Fęrsluflokkur: Sveitarstjórnarkosningar

Orkan er oršin enn veršmętari

Eftir įrįs śtženslusinnašra og fullkomlega glępsamlegra yfirvalda Rśsslands į Śkraķnu 24. febrśar 2022 er Evrópa ķ strķšsįstandi. Strķš Rśssa viš Śkraķnumenn er nżlendustrķš heimsvaldasinna gegn fullvalda lżšręšislegri menningaržjóš, sem er svo óheppin aš bśa viš drottnunargjarna kśgara ķ austri. Višurstyggilegar og nķšangurslegar barįttuašferšir rśssneska hersins gagnvart almennum borgurum, ķbśšabyggingum, skólum, sjśkrahśsum og fólki į feršinni į götum śti hafa vakiš slķkan višbjóš, hneykslun og hatur į Rśssum, aš langur tķmi mun lķša, žar til vestręn rķki munu geta hugsaš sér aš létta višskiptažvingunum af Rśssum og aš hefja viš žį einhver vinsamleg samskipti aš nżju.  Žaš mun ekki gerast, į mešan mafķuforinginn og lygalaupurinn, Vladimir Putin, er viš völd ķ Kreml. 

Į mešan svo er, veršur stöšugt dregiš śr višskiptum Vesturlanda viš Rśssa meš gas og olķu, en kolakaupum mun aš mestu vera žegar hętt.  Žetta mun leiša til orkuskorts um sinn ķ Evrópusambandinu (ESB) og į Bretlandi, og ķ stašinn koma dżrari vörur, fluttar lengra aš og jafnvel į öšru formi og miklu dżrara, eins og LNG, sem er kęlt gas undir žrżstingi į vökvaformi. Žetta hleypir aušvitaš raforkuveršinu enn upp og kyndir undir veršbólgu ķ višskiptalöndum Ķslands, og ķslenzkar orkulindir og rafmagn verša af žessum sökum mjög veršmęt į nęstu įrum.  Er eitthvaš aš gerast til aš męta aukinni spurn eftir orku į Ķslandi ?  Žaš er satt aš segja ótrślega lķtiš, enda hvķlir rķkishrammurinn yfir žessum geira, og hann er lķtt nęmur į raunveruleg veršmęti, en veltir sér ótępilega upp śr sżndarveršmętum (og sżndarmennsku). 

Einangrun hins skammarlega og ósvķfna Rśsslands mun hafa įhrif į żmsum öšrum svišum višskiptalķfsins.  Rśssar hafa selt talsvert af fiski inn į evrópska markaši, og fiskverš er žegar tekiš aš hękka vegna minna frambošs.  Svipaša sögu er aš segja af mįlmframleišslunni, enda er mįlmverš, ž.m.t. įlverš og einnig jįrnblendi og kķsilverš, nś ķ sögulegum hęšum.  Allt styrkir žetta višskiptajöfnuš Ķslands og vegur upp į móti hękkun korns, matarolķu, fóšurs og flestra matvęla.  Gengi EUR/ISK < 140, ž.e. styrkur ISK er nś svipašur og ķ įrsbyrjun 2020, fyrir Kóf. Gengiš mun enn styrkjast, eftir žvķ sem orkuskiptunum vindur fram, en til žess aš framfarir verši į žessu sviši og ķ atvinnulķfinu almennt, sem um munar, žarf virkjanaleyfi fyrir allt aš 20 TWh/įr nęstu 3 įratugina.  

Żmsar žjóšir hafa nś įkvešiš aš slį 2 flugur ķ einu höggi, ž.e. aš draga śr losun gróšurhśsalofttegunda og draga śr raforkuįhęttu og raforkukostnaši sķnum, meš stórtękum įętlunum um aš reisa kjarnorkuver.  Bretar eru gott dęmi um žetta, en žar er nś ekkert rafmagn framleitt meš kolaorku ķ fyrsta sinn ķ um 140 įr. 

Aušvitaš eru góšar hugmyndir uppi į Ķslandi um aukna raforkuvinnslu, enda er engum blöšum aš fletta um žörfina og fjįrhagslega įvinninginn af žvķ, en rķkisvaldiš hefur lagt sinn lamandi hramm į framkvęmdaviljann. Žaš er hęgt aš finna öllum framkvęmdum, einkum utan žéttbżlis, eitthvaš til forįttu, og ekki hefur skort śrtöluraddirnar į Ķslandi, sem fyllast heilagri vandlętingu beturvitans, žegar aš nżjum framkvęmdum į orkusvišinu kemur. Žaš er hins vegar beint samhengi į milli nśtķmalegs velferšarsamfélags og raforkunotkunar, og nęgir žar aš vķsa til aršgreišslna Landsvirkjunar til eiganda sķns, rķkissjóšs, 15 mrdISK/įr, sem nęgja til aš standa straum af įrlegri fjįrfestingu rķkisins ķ nżjum Landsspķtala viš Hringbraut um žessar mundir. 

Öfugt viš žaš, sem skżjaglópar predika, er Ķslendingum naušsyn aš nżta orkulindir sķnar til aš knżja atvinnulķf sitt, sķvaxandi fjölda heimila og samgöngutęki sķn.  Žröngsżnispśkar ķ röšum nśllvaxtarsinna setja samt į sig spekingssvip og kasta hnśtum og innantómum frösum į borš viš tugguna um, aš nįttśran verši aš njóta vafans.  Svar tęknigeirans er aš kynna vandašar lausnir, žar sem lįgmörkunar inngrips ķ nįttśruna m.v. afköst mannvirkjanna er gętt ķ hvķvetna.  Framkvęmdirnar mį telja umhverfisvęnar og afturhverfar aš mestu eša öllu leyti. 

Į mešal fórnarlamba rįšleysis hérlendra orkuyfirvalda eru Vestfiršingar.  Žeir bśa ekki viš hringtengingu viš landskerfiš, og raforkuvinnslugeta žeirra er ófullnęgjandi fyrir landshlutann.  Žetta kemur sér sérlega illa nśna į tķmum grózkumikilla fjįrfestinga ķ fiskeldi, sem hefur hleypt nżju blóši ķ Vestfiršinga ķ oršsins fyllstu merkingu. Žaš er algerlega óvišunandi, aš rķkisvaldiš meš doša og sinnuleysi sķnu komi ķ veg fyrir, aš fjįrfestar virki žar vatn og vind, ef heimamenn sjįlfir telja virkjanatilhögun įsęttanlega.  Žar žarf aš lįta hendur standa fram śr ermum aš settum skynsamlegum og sanngjörnum skilyršum rķkisvaldsins.

Ķ Morgunblašinu 11. aprķl 2022 var frétt undir fyrirsögninni:

    "Kallaš eftir stórri virkjun vestra".

Hśn hófst žannig:   

"Starfshópur um orkumįl į Vestfjöršum telur heppilegt aš stefna aš žvķ, aš raforkukerfi fjóršungsins verši byggt upp aš lįgmarki meš einni öflugri virkjun į vestfirzkan męlikvarša, 20-50 MW aš afl[getu].  Einnig verši byggšar fleiri minni virkjanir.  Telur hópurinn, aš setja mętti žaš markmiš, aš bśiš yrši aš byggja virkjanir meš a.m.k. 40 MW  afl[getu] fyrir įriš 2030.

Vestfiršir hafa setiš eftir varšandi afhendingaröryggi raforku, og vitnar starfshópurinn til orkustefnu [rķkisins-innsk. BJo] meš, aš hann eigi aš njóta forgangs um śrbętur.  Aš mati hópsins veršur markmišiš aš vera žaš aš nį hiš minnsta sambęrilegu [orku]afhendingaröryggi og stjórnvöld hafa sett sem višmiš fyrir landiš ķ heild."

Undir žetta allt skal taka.  Nś er afhendingaröryggi raforku į Vestfjöršum allsendis ófullnęgjandi.  Žaš stafar af žvķ, aš tenging landshlutans er į einum geisla (132 kV) frį stofnrafkerfi landsins og aš innan Vestfjarša skortir 60 kV hringtengingu flutningskerfisins ķ jöršu.  

Aš öllu virtu, ž.e. gęšum rafmagns (spennu- og tķšnistöšugleiki, įrlegur roftķmi hjį notendum), umhverfisinngripum og kostnaši (aš mešreiknušum kostnaši óafhentrar orku til notenda)), hefur starfshópurinn mjög sennilega rétt fyrir sér um, aš bezta lausnin į orkuvanda Vestfjarša sé, aš um 2030 hafi bętzt a.m.k. 40 MW aflgeta viš virkjanir svęšisins og į tķmabilinu 2022-2030 fari allt raforkuflutnings- og dreifikerfi landshlutans ķ jöršu, nema 132 kV Vestfjaršalķnan frį Glerįrskógum.  Hśn verši įfram eina flutningskerfistengingin viš landskerfiš.  Jafnframt verši hafizt handa viš hringtengingu flutningskerfisins innan Vestfjarša.  Meš žessu móti veršur landshlutinn sjįlfum sér nógur meš rafmagn, nema ķ bilunartilvikum og e.t.v. ķ žurrkaįrum, en getur selt raforku inn į landskerfiš, žegar vel įrar ķ vatnsbśskapnum žar. 

