ķ talsveršum męli.  Žetta hefur valdiš spjöllum į viškvęmri nįttśru ķ einu fegursta landi Evrópu. Žess vegna fer andstaša almennings žar ķ landi mjög vaxandi gegn žessari raforkuvinnslu, enda er hśn aš miklu leyti fyrir utanlandsmarkaš.  Sömu sögu er aš segja hvašanęva aš śr Evrópu, en žar eru landskortur og afleišingar žrengsla vķša drifkraftur mótmęlanna.  Viš hérlendis eigum aš draga lęrdóm af žessu, enda er žetta önnur meginorsök įhuga fjįrfestanna fyrir Ķslandi nśna. 

Hér hafa żmsar kenningar veriš į lofti um, aš sęstrengstenging viš raforkukerfi Evrópu muni fylgja vindmyllužyrpingum į Ķslandi og žį vķsaš til orkulöggjafar Evrópusambandsins ķ žvķ sambandi.  Glöggur mašur hefur leitt aš žvķ lögfręšileg rök, aš innleišing Orkupakka 3 į Ķslandi haustiš 2019 standist ekki lagalega, af žvķ aš sś löggjöf var žį śr gildi fallin hjį ESB og önnur, Orkupakki 4, tekin viš.  Žį er mikilvęgt aš hafa ķ huga, aš orkulöggjöf ESB gildir ekki lengur į Bretlandi, en žangaš var jafnan mestur įhugi į aš leggja aflsęstreng frį Ķslandi. Sęstrengur til ESB-landanna er miklu dżrari framkvęmd, og raforkuflutningur žangaš mun žżša mun meiri orkutöp og žar af leišandi óhagkvęmari rekstur.  Aš lokum er vert aš benda į žann varnagla Alžingis viš innleišingu OP3, aš löggjafinn įskildi sér rétt til aš samžykkja eša hafna slķkri tengingu raforkukerfa. ESA hefur enn ekki gert athugasemd viš žann varnagla.  Aflsęstrengur til Ķslands er žess vegna mjög langsóttur (ólķklegur), en lķfseigur efnivišur samsęriskenningasmiša.  

Žann 30. desember 2022 birtist ķ Morgunblašinu frétt af vištali viš rįšherra, sem viršist ekki įtta sig į afleišingum žess fyrir ķslenzkt žjóšfélag og nįttśru landsins, ef stjórnvöld nś ętla aš reiša sig į vindorku til raforkuöflunar fyrir hagkerfi ķ vexti, og sem žar aš auki stendur nś frammi fyrir orkuskiptum, sem reist verša į raforku śr sjįlfbęrum orkulindum.  Fréttin bar lęvķsan titil, ęttašan frį sama rįšherra:

"Nęrumhverfiš njóti įvinnings".

Hśn hófst žannig:

"Vinna starfshóps, sem ętlaš er aš undirbśa nżjar reglur (svo !) um nżtingu vindorku, gengur vel aš sögn Gušlaugs Žórs Žóršarsonar, umhverfis-, orku- og loftslagsrįšherra.  Jafnframt er unniš aš žvķ ķ 2 öšrum hópum aš bera saman reglur ķ nokkrum öšrum löndum og kanna, hvar hęgt er aš reisa vindorkuver į hafi.  Ętlazt er til, aš starfshópurinn skili tillögum ķ formi draga aš lagafrumvarpi fyrir 1. febrśar [2023]."

Meš öšrum oršum vinnur rįšherra nś aš undirbśningi žess aš ryšja vindorkužyrpingum leiš inn ķ ķslenzkt samfélag og ferst verkiš óhönduglega.  Ķ staš žess aš kynna sér rękilega kosti og galla, ž.e. reynsluna af vindorkuverum ķ nokkrum löndum, žį er fariš yfir regluverkiš, žótt žaš hafi gefizt misjafnlega og vķša leitt til haršrar gagnrżni.  Aš taka raunstöšuna fyrst ķ mismunandi löndum er naušsynlegur undanfari žess aš semja regluverk um vindmyllur fyrir Ķslendinga.  Svona vinnubrögš hafa mjög lķtiš forvarnargildi og eru ógęfuleg. 

Žaš er meš ólķkindum aš setja ķ gang vinnu į vegum rķkisins til aš opna fyrir umsóknir um leyfi til uppsetningar og rekstrar vindmyllužyrpinga į hafi śti.  Žetta eru mengandi fyrirbęri, sem śtheimta mikiš višhald og munu verša annarri umferš til trafala, ašallega fiskiskipum.  Frį Noregi sżna rannsóknir, aš sjįvardżr safnast aš žessum mannvirkjum, og įhrif hįvašans frį vindmylluspöšunum į sjįvardżrin hafa ekki veriš fullrannsökuš.  Vegna grķšarlegs kostnašar viš žessa gerš raforkuvinnslu veršur aldrei neinn markašur hérlendis fyrir rafmagn frį vindmyllum į hafi śti.  Ef ętlunin er aš flytja rafmagniš utan, bętist viš hįr flutningskostnašur, sem śtilokar samkeppnihęfni slķks verkefnis.  Rįšuneytiš er algerlega śti į tśni meš žessa undirbśningsvinnu sķna.  Hvaš er žetta rįšuneyti aš gera til aš aušvelda samžykktarleiš hefšbundinna ķslenzkra virkjana, t.d. vatnsaflsvirkjana į Vestfjöršum, sem eru Vestfiršingum og öllu raforkukerfinu naušsynlegar ?  Er ekki vitlaust gefiš ķ fķlabeinsturninum ?

"Nś er veriš aš undirbśa fjölda vindorkuvera, allt aš 40 į mismunandi stigum, eins og fram kom ķ Morgunblašinu ķ gęr.  Stöšugt bętast viš įform, en framkvęmdir stranda į žvķ, aš stjórnvöld hafa ekki sett sér stefnu.  Gušlaugur Žór bendir į, aš enginn hafi heimild til aš fara ķ framkvęmdir, nema aš undangengnu mati ķ rammaįętlun. Žess mį geta, aš 2 vindorkugaršar Landsvirkjunar eru ķ nżtingarflokki rammaįętlunar, Bśrfellslundur og Blöndulundur, en engir ašrir.  Landsvirkjun undirbżr byggingu beggja vindorkugaršanna og hefur sótt um virkjanaleyfi fyrir Bśrfellslund." 

Žaš er eftir öšru ķ rķkisbśskapinum, aš stęrsta fyrirtękiš į raforkumarkašinum hérlendis, rķkisfyrirtękiš Landsvirkjun, ętli nś aš rķša į vašiš og innleiša ķ ķslenzka nįttśru og samfélag mannvirki til raforkuöflunar, sem eru mengandi og standast engan samanburš viš hefšbundnar ķslenzkar virkjanir, hvaš landžörf į uppsetta afleiningu og hagkvęmni snertir. Ef žessi įform verša aš veruleika, žżšir žaš, aš orkuöflunin veršur miklu įgengari viš nįttśru og mannlķf en nokkur žörf er į, og uppįtękiš mun valda hękkun į raforkuverši ķ landinu og flękja rekstur raforkukerfisins t.d. m.t.t. til hįmarks nżtni bśnašar. 

"Gušlaugur Žór segir, aš ašrar žjóšir hafi nżtt vindorku lengi.  Gott sé aš geta lęrt af reynslu annarra um žaš, hvaš hafi gengiš vel og hvaš mišur.

Eins žurfi aš kortleggja möguleika į aš byggja upp vindorkugarša į hafinu viš landiš.  Aš žessu sé unniš samhliša vinnu 3 manna starfshóps, sem gera muni tillögur um umhverfi vindorkunnar ķ samręmi viš stjórnarsįttmįla rķkisstjórnarinnar." 

 Ef rįšherra vill ekki hętta į aš fara ķ geitarhśs aš leita ullar, ętti hann aš byrja į aš spyrja "ašrar žjóšir", hvort žęr hafi haft yfir aš rįša gnótt annars konar endurnżjanlegra orkulinda til aš virkja ķ žįgu orkuskipta og vaxtar žjóšar og atvinnulķfs nęstu 3 įratugina, žegar žęr hófu aš virkja vindinn.  Lķklegast veršur svariš neitandi, og žar meš mį strax įlykta, aš ašstęšur į Ķslandi séu ósambęrilegar žessum öšrum löndum.  Žessi undirbśningsvinna į vegum rķkisins er unnin fyrir gżg.  

Aš undirbśa vindmyllužyrpingar śti fyrir strönd Ķslands er sömuleišis gagnslaust verkefni, žvķ aš žęr munu jafnan valda umferš į sjó trafala, t.d. fiskiskipa, og įhrifin į lķfrķkiš eru lķtt rannsökuš.  Raforka frį žessum orkuverum er svo dżr, aš ķ fyrirsjįanlegri framtķš veršur enginn innanlandsmarkašur fyrir hana, og flutningurinn til śtlanda į žessari orku ylli heildarkostnaši fyrir žessa raforku žangaš komna, sem mundi gera hana ósamkeppnisfęra žar.

"Gušlaugur telur, aš horfa žurfi til fleiri žįtta viš reglusetningu fyrir nżtingu vindorkunnar en gert er ķ ferli rammaįętlunar.  "Žaš liggur fyrir, aš hvaša leiš, sem viš förum, verša leyfi fyrir vindorkuorkugarši aldrei veitt įn umręšu og vonandi veršur bśiš žannig um hnśtana, aš rödd žeirra, sem nęst bśa, heyrist.  Ég tel mikilvęgt, aš nęrumhverfiš fįi aš njóta žess efnahagslega, žegar vindorkugaršar rķsa", segir Gušlaugur Žór."  

Ķbśar ķ žeim sveitarfélögum, žar sem įform um vindmyllužyrpingar hafa veriš kynnt, hafa vissulega margir hverjir tjįš skošun sķna, og stór hluti ķbśanna hefur lagzt gegn žessum įformum.  Aš veifa pokaskjatta meš silfurpeningum ķ breytir varla miklu, žvķ aš ķ mörgum tilvikum hafa ķbśarnir einmitt įhyggjur af neikvęšum fjįrhagslegum afleišingum fyrir žį atvinnustarfsemi, sem fyrir er, og af veršfalli eigna sinna į įhrifasvęši vindmyllužyrpinganna.  Žaš er žess vegna ekki sérstaklega skynsamlegt af rįšherranum aš fara inn į žessa braut.  

 

 

 

 

 

 

 

         

  


Orkustofnun og rķkisstjórnin ganga ekki ķ takti

Orkustofnun sżndi af sér sleifarlag viš mešhöndlun umsóknar Landsvirkjunar um virkjunarleyfi ķ Nešri-Žjórsį fyrir Hvammsvirkjun. Forstjóri hennar lofar bót og betrun, en mey skal aš morgni lofa. Hiklaust mį telja afgreišsluna hafa dregizt śr hömlu um 1 įr, og žaš hefur tęplega kętt umhverfis-, orku- og loftslagsrįšherra, sem alvöružrunginn nżtir hvert tękifęri til aš leggja įherzlu į markmiš rķkisstjórnarinnar um 55 % minni losun koltvķildis śt ķ andrśmsloftiš hérlendis en 2005 įriš 2030. Žetta markmiš Katrķnar Jakobsdóttur & Co. var glęfralegt og mun ekki nįst, ef svo fer fram sem horfir. 