Śtflutningsveršmęti Vestfjarša frį fiskeldi, fiskveišum og -vinnslu, feršažjónustu o.fl., munu aukast mikiš į nęstu 15 įrum og gętu numiš 200 mrdISK/įr eftir 10-20 įr, ef innvišir, sem eru į höndum rķkisins, eins og flutningskerfi rafmagns og vöru og žjónustu (Landsnet, Vegageršin įsamt leyfisveitingaferli rķkisins fyrir framkvęmdir) hamlar ekki žróun byggšarlagsins, sem žegar er hafin. Ętlar rķkisvaldiš aš verša dragbķtur mikilvęgrar byggšažróunar ?  Nś reynir į rįšherra. 

Lok fréttarinnar voru žannig:

"Tvęr stórar virkjanir į vestfirzkan męlikvarša eru ķ undirbśningi ķ landshlutanum, Hvalįrvirkjun į Ströndum og Austurgilsvirkjun ķ Ķsafjaršardjśpi. Hvalįrvirkjun er ķ nżtingarflokki ķ nśgildandi rammaįętlun og Austurgilsvirkjun er ķ tillögum 3. įfanga rammaįętlunar, sem er til umfjöllunar į Alžingi.  Žį er EM orka langt komin meš undirbśningsvinnu viš vindorkuver ķ Garpsdal ķ Gilsfirši. Žaš er ķ nżtingarflokki ķ drögum verkefnisstjórnar 4. įfanga rammaįętlunar. 

 

Ķ tillögum starfshópsins er žó lögš įherzla į Vatnsfjaršarvirkjun, sem Orkubś Vestfjarša hefur veriš aš skoša.  Til žess aš hęgt sé aš żta hugmyndinni inn ķ umfjöllun ķ rammaįętlun žarf aš lyfta frišlżsingarskilmįlum Frišlandsins ķ Vatnsfirši, og leggur starfshópurinn til, aš umhverfisrįšherra skoši žaš.  Einnig leggur hópurinn til, aš virkjaš verši ķ Steingrķmsfirši, eins og Orkubśiš hefur veriš meš til athugunar." 

Hér stendur upp į rķkisvaldiš, Alžingi og yfirvöld orkumįla.  Nś žarf aš lįta hendur standa fram śr ermum.  Sérstaklega žarf aš huga aš žessum virkjunarkosti ķ Vatnsfirši og athuga, hvort vęntanleg virkjunartilhögun žar fellur nęgilega vel aš umhverfinu og hefur nęgilega lķtiš rask ķ för meš sér į framkvęmdaskeišinu, til aš laga megi frišunarskilmįla svęšisins aš nżrri virkjun žar.  Ķbśar Vestfjarša ęttu aš eiga sķšasta oršiš um slķkar breytingar. 

Žaš er ekki sami hugurinn ķ Orkuveitu Reykjavķkur (OR) og Orkubśi Vestfjarša (OV) til orkuöflunar, en hjį OR er sś skošun viš lżši, aš engin žörf sé į nżrri orkuöflun. Žetta kom fram ķ frétt ķ Morgunblašinu 7. aprķl 2022 undir fyrirsögninni:

"Engar nżjar virkjanir ķ farvatninu".

Hśn hófst žannig:

""Žaš eru engar stórar virkjanir į boršinu hjį okkur", segir Bjarni Bjarnason, forstjóri Orkuveitu Reykjavķkur, sem var staddur ķ stórhrķš į Fjaršarheiši į leiš til Seyšisfjaršar.  Į borgarstjórnarfundi į žrišjudag var samžykkt aš vķsa tillögu Eyžórs Arnalds, borgarfulltrśa Sjįlfstęšisflokksins, um, aš Orkuveitunni verši fališ aš skoša virkjunarmöguleika į starfssvęši OR til stjórnar OR.  Eyžór Arnalds er ķ stjórn OR og benti į ķ tillögunni, aš ķ stjórnarsįttmįla rķkisstjórnarinnar hafi markmiši um jaršefnaeldsneytislaust Ķsland veriš flżtt til 2040."

 

Žaš er til vitnis um došann innan OR, aš žar į bę skuli ekki einu sinni vera fyrir hendi vitneskja um "virkjunarmöguleika į starfssvęši OR".  Fyrirtękiš er greinilega ekki aš spila meš rķkinu viš aš aušvelda landsmönnum aš losa sig undan klafa jaršefnaeldsneytisins. Sķšan lętur forstjórinn ķ vešri vaka, aš bętt nżting aflašrar orku geti komiš ķ staš öflun nżrrar orku, sem er rangt.  Bętt nżting er góš og gild, en vegur lķtiš ķ heildina:

 ""Žaš er ekki stefna Orkuveitunnar aš virkja mikiš, en viš fylgjum fullnżtingarstefnu og viljum nżta betur žį orku, sem kemur frį gufu og heitu vatni.  Viš eigum möguleika į aš nżta betur, žaš sem viš tökum upp, t.d. ķ Hverahlķš, žar sem er mikiš og öflugt hįhitasvęši, sem viš nżtum ķ Hellisheišarvirkjun.  Viš leišum gufuna žašan rśmlega 5 km, og žaš mętti hugsanlega byggja žar 15 MW virkjun til aš fullnżta žį gufu og ašra sams konar į Nesjavöllum", segir Bjarni og bętir viš, aš žaš vęri žį veriš aš auka rafmagnsvinnslu, en ekki aš virkja."

Žessi flutningur į gufu śr Hverahlķš til Hellisheišarvirkjunar var björgunarrįšstöfun gagnvart nišurdrętti ķ gufuforšabśri Hellisheišarvirkjunar vegna ofnżtingar gufuforšans (meira tekiš en inn streymdi).  Žessi tregša forstjórans viš aš virkja nż gufuforšabśr er įhęttusöm, žvķ aš hśn getur leitt til vandręša (afl- og orkuskorts), ef ašstęšur breytast ķ virkjušu gufuforšabśri, svo aš žaš verši ofnżtt, eins og reyndin var meš Hellisheišarvirkjun.  


Lešjuslagur žingmanna stjórnarandstöšu og rįšherra

Žingmönnum stjórnarandstöšu tókst ķ ašdraganda sveitarstjórnarkosninga aš nį nżjum lįgpunkti ķ mįlefnafįtękt, dylgjum og rangfęrslum ķ umręšum um sölu Bankasżslunnar į 22,5 % hlut rķkisins ķ Ķslandsbanka.  Bankasżsla rķkisins framkvęmdi žessa sölu, og armslengd fjįrmįlarįšherra frį sölunni žżšir, aš hann hafši engin įhrif į žaš, hvernig "hęfir fjįrfestar" voru skilgreindir, eša hvaša tilbošum var tekiš. 

Stjórnarandstašan virtist hins vegar telja, aš hann hefši įtt aš rżna bjóšendalistann og vinza śr aš eigin gešžótta. Žaš kemur heim og saman viš spillt hugarfar žessarar stjórnarandstöšu og veikleika gagnvart afskiptum rįšherra af smįu og stóru. Žetta er aušvitaš löngu śrelt višhorf. 

Einn rįšherrann varš skyndilega vitur eftir į og žóttist hafa lżst andstöšu fyrirfram viš žessa śtbošsleiš, en enginn kannast viš slķkt, hvorki ķ rķkisstjórn né ķ žingflokki Framsóknar. Hér er mikill draugagangur į ferš, enda kosningar į nęsta leiti. 

Björn Levķ Gunnarsson, minnipokamašur og pķrati, varš žinginu enn til skammar meš göturęsislegu tali ķ žingnefnd.  Téšur minnipokamašur heldur, aš hann sęki sér einhverja upphefš ķ žvķ aš lįta eins og bjįni į Alžingi.  Ašeins bjįna getur dottiš ķ hug aš fara meš stašlausa stafi ķ žingnefnd į borš viš žaš, aš rįšherra hafi lagt sig nišur viš aš hafa milligöngu um, aš Bankasżslan eša verktakar į hennar vegum seldi nįnu skyldmenni hans hlut ķ bankanum. Hvorki sölurįšgjafar né Bankasżslan höfšu heimild til aš hafna višskiptum į grundvelli ętternis, og Bankasżslunni var ekki heimilt aš spyrja rįšherrann rįša ķ žessu sambandi vegna ešlilegrar armslengdar, sem į aš rķkja į milli rįšherra og višskiptanna.  Žetta skilur ekki vęnisjśkur Björn Levķ, sem sér skrattann ķ hverju horni.  Til žess er armslengdin (Bankasżslan), aš rįšherra žurfi ekki aš annast gjörninga, žar sem hęgt er aš efast um hęfi hans.  Śt af žessum heilaspuna stjórnarandstöšunnar er bśiš aš žyrla upp miklu moldvišri, og rykiš mun ekki setjast  fyrr en eftir sveitarstjórnarkosningar 14.05.2022.