Tķminn hefur veriš notašur hrottalega illa til aš vinna aš žessu markmiši, og rétt einu sinni eru hégómagjarnir stjórnmįlamenn stašnir aš verki.  Žeir setja žumalfingurinn upp ķ loftiš og setja sķšan einhverja prósentutölu į blaš įn žess aš hafa hugmynd um, hvaš žaš kostar aš nį markmišinu, og engin fullnęgjandi įhęttugreining fylgir.  Afleišing žessarar sżndarmennsku er, aš nś stefnir ķ dśndrandi neikvęša nišurstöšu įriš 2030, enda hefur meginforsendan fyrir įrangri algerlega brugšizt meš žeirri afleišingu, aš Vestfiršingar neyšast til aš brenna olķu, žegar Vesturlķna veršur straumlaus eša vatnslķtiš er ķ Žórisvatni ķ vetrarbyrjun.  Vestfiršingar vilja virkja vatnsföll sķn, en afturhaldsöfl, ekki sķzt ķ VG, flokki forsętisrįšherra og fyrrverandi umhverfisrįšherra, žvęlast fyrir, og hvorki stjórnvöld né Alžingi hafa veitt žeim žann stušning enn, sem dugar. Téš meginforsenda er aušvitaš verulega aukiš framboš tryggrar og "gręnnar" raforku ķ landinu.  

Rįšherra orkumįla ętlar ķ vetur aš bśa til lagaramma fyrir vindorkuver, en žaš eru tiltölulega frumstęš, landfrek og mengandi mannvirki, sem viš höfum ekkert viš aš gera ķ žessu landi, enda raforka frį vindmyllužyrpingum hvorki trygg né "gręn".  Virkjanamįlin hérlendis viršast žannig vera ķ öngstręti (gķslingu), og er bešiš eftir Alexander mikla til aš höggva į žann Gordķonshnśt.  Žaš veršur aš hraša undirbśningi hefšbundinna ķslenzkra virkjana, vatnsfalla og jaršgufu, svo aš einhver von sé til aš nį markmišinu, sem forsętisrįšherrann kynnti keik ķ upphafi žessa įratugar.  Žaš er ein af žverstęšum žessa forsętisrįšherra, aš žingflokkur hennar dregur sķfellt lappirnar ķ virkjanamįlum og eyšileggur žar meš markmiš forsętisrįšherrans.  

Žessi tvķskinnungur veldur žvķ, aš Orkustofnun er  vorkunn, žótt hśn viti ekki ķ hvora löppina hśn į aš stķga, žegar kemur aš žvķ aš spį fyrir um eldsneytisnotkun landsmanna 2040. Hśn hefur ekki reynzt vera ķ fęrum til aš mata orkuspįlķkan sitt į gögnum, sem gefa lęgri śtkomu en 600 kt af olķunotkun įriš 2040, sem jafngilda um 1900 kt af CO2.  Žetta hlżtur aš virka sem einn į lśšurinn fyrir rķkisstjjórnina, enda hefur hśn engar dugandi mótvęgisašgeršir uppi ķ erminni.  Siguršur Hannesson, framkvęmdastjóri Samtaka Išnašarins, SI, getur ekki stillt sig um aš nśa henni žessu um nasir. Žessu gerir Fréttablašiš grein fyrir 28. desember 2022 undir fyrirsögninni:

 "Orkuskiptum ekki nįš ķ tęka tķš".

Ķ fréttinni stóš m.a.:

Siguršur Hannesson, framkvęmdastjóri SI, segir žetta undarlegt ósamręmi:

"Žaš finnst mörgum skrżtiš, aš grunnspį, sem opinber stofnun eins og Orkustofnun setur fram, skuli ekki gera rįš fyrir žvķ, aš markmiš stjórnvalda ķ orku- og loftslagsmįlum nįist.  Tala nś ekki um, žar sem markmiš Ķslands um kolefnishlutleysi eru lögbundin", segir Siguršur.

Hann telur žaš ekki góš skilaboš śt ķ atvinnulķfiš og upplżsingarnar misvķsandi:

"Ég get ekki ķmyndaš mér, aš rķkisstjórnin sé įnęgš meš žessi vinnubrögš Orkustofnunar.  Allar fjįrfestingar ķ atvinnulķfinu taka miš af žessum markmišum.  Fyrirtękin eru į fleygiferš viš aš tileinka sér nżja tękni, sem tekur miš af breyttum orkugjöfum.  Žetta eru mjög kostnašarsamar ašgeršir.  Žaš er žvķ alger grunnkrafa, aš tķmasett markmiš standi", segir Siguršur og telur tķmann žegar oršinn nauman, ef įform um orkuskipti eigi aš ganga eftir."

Engum vafa er undirorpiš, aš orkuskipti śtheimta miklar fjįrfestingar hjį fyrirtękjum og heimilum.  Heimili hafa fengiš afslįtt opinberra gjalda viš aš fjįrfesta ķ nżjum rafmagnsbķl, en rķkissjóšur hefur ekki, svo aš hįtt fari, veitt fyrirtękjum sérstakan skattaafslįtt fyrir fjįrfestingar ķ ašgeršum, sem eru undanfari orkuskipta, enda er žaš mįla sannast, aš rķkisvaldinu hefur mistekizt aš skapa grundvöll fyrir nżjar, almennilegar virkjanir, sem gętu framleitt raforku fyrir rafeldsneyti, sem leyst geti jaršefnaeldsneytiš af hólmi.  Žaš vantar nżjar virkjanir, og vindmyllur eru gjörsamlega ótękar af kostnašarlegum og landverndarlegum įstęšum.  

Orkustofnun hefur įreišanlega ekki ętlaš sér aš grafa undan vilja fyrirtękjanna ķ landinu til orkuskipta meš sinni orkuspį, sem reist er į lķkani, sem ašeins er hęgt aš mata meš raungögnum, en ekki draumórakenndu gaspri stjórnmįlamanna um framtķšina.  Orkumįlastjóri varpaši ljósi į žetta meš vel uppsettri ritsmķš ķ Morgunblašinu į gamlaįrsdag 2022.  Halla Hrund Logadóttir nefndi ritsmķš sķna:

"Ķslendingar leišandi žjóš ķ orkuskiptum".

Žar stóš m.a.:

"Ein af svišsmyndunum, sem kynntar voru viš śtgįfu lķkansins, var naušsynlegur orkuskiptahraši ķ vegasamgöngum.  Žar kom m.a. fram, aš til aš nį lįgmarksskuldbindingum okkar ķ loftslagsmįlum ķ samręmi viš ašgeršaįętlun rķkisins žyrfti nżskrįningarhlutfall rafknśinna fólks-, bķlaleigu- og sendibķla aš vera ķ kringum 100 % [tęplega 100 %, žetta hlutfall getur ekki fariš yfir 100 %-innsk. BJo] strax įriš 2025, sem skiptir mįli aš hafa ķ huga viš žróun ķvilnana og löggjafar." 

Žetta er kżrskżrt.  Orkuskiptin eru į eftir įętlun rķkisstjórnarinnar, og žaš er langsótt aš įfellast Orkustofnun fyrir žaš.  Rķkisstjórnin gaf žessa įętlun śt, og hśn var allt of brött, hreinlega óraunsę ķ ljósi ešlis mįlsins.  Orkuskipti gerast ekki eins og hendi sé veifaš.  Žaš er tregša ķ žessu ferli af żmsum įstęšum.  Ķ fyrsta lagi er tęknin alls ekki tilbśin.  Ķ öšru lagi śtheimta orkuskipti miklar fjįrfestingar og ķ žrišja lagi er sįlfręšilegi eša tilfinningalegi žįtturinn.  Mönnum finnst sumum hverjum žeir renna blint ķ sjóinn aš skipta um orkugjafa. Žaš er glapręši af rķkisstjórninni aš hundsa alla žessa žętti, en lįta hégómagirni og fordild einstakra sveimhuga ķ rįšherrastólum rįša för.  Sennilega hefur bleyttur žumall rįšherranna gefiš žeim įrtöl viš markmišasetningu, sem eru įratug į undan žvķ, sem raunhęft mį telja.  Žessi grobbišja rįšherra VG mun aš lķkindum flękja landsmenn ķ hįar sektargreišslur til Evrópusambandsins eša kaup į rįndżrum koltvķildiskvóta į heimsmarkaši fyrir mismun markmišs og raunar ķ t CO2 talin. Įbyrgšarleysi vinstri hreyfingarinnar gręns frambošs rķšur ekki viš einteyming. 

 


Af verkalżšsbarįttu

Birtingarmynd įtakanna innan Alžżšusambands Ķslands (ASĶ) fyrir žing samtakanna haustiš 2022 og furšuleg framganga fįeinna verkalżšsforkólfa į žinginu sżna, aš maškur er ķ mysunni hjį verkalżšshreyfingunni. Forseti ASĶ hraktist śr starfi og žingiš lamašist og var frestaš viš śtgöngu allmargra žingfulltrśa. Formašur Verslunarmannafélags Reykjavķkur (VR) virtist standa ķ barįttu viš Sešlabanka Ķslands (SĶ) śt af stżrivaxtahękkunum.  Hann rak kjįnalega auglżsingaherferš gegn SĶ, og af višbrögšum formanns VR viš vaxtahękkun ķ kjölfariš aš dęma virtist hann fara į lķmingunum viš žaš og hafa ķmyndaš sér, aš hann gęti fjarstżrt SĶ meš rįndżrri auglżsingaherferš meš góšum leikurum.  Žessi sami formašur, sem yfirleitt tušar tóma vitleysu um peningamįl og efnahagsmįl, virtist svo verša fyrir svo alvarlegu andlegu įfalli į ASĶ-žinginu vegna undirtekta viš framboš sitt til forseta ASĶ, aš hann hętti viš frambošiš og gekk śt af žinginu.  Allt er žetta svo vanžroskuš og vanstillt framkoma hjį formanni stórs verkalżšsfélags, aš engu tali tekur.  

Nś hafa stefnumarkandi kjarasamningar į milli Samtaka atvinnulķfsins (SA) og samflots verkalżšsfélaga nįšst.  Žar reiš formašur Verkalżšsfélags Akraness (VA), sem jafnframt er formašur Starfsgreinasambandsins, į vašiš, en hann hefur įšur sżnt fęrni sķna og žekkingu viš samningaboršiš.  VR og Efling skįru sig śr žessu samfloti, žótt formenn žessara félaga virtust hafa samflot meš formanni VA į ASĶ-žinginu.  Leit formašur VA į yfirlżsingar žeirra ķ kjölfar samninganna, įšur en atkvęšagreišsla um žį fór fram, sem rżtingsstungu ķ bakiš.  Sżnir žetta baneitraš andrśmsloft ķ hreyfingunni, og nś hefur Efling slitiš samningavišręšum viš SA hjį Rķkissįttasemjara (RSS).  Fordęmir formašur Eflingar, Sólveig Anna Jónsdóttir (SAJ) RSS og ber hann žungum sökum. Ķ raun žarf aš auka völd RSS til jafns viš žaš, sem tķškast į hinum Noršurlöndunum. Hann žarf aš hafa vald til aš fresta stöšvunarašgeršunum į vinnumarkaši meš mišlunartillögu, sem veršur aš greiša atkvęši um ķ almennri atkvęšagreišslu ķ félögum deiluašila.  Žį žarf hann aš geta śrskuršaš, aš kjaradómur, sem deilendur og RSS skipa fulltrśa ķ, bindi enda į deilur ķ eitt įr ķ senn. 

Formašur Eflingar fer aušveldlega ķ fórnarlambshlutverkiš og heggur žį ķ allar įttir, viršist uppsigaš viš alla ķ kringum sig, sem ekki lśta henni ķ einu og öllu, enda hefur hśn veriš dęmd af Félagsdómi fyrir óleyfilegar uppsagnir, m.a. trśnašarmanns, į skrifstofu Eflingar. 

SAJ viršist sękjast eftir illindum, enda réšist hśn į Alžingishśsiš haustiš 2008. Nś klęšir hśn žjóšfélagshatur sitt ķ bśning verkalżšsbarįttu og žykist vera aš sękja fé ķ greipar aušvaldsins kśgušum verkalżš į höfušborgarsvęšinu til handa og telur hann eiga rétt į hęrri launum en starfsbręšur og -systur annars stašar į landinu.  Ķ reynd sagar hśn greinina, sem félagar ķ Eflingu sitja į, frį stofninum. Žetta er ekki verkalżšsbarįtta fyrir 5 aura.  Žetta er skemmdarverkastarfsemi til aš žjóna erfišri lund SAJ.  

Žann 15. desember 2022 birtist ķ Morgunblašinu įgętisgrein eftir ašalsamningamann SA og framkvęmdastjóra samtakanna, Halldór Benjamķn Žorbergsson undir fyrirsögninni:

"Traust er žungavigtarhugtak".

Hśn hófst žannig:

"Samtök atvinnulķfsins hafa undirritaš kjarasamninga viš samflot verkafólks, verzlunarmanna og išnašarmanna, hringinn ķ kringum landiš.  Samningar hafa nįšst viš 80 žśsund manns meš stefnumarkandi kjarasamningum, sem leggja grunn aš öllum kjarasamningum ķ žessari samningalotu, bęši į almennum og opinberum markaši.  Engin veršmęti verša til viš undirritun kjarasamninga.  Kjarasamningar snśast um aš skipta žeim veršmętum, sem verša til ķ atvinnulķfinu.  Žvķ er afar mikilvęgt, aš gętt sé sanngirni og samkvęmni ķ žeim kjarasamningum, sem geršir eru.  Trśnašur Samtaka atvinnulķfsins er gagnvart fólkinu ķ landinu.  Žau, sem semja viš SA, verša aš geta treyst žvķ, aš žęr meginlķnur, sem samflotskjarasamningar marka, verši varšar af SA.  Žar er trśveršugleiki SA sem stęrsta samningsašila į landinu aš veši."

Į mešan atvinnurekendur hafa fališ samtökum sķnum, SA, aš semja fyrir sig ķ staš žess, aš hvert fyrirtęki semji viš sķna starfsmenn, žį er samflot verkalżšsfélaganna lķka ešlilegt, og ef ekki er višurkennt og virt, aš slķkir samningar séu stefnumarkandi, žį er vošinn vķs į vinnumarkaši og hętt viš, aš hann "springi ķ loft upp".  SAJ hefur skynjaš žetta og eygir nś tękifęri til aš gera verulega illt af sér. Hśn hefur enga samśš meš starfsfólki, eins og ólögleglar uppsagnir hennar į starfsfólki Eflingar sżna, heldur etur hśn félögum ķ Eflingu į forašiš og telur žeim trś um, aš žeir muni hafa eitthvaš upp śr žvķ. Reynslan gefur hins vegar til kynna, aš verkfall ķ žįgu höfrungahlaups eykur alls ekki kaupmįtt til lengdar.  Žį hefšu hinar Noršurlandažjóširnar žegar fetaš žį braut. Heilbrigš skynsemi męlir gegn verkfallsašgerš til aš koma af staš höfrungahlaupi, žegar stefnan į vinnumarkaši er aš gera skammtķmasamning, og eitt er vķst, aš fyrirtękin, sem fyrir baršinu verša į verkfallsvopninu, munu standa veikari eftir en ella og žar meš vera verr ķ stakkinn bśin til aš standa ķ samkeppni og aš hękka laun starfsmanna sinna.  Afleišingarnar geta oršiš alvarlegar fyrir fyrirtękin og traust žeirra į mörkušum, sem žau keppa į, og fyrir žjóšarbśiš ķ heild, t.d. missir gjaldeyristekna. 

Staksteinar Morgunblašsins geršu kjaramįlin aš umręšuefni į gamlaįrsdag 2022 undir fyrirsögninni: 

"Óvenjulegar kjarabętur".

Žar stóš m.a.:

"Stašan er lķka žannig hér į landi, aš óvenjulega hįu hlutfalli af veršmętasköpun er variš ķ launakostnaš.  Hlutfalliš er raunar oršiš svo hįtt, aš efasemdir hljóta aš vakna um, aš žaš geti haldiš til lengdar, en nefna mį, aš žetta hlutfall hefur veriš hęst hér į landi allra Noršurlandanna įrum saman."

 Ķ raun og veru er žetta kjarni mįlsins ķ allri rökfastri kjaraumręšu.  Verši žetta hlutfall svo hįtt, aš ósjįlfbęrt sé, minnkar ekki ašeins žaš, sem eigendurnir, hluthafarnir, fį ķ sinn hlut, heldur fara fyrirtękin žį aš éta sig innan frį, ž.e.a.s. žau hafa ekki lengur getu til aš fjįrfesta, t.d. ķ framleišniaukningu.  Žetta žżšir, aš samkeppnishęfni žeirra versnar og žau verslast upp. 

"Žį er įhugavert, aš į sama tķma og kaupmįttur rżrnar ķ samanburšarlöndum, er gert rįš fyrir įframhaldandi og jafnvel umtalsveršri kaupmįttaraukningu taxtalauna hér į landi ķ žeim skammtķmasamningum, sem flestir hafa nś undirritaš."

Hér yrši um einstakan įrangur hagkerfisins ķslenzka aš ręša, ef spįin rętist, og hann veltur alfariš į žvķ, hvort fyrirtękjunum upp til hópa tekst aš auka framleišni sķna į žessu įri.  Žegar hlutfall launa af veršmętasköpun er komiš ķ 65 %, eins og hér er, er kaupaukning umfram framleišniaukningu įvķsun į fölsk veršmęti į pappķr, sem munu fljótlega gufa upp.  Įbyrgir verkalżšsforingjar vita žetta og haga sinni kröfugerš viš samningaboršiš samkvęmt žvķ, en hinir, t.d. SAJ, setja upp hundshaus gagnvart slķkri röksemdafęrslu og kjósa aš lifa ķ eigin blekkingaheimi, en žaš veršur fyrr en seinna į kostnaš umbjóšenda žeirra og alls samfélagsins.

"Tekst aš višhalda žessum įrangri ?  Žaš fer mjög eftir žvķ, hvort raunsęi eša innantóm gķfuryrši rįša för."

SAJ hótar nś aš sprengja upp žann įrangur, sem nįšst hefur ķ žessari kjarasamningalotu.  Hśn snżr öllu į haus ķ žvķ sambandi, bżr til śr sér fórnarlamb, sem śtilokaš hafi veriš frį samfloti Starfsgreinasambandsins, į mešan öšrum er ljóst, aš hśn sagši Eflingu śr žessu samfloti.  Hśn telur sķšan yfirgang ķ žvķ fólginn aš "troša" samningum, sem ašrir geršu, upp į sig og sitt félag, en hśn žorir ekki aš fara žį einu lżšręšislegu leiš, sem viš blasir, aš leyfa félagsmönnum Eflingar aš greiša atkvęši um žennan kjarasamning.  


Sjśk fjölmišlun

Ķslenzkur fjölmišlamarkašur er afar óešlilegur, og žar er steinrunnu rķkisvaldi um aš kenna.  Žaš er alltaf ólķšandi, žegar rķkisvaldiš er ķ bullandi samkeppni viš einkaframtakiš į markaši, sem ķ ešli sķnu er samkeppnismarkašur, og engin brżn žörf lengur fyrir beina eša óbeina (opinbert hlutafélag) veru rķkisvaldsins žar.  Žaš er réttlętismįl og ķ anda EES-samningsins aš jafna samkeppnisstöšuna meš žvķ aš taka Rķkisśtvarpiš af auglżsingamarkaši og aš gera allar auglżsingar jafnar fyrir skattalögunum óhįš gerš mišils og eiganda hans. 

Jafnframt yršu umsvif rķkisfjölmišilsins minnkuš til muna.  Žaš ęttu aš vera hįmarksumsvif rķkisins aš reka eina sjónvarpsrįs, eina śtvarpsrįs og einn vefmišil. Fréttastofa "RŚV" er kapķtuli śt af fyrir sig. Žar rķkir svo hrottaleg vinstri slagsķša, aš segja mį, aš lķtilsviršandi framkoma og mismunun gagnvart žeim, sem fréttamenn viršast telja til pólitķskra andstęšinga sinna, skeri ķ augun (og eyrun). Sķšan skal vart bregšast, aš fariš er silkihönzkum um sósķalistana, afglöp žeirra og spillingu, t.d. ķ borgarstjórn. 

Fréttastofa "RŚV" rekur fyrirbęri, sem hśn kallar rannsóknarblašamennsku undir heitinu Kveikur, en į mjög lķtiš skylt viš vönduš vinnubrögš, sem einkennast af umfangsmikilli og gagnrżninni heimildarvinnu.  Undir žessu falska flaggi hafa fśskarar "RŚV" hvaš eftir annaš reynt aš koma höggi į atvinnurekstur ķ landinu og reynt aš sį ómęldri tortryggni ķ hans garš.  Mįlflutningurinn einkennist sķšan af drżldni og innantómri sjįlfsupphafningu.  Alręmdasta atlagan hingaš til er aš Samherja, og hśn hefur algerlega runniš śt ķ sandinn.  Žaš ętti aš jafngilda daušadómi yfir žessu žįttarskrķpi, Kveik, en įfram skröltir hann žó į kostnaš skattborgara.

Ķ Staksteinum Morgunblašsins var fjallaš um Namibķumįliš 19. desember 2022 meš tilvķsunum ķ Pįl Vilhjįlmsson:

"Pįll Vilhjįlmsson skrifar um Namibķumįliš, sem oft hefur veriš kallaš Samherjamįliš og olli um tķma töluveršu uppnįmi."Enginn Samherjamašur er įkęršur ķ Namibķu, og ekkert fyrirtęki śtgeršarinnar er įkęrt fyrir mśtur.  Helgi Seljan, veršlaunablašamašur, hóf skįldskap um Samherja į RŚV og flutti išjuna yfir į Stundina, žegar honum varš óvęrt į rķkisfjölmišlinum", skrifar hann."