Dramadrottningar stjórnarandstöšunnar hefur žrįstagazt į naušsyn žess aš skipa "óhįša" rannsóknarnefnd Alžingis til aš rannsaka žetta margtuggna söluferli.  Žaš er augljóslega ótķmabęrt aš leggja śt ķ žann mikla kostnaš, śr žvķ aš Rķkisendurskošun telur, aš fenginni beišni frį rįšherra, aš rannsóknin sé į sķnu verksviši.  Žį tók Sešlabankinn frumkvęšisįkvöršun um aš fela Fjįrmįlaeftirliti sķnu aš fara ofan ķ kjölinn į vinnubrögšum söluverktakanna, sem Bankasżslan fól verkiš, og žóknuninni til žeirra.  Žaš hefur veriš lįtiš, eins og žessir söluverktakar hafi handvališ kaupendur aš eigin gešžótta, en žaš er aušvitaš tóm vitleysa.  Allir hęfir fagfjįrfestar, įn tillits til stęršar, gįtu gert tilboš ķ hlut. Jafnręšis er tališ gętt į milli kaup- og söluašila, žegar fagfjįrfestir gerir tilboš ķ eignarhlut.  Einstaklingar eru žess vegna ekki fagfjįrfestar. Hvers vegna įtti aš śtiloka litla fagfjįrfesta ?  Ķ ljós kom, aš žeir lyftu fremur veršinu upp en hitt. Žaš er misskilningur, aš śtbošiš hafi įtt aš einskorša viš "kjölfestufjįrfesta".  Žvert į móti var įherzla lögš į aš trufla markašinn sem minnst, og žess vegna voru engar hömlur lagšar į endursölu keypts hlutar.

Stęrstir voru ķslenzku lķfeyrissjóširnir.  Žeir kröfšust afslįttar, lķklega magnafslįttar.  Hversu heilbrigt er žaš, aš lķfeyrissjóširnir eigi stóran hlut ķ bankanum ?  Žeir eru nś žegar rįšandi ķ stjórnum żmissa fyrirtękja, sem eru ķ višskiptum viš bankann, ž.e.a.s. žeir munu sitja beggja vegna boršs.

Flestir telja žó, aš gott verš hafi fengizt fyrir bankann.  Undantekning eru žeir, sem alls ekki vilja selja hluti rķkisins ķ bönkunum, ž.e. rķkisafskiptasinnar (ašallega sameignarsinnar).  Halda menn, aš žaš auki samkeppni og rekstrarhagkvęmni bankakerfisins hérlendis, aš rķkissjóšur eigi meirihlutann ķ tveimur af žremur stęrstu fjįrmįlastofnunum į markaši hérlendis ?  Erlendis er rķkisrekstur meginhluta fjįrmįlakerfisins hvorki talinn žjóna hagsmunum neytenda né skattborgara (aš mestu snišmengi). Hvers vegna ętti annaš aš gilda hérlendis ?

Eftir śtbošiš kynti rįšherrann Lilja Dögg Alfrešsdóttir undir ęsing stjórnarandstöšunnar meš žvķ aš halda žvķ fram, aš hśn hafi veriš andvķg žvķ aš fara aš rįši Bankasżslu rķkisins um žį ašferš, sem var višhöfš. Til hvers ķ ósköpunum var hśn aš žessu ? Hśn sat ķ rįšherranefnd meš forsętisrįšherra og fjįrmįla- og efnahagsrįšherra, sem undirbjó verkiš.  Hinir rįšherrarnir ķ nefndinni kannast ekki viš slķka gagnrżni Lilju žar.  Hśn er žvķ ķ ógöngum og gróf sķna holu enn dżpri meš žvķ sķšar aš halda žvķ fram, aš hinir rįšherrarnir hefšu lķka haft sķnar efasemdir.

  Hvernig brįst fjįrmįla- og efnahagsrįšherra viš žessum flóttalegu ummęlum į opnum fundi fjįrlaganefndar Alžingis 29.04.2022 ? Morgunblašiš skżrir frį žvķ daginn eftir undir fyrirsögninni:

"Žrįspuršu Bjarna um śtbošiš".

Žar gat eftirfarandi aš lķta undir undirfyrirsögninni "Kannast ekki viš efasemdirnar":

"Žį žótti einnig eftirtektarvert, žegar fjįrmįlarįšherra sagšist ekki kannast viš aš hafa haft miklar efasemdir ķ rįšherranefnd gagnvart śtfęrslu sölunnar, žegar Žorbjörg Sigrķšur Gunnlaugsdóttir, žingmašur Pķrata, spurši hann śt ķ žaš.

Daginn įšur hafši Lilja Alfrešsdóttir, višskiptarįšherra, sagt į Alžingi, aš forsętisrįšherra og fjįrmįlarįšherra hefšu deilt įhyggjum, sem hśn hafši įšur greint frį ķ rįšherranefnd, sem vöršušu ašferšafręšina, sem varš ofan į viš söluna į bréfum ķ bankanum.  

Aš sögn Bjarna fór fram umręša um kosti og galla sölunnar, og fannst honum ekki lżsandi aš talaš vęri um efasemdir.

Žegar Žorbjörg spurši, hvort Lilja hefši veriš aš fara meš rangt mįl daginn įšur, sagši Bjarni, aš hann teldi Lilju ekki hafa veriš aš višra lagalegar įhyggjur, heldur pólitķskar įhyggjur af žvķ, hvernig menn geti višhaldiš góšum stušningi mešal žjóšarinnar eftir žvķ, hvaša leiš vęri farin." 

 

Spyrja mį, hvaš višskipta- og menningarmįlarįšherra gangi til meš žvķ aš skįlda upp eigin mótbįrur viš žį söluašferš į rķkiseign ķ Ķslandsbanka, sem Bankasżslan lagši til,  2 nefndir Alžingis lögšu blessun sķna yfir og rķkisstjórnin samžykkti aš lokum.  Į Alžingi voru engar sérstakar efasemdaraddir um ašferšina sem slķka fyrr en eftir į, heldur kunnugleg gagnrżni sameignarsinna į sölu rķkiseigna yfirleitt. Sķšan kórónar višskipta- og menningarmįlarįšherra vitleysuna meš žvķ aš gera samnefndarmönnum sķnum ķ viškomandi undirbśningsnefnd sölunnar, forsętis- og fjįrmįla- og efnahagsrįšherra, upp, aš žau hafi lķka veriš meš böggum hildar śt af žessari sölu.  Žessi skrżtni rįšherra viršist vera algerlega śti į žekju og ekki gera sér grein fyrir žeim vandręšum, sem hśn veldur rķkisstjórninni meš žessari hegšun sinni, nema hśn vilji hana feiga.  Framsókn er jafnan söm viš sig.   

 


Rotnir stjórnarhęttir öfugmęlaskįlda borgarinnar

Sem bornum og barnfęddum Reykvķkingi, žótt annars stašar hafi nś bśiš ķ hįlfa öld, rennur höfundi žessa pistils til rifja, hvernig komiš er mįlefnum höfušborgarinnar. Fjįrhagur borgarinnar sķgur stöšugt į ógęfuhliš vegna skuldasöfnunar til žess eins aš halda śtbólgnu borgarbįkninu gangandi. Žegar greiša žarf af lįnum vegna "žungu" borgarlķnunnar og standa undir tapinu af rekstri hennar, mun borgarsjóšur fyrirsjįanlega komast ķ žrot.  Žaš veršur greišslufall hjį borgarsjóši, og Reykjavķk veršur aš segja sig til sveitar. 

Órįšsķa ķ fjįrmįlum endar alltaf meš ósköpum.  Hinn alręmdi braggi, žar sem borgin henti um hįlfum milljarši ISK (mrdISK 0,5) śt um gluggann til aš fjölga veitingastöšum ķ Reykjavķk, var aš sjįlfsögšu bara toppurinn į ķsjakanum.  Verkefnastjórnun borgarinnar er ķ skötulķki og fagmennskunni hefur hrakaš undir stjórn Dags B. Eggertssonar.  Dęmi er Gaja, gasgeršar- og jaršvegsgerš (moltuvinnsla) śr sorpi, kostaši rśmlega mrdISK 6,0 og fór langt fram śr kostnašarįętlun, en gęši moltunnar eru allsendis ófullnęgjandi vegna efnainnihalds, sem er yfir skašlegum mörkum samkvęmt fjölžjóšlegum višmišunum. Svona fer, žegar kenjar órįšžęgra og einstrengingslegra stjórnmįlamanna eru lįtnar rįša feršinni, en góš verkfręšileg žekking lįtin sigla sinn sjó.  Ķ öllum verklegum framkvęmdum og skipulagsmįlum, ekki sķzt į sviši samgöngumįla, er žetta alvarlegur löstur į stjórnarhįttum borgarinnar. 

Djśpstęš spilling į aušveldan leik, žegar fagmennskunni er żtt purkunarlaust til hlišar af duttlungafullum stjórnmįlamönnum, eins og žeim, sem skipa nśverandi meirihluta borgarstjórnar.  Ķ forystugrein Morgunblašsins, 28. aprķl 2022, var drepiš į žetta undir fyrirsögninni:

"Hrópar į dagsljós".

Forystugreinin endaši žannig:

"Žessi grein žingmannsins [Įsthildur Lóa Žórsdóttir] śr Flokki fólksins er einkar athyglisverš.  En żmsum gęti žótt millikaflinn, sem ekki komst fyrir ķ svo stuttri grein, ekki vera sķšur merkilegur.  Skeljungur var keyptur.  Hluthöfum var skömmu sķšar bošiš aš selja nżjum eigendum bréf į nokkru, en žó mjög varfęrnu, yfirverši. Żmsir lķfeyrissjóšir héldu aš sér höndum ķ žeim efnum, og nś er talaš um, aš "žeir hafi lokazt inni", eins og kallaš er. 

Nś viršist vera aš koma smįm saman ķ ljós, aš stóri hluthafinn hafi stašiš ķ miklu leynibralli viš borgarstjórann ķ Reykjavķk. Žaš brall hafi aldrei veriš rętt uppi į boršum borgarstjórnar, sem sętir miklum tķšindum, ef rétt er.  Ljóst er žó, aš einhverjir śr hópi borgarfulltrśa hafa komiš aš mįlinu įsamt Degi B. Eggertssyni og hafa vitaš meira um mįliš en ašrir borgarfulltrśar og hvaš žį almenningur ķ borginni.  Žaš veršur varla hęgt aš kalla žaš annaš en samsęri af hįlfu borgarstjórans og žeirra, sem aš brugginu standa, aš lįta eins og ekkert sé, į mešan borgarbśar eru platašir aš kjörboršinu. 

Mikiš hefur veriš fundiš aš söluašferšum į Ķslandsbanka og viršist óneitanlega óhönduglega hafa veriš haldiš um sölu hans.  En umrętt milljaršatugabrask undir handarjašri borgarstjórans og söguhetjunnar ķ grein Įsthildar Lóu, žingmanns, viršist enn sķšur žola dagsljósiš.  Hlżtur aš teljast meš miklum ólķkindum, ef forrįšamenn Kauphallarinnar standa ekki žegar ķ staš fyrir trśveršugri rannsókn į mįlinu og žvķ, hvernig almennir hluthafar voru leyndir flestu af žvķ, sem fram fór og kostaši žį fślgur fjįr, žótt mest af žvķ sé mun dreifšara en hitt, sem veršur eftir ķ höndum köldu karlanna." [Undirstr. BJo.]

Hér er stórmįl į feršinni, spillingarmįl borgarstjórans ķ Reykjavķk og flokks hans, Samfylkingarinnar, sem furšu gegnir, aš ekki sé komiš ķ hįmęli ķ kosningabarįttunni ķ Reykjavķk.  Samfylkingin hefur undanfarnar vikur kastaš reyksprengjum śt af meintum įviršingum ķ tengslum viš sölu į um mrdISK 50 hlut rķkisins ķ Ķslandsbanka.  Nś er komiš ķ ljós, aš žaš var til aš kęfa umręšuna um žeirra eigin hneyksli ķ Reykjavķk fram yfir sveitarstjórnarkosningarnar.

Hvers vegna ķ ósköpunum er ekki hrópaš į "óhįša rannsóknarnefnd" til aš fletta ofan af óbošlegum og óheišarlegum vinnubrögšum borgarstjórans ķ Reykjavķk, žar sem rįšabruggiš snżst um tugmilljarša veršmęti ķ Reykjavķk ? Hvers vegna hrópar ekki śtibś Samfylkingarinnar, furšufuglarnir ķ pķratahreyfingunni, sem styšja gjörspilltan borgarstjórann, į opinbera śtskżringu į žvķ, sem fram hefur fariš į milli borgarstjórans og refsins Jóns Įsgeirs Jóhannessonar ?  Hvers vegna vekja konfektkassar til sölufulltrśa į snęrum Bankasżslu rķkisins meiri įhuga žingmanns pķrata, Björns Levķs Gunnarssonar, en brask borgarstjórans meš eignir Reykvķkinga ?  Žaš hljóta aš vera til fleiri skżringar į žvķ en sś, aš sį ósvķfni eintrjįningur sér aldrei skóginn fyrir trjįnum.  Hann missir allan trśveršugleika sem vindmylluriddari gegn  "spillingunni", ef hann ekki heimtar öll spil į boršiš nś ķ žessu borgarstjórahneyksli, žvķ aš sporin hręša.  

Af hįlfu Samfylkingarinnar gętir hér sams konar žöggunar og hśn beitti fyrir Alžingiskosningar ķ september 2021.  Žį var vitaš, aš vonarstjarna hennar, Kristrśn Frostadóttir, hafši breytt MISK 3,0, sem hśn sem bankastarfsmašur žįši aš gjöf, ķ MISK 80-100.  Virši hlutabréfa, sem hśn óveršskuldug žįši aš gjöf frį bankanum, žar sem hśn starfaši, žrķtugfaldašist į skömmum tķma. 

Žaš var ešlilegt, aš hśn ryki upp eins og našra aš aflokinni sölu į rķkisbréfum ķ Ķslandsbanka, žótt ekkert heyršist ķ henni į undirbśningsstigunum, og fjargvišrašist śt af nokkurra % gróša smįrra fjįrfesta, sem höfšu leyst śt bréf sķn.  Hér er helber hręsnin ķ öllu sķnu veldi.  Sišlaust fólk reynir meš upphrópunum og innistęšulausum ašdróttunum aš rżra mannorš heišviršs fólks, en leikur sjįlft tveimur skjöldum og er ķ raun meš allt į hęlunum ķ sišferšislegum efnum.

Undir langvinnri leišsögn Samfylkingarinnar er fjįrhagur höfušborgarinnar nś svo veikur, aš hśn er ekki til neinna stórręša.  Viš žessar ašstęšur hefur Samfylkingin sprengt ašra reyksprengju, sem į aš hylja veikan fjįrhag meš draumsżn um stórverkefni, sem hśn lętur sem Reykjavķk hafi efni į, en mun leiša til greišslužrots borgarinnar, af žvķ aš verkefniš mun skila stórtapi og ašeins auka vandann, sem žvķ af draumaprinsinum ķ stóli borgarstjóra er ętlaš aš leysa.  Meš umferšarlausnum Samfylkingarinnar ķ borginni kórónar hśn mistök sķn viš stjórnun borgarinnar.  Ķ Morgunblašinu, 29. aprķl 2022, birtist forystugrein žessu lśtandi undir fyrirsögninni:

"Mikill vandi, lķtiš um lausnir".

Žar stóš m.a.:

"Hann [borgarstjórinn ķ Reykjavķk] nefndi, aš į nęsta kjörtķmabili "fara borgarlķnan og Miklubrautarstokkur ķ framkvęmd, margar framkvęmdir klįrast, en ašrar fara ķ gang" og bętti žvķ viš, aš hętta vęri į, aš framkvęmdir tefšust, ef fólk, sem er meš "óljósa framtķšarsżn" kęmist aš.  Og hann nefndi einnig, aš ef ętti aš kollvarpa stefnunni, vęri hętt viš, aš hśsnęšisuppbygging tefšist og tafirnar ķ umferšinni yršu meiri."

Um žessi orš duglauss borgarstjóra mį segja, aš žarna taki moldin aš rjśka ķ logninu.  Nś er einmitt brįšnaušsynlegt "aš kollvarpa stefnunni" ķ Reykjavķk til aš fį hreyfingu į framfaramįlefnin.  Žegar ķ staš į aš hverfa frį rįndżrri og hęgfara "žéttingu byggšar", sem er ętlaš aš fjölga fólki ķ grennd viš vęntanlega borgarlķnu og žrengja aš einkabķlnum meš fįum bķlastęšum į ķbśš og fękkun akreina fyrir bķla.

Ķ stašinn į aš brjóta nżtt land undir byggš, en Reykjavķk į nóg af landi, og žar į aš skipuleggja fjölbreytilega byggš meš fjölbreytilegum byggingarašilum, en umfram allt aš fjölga ķbśšum mun meira en nś er gert įrlega til aš bęta śr brżnni žörf, sem er oršiš ekki ašeins žjóšfélagsvandamįl į Ķslandi, heldur lķka efnahagsvandamįl (veršbólga). Ašalskipulagi žarf aš bylta, festa Reykjavķkurflugvöll ķ sessi (er Framsókn ķ Reykjavķk į móti Reykjavķkurflugvelli ?) og tryggja rżmi fyrir umferšarlausnir, sem virka til aš bęta umferšaröryggi og eyša óžarfa umferšartöfum (mislęg gatnamót, fjölgun akreina). Lausnirnar eru fyrir hendi og margreynt aš virka, en žaš žarf pólitķskan vilja til aš draga Reykjavķk śt śr forneskjunni (frumstętt gatnakerfi og umferšarstżring).

Borgarlķnudellunni į aš breyta śr "žungri" borgarlķnu į mišju vegstęši ķ "létta" borgarlķnu į hęgri kanti, eins og "Samgöngur fyrir alla" hafa lagt til.  Žann 29. aprķl 2022 birtist ķ Morgunblašinu fróšleg grein eftir prófessor Jónas Elķasson:

"Kreppa ķ samgöngum höfušborgarsvęšisins".