Žetta vitnar um djśpstęša glópsku og samvizkuleysi Helga Seljan.  Allur mįlatilbśnašur hans var reistur į sandi og į žess vegna ekkert skylt viš rannsóknarblašamennsku.  Hann viršist hafa misskiliš mįliš frį upphafi, gefiš sér forsendur um glępsamlegt ešli višskiptanna, sem til umfjöllunar voru, og vašiš sķfellt lengra śt ķ ófęruna til aš sanna žaš, sem ekki var flugufótur fyrir.  Žessi vinnubrögš voru višhöfš, į mešan téšur Seljan var starfsmašur RŚV.  Ljótur er ferill fréttastofu žar į bę. 

"Pįll segir engan įkęršan fyrir mśtur ķ Namibķumįlinu, heldur umbošssvik, svindl, peningažvętti og žjófnaš.  Hann segir, aš ķ žessu mįli sé "Samherju brotažoli.  Starfsmašur Samherja var blekktur til aš borga peninga, sem įttu aš fara ķ atvinnuuppbyggingu, fiskeldi.  Peningunum var sķšan stoliš.  Žetta stendur skżrum stöfum ķ įkęruskjalinu į bls. 58-59."

Hann bętir žvķ viš, aš starfsmašur Samherja hafi veriš "ķ góšri trś, žegar hann greiddi forstjóra opinberrar namibķskrar stofnunar fyrir kvóta".  Hann hafi ekki getaš vitaš, aš peningunum yrši sķšan stoliš."

Samkvęmt žessari rannsókn namibķskra lögregluyfirvalda er Samherji ekki sökudólgurinn, eins og "rannsóknarblašamennska" Helga Seljans, starfsmanns RŚV, leiddi getum aš til aš žjóna lund sinni og ólund ķ garš žessa fyrirtękis. Krossfarinn, sem žótzt hefur fletta ofan af spillingu ķslenzkra fyrirtękja, stendur nś uppi ķ hlutverki riddarans sjónumhrygga, sem bjó til forynjur śr vindmyllum og baršist viš žęr viš lķtinn oršstķr.

"Og Pįll spyr, hvaš Helga Seljan gangi til "meš aš ljśga upp įkęru ķ Namibķu um mśtugjafir Samherja ?  Jś, oršstķr og ęra blašamannsins er ķ veši.  Žegar rennur upp fyrir fólki, aš allur mįlatilbśnašur Helga og félaga į RSK-mišlum er uppspuni og gróusögur, er fokiš ķ flest skjól fyrir fréttagörpunum, sem umlišin įr hafa stundaš skipulega fréttafölsun og veitt sjįlfum sér veršlaun fyrir.""

Žetta er hrottaleg lżsing į ólöglegu og sišlausu atferli fréttamanna, sem sįu fjandann ķ hverju horni, žegar žeir litu til a.m.k. sumra ķslenzkra fyrirtękja, sem vegnaš hefur vel ķ haršri samkeppni um markaši, fjįrmagn og starfsfólk.  Aš slķkt skuli gerast undir handarjašri rķkisśtvarpsins segir sķna sögu um stjórnunina žar į bę og brżna žörf į aš snarminnka umsvif žessa opinbera hlutafélags, sem er žungt į fóšrum į rķkisjötunni.

  

 

 

 

  


Forgangsröšun Björns Lomborg

Björn Lomborg, forseti Kaupmannahafnarhugveitunnar og gistifręšimašur viš Hoover stofnun Stanford-hįskóla, hefur veriš išinn viš aš skrifa um meinlokurnar ķ stefnu stjórnvalda ķ löndum heimsins gagnvart žvķ, sem žau nefna hlżnun heimsins. Į žessu hafa flestir skošanir, en fįir djśpstętt vit į višfangsefninu. Žess vegna er margt skrafaš og skeggrętt įn žess, aš nokkur lausn sé ķ sjónmįli, enda tröllrķšur hręsnin hśsum.

Er sś umręša aš miklu leyti reist į sandi vegna žekkingarleysis og er žess vegna śt og sušur, blašur og fögur fyrirheit į fjölmennum rįšstefnum.  Žegar heim af žessum rįndżru og koltvķildismyndandi rįšstefnum er komiš, er lķtiš sem ekkert gert ķ mįlunum. Skyldu ķbśar Noršur-Amerķku, sem upplifšu fimbulkulda į eigin skinni ķ desember 2022, taka mikiš mark į blašri um heimsendaspįdóma vegna hlżnunar andrśmsloftsins ? 

Enginn dregur ķ efa, aš vaxandi styrk koltvķildis ķ andrśmslofti fylgir hlżnun, en žaš er ofureinföldun į flóknu fyrirbęri aš halda žvķ fram, aš žetta eitt muni stjórna loftslagsbreytingum nęstu įratuga.  Nefna mį įhrif brennisteins frį eldfjöllum og mönnum, sem hefur kęlandi įhrif, og aš hękkaš hitastig andrśmslofts leišir til aukinnar varmageislunar śt ķ geiminn samkvęmt lögmįli Max Plank um samband hitastigs efnis og geislunarafls frį žvķ.  Lķkön IPCC gefa miklu hęrri śtkomu į hitastigi en sķšan hefur reynzt vera raunin samkvęmt nįkvęmustu fįanlegu męlingum, sem t.d. dr John Christy, "director of the University of Alabama/Huntsville“s Earth System Science Center, ESSC", hefur birt og lagt śt af. 

Žann 20. desember 2022 birtist ķ Morgunblašinu grein eftir téšan Björn og Jordan B. Peterson, prófessor emeritus viš Toronto-hįskóla, žar sem žeir leitast viš aš śtskżra algert įrangursleysi ķ loftslagsmįlum m.t.t. til hįleitra markmiša į heimsrįšstefnum.  Greinin bar bjartsżnislega fyrirsögn:

"Vegurinn įfram: Nż framtķšarsżn".

Žar gat aš lķta m.a.:

"Įriš 2015 geršu leištogar heimsins tilraun til aš takast į viš höfušvandamįl mannkynsins [svo ?] meš žvķ aš setja sér markmišin um sjįlfbęra žróun - 169 skotmörk, sem hęfš skyldu verša, žegar įriš 2030 rynni upp.  Sį listi innihélt öll hugsanleg ašdįunarverš markmiš: śtrżmingu fįtęktar og sjśkdóma, stöšvun styrjalda og loftslagsbreytinga, verndun lķffręšilegrar fjölbreytni og bętta menntun."

Į rįšstefnum IPCC męta tugžśsundir, og margir žeirra eru nestašir aš heiman meš įhugamįl, sem žeim finnst sér skylt aš berjast fyrir, aš fari inn į mįlefnaskrį rįšstefnunnar ķ lokin.  Örfįir eša engir rįšstefnugesta hafa hugmynd um, hvernig er skynsamlegast aš koma mįlefnum sķnum og markmišum ķ höfn, žegar rįšstefnunni hefur veriš slitiš, og margir rįšstefnugesta hafa hętt sér śt į hįlan ķs og vita lķtiš, hvaš žeir eru aš tala um.  Ķ öllu žessu felst skżringin į hinum vonlausa fjölda markmiša, sem samžykkt eru ķ lok rįšstefnunnar ķ kjölfar hrossakaupa og rifrildis um aukaatriši. 

Žaš veršur hins vegar aš hafa kvarnir ķ staš heila til aš įtta sig ekki į, aš nišurstašan af miklum fjölda markmiša er sś sama og af engu markmiši.  Af žessum sökum veršur aš įlykta, aš hugur fylgi ekki mįli, rįšstefnan sé skrķpaleikur, svķfandi ķ tómarśmi, enda er eftirfylgnin ómarkviss.

Rįšstefnur IPCC breyta sįralitlu, en fjöldi manns er kominn į loftslagsspenann, og dómsdagsspįmenn hręša stjórnmįlamenn og almenning til aš inna af hendi fjįrframlög til aš halda hringekjunni įfram.

"Įriš 2023 er vegferšin hįlfnuš, ef mišaš er viš tķmabiliš 2016-2030.  Hins vegar erum viš langan veg frį žvķ aš vera hįlfnuš meš markmišin.  M.v. stöšu mįla munu žau nįst hįlfri öld sķšar en ętlaš var."

Hvaš hiš kjįnalega loftslagsmarkmiš frį 2015 varšar um helzt aš halda hlżnun jaršar frį išnvęšingu undir 1,5°C, en annars endilega undir 2°C, benda birtar hitamęlingar IPCC til, aš nešra markiš nįist ekki og jafnvel efra markiš ekki heldur, en męlingar Johns Christy benda ekki til, aš nešra markinu verši nįš į nęstu įratugum. 

Žaš er mjög erfitt fyrir jaršarbśa aš tengja ašgeršir sķnar viš hitastigshękkun, sérstaklega fyrir žį, sem upplifa haršnandi vetrarkulda (Noršur-Amerķka -48°C ķ desember 2022 og mannskašavešur ķ kuldum ķ Japan lķka). 

Žer lķka erfitt fyrir ķbśa hérlendis, aš fį heila brś ķ talnaleik forsętisrįšherra, nś sķšast, aš Ķslendingar žurfi aš draga śr losun koltvķildis um 55 % m.v. 2005. Losun Ķslendinga er svo hlutfallslega lķtil į heimsvķsu, aš engu mįli skiptir fyrir hlżnun jaršar.  Žį er losun vegna orkunotkunar į mann ein sś minnsta, sem žekkist. Losun išnašarins į hvert framleitt tonn er sömuleišis ein sś minnsta, sem žekkist.  Aš rembast eins og rjśpan viš staurinn meš ęrnum tilkostnaši viš aš bęta einn bezta įrangurinn er einber hégómi og stafar af hégómagirnd stjórnmįlamanna. 

"Žvķ er žaš löngu tķmabęrt, aš viš skilgreinum og forgangsröšum žeim markmišum, sem mestu skipta.  Žaš er einmitt žaš, sem Kaupmannahafnarhugveitan (e. Copenhagen Consensus) hefur gert ķ samstarfi viš nokkra Nóbelsveršlaunahafa og rśmlega 100 hagfręšinga ķ fremstu röš.  Hśn hefur skilgreint į hvaša vettvangi hver króna getur gagnazt hve mest.

Viš gętum, svo [aš] dęmi sé tekiš, flżtt žvķ mjög aš binda enda į hungur.  Žrįtt fyrir aš žar hafi ašdįunarveršur įrangur nįšst sķšustu įratugi, [fį] 800 milljónir manna enn žį ekki nóg aš borša.  Į žeim vettvangi getur rannsóknarvinna hagfręšinga [og lķffręšinga - innsk. BJo] lyft grettistaki."  