Žar kenndi margra grasa, en 2 tilvitnanir verša lįtnar duga:

"Ķ fljótu bragši mį įętla, aš umframeldsneytiseyšsla vegna umferšartafa sé 10.000-20.000 t/įr.  Žetta samsvarar kolefnislosun allt aš 60 kt/įr af CO2; til višbótar kemur ryk og önnur mengun [t.d. nķturoxķš og brennisteinn - innsk. BJo].  Žaš veršur aš ętlast til, aš Reykjavķk komi meš mótvęgisašgeršir, sem virka.  Ef ekki, geta žessar tölur žrefaldazt į tiltölulega stuttum tķma."

Dyntótt og ófagleg stefnumörkun ķ mįlefnum höfušborgarinnar, eins og sś, sem žar hefur nś fengiš aš višgangast allt of lengi, er aušvitaš ekki śtlįtalaus, heldur kostar stórfé og kemur nišur į lķfsgęšum almennings.  Kostnašur vegna slysa ķ umferšinni vegna frumstęšra gatnamóta og žrengsla įsamt tķmasóun ķ óžarfa umferšartöfum, nemur um žessar mundir um 100 mrdISK/įr.  Viš žetta bętast nokkrir milljaršar ISK/įr vegna eldsneytiskostnašar ķ lausagangi vegna óžarfa umferšartafa.  Hér er um aš ręša a.m.k. 600 kISK/įr į hvern žann, sem veršur fyrir baršinu į afleišingum frumstęšs gatnakerfis ķ Reykjavķk. Žetta er ekkert smįręši, og varpar upphęšin ljósi į naušsyn žess aš kjósendur ķ Reykjavķk noti nś tękifęriš og varpi af höndum sér stjórnmįlamönnum, sem enga burši hafa til aš stjórna borginni ķ žįgu almannahags.

"Hśn [borgarlķnan] er framlenging į nśverandi strętókerfi į mjög dżrum sérakbrautum, sem geta ekkert gert, nema koma ķ veg fyrir seinkanir [strętó]; žęr eru [žó] mjög litlar.  Strętó stendur sig vel og seinkar mjög lķtiš.  Hvernig į žį aš bęta kerfiš ?

Bandarķskur sérfręšingur lżsti žvķ ķ fyrirlestri 2015 (sjį Žórarin Hjaltason, Mbl. 12. aprķl 2022), en enginn hjį Reykjavķkurborg viršist muna eftir žeim fyrirlestri ķ dag, sem veršur aš teljast slęm fagleg villa.  Ašalatrišiš ķ hans tillögum til aš bęta almenningssamgöngur var einfalt: žétta feršir og lįta reynsluna af žvķ segja til um nęsta skref ķ ferlinu.  Enga nżja stóra vagna, engar sérbrautir, nema samkvęmt žörf og žį hęgra megin.  Og hér mį bęta viš: ekkert ķ hans fyrirlestri żtti undir stórt borgarlķnustökk ķ anda Mao Tse [Tung], ž.e.a.s. žreföldun į faržegafjölda ķ einni svipan."

Žaš ęttu aš hringja margar ašvörunarbjöllur hjį sveitarstjórnum höfušborgarsvęšisins og ķ samgöngurįšuneytinu śt af žvķ, aš rįš virtra sérfręšinga eru hundsuš ķ žessu borgarlķnumįli.  Engu aš sķšur er verkefniš nś komiš į sjįlfstżringu framjį kjörnum sveitarstjórnarfulltrśum.  Žeir, sem verša meš bein ķ nefinu ķ sveitarstjórnum höfušborgarsvęšisins eftir kosningarnar 14. maķ 2022, verša aš berja ķ boršiš og stöšva ferliš, žar til fengizt hefur samžykki viškomandi bęjarfélaga fyrir nįkvęmri legu, og žar til fengizt hefur į hreint, hver į aš reka borgarlķnu.  Žaš hefur hvorki veriš įętlaš almennilega, hver rekstrarkostnašurinn veršur né hverjar verša tekjurnar.  Vagnakaup eru ķ lausu lofti.  Strętó er rekinn meš tapi og nokkrir mrdISK/įr munu bętast viš tap almenningssamgangnanna meš tilkomu borgarlķnu.

Hér er um aš ręša mjög alvarlega mynd af gęluverkefni stjórnmįlamanna, sem hvorki tęknilegur né fjįrhagslegur grundvöllur er fyrir.  Žetta er óįsęttanleg staša, žvķ aš fjįrveitingar til verkefnisins lenda ķ svelg, sem veršur langvarandi byrši į ķbśum höfušborgarsvęšisins og tekur fé frį aršsömum fjįrfestingum um allt land.  Žetta heitir órįšsķa.    

 

 

 

 

  

 


Kyndugur og hęttulegur borgarstjórnarmeirihluti

Ķ Reykjavķk eru višhafšir stjórnarhęttir, sem sęma ekki höfušborg Ķslands.  Žetta stafar af žröngsżni og afturhaldssemi nśverandi meirihluta ķ borgarstjórn.  Žessi meirihluti undir borgarstjóranum, Degi Bergžórusyni, lękni, hefur bitiš žaš ķ sig, aš of margir bķlar séu į götum Reykjavķkur, žeir valdi óžrifum, loftmengun og vegsliti.  Til aš vinna bug į žessu vandamįli žurfi aš fį ķbśana, meš illu eša góšu, til aš nota Strętó ķ mun meiri męli.  Žetta er kolröng, śrelt og óvišeigandi hugmyndafręši.

Bķlaflotinn notar minna jaršefnaeldsneyti į ekinn km meš hverju įrinu, sem lķšur, vegna sparneytnari véla og fjölgunar rafmagnsbķla.  Meš greišara umferšarflęši og vetnisvögnum mį auka loftgęšin enn meir.  Žar sem vegslit fylgir öxulžunga ķ 4. veldi, munar mjög mikiš um vegslit strętisvagnanna.  Žótt borgaryfirvöld hafi lagt sig ķ lķma viš aš tefja umferšina ķ Reykjavķk meš žrengingum gatna, fękkun akreina og frumstęšum ljósastżringum, m.a. į gangbrautum yfir akreinar, žar sem ętti fremur aš vera undirgangur, hefur žeim ekki tekizt ętlunarverk sitt aš auka hlutdeild Strętó ķ heildarfjölda einstaklingsferša ķ höfušborginni.  Hśn er enn 4 %. 

Meš furšuverkinu borgarlķnu er meš ęrnum kostnaši ętlunin aš žrefalda žessa hlutdeild.  Žaš eru draumórar einir og mį benda į ašrar borgir žvķ til stušnings, t.d. Bergen ķ Noregi, žar sem ekkert hęgšist į fjölgun einkabķla ķ umferšinni viš rekstur borgarlķnu žar.  Sį rekstur er žar meš bullandi tapi, sem bķlaumferšin er lįtin standa undir meš veggjaldi (bompenger), um 1000 ISK/dag. 

Lišur ķ forneskjunni ķ Rįšhśsinu śti ķ Reykjavķkurtjörn er aš standa gegn nśtķmalegum framkvęmdum Vegageršarinnar, sem mundu bęta umferšarflęšiš (draga śr töfum ķ umferšinni) og stórbęta öryggi vegfarenda.  Žaš er ljóšur į rįši Vegageršarinnar, aš hśn hefur fórnaš hagsmunum vegfarenda ķ įtökum viš afturhaldiš ķ Reykjavķk. Žar žarf dżralęknirinn ķ forystu Vegageršarinnar aš taka sér tak.

Žaš er verr fariš en heima setiš aš gefa naušsynleg mislęg gatnamót upp į bįtinn, en innleiša ķ stašinn forneskjulegar og stórhęttulegar umferšarlausnir į fjölförnum gatnamótum, eins og ljósastżringar og vinstri beygjur, sem žvera umferš.  Forneskjulegur meirihlutinn ķ borgarstjórn misnotar skipulagsvald sitt hvaš eftir annaš til aš hamra fram einstrengingsleg og fordómafull višhorf, kenjar, sem eiga engan rétt į sér, žvķ aš lķfi og limum borgaranna er stefnt ķ voša meš žessu framferši.  Įbyrgšarleysiš rķšur ekki viš einteyming, og nś verša Reykvķkingar aš losa sig og ašra landsmenn viš žessa óvęru ķ sveitarstjórnarkosningunum ķ maķ 2022.

Bjarni Gunnarsson, umferšarverkfręšingur, gerši skilmerkilega grein fyrir žessu og barįttu sinni ķ nafni hagsmuna vegfarenda ķ Morgunblašinu, 25. marz 2022, ķ greininni:  

"Ógöngur gatnamóta".

Žar mįtti m.a. lesa eftirfarandi:

"Vegageršin, Reykjavķkurborg, Samgöngusįttmįlinn og samgönguįętlun setja aukiš umferšaröryggi og aukiš umferšarflęši ķ fyrsta sętiš, žegar hugaš er aš nżjum samgönguframkvęmdum.  Žess vegna er žaš óskiljanlegt, aš nśna, žegar rįšast į ķ eitt af fyrstu verkefnum Samgöngusįttmįlans, er śtfęrslu gatnamóta Arnarnesvegar og Breišholtsbrautar breytt frį žvķ, sem var samžykkt ķ mati į umhverfisįhrifum įriš 2003.  Breytingin felst ķ žvķ aš hętta viš mislęg gatnamót, eins og Vegageršin lagši til ķ matinu 2003, og byggja ķ stašinn ljósastżrš gatnamót, sem Vegageršin taldi įriš 2003, aš ekki kęmu til greina. 

Žessi breyting hefur ķ för meš sér eftirfarandi:

  • Fleiri umferšarslys
  • Meira eignatjón
  • Minni afkastagetu gatnamótanna 
  • Meiri umferšartafir
  • Lengri akstursleišir
  • Meiri loftmengun
  • Meiri umferšarhįvaša viš Nönnufell og Sušurfell
  • Stęrri mannvirki (fjögurra akreina brś ķ stašinn fyrir 2ja akreina)
  • Breišari rampa viš Sušurfell (4 akreinar ķ staš 2)
  • Litla breytingu į framkvęmdakostnaši

 Ef horft er į afleišingar breytingarinnar, sést, aš žęr eru žvert į öll framsett markmiš samgönguframkvęmda. 

Žetta er ótękt.  Žaš er óvišunandi nišurstaša, aš śtśrboruleg višhorf borgarstjóra og meirihluta borgarstjórnar skuli fį aš rįša žvķ, aš skilvirkni žessarar fjįrfestingar, ž.e. įrlegur žjóšhagslegur aršur, skuli verša umtalsvert minni en fengizt hefši meš mannvirkjalausninni, sem Vegageršin lagši fram ķ upphafi og taldi bęši naušsynlega og nęgjanlega.  Lausn Reykjavķkur er hvorki naušsynleg né nęgjanleg. Hśn er śt śr kś og fullnęgir ekki gęšavišmišum samgönguįętlunar Alžingis og ętti žar af leišandi ekki aš fį fjįrveitingu śr rķkissjóši.  Žaš er kominn tķmi til aš lįta af undanlįtssemi viš fśsk og yfirgang borgarstjóra og hyskis hans.  Tafakostnašur umferšarinnar samkvęmt Hagrannsóknum sf. er um žessar mundir talinn vera allt aš 60 mrdISK/įr, og į hann er ekki bętandi. 

"Vegageršin į aš gera umferšaröryggismat fyrir fyrirhugašar samgöngubętur, og var žaš gert vegna breytingar umręddra gatnamóta.  Slķkt umferšaröryggismat į aš vera grundvöllur žess, žegar bezti valkostur er valinn af Vegageršinni og lagšur fram ķ mati į umhverfisįhrifum. Umferšaröryggismat breytingarinnar (dags. jan. 2021) telur breytinguna slęma, og ķ nišurstöšum žess segir:

"Nišurstöšur rżnihópsins eru, aš mislęg gatnamót séu mun betri m.t.t. umferšaröryggis.  Sś lausn aš ašskilja akstursstefnur, losna viš stöšvun umferšar į umferšarljósum, og engar vinstri beygjur, žar sem žvera žarf gagnstęša umferšarstrauma, felur ķ sér mun öruggari umferšarmannvirki."

Žessi nišurstaša umferšaröryggismatsins viršist hundsuš af vegageršinni sjįlfri og er ekki kynnt fyrir Skipulagsstofnun, žegar Vegageršin sendir sitt erindi um, aš ekki žurfi aš gera nżtt mat į umhverfisįhrifum gatnamótanna. Og ekki kynnir Vegageršin Skipulagsstofnun žęr neikvęšu breytingar, sem upp eru taldar hér į undan, žegar gatnamótin verša ljósastżrš." 

Žarna viršist vera į feršinni "monkey business" hjį Vegageršinni aš undirlagi borgarinnar.  Forstjóri Vegageršarinnar mį ekki lįta borgarstjóra draga viršingu og faglegan metnaš Vegageršarinnar ofan ķ svašiš.  Borgin hefur um alllanga hrķš gert sig seka um undirmįlsvinnubrögš, žar sem fariš er į svig viš góš og gild vinnubrögš og beztu fįanlegu tęknilausnir.  Žetta skemmda epli hefur skemmt śt frį sér ķ stjórnkerfinu, žar sem gęšastjórnun og faglegum vinnubrögšum er gefiš langt nef, en innleidd molbśavinnubrögš og sukk og svķnarķ viš verkefnastjórnun.  Žetta skemmda epli fįfręši, žröngsżni og ofstękis, verša kjósendur aš uppręta ķ nęstu kosningum, nema žeir vilji įfram "lausnir", sem kosta mikiš, en gera lķtiš gagn annaš en aš fullnęgja duttlungum sérvitringa, sem eru aftarlega į merinni. 

Aš lokum skrifaši Bjarni Gunnarsson:

"Samantekiš ķ stuttu mįli: Reykjavķkurborg tefur lausn mįlsins vegna 2ja akreina rampa viš Nönnufell og endar į žvķ aš žröngva fram lausn meš 4-akreina rampa viš Nönnufell.  Vegageršin gefst upp meš sķna śtfęrslu į mislęgum gatnamótum og leggur til lausn, sem kom ekki til greina įšur, og Skipulagsstofnun tekur viš ófullnęgjandi upplżsingum frį Vegageršinni og tślkar svo lög um mat į umhverfisįhrifum į rangan hįtt til aš hleypa žessum skelfilegu breytingum gatnamótanna ķ gegnum kerfiš. 

Svo verša vegfarendur gatnamótanna fórnarlömbin." 

Hér er lżst undirmįlsvinnubrögšum rķkisstofnana aš  boši Reykjavķkurborgar, molbśavinnubrögšum meš misbeitingu skipulagsvalds höfušborgarinnar. Nišurstašan veršur, aš enn sķgur į ógęfuhliš öryggismįla umferšarinnar ķ Reykjavķk, og er žó ekki į žį hörmung bętandi.  Įstęša žess, aš Ķsland trónir nęsthęst į ógęfulista umferšarslysa į Noršurlöndunum, eru ašallega ófullnęgjandi umferšarmannvirki; žau eru ķ raun frumstęš m.v. bķlaflotann og žarfir almennings og atvinnulķfs og žar af leišandi śrelt. 

Meš nśverandi meirihluta įfram viš völd og óbreytta afstöšu til umferšarmenningar žį mun Ķsland lenda efst į žessum ógęfulista Noršurlandanna į nęsta kjörtķmabili.

Ķ Morgunblašinu 2. aprķl 2022 var gerš grein fyrir umferšarslysum undir fyrirsögninni:

"Umferšarslysum fjölgar umtalsvert".

 

"Athyglisvert er aš bera saman tölur um fjölda lįtinna į hverja 100 žśs. ķbśa hér į landi viš nįgrannalöndin.  Aš mešaltali létust 3,5 ķ umferšarslysum hér į landi įr hvert sķšustu 10 įrin.  Ašeins ķ Finnlandi lįta fleiri lķfiš eša 4,2 aš mešaltali.  Ķ Danmörku er mešaltališ 3,1, ķ Noregi er žaš 2,4 og ķ Svķžjóš 2,6."

Į mešan Reykvķkingar ķhuga ekki betur en raun ber vitni um ķ höndum hvaša stjórnmįlamanna hagsmunum žeirra er bezt borgiš, er ekki von į góšu.  Žeir ęttu aš hafa ķ huga viš kjörboršiš, aš kostnašur vegna umferšarslysa ķ Reykjavķk nemur rśmlega 50 mrdISK/įr og tafakostnašur ķ umferšinni er jafnvel hęrri upphęš.  Kostnašur vegna rangrar stefnu ķ umferšarmįlum ķ Reykjavķk er žannig a.m.k. 100 mrdISK/įr, og hann mį skrifa į nśverandi meirihluta borgarstjórnarinnar. Žaš er óskiljanlegt, aš žetta višgangist ķ höfušborg landsins. 


Höfušborg ķ gķslingu einstrengingshįttar

Stjórn höfušborgarinnar viršist hverfast um žį köllun meirihluta borgarstjórnar aš umbylta samgönguhįttum ķ borginni.  Meirihlutinn vill smala fólki śt śr einkabķlunum og inn ķ almenningsvagna. Til žess eru notuš óvęgin mešul į borš viš myndun tafa og umferšarhnśta. Žį er lóšaśthlutun snišin viš žessa hugmyndafręši meš žvķ aš hśn eigi sér ašallega staš į s.k. žéttingarreitum, helzt į upptakasvęši Borgarlķnu, sem allt borgarskipulagiš hverfist um nśna og hefur smitaš yfir ķ nįgrannasveitarfélögin.  

Tafirnar auka orkunotkunina og mengunina ķ borginnieru óžęgilegar fyrir borgarana og kosta stórfé, sennilega um 30 mrdISK/įr (tķminn er peningar) um žessar mundir og fara hratt vaxandi.  Žessum töfum er ętlaš aš hrekja bķlstjóra og faržega žeirra śt śr bķlunum og upp ķ almenningsvagnana, žótt žeir verši vķšast hvar lķka fyrir töfum.  Til aš rįša bót į žessu og auka hraša almenningsvagnanna ętla žessir hugmyndafręšingar forręšishyggjunnar aš bśa til 2 sérakreinar fyrir mišju gatnanna, žar sem Borgarlķnu er ętlaš aš fara um, og tvķnóna žį ekki viš aš gera žetta į kostnaš flutningsgetu nśverandi gatna, ž.e. meš žvķ aš fękka akreinum. Umferšarkerfi borgarinnar er žegar mešal hins frumstęšasta, sem finnst į mešal žróašra išnašaržjóša ķ sambęrilegum bęjarfélögum, og veldur aušvitaš alltof hįrri slysatķšni og feikilegu tjóni.