Grķšarlegum upphęšum hefur veriš variš og er veriš aš verja ķ fįfengilega hluti eins og vindmyllur, žróun žeirra, smķši, uppsetningu og rekstur - allt saman ķ nafni loftslagsvandans, žótt žetta sé rįndżrt, mengandi og landskemmandi fyrirbrigši.  Tólfunum er kastaš, žegar myndir berast af śšun ķsašra vindmylluspaša meš mišur hollum ķsvara. Gjörninginn ętti alls ekki aš leyfa hérlendis ķ mengunarvarnarskyni.

Til aš kóróna vitleysuna eru vķšast reist gaskynt raforkuver meš vegna óįreišanleika raforkuvinnslu meš vindorku.  Žetta er mjög óskilvirk rįšstöfun fjįrmuna og sorgleg ķ ljósi žess, aš nżžróuš kjarnorkuver eru handan viš horniš til aš leysa orkužörf heimsbyggšarinnar. 

"Okkur er ķ lófa lagiš aš fęra veršandi męšrum lķfsnaušsynlega nęringu.  Sį dagskammtur vķtamķns og annarrar naušsynlegrar fęšu kostar rśma USD 2 (ISK 283) į hverja manneskju.  Meš slķkri ašstoš žroskast heili fóstursins örar, sem sķšar į ęvinni skilar sér ķ meiri velmegun.  Hver USD, sem variš er ķ žaš, svarar žannig til andviršis USD 38 (ISK 5371) af félagslegum gęšum.  Hvers vegna gerum viš žetta ekki ?  Vegna žess aš ķ višleitni okkar til aš gera öllum til hęfis verjum viš litlu fé ķ hvern žįtt og yfirsjįst um leiš nytsamlegustu lausnirnar."  

Barįtta rķkja heimsins gegn meintri loftslagshlżnun er ķ fęstum tilvikum rekin į skynsemisgrundvelli.  Ef svo vęri hérlendis, mundu stjórnvöld hér lżsa žvķ yfir, aš žau telji of mikla umhverfisbyrši felast ķ uppsetningu vindmyllužyrpinga m.v. viš samfélagslega įvinninginn, sem er neikvęšur nśna, af žvķ aš vindmyllužyrpingar munu leiša til hękkunar rafmagnsveršs hér.

Žį verši hętt viš aš moka ofan ķ skurši į kostnaš hins opinbera, enda hafa veriš fęršar ófullnęgjandi vķsindalegar sönnur į einhlķtan įrangur slķkrar ašgeršar fyrir losun gróšurhśsalofttegunda.  Hins vegar viršast landgręšsla og skógrękt ótvķrętt vera til bóta og vera hagkvęmar. 

Žaš er ennfremur skynsamlegt śt frį loftslags- hagkvęmnisjónarmišum aš setja kraft ķ virkjanir hefšbundinna ķslenzkra orkulinda jaršgufu og vatnsfalla.  Žaš er óskiljanlegt, aš umhyggjan fyrir andrśmsloftinu og óttinn viš hlżnun af völdum CO2 lendir miklu aftar ķ forgangsröšuninni hjį żmsum en hégómleg fordild um, aš žessar hreinu og endurnżjanlegu orkulindir nįttśrunnar skuli ekki snerta, žvķ aš slķkt śtheimti röskun į nįttśrunni, žó aš nįttśrukraftarnir séu sjįlfir sķfellt aš breyta landinu. 

Ķ lok greinarinnar skrifušu žeir félagarnir Björn og Jordan žetta:

 "Eitt er žó algerlega augljóst: viš veršum aš gera žaš bezta fyrst.

Žar er hiš eina sanna įramótaheit komiš, og žaš er hvort tveggja persónulegt og alžżšlegt.  Meš žvķ er leišin ķ įtt til betra lķfs vöršuš.  Lįtum göngu okkar feta žann veg, žegar viš veltum žvķ fyrir okkur, hvernig viš ętlum aš heilsa nżju įri."

Žann 20. desember 2022 birtist afar fróšleg grein ķ Morgunblašinu eftir Hauk Įgśstsson, kennara.  Hśn bar fyrirsögnina:

"Hvaš er vindmylla ?"

Til aš gefa mynd af mengunarhęttunni og aušlindanotkun vindmylluframleišenda stóš žetta:

"Öxull, sem gengur śt śr enda skżlisins, tengist gķrkassa, sem stżrir snśningshraša rafalans.  Bremsubśnašur jafnar hrašann, auk žess sem spöšunum er stżrt ķ sama skyni.  Ķ žessum bśnaši eru nokkur hundruš lķtrar af sértękri smurolķu, sem fylgzt er meš og skipt um u.ž.b. žrišja hvert įr.  Mörg dęmi eru um žaš, aš olķan leki. 

 Rafalinn er bśinn sķseglum (permanent magnets).  Ķ žeim eru fįgęt jaršefni, skašleg umhverfinu ķ framleišslu og endurvinnslu eša eyšingu.  Žau eru aš mestu unnin ķ Kķna (um 90 %), sem er lķka rįšandi ķ nįmi žeirra śr jöršu [t.d. ķ Afrķku - innsk. BJo].  Ķ rafalanum og öšrum rafbśnaši er kopar (um 1500 kg) og įl (um 840 kg) - auk stįls.  [Magntölur eiga viš 2 MW rafal - innsk. BJo.]  Ķ bśnašinum ķ tękjaskżlinu eru lķka, samkvęmt Freeing Energy, um 20,5 t af steypujįrni, rśmt 1 t af stįli og um 51 t af krómi.  

Rafbśnašur fellir rafmagniš, sem framleitt er, aš raforkukerfinu, sem myllan tengist.  Bśnašurinn er ķ lokušu rżmi og honum žjappaš saman sem framast er unnt, sem veldur mikilli hęttu į skammhlaupum.  Ķ rżminu er gjarnan [einangrunar] gas, sem kallast SF6 (Sulphur hexafluoride).  Žaš hefur afar litla rafleišni, en er samkvęmt Norwegian SciTech News (2020) 22.000-23.500 sinnum öflugri gróšurhśsalofttegund en CO2 og hefur 3.200 įra lķftķma [ķ andrśmsloftinu - innsk. BJo]. Žetta gas hefur sloppiš śt ķ verulegum męli, t.d. ķ Žżzkalandi, og er oršiš vel męlanlegt žar."

 Žessi upptalning ętti aš sannfęra flesta um, aš vindmyllur eru slęm fjįrfesting til aš minnka losun gróšurhśsalofttegunda eša til aš draga śr mengun į jöršunni.  Žį gefur nś auga leiš, aš žessi fjįrfesting į alls ekkert erindi ķ ķslenzka nįttśru, žvķ aš hrun einnar vindmyllu, t.d. ķ óvešri, getur valdiš  alvarlegu mengunarslysi og óafturkręfri mikilli losun gróšurhśsalofttegunda.  Hśn er af allt annarri og miklu hęrri stęršargrįšu en t.d. losun sama magns af CH4 - metani, žvķ aš žaš er "ašeins" um 22 sinnum öflugri gróšurhśsalofttegund en CO2 og brotnar nišur ķ andrśmsloftinu į um 50 įrum.  

Hryllingssaga Hauks Įgśstssonar um mengunarhęttuna af vindmyllum heldur įfram:

"Til žess aš nį [hįmarks] styrk m.v. žyngd eru spašarnir geršir śr trefjaplasti; gler- eša kolžrįšum, sem žaktir eru meš epoxķresķni.  Į 2 MW Vestas-myllu vega žeir um 7 t hver.  Epoxķresķn eru mikiš unniš śr olķutengdum efnum meš efnafręšilegum ašferšum.  Į 2 MW myllu er snśningsžvermįl spašanna um eša yfir 100 m, og hrašinn į spašaenda getur nįš vel yfir 200 km/klst.  Til aš minnka mótstöšu eru spašarnir hśšašir aš utan.  Hśšin slitnar af og berst śt ķ umhverfiš sem öragnir.  Spašana er almennt ekki unnt aš endurvinna.  Žeir eru žvķ oftast uršašir, žegar žeir eru oršnir ónothęfir."

Hér er um aš ręša efni, sem ekkert erindi eiga inn ķ ķslenzka nįttśru og lķfkešju, žvķ aš žau eru sennilega tornišurbrjótanleg (frįvirk) og safnast žess vegna upp ķ lķfkešjunni.  Hefur Umhverfisstofnun vit į aš gera višeigandi kröfur til žeirra efna, sem hver vindmylla getur dreift śt ķ umhverfiš ķ venjulegum rekstri og viš slys ? 

Žaš er engin žörf į aš dreifa žessum mannvirkjum um óspillt vķšerni landsins hagkerfisins vegna, og žess vegna er engin įhętta įsęttanleg.  Öšru mįli gegnir um hefšbundnar ķslenzkar virkjanir.  Fyrir žęr er žörf, enda eru žęr miklu hagkvęmari, og mengunarhęttan af žeim er hverfandi ķ samanburši viš žau ósköp, sem hér hafa veriš upp talin, og landžörf į MW sömuleišis mun minni. 

 

 

     


Nišurlęging höfušborgarinnar

Žaš er alveg sama, hvar boriš er nišur.  Nišurlęging höfušborgarinnar į žeim tķma, sem "good for nothing persons" undir forystu Samfylkingarinnar hafa veriš žar viš völd, er alger, og žessi sjįlfhęlna einskis nżta stjórnmįlahreyfing, sem ķ krafti forsjįrhyggju sósķalismans žykist vera ķ stakk bśin aš hafa vit fyrir öšrum, kann ekki fótum sķnum forrįš, žegar til kastanna kemur. 

Ef mótdręgir atburšir verša, sem krefjast skjótra og fumlausra višbragša stjórnendanna, er žaš segin saga, aš allt fer ķ handaskolum.  Samfylkingin er bśin aš ganga af stjórnkerfi borgarinnar daušu.  Nś eru hęfileikasnaušir stjórmįlamenn sem stjórnendur yfirgripsmikilla mįlaflokka lįtnir stjórna mįlaflokkum, sem öflugir embęttismenn meš fullt vald į tęknihlišum sinna mįlaflokka, stjórnušu įšur af röggsemi undir beinni stjórn borgarstjóra. Žaš er borin von um breytingar til batnašar ķ borginni, į mešan rįšstjórnarfyrirkomulag Samfylkingarinnar er žar viš lżši.   

Dęmi um žetta er embętti borgarverkfręšings, sem aflagt var, og viš tók m.a. umhverfis- og skipulagsrįš Reykjavķkur.  Žetta er ķ anda gömlu sovétanna eša rįšanna, sem kommśnistaflokkur Rįšstjórnarrķkjanna rašaši sķnu fólki ķ.  Hvernig fór fyrir Rįšstjórnarrķkjunum ?  Žau hrundu 1991 vegna rotnunar innan frį.  