Gatnakerfi Bergen er miklu nśtķmalegra en gatnakerfi Reykjavķkur frį sjónarmiši bķlstjóra. Fyrir nokkrum įrum var sett į laggirnar keimlķk borgarlķna žar og ętlunin er aš gera į höfušborgarsvęšinu.  Hśn įtti aš draga śr bķlaumferš, en reyndin varš sś, aš hśn gerši žaš alls ekki.  Žar meš brast rekstrargrundvöllur undan borgarlķnu Bergen.  Hvaš geršu borgaryfirvöld žar žį ?  Žau settu į "bompenger" eša gatnagjöld į bķlana, sem nś žurfa aš borga um 1000 ISK/dag fyrir aš fara žar um.  Sś von borgarstjórans ķ Reykjavķk, aš borgarlķnan muni flytja 12 % žeirra, sem eru į feršinni ķ Reykjavķk, į eftir aš verša sér rękilega til skammar, žvķ aš žjónustustigiš fyrir almenning vex ekki nóg m.v. žaš, sem žaš er nś, žegar Strętóhlutdeild ferša er 4 %.  Borgarlķnan er fjįrhagslegt kviksyndi, sem aušvelt er aš foršast meš "léttri" borgarlķnu.   

Žetta er algerlega frįleit samgöngustefna, žvķ aš höfundar hennar reyna meš öllu móti aš taka rįšin af fólki, hafa vit fyrir žvķ um samgöngumįta žess.  Aš baki bżr ólżšręšislegur hugsunarhįttur forręšishyggjunnar. 

Meš samningi borgarinnar og samgöngurįšherra 2011 voru žau afglöp framin aš setja allar įformašar samgöngubętur Vegageršarinnar į ķs ķ 10 įr meš slęmum afleišingum fyrir umferšaröryggi, mengun og žjóšhagslegan kostnaš umferšarinnar.  Ķ stašinn įtti rķkissjóšur aš leggja fram um 1 mrdISK/įr til almenningssamgangna innan borgarinnar og ķ rśtuferšir į milli borgar og landsbyggšar (opinber samkeppni viš einkafyrirtęki er afleit hugmynd, en ęr og kżr vinstri sinna). Žetta gerręšislega tiltęki fól ķ sér ašför aš umferšaröryggi, žvķ aš nś er leitun aš jafnlélegu gatnakerfi ķ um 150 žśs. manna borg og ķ Reykjavķk, og er žį ekki įtt viš višhaldiš, heldur lélegt umferšarflęši. 

Žaš er žyngra en tįrum taki, hvernig sérvizka sértrśarhóps veldur stöšnun (hlutfallslegri afturför meš fjölgun bķla) umferšarmįla og kreppu (grķšarlegum skorti į višeigandi og hagkvęmum ķbśšum) į hśsnęšismarkaši.

Meš eflingu Strętó meš rķkisstušningi įtti aš tvöfalda hlutdeild almenningsvagna ķ heildarfjölda vegfarenda ķ borginni, en nišurstašan var nęsta fyrirsjįanleg.  Hlutdeildin var 4 % ķ upphafi tķmabilsins og var 4 % ķ lok žessa tilraunatķmabils aš įratug lišnum.  Draumóramenn borgarlķnu ętla, aš meš henni megi žrefalda žessa hlutdeild og aš žannig muni hśn standa undir rekstrarkostnaši sķnum, en žaš er af og frį.  Til žess er óhagręšiš fyrir ķbśana, sem vanizt hafa einkabil, allt of mikiš.  Fjįrfestingin mun žannig aldrei skila sér, öfugt viš mislęg gatnamót og Sundabraut, og reksturinn veršur žungur baggi į sveitarfélögunum, sem aš žessu gönuskeiši standa. Lķfsskilyrši į höfušborgarsvęšinu munu versna meš borgarlķnu, en ekki batna, eins og draumóramenn gaspra um.   

Fyrri forystugrein Morgunblašsins 13. desember 2021 hét:

"Blekkingar ķ borginni".

Žar stóš m.a.:

"Hann [meirihluti borgarstjórnar-innsk. BJo] segist hafa "gręnt plan" um uppbyggingu, en stašreyndin er sś, aš hann mį hvergi sjį gręnan blett ķ borginni įn žess aš vilja reisa žar nokkurra hęša hśs.  

Meirihlutinn segist ekki vera į móti einkabķlnum, en hann žrengir allar götur, sem hann kemst yfir og fjarlęgir bķlastęši af miklu kappi.  Og žegar hann skipuleggur nżja byggš į gręnu blettunum, žį gętir hann žess aš hafa vel innan viš eitt stęši į ķbśš, žannig aš flestir ķbśarnir, bęši žeir nżju og hinir, sem fyrir voru ķ hverfinu, lenda ķ vandręšum.

Auk žessa vill meirihlutinn leggja borgarlķnu, sem į vķša aš taka burt akreinar meš žeim augljósu afleišingum, aš umferšin veršur enn hęgari og teppurnar verri.  En žaš er eins meš borgarlķnuna og Bśstaša- og Fossvogshverfiš; hśn er ekki endanlega śtfęrš, žannig aš hęgt er aš halda žvķ fram, aš nišurstašan verši ekki endilega jafnslęm og viš blasir.  Žetta veršur seint talinn heišarlegur mįlflutningur ķ ašdraganda kosninga, en žaš er ekki hęgt aš śtiloka, aš hann verši įrangursrķkur." 

Verkin tala, og flestir ķbśar Reykjavķkur į kosningaaldri ęttu aš geta sannreynt, aš nśverandi borgarstjórnarmeirihluti siglir undir fölsku flaggi.  Hann ętlar af fordild sinni og forstokkun aš troša upp į Reykvķkinga lķfshįttum, sem eru bęši sķšri aš gęšum og dżrari en tķškazt hafa ķ höfušborg Ķslands.  Af sišlegum įstęšum į aš losa sig viš stjórnmįlamenn śr valdastöšum, sem sigla undir fölsku flaggi, hvar ķ flokki sem žeir standa. 

Stjórnmįlamennirnir ķ nśverandi meirihluta borgarstjórnar uppfylla ekki lįgmarkskröfur um heilindi viš hag borgarbśa og raunar landsmanna allra.  Andstašan viš aš brjóta nżtt land undir byggš hefur framkallaš alvarlegan lóšaskort fyrir hśsnęši af öllu tagi, sem framkallaš hefur hrikalegan frambošsskort hśsnęšis (vantar a.m.k. 3000 ķbśšir į įri upp į frambošiš į höfušborgarsvęšinu į nęsta kjörtķmabili, og munar žar mest um žéttingarstefnu byggšar ķ Reykjavķk mešfram borgarlķnu).

Angi af sömu žröngsżnu fordildinni (mjög slęmur eiginleiki stjórnmįlamanns) er aš bęgja Vatnsmżrarvellinum burt.  Nś lķtur śt fyrir, aš 19 sęta rafknśnar flugvélar verši į markašinum innan fįeinna įra.  Žęr verša ķ upphafi dżrari ķ innkaupum en sambęrilegar vélar knśnar sprengihreyfli, en višhalds- og orkukostnašur rafknśnu flugvélanna veršur miklu lęgri, svo aš farmišaverš getur lękkaš talsvert.  Žessi tękni getur bętt samgöngur į milli margra staša og Reykjavķkur įn mengunar og meš minni hįvaša en veriš hefur.  Žaš veršur aš stöšva ašför borgarstjóra og fylgifiska hans aš flugvellinum og hefja žar uppbyggingu į ašstöšu til framtķšar. 

Marta Gušjónsdóttir, borgarfulltrśi Sjįlfstęšisflokksins, ritaši stórgóša grein ķ Morgunblašiš 17. febrśar 2022 um óbošlega stjórnun Reykjavķkur um žessar mundir, žar sem allt snżst um aš fjölga fólki ķ grennd viš fyrirhugaša borgarlķnu, sem er aušvitaš frįleit forsenda aš borgarskipulagi og lóšaśthlutunum.  Ósvķfni vinstri meirihlutans ķ garš ķbśa Reykjavķkur og raunar landsins alls į sér engin takmörk, enda veršur aš flokka valdastöšu žeirra sem slys į lżšręšislegri vegferš.

Fyrirsögn téšrar greinar Mörtu var:

"Hśsnęšisskortur ķ boši borgaryfirvalda".

  Žar stóš m.a.:

"Borgarstjórn sér um lóšaśthlutanir ķ Reykjavķk og hefur žaš žvķ ķ hendi sér, hvort yfirleitt sé byggt ķ borginni, hvar, į hversu mörgum lóšum og į hversu dżrum lóšum.  Žéttingarstefna meirihlutans fękkaši mjög lóšaśthlutunum og margfaldaši verš į byggingalóšum.  Žegar borgaryfirvöld śthlutušu lóšum śr eigin landi, var žaš lengi višmiš, aš lóšaverš vęri um 4 % af heildarbyggingarkostnaši ķbśšar.  Nś hefur žetta verš margfaldazt og vķša tķfaldazt.  Žaš gefur žvķ auga leiš, aš skortur į byggingarlóšum ķ Reykjavķk og margfalt verš į žeim m.v. fyrri tķš eru helztu langtķmaįstęšur fyrir nśverandi hękkunum į fasteignamarkašnum."

Žessi skort- og okurstefna į lóšum undir ķbśšir er ófagur vitnisburšur um skeytingarleysi borgarstjórnarmeirihlutans gagnvart hśsnęšislausu fólki og žeim, sem žurfa aš stękka eša minnka viš sig. Žaš er grundvallar męlikvarši į frammistöšu sveitarstjórnarmeirihluta, hvernig honum tekst upp viš aš skipuleggja nżja ķbśšabyggš og svara spurn fólks eftir nżjum lóšum og hśsnęši innan sveitarfélagsins.  Fyrir frammistöšu sķna į žessu sviši og fleiri svišum, s.s. viš mešferš fjįr og fjįrmįlastjórnun borgarsjóšs, veršskuldar nśverandi borgarstjórnarmeirihluti falleinkunn meš lęgstu mögulegu einkunn, žvķ aš ömurlegri getur frammistašan vart oršiš į žessu sviši.

Meš undirfyrirsögninni:

 "Framboš og eftirspurn hvaš" ,

hélt Marta įfram:

"Hjį borgarstjórn Reykjavķkur blikka hins vegar engin ljós.  Hśn kęrir sig kollótta um framboš og eftirspurn sem og žį spurningu, hvort ungir Reykvķkingar geti keypt žar sķna fyrstu ķbśš. 

Į borgarstjórnarfundi sl. žrišjudag [15.02.2022] fóru fram umręšur um fasteignamarkašinn og hśsnęšismįlin ķ Reykjavķk aš beišni okkar sjįlfstęšismanna.  Żmsar žęr tölur, sem hér hefur veriš drepiš į, komu žar til įlita.  En žaš var ekki aš sjį, aš žęr röskušu ró meirihlutans.  Stefnan er skżr: Žaš, sem byggt veršur ķ Reykjavķk, verša sviplaus excel-skjalteiknuš fjölbżlisstórhżsi mešfram Borgarlķnu svo hį og žétt, aš sjaldan sér til sólar į jöršu nišri né glittir ķ gróšur.  Einbżlis- og tvķbżlishśs eru ekki ķ boši.  Žetta heitir į mįli borgaryfirvalda sérlega fjölbreytileg ķbśšabyggš."

Žessi frįsögn stašfestir, aš įttaviti borgarstjórnarmeirihlutans viš uppbyggingu ķ Reykjavķk er kolruglašur.  Samfylkingin og fylgifiskar hennar ķ borgarstjórn lįta andvana fędda draumsżn um forneskjulegt fyrirkomulag umferšar ķ borginni stjórna lóšaśthlutunum og skipulagi borgarinnar.  Žegar mįlsvarar žessa steinrunna stjórnmįlaflokks taka žįtt ķ umręšum um hinn geigvęnlega hśsnęšisskort ķ höfušborginni, neita žau einstrengingslega aš višurkenna stórfelld stjórnunarleg mistök borgarstjórans, en draga óšar fram blóraböggla į borš viš bankana og jafnvel Sešlabankann, sem örvaši hagkerfiš ķ Kófinu meš vaxtalękkun. 

Žetta heitir aš neita aš horfa ķ eigin barm.  Slķkum er alls varnaš og er alls ekki treystandi til aš fara meš forręši yfir mįlefnum almennings, t.d. aš stjórna einni höfušborg.  Hinum illa įttaša borgarstjóra Reykjavķkur veršur aš gefa frķ frį borgarstjórastörfum ķ maķ 2022, ef ekki į aš verša stórfellt skipulagslegt og pólitķskt slys ķ borginni.

 

 

 

 

 


Fjandskapurinn viš žarfasta žjón nśtķmans

Žaš er vart ofsögum sagt, aš viš völd ķ Reykjavķk sé nś klķka sérvitringa, sem reynir aš troša aflögšum lifnašarhįttum upp į Reykvķkinga og ķbśa utan Reykjavķkur, sem oft eiga erindi til höfušborgarinnar. Klķka žessi undir leišsögn Samfylkingarinnar, meš lękninn Dag B. Eggertsson ķ forystu, er forstokkuš, ofstękisfull og sést ekki fyrir ķ ašgeršum sķnum gegn borgurunum.  Hśn hefur sett framkvęmdabann į stofnleišir borgarinnar og tekiš mislęg gatnamót og Sundabraut śt af Ašalskipulagi borgarinnar.  Til aš bęta grįu ofan į svart hefur klķkan žrengt żmsar götur og fękkaš akreinum, t.d. į Grensįsvegi, meš žeim afleišingum, aš tafir ķ umferšinni hafa stóraukizt, og gęti tafakostnašurinn nś numiš allt aš 40 mrdISK/įr hjį einstaklingum, fyrirtękjum og stofnunum. Hvernig ķ ósköpunum mį žaš vera, aš slķk óstjórn og sérvizka hafi nįš hrešjatökum į stjórn borgarinnar ? Ętli žessu linni ķ vor ?  Žaš er löngu kominn tķmi til.  

 Žetta er gert ķ anda svęsnustu forręšishyggju til aš žvinga ökumenn og faržega žeirra śt śr einkabķlunum og ķ almenningsvagnana, į tvo jafnfljóta eša į reišhjól eša hlaupahjól.  Žetta felur hins vegar ķ sér svo grķšarlegt óhagręši og óžęgindi fyrir fólk, aš hlutdeild almenningssamgangna hjakkar enn ķ 4 % af öllum feršum ķ Reykjavķk yfir įriš. 

Borgarlķnuįform meirihluta borgarstjórnar eru snišnar viš ašstęšur erlendis ķ miklu fjölmennara samfélagi en höfušborgarsvęšiš er hér, žar sem bķlaeign er ekki jafnalmenn og hér og vešurfarsskilyrši yfirleitt önnur.  Verkefniš, s.k. žung borgarlķna, er žannig miklu stęrra ķ snišum en nokkur žörf er į hér ķ fyrirsjįanlegri framtķš og óttaleg tréhestahugmynd, sem viršist einvöršungu hafa komizt į flug innan žessa skrżtna meirihluta ķ borgarstjórn Reykjavķkur, af žvķ aš žaš felur ķ sér atlögu aš feršum meš einkabķl, žar sem Borgarlķnan veršur į tveimur sérakreinum fyrir mišju, og faržegar munu fį rétt til aš stöšva bķlaumferš til aš komast aš og frį vögnunum. 

Ętlunin er aš fękka akreinum į leišum Borgarlķnu og yfirleitt, žar sem žvķ veršur viš komiš, jafnöfugsnśin og sś hugmyndafręši er nś.  Hugarfariš aš baki žessum Borgarlķnuhugmyndum opinberašist ķ frétt Morgunblašsins 26. nóvember 2021, žar sem vištal var viš stjórnarformann Betri samgangna ohf, Įrna Mathiesen, fyrrverandi rįšherra, undir fyrirsögninni:

"Segir óžarft aš fękka akreinum".

Fréttin hófst žannig:

"Fękka į akreinum fyrir bķlaumferš śr 4 ķ 2 į Sušurlandsbraut og efri hluta Laugavegar samkvęmt frumdragaskżrslu borgarinnar.  Lagt er til, aš borgarlķnan verši öll ķ sérrżmi į Sušurlandsbraut og efri hluta Laugavegar.  Sérrżmin verša aš mestu mišlęg, og svo ein akrein ķ hvora įtt fyrir bķlaumferš.  Lagt er til, aš vinstri beygja verši ekki lengur möguleg, nema į hluta gatnamóta.  Auk breytinga į götunni er gert rįš fyrir fękkun bķlastęša nęst Sušurlandsbraut.  [Hvernig ķ ósköpunum dettur nokkrum heilvita manni ķ hug aš fękka bķlastęšum viš Sušurlandsbraut ? - innsk. BJo]

Žetta kemur fram ķ skipulagslżsingu umhverfis- og skipulagssvišs Reykjavķkurborgar [og] skipulagsfulltrśa aš deiliskipulagi fyrir borgarlķnu um Sušurlandsbraut og efri hluta Laugavegar frį leikskólanum Steinahlķš ķ austri aš Katrķnartśni ķ vestri.  Leggurinn er 3,3 km langur.  Skipulagslżsingin var kynnt ķ borgarrįši Reykjavķkur 18. nóvember [2021].  

"Frį okkar bęjardyrum séš er ekki naušsynlegt aš fękka akreinum į Sušurlandsbraut til aš koma fyrir hrašvagnakerfi eša borgarlķnu, eins og frumdrög skipulags hafa gert rįš fyrir", sagši Įrni Mathiesen, stjórnarformašur Betri samgangna ohf