Eftir mikla snjókomu, hvassvišri og kulda helgina 18.-19. desember 2022 kom ķ ljós alvarleg brotalöm ķ snjómokstri borgarinnar.  Hśn stóš sig miklu lakar en nįgrannasveitarfélögin.  Var žį m.a. kallašur til śtskżringa formašur ofangreinds rįšs borgarinnar, sem virtist vera nżdottinn ofan śr tunglinu og ekki vita ķ žennan heim né annan.  Varš žessari formannsdulu žaš helzt fyrir aš leita blóraböggla utan borgarkerfisins, og uršu verktakar fyrir valinu og žvašraši um handbók, sem vęri ķ smķšum. Meiri veršur firringin (fjarlęgšin frį raunveruleikanum) ekki.  Allt er žetta eins lįgkśrulegt og hugsazt getur.  

Lķtiš skįnaši mįliš, žegar leitaš var rįša hjį nżjustu mannvitsbrekkunni, sem inn ķ žetta sovétkerfi borgarinnar gekk eftir sķšustu sveitarstjórnarkosningar meš slagorš į borš viš breytum borginni, varš óšara formašur borgarrįšs og į aš taka viš borgarstjóraembęttinu af fallkandidatinum Degi B. Eggertssyni.  Verkvit vęntanlegs borgarstjóra  lżsti sér mjög vel meš žeirri uppįstungu, aš borgin skyldi kaupa nokkra pallbķla meš tönn framan į.  Hjį borginni leišir blindur haltan, og firringin er allsrįšandi.  

Ekki veršur hjį žvķ komizt ķ kuldakastinu ķ desember 2022 aš minnast į hlut Orkuveitu Reykjavķkur-OR og dótturfélaga ķ velferš ķbśa höfušborgarsvęšisins. Nżlega kom framkvęmdastjóri ON, dótturfélags OR, sem sér um orkuöflun og hefur algerlega lįtiš hana sitja į hakanum undandarinn įratug, meš spekingssvip ķ  fréttatķma sjónvarps allra landsmanna og bošaši žar žį  kenningu ķ tilefni vetrarkulda, aš óskynsamlegt vęri aš afla heits vatns til aš anna toppįlagi hjį  hitaveitunni.  Žetta er nżstįrleg kenning um hitaveitužjónustu fyrir almenning.  Tķmabil meš -5°C til -10°C, eins og var į jólaföstunni į höfušborgarsvęšinu, getur varaš vikum saman.  Ef ekkert borš er haft fyrir bįru, eins og nś viršist vera uppi į teninginum hjį OR og dętrum, gerist einmitt žaš, sem geršist ķ ašdraganda jóla, aš ein bilun veldur svo stórfelldum vatnsskorti (20 %), aš loka veršur öllum śtilaugum į höfušborgarsvęšinu ķ 2 sólarhringa og hefši getaš varaš lengur.  Žetta er óbošleg stefna.  Miša į viš s.k. (n-1) reglu, sem žżšir, aš ķ kerfinu er borš fyrir bįru til aš halda uppi fullri žjónustu, žótt ein eining bili į hįįlagstķma.  Žį er lķka naušsynlegt svigrśm til fyrirbyggjandi višhalds fyrir hendi į hverjum tķma. 

Hér gętir fingrafara Samfylkingarinnar, eins og alls stašar ķ borgarkerfinu.  Hśn lętur borgarsjóš blóšmjólka OR til aš standa straum af gęluverkefnum sķnum og silkihśfum, en fórnar fyrir vikiš hagsmunum ķbśanna, sem ekki hafa ķ önnur hśs aš venda, nema aš flytjast um set a.m.k. 50 km. 

Žarna er Samfylkingunni rétt lżst.  Hśn smjašrar fyrir almenningi og žykist allt vilja gera fyrir alla į kostnaš sameiginlegra sjóša, en hikar ekki viš aš fórna hagsmunum almennings til aš geta haldiš uppi sukkinu, sem völd hennar ķ Reykjavķk hvķla į. Stefna Samfylkingarinnar er reist į botnlausri skattpķningu og skuldasöfnun, sem er eitruš blanda, sem getur ekki gengiš upp til lengdar, enda er nś komiš nįlęgt  leišarenda og allt ķ hönk.

Morgunblašiš gerši sorglegum stjórnarhįttum Samfylkingarinnar veršug skil ķ forystugrein 20. desember 2022:

"Grįtlegt aš horfa upp į nišurlęginguna".

Hśn hófst žannig:

"Žaš er sįrt til žess aš vita, hvernig komiš er fyrir borginni okkar, höfušborginni. Žaš er sama, hvert litiš er. Hvernig gat žetta fariš svona illa ?  Stóru mįlin sżna žetta og sanna.  Fjįrmįl borgarinnar og žį ekki sķšur vandręšin ķ skipulagsmįlum hennar.  Žetta tvennt er aušvitaš nęgjanlega yfiržyrmandi, enda mun hvert žaš sveitarfélag bįgt, žar sem bęši fjįrhagsstaša og skipulagsmįl hafa veriš keyrš ķ žrot af fullkomlega óhęfum stjórnendum, sem hafa ekki auga fyrir slķkum žįttum og sitja žó keikir ķ stólunum ķ Rįšhśsinu, sem žeir voru į móti žvķ, aš yrši byggt og žar meš fyrir žeim, sem gętu gert betur, en aldrei verr."

Samfylkingin hefur eyšilagt stjórnkerfi borgarinnar meš sovétvęšingu sinni, rįšsmennsku, og žar meš varšaš leiš höfušborgarinnar til glötunar.  Stjórnmįlamennirnir, sem öllu rįša ķ rįšum borgarinnar, eru óhęfir stjórnendur; žaš er ekki ofmęlt hjį ritstjóra Morgunblašsins, enda sżna  verkin merkin.  Žaš er sama, hversu hęfir embęttismenn eru rįšnir inn ķ svona kerfi.  Žeir fį ekki tękifęri til aš njóta sķn undir rįšunum, eins og samanburšur į frammistöšu Véladeildar borgarverkfręšings foršum tķš og umhverfis- og skipulagssvišs nś ķ snjómokstri sżnir glögglega. 

Ritstjórinn vék aš mannvitsbrekkunni, sem nś er afleysingaborgarstjóri og hefur valdiš villurįfandi kjósendum Framsóknarflokksins ómęldum vonbrigšum į undraskömmum tķma:

"En įsamt borgarfulltrśum minnihlutans hefur formašur borgarrįšs, sem vann óvęntan sigur og hefur į örfįum mįnušum siglt meš mįlefni borgarinnar śr öskunni ķ eldinn, lįtiš óhęfan borgarstjóra, sem keyrt hefur fjįrmįl og skipulagsmįl ķ rjśkandi rśst, teyma sig śt į berangur spillingur.  Allt er žetta meš ólķkindum."  

Žeim mun verr gefast heimskra manna rįš, sem žeir koma fleiri saman, var einu sinni sagt, og žaš hefur berlega sannazt ķ Rįšhśsi Reykjavķkur.  Žaš gafst afleitlega aš fjölga borgarfulltrśum og hefur reynzt rįndżrt.  Mišaš viš meginkosningaloforš Framsóknar ķ borginni hefur efsti mašur listans reynzt ómerkur orša sinna.  Engin breyting til batnašar hefur oršiš į högum borgarinnar viš komu hans ķ pólitķkina.  Hann lętur feršaglaša lękninn teyma sig į asnaeyrunum, hvert sem er.

"En tilfallandi mįl opinbera einnig stjórnleysi og aumingjadóm.  Og žaš gerši svo sannarlega snjóhrķš og erfiš įtt, sem hvorugt var af verstu gerš, žótt slęmt vęri.  Žegar ķ staš varš algerlega ófęrt um alla borg !  Rķkisśtvarpiš "RŚV" spurši mann hjį borginni, sem var sagšur eiga aš bregšast viš atvikum eins og žessum, śt ķ öngžveitiš, sem varš.  Hann višurkenndi aftur og aftur, aš žetta hefši ekki veriš nęgjanlega gott, og var sś jįtning žó óžörf.  En hann bętti žvķ viš til afsökunar, aš borgin hefši ašeins "tvęr gröfur" - "TVĘR GRÖFUR", sem nota mętti ķ verkefni af žessu tagi, og hefšu žęr ekki haft undan.  Engu var lķkara en "RŚV" hefši fariš žorpavillt og nįš sambandi viš 150 manna sveitarfélag śti į landi, žar sem alls ekki vęri śtilokaš, aš tvęr gröfur hefšu getaš hjįlpaš til aš halda 200 m ašalgötu sveitarfélagsins opinni."

Žaš er deginum ljósara nś ķ skammdeginu, aš višbśnašarįętlun borgarinnar gagnvart hrķšarvišri er hvorki fugl né fiskur eša innleišing hennar hefur fariš fyrir ofan garš og nešan, nema hvort tveggja sé.  Viš blasir ónżtt stjórnkerfi borgarinnar, enda er žetta rįšstjórn meš silkihśfum stjórnmįlanna, sem hefur safnaš öllum völdum ķ sķnar hendur og lagt sķna daušu hönd žekkingarleysis og rįšleysis į verkstjórn borgarinnar.  Tiltękur tękjafloti borgarinnar nśna er miklu minni en į dögum borgarverkfręšings og gatnamįlastjóra, sem įšur fyrr voru įbyrgir fyrir snjómokstri ķ borginni undir yfirstjórn borgarstjóra.  Aš venju, žegar eitthvaš bjįtar į, hvarf borgarstjóri, og mun Dagur hafa skroppiš til Sušur-Afrķku.  Rįšstjórnarkerfi hans er ónżtt, og žaš veršur aš fleygja žvķ į öskuhaugana įšur en nokkur von getur vaknaš um tök į žessum mįlum.  Sķšan veršur aš rįša menn meš bein ķ nefinu og verkžekkingu til aš skipuleggja višbśnaš og framkvęma hann eftir žörfum.  Stjórnunarleikir silkihśfanna eru dramatķskir sorgarleikir óhęfra leikara. 

Aš lokum sagši ķ téšri forystugrein:

"Į mešan borgin var og hét og var ekki stjórnaš af óvitum, žį hafši hśn öfluga sveit Véladeildar borgarinnar, sem bśin var beztu tękjum, sem völ var į ķ landinu.  Einatt, žegar von var atburša, eins og uršu ķ gęr, žį fęrši borgarstjórinn ķ alvöru borg sig inn ķ höfušstöšvar Véladeildar borgarinnar, sem var hiš nęsta höfušstöšvum borgarverkfręšings, og fylgdist meš višbrögšum öflugra sveita fram eftir nóttu.  En nś žarf ekki annaš en smįa snjósnerru og golužyt, til aš öllu sé siglt ķ strand ķ borg manna, sem treysta į 2 litlar gröfur ķ vešurneyš.

Nišurlęging borgarinnar ķ fjįrmįlaólestri og strandi skipulagsmįla, sem eru žó helztu afreksverk Dags. B. Eggertssonar, er bersżnileg, en žegar fjįrmįlabrall leggst viš umferšaröngžveiti, sem sķfellt versnar, er oršiš fįtt um fķna drętti."

Žetta er athygliverš frįsögn fyrrverandi borgarstjóra um stjórnarhętti ķ skilvirku stjórnkerfi borgarinnar, eins og žaš var įšur en vinstri menn rśstušu žvķ og stofnušu rįšin, žar sem stjórnmįlamenn Samfylkingar og fylgifiska fara meš öll völd įn žess aš hafa nokkra stjórnunargetu eša verksvit.  Borgarstjórinn móšgar ekki afęturnar ķ rįšunum meš žvķ aš taka fram fyrir hendur žeirra og setja žar meš hagsmunabandalag vinstri klķkanna ķ uppnįm. Žó er til neyšarstjórn ķ borginni, žar sem borgarstjóri er ķ formennsku, en hśn var ekki kölluš saman, žótt įstęša hefši veriš til, enda borgarstjóri aš spóka sig į sušurhveli jaršar. 

Menn taki eftir žvķ, aš hinir hęfu embęttismenn, borgarverkfręšingur og gatnamįlastjóri, sįu įstęšu til žess, aš borgin réši sjįlf yfir öflugum tękjaflota af beztu gerš.  Amlóšar Samfylkingarinnar og fylgitunglanna reiša sig hins vegar alfariš į verktaka įn žess aš hafa gengiš frį almennilega öruggum samningum viš žį.  Hvers vegna er dęminu ekki snśiš viš til öryggis og verktökum leigšar vélarnar meš įhöfn į sumrin, žegar borgin žarf ekki į žeim aš halda, en yfirleitt er törn hjį verktökum ?  Aš auki žarf sérśtbśnaš, eins og snjóblįsara, sem blįsa  snjónum upp į vörubķlspalla, žvķ aš mikil vandręši myndast annars viš heimreišar ašliggjandi lóša og į gangstéttum.   

 

 

  

 


Er valdframsališ til ESA/ACER minni hįttar ?

Hér veršur įfram haldiš meš žżšingu į grein Mortens Harper, lögfręšings hjį samtökunum "Nei til EU", NtEU, um dóm Lögmannsréttarins ķ mįli NtEU gegn norska rķkinu:

"Meginvišfangsefniš viš mat į žvķ, hvort valdframsal megi samžykkja samkvęmt stjórnarskrįrįkvęši nr 26.2 meš einföldum meirihluta, eša hvort žaš śtheimti 3/4 męttra žingmanna ķ meirihlutanum samkvęmt stjórnarskrįrįkvęši nr 115, er, hvort framsališ er minni hįttar eša ekki.  Žetta hugtak er žó ekki tilgreint ķ stjórnarskrį Noregs, heldur hefur žaš žróazt ķ tķmans rįs, og hafa lögspekingar deilt um žaš.  Lögmannsrétturinn leggur til grundvallar s.k. kenningu um minni hįttar valdframsal.  Um vald ESA samkvęmt ACER-reglugeršinni, kafla 8, er eftirfarandi tilfęrt ķ dóminum:

"Žegar um er aš ręša gerš valdframsals, er til umręšu framkvęmdavald į formi stjórnvaldslegs fyrirskipanavalds gagnvart rekstrarašila. Žetta er takmörkun į völdum framkvęmdavalds.  Žaš felur ķ sér, aš eftirlits- og stjórnunarmöguleikar rķkisstjórnarinnar eru fjarlęgšir.  Žetta hefur lķka žżšingu fyrir eftirlit žingsins og įbyrgš gagnvart stjórnarskrį.  Lögmannsrétturinn telur samt sem įšur, aš žetta sé ekki kjarni formlegs valdframsals, žar sem samžykki norsku stjórnsżslustofnunarinnar RME žarf til aš framkvęma og fylgja eftir įkvöršunum ESA gagnvart fyrirtękjum ķ Noregi.  (...)

Einkenni valdsins ķ raun leitar ķ sömu įtt, žar sem tilgangurinn er ekki yfiržjóšleg stjórnun, heldur aš reglunaryfirvöld landanna reyni aš verša samstiga.  Śr žessu er samt dregiš meš žvķ aš fyrirkomulagiš virkar nęstum eins og kerfi til aš skera śr um žrętur į milli reglunarstjórnvalda landanna." (Sķšur 34-35.) 

Löggmannsrétturinn skrifar enn fremur:

"Orkumarkašspakki 3 reglar orkusvišiš og višskipti meš rafmagn.  Žetta snertir žjóšfélagslega og stjórnmįlalega hagsmuni meš mjög mikla žżšingu. (...) Ķ heild hefur Orkumarkašspakki 3 mikla žżšingu fyrir norska orkustefnu. 

Völd ESA samkvęmt ACER-reglugeršinni eru hins vegar į sviši tęknilegra og faglegra višfangsefna į rekstrarsviši og takmarkast viš notkun innviša į milli landa (sęstrengi til śtlanda)." (Sķša 35.) 

Įlyktunin er, aš valdframsal samkvęmt ACER-reglugeršinni, kafla 8, er "minni hįttar".  Aš sömu nišurstöšu kemst Lögmannsrétturinn um heimild ESA til aš fyrirskipa norskum orkufyrirtękjum aš afhenda gögn og heimildina til aš sekta žau, ef žessu er ekki hlżtt (reglugeršin um višskipti yfir landamęri, kafli 20 og kafli 22, nr 2):

"Valdramsališ hefur aš mati Lögmannsréttarins mjög takmarkaš umfang og hefur ekki umtalsverš įhrif į žjóšfélagslegu og stjórnmįlalegu hagsmunina, sem eru fyrir hendi į orkusvišinu."  (Sķša 37.)

Lögmannsrétturinn telur mįliš ekki vafa undirorpiš:

"Einnig aš afloknu heildarmati getur aš dómi Lögmannsréttarins ekki leikiš vafi į, aš žaš tvenns konar valdframsal, sem er efni žessa mįls, er minni hįttar." (Sķša 37.)

Aš loknum lestri žessa tyrfna texta Landsréttarins norska veldur žaš ekki undrun, aš NtEU hafi įfrżjaš dómi hans til Hęstaréttar Noregs.  Dęma žarf um, hvort RME (orkulandsreglari ACER) sé norskt stjórnvald samkvęmt norskum lögum og stjórnarskrį.  

 


Norskir dómstólar geta endurskošaš mat Stóržingsins į stjórnarskrįrįkvęši

Hér veršur haldiš įfram žżšingu į grein Mortens Harpers, lögfręšings hjį "Nei til EU", NtEU, um dómsorš og greinargeršir Lögmannsréttarins ķ deilumįli NtEU viš norska rķkiš um atkvęšagreišsluna um Orkupakka 3. 

"Mįliš vekur lķka upp spurninguna um žaš, hversu langt dómstólarnir geti gengiš ķ aš yfirfara eigiš mat Stóržingsins.  Rķkiš hefur lagt žunga įherzlu į eigiš stjórnarskrįrmat Stóržingsins sem röksemd gegn mįlsókninni.  NtEU hefur hins vegar haldiš žvķ fram, aš rétturinn verši aš framkvęma nįkvęma og vandaša rżni į žvķ, hvort skilyršin til aš nota stjórnarskrįrgrein nr 26.2 ķ staš gr. nr 115 séu uppfyllt. 

Lögmannsrétturinn fellst aš nokkru leyti į žetta višhorf NtEU:  

 "Aš loknu heildarmati sķnu hefur Lögmannsrétturinn - ķ vafa - komizt aš žeirri nišurstöšu, aš athugun dómstólanna į žvķ, hvort valdframsal sé léttvęgt (lķtiš inngrķpandi ķ žjóšlķfiš) eigi aš vera nokkuš öflugri en žaš, sem venjulega į viš um stjórnarskrįrįkvęši, sem stżra vinnulagi annarra greina rķkisvaldsins eša innbyršis valdsviši. Ķ ljósi kröfu stjórnarskrįrinnar, gr. 115, um aukinn meirihluta, og aš hér er um aš ręša aš gera undantekningu viš žį stjórnarskrįrbundnu reglu, aš framkvęmd valds skal vera į hendi norskra valdstofnana, leggur Lögmannsrétturinn meiri įherzlu į aš taka tillit til minnihlutaverndarinnar en į žau raunatriši, sem rķkiš hefur vķsaš til. Meš vķsun til žrķskiptingarinnar er Lögmannsrétturinn žannig žeirrar skošunar, aš sannprófunin (rżnin) verši sambęrileg žeirri, sem gildir um mįlefnaflokkinn efnahagsleg réttindi."  (Sķšur 23-24.)

RÉTTURINN FINNUR TVENNS KONAR VALDFRAMSAL Ķ OP3

"Samantekiš fól samžykkt Stóržingsins 22. marz 2018 ķ sér tvenns konar valdframsal", skrifar Lögmannsrétturinn og śtlistar:

"Ķ fyrsta lagi var vald framselt til ESA til aš gefa RME (orkulandsreglara ESB ķ Noregi) fyrirmęli um tęknileg višfangsefni ķ sambandi viš notkun innviša į milli landa, sbr ACER reglugeršina, kafla 8.

Ķ öšru lagi var framselt fyrirmęla- og sektarvald til ESA samkvęmt reglugerš um orkuvišskipti į milli landa, kafla 20 og kafla 22, nr 2, og žar meš dómsvald til EFTA-dómstólsins." (Sķšur 33-34.)

Lögmannsrétturinn fjallar nįnar um valdframsal ķ ACER-reglugeršinni žannig:

"Samkvęmt ACER-reglugeršinni, kafla 8, hefur ACER/ESA vald ķ sambandi viš innviši į milli landa til aš "taka įkvöršun um stjórnunarvišfangsefni, sem voru į valdsviši innlendra stjórnvalda, ž.į.m. um skilyrši fyrir ašgangi og rekstraröryggi". 

(...)

Lögmannsrétturinn undirstrikar, aš kafli 8 veiti ekki heimild til aš taka įkvaršanir um t.d. aš leggja nżja (sę)strengi, aš reisa orkuver, breyta eignarhaldsreglum eša aš gefa śt framkvęmda- eša rekstrarleyfi.  (...) Rafmagnsveršiš veršur til į markaši.  Veršmyndun į markaši veršur vitaskuld fyrir įhrifum af žįtttöku Noregs ķ innri orkumarkaši ESB.  NtEU hefur rétt fyrir sér um, aš ACER/ESA getur óbeint haft įhrif į rafmagnsveršiš meš framlagi sķnu til žess, aš žetta sé skilvirkur markašur meš virkum innvišum fyrir orkuflutninga milli landa.  Lögmannsrétturinn getur samt ekki séš, aš nokkuš sé hęft ķ, aš formleg völd ACER/ESA til įkvaršanatöku sé įhrifavaldur į rafmagnsveršiš."  (Sķšur 27-28.)

Um orkulandsreglarann (RME) er fariš eftirfarandi oršum ķ dóminum:

"Žar sem endanleg įkvöršun, sem varšar Noreg, er tekin hjį RME, sem er norsk stjórnsżslustofnun, eru völd ESA yfir RME bara af žjóšréttarlegu tagi.  Ķ samręmi viš hefšbundin fręši mį žess vegna halda žvķ fram, aš ekkert valdframsal hafi oršiš til ESA.  Aš RME - til aš uppfylla kröfur EES-regluverksins - er stofnsett sem óhįš stjórnsżslustofnun, sem [rķkiš] getur ekki gefiš fyrirmęli, samtķmis sem ESA eru veitt völd til aš taka réttarlega bindandi įkvaršanir um fyrirmęli til RME, veldur hins vegar žvķ, aš Lögmannsrétturinn - eins og mįlsašilarnir - lķtur svo į, aš įtt hafi sér staš formlegt valdframsal til ESA." (Sķša 29.)

Lögmannsrétturinn fjallar žó ekki nįnar um hlutverk RME sem orkureglara, sem įhrif hefur į hagsmunaašila ķ Noregi.  Lögbundna sjįlfstęšiš gagnvart valdhöfum rķkisins veldur žvķ, aš ekki er unnt aš telja RME vera venjulega norska stjórnvaldsstofnun, og meta hefši žurft, hvort völd RME sé višbótar vķdd ķ valdframsalinu. Fyrirmęla- og sektarvaldiš, sem ESA hefur, gildir um aš afla gagna beint frį orkufyrirtękjunum, ķ raun frį Statnett varšandi Noreg [Statnett er norska Landsnet]. 

"Žaš er óumdeilt, aš žetta jafngildir valdframsali til ESA", skrifar Lögmannsrétturinn (sķša 30) og bętir viš, aš enn hafi slķkar įkvaršanir ekki veriš teknar."

 Hér veršur lįtiš stašar numiš ķ hluta 2 af 3 žżšingum į grein Mortens Harpers um nżlegan dóm į millidómsstigi ķ Noregi um žį kröfu NtEU aš fį śrskurši Stóržingsins um aš višhafa einfalt meirihlutaręši viš atkvęšagreišslu um OP3 hnekkt.  Žaš mį hverjum leikmanni vera ljóst, aš żmislegt ķ mįlatilbśnaši samtakanna hlaut hljómgrunn ķ Lögmannsréttinum, žótt nišurstaša hans yrši, aš valdframsališ til ESA/ACER vęri lķtiš inngrķpandi ķ žjóšlķfiš, heldur vęri ašallega žjóšréttarlegs ešlis. Ķ 3. og lokapistlinum um žetta veršur einmitt fjallaš um žaš, hvort valdframsališ hafi veriš įhrifalķtiš į žjóšlķfiš eša ekki.     


Nż skattheimta veldur kollsteypu ķ strandbyggšum Noregs

Nżlega bįrust fregnir af fįheyršri fyrirhugašri višbótar skattheimtu norsku rķkisstjórnarinnar undir forsęti forrķks krata, Jonasar Gahr Störe, af atvinnustarfsemi, sem hefur veriš hryggjarstykkiš ķ byggšum mešfram endilangri strandlengju Noregs. Fyrir vikiš varš strax fjįrmagnsflótti śr greininni, fyrirtęki lögšu fjįrfestingar į ķs og geršu įętlanir um aš draga śr starfsemi og fękka starfsfólki. Žetta mun valda atvinnuleysi ķ byggšunum, ef śr veršur, og fólksflótta.  Žannig er žetta skólabókardęmi um skašleg įhrif rķkisvaldsins, žegar žaš veršur of gķrugt og gengur of hart aš fyrirtękjunum. 

Žetta sżnir lķka vanžekkingu embęttismanna og stjórnmįlamanna į atvinnustarfseminni, samkeppnishęfni hennar og burši til aš bera miklu meiri skattheimtu en fyrirtęki ķ annars konar starfsemi žurfa aš bśa viš. Hiš opinbera veršur aš gęta jafnręšis og mešalhófs. Ef kżrin er ofmjólkuš, eyšileggst jśgriš strax, kżrin veikist og hęttir aš gefa nokkuš af sér, og fólkiš į bęnum lepur fyrir vikiš daušann śr skel.  Vönduš greining veršur aš vera undanfari nżrrar skattheimtu.  

Gunnlaugur Snęr Ólafsson, blašamašur, tók saman  fróšlega fréttaskżringu ķ 200 mķlum Morgunblašsins 1. desember 2022 um žaš, hvernig rķkisstjórn Noregs viršist fara offari ķ skattheimtu į sjókvķaeldi viš Noregsstrendur. Ofurskattheimta į aldrei viš og sķzt, žegar samkeppnisgreinar į alžjóšlegum mörkušum eiga ķ hlut, og tķmasetningin er alslęm, žvķ aš nś haršnar į dalnum į matvęlamörkušum Evrópu og vķšar. Žaš gęti leitt til lękkunar į dżrum matvęlum, ef ódżrari stašgönguvara er fyrir hendi.  Fréttaskżring Gunnlaugs bar fyrirsögnina:

"Ringulreiš vegna aušlindagjalds".

Hśn hófst žannig:

"Óhętt er aš segja, aš tillaga norsku rķkisstjórnarinnar um aš innleiša nżjan aušlindaskatt, s.k. grunnleigu, į sjókvķaeldi hafi falliš ķ grżttan jaršveg ķ samfélögunum mešfram strandlengju landsins.  Skattahękkunin, sem lögš er til, hefur haft żmsar hlišarverkanir, sem ekki viršist hafa veriš gert rįš fyrir viš mótun tillögunnar.  Fyrirtęki hafa hętt viš fjįrfestingar, gripiš til uppsagna, og norska rķkisstjórnin hefur žurft aš minnka gjaldstofn nżs aušlegšarskatts sem og [aš] bęta upp hundruša milljóna tap norska fiskeldissjóšsins, "Havbruksfondet"." 

Hér er hrapaš ótrślega aš višbótar gjaldtöku, og jafnvel vafamįl, hvort nokkur žörf var į einhverri višbótar gjaldtöku.  Fyrir vikiš og vegna orkumįlanna koma nś norsku stjórnarflokkarnir afar illa śt ķ fylgisathugunum į landsvķsu, og mį segja, aš Mišflokkurinn hafi bešiš afhroš, en hann er dęmigeršur dreifbżlisflokkur, og fjįrmįlarįšherrann er formašur hans.  Fylgi Verkamannaflokksins hefur rżrnaš minna, en tęp 3 įr eru ķ nęstu Stóržingskosningar, og stjórnarflokkarnir gętu nįš vopnum sķnum į kjörtķmabilinu. 

"Norska rķkiš gerir rįš fyrir, aš grunnleigan, įsamt tekjuskatti lögašila, geri žaš aš verkum, aš jašarskattar fiskeldisfyrirtękja verši 62 %, en aš skatthlutfalliš verši 51,3 %.  Į móti benda fiskeldis- og vinnslufyrirtękin į, aš grunnleigan, sem lögš er til, bętist viš hękkun aušlegšarskatts į framleišsluleyfi, sem hafa veriš śt gefin, hękkun tekjuskatts lögašila, hęrra framleišslugjald og hęrri aušlindaskatt.  Žaš sé žvķ ķ raun veriš aš leggja 80 % skatt į sjókvķaeldiš."

Hér hefur norsku rķkisstjórninni oršiš alvarlega į ķ messunni.  Enginn heišarlegur atvinnuvegur getur stašiš undir žvķlķkri ofurskattheimtu, og žess vegna er rķkisstjórnin ķ raun aš kippa fótunum undan blómlegri atvinnugrein, og um leiš munu sjįvarbyggšir vķša hrynja.  Žetta eru ótrślegar ašfarir Trygve Magnus Slagsvold Vedum, sem veriš hefur fjįrmįlarįšherra sķšan ķ október 2021 og formašur Mišflokksins sķšan 2014.  Vedum er garšyrkjumašur frį Stange ķ Innlandet og hefur setiš į Stóržinginu sķšan 2005. 

Fylgi Mišflokksins hefur nś hruniš nišur ķ "bjórstyrk".  Vedum veršur aš leišrétta mistök sķn. Fyrirtęki eru ekki mjólkurkżr fyrir hiš opinbera.  Žau eru til aš skapa veršmęti og atvinnu.  Ef žau hagnast og geta žar af leišandi borgaš tekjuskatt, er žaš jįkvętt.  Gjaldheimta af aušlindanotkun og framleišslu er vandmešfarin, og žar veršur aš gęta sanngirni og  jafnręšis, svo aš stjórnvöld skekki ekki samkeppnishęfni um fjįrmagn, starfsfólk og markaši. 

"Ķ kjölfar tilkynningar norsku rķkisstjórnarinnar um nżja grunnleigu af sjókvķaeldi hófu hlutabréf fiskeldisfyrirtękjanna, sem skrįš eru ķ kauphöllina ķ Ósló, aš falla.  Veršmęti žeirra dróst į einum degi saman um mrdNOK 44, um mrdISK 632, eins og gengiš er nś.  Samhliša hafa fyrirtękin sett fjįrfestingar fyrir um mrdNOK 24 į ķs."  

Žetta sżnir, hvaš tilkynningar rįšherra um fyrirętlanir rķkisstjórnarinnar geta veriš afdrifarķkar fyrir fjįrhagsstöšu fyrirtękja og atvinnuöryggi launžega.  Žetta į alveg sérstaklega viš, žegar fyrirętlun rįšherra er ķžyngjandi fyrir fyrirtęki, sem skrįš eru ķ kauphöll.  Žau verša aš stķga varlega til jaršar, og žaš verša lķka viškomandi stjórnvöld og gagnrżnendur žessara fyrirtękja aš gera. Hérlendis hafa fyrirtęki ekki žurft aš žola kollsteypur af žessu tagi af hendi fjįrmįlarįšherra frį dögum "einu hreinu vinstri stjórnarinnar" 2009-2013, en sum hafa mįtt žola miklar įgjafir og jafnvel herferšir ķ fjölmišlum og af hendi fjölmišla. Er žar oft hįtt reitt til höggs af mismikilli fyrirhyggju og ķgrundun.

"Um mišjan nóvember [2022] sagši fiskeldisfyrirtękiš Salmar upp 851 starfsmanni ķ vinnslustöšvum félagsins į Fröya og Senja.  Įstęša uppsagnanna var ķ fréttatilkynningu sögš tillaga rķkisstjórnarinnar um auknar įlögur į greinina, "sem hefur eyšilagt markašinn fyrir langtķma samninga į föstu verši. [...] Slķkir samningar eru venjulega geršir löngu fyrir afhendingu, og eru žeir algjörlega naušsynlegir til aš fylla ašstöšuna af nęgri vinnslustarfsemi", sagši ķ fréttatilkynningunni." 

Axarskapt norsku rķkisstjórnarinnar hefur haft hrapallegar afleišingar fyrir atvinnuöryggi starfsmanna fiskeldisfyrirtękjanna į strönd Noregs.  Įšur en einhverjum hérlendum stjórnmįlamanni dettur nęst ķ hug aš fara fram meš vanhugsašar tillögur um aušlindagjald, framleišslugjald eša hvaša nöfnum, sem tjįir aš nefna gjaldtökuhugmyndir žeirra, ęttu žeir aš leiša hugann aš alvarlegum afleišingum slķkra gjörša hjį fręndum vorum, Austmönnunum.   

 


« Fyrri sķša | Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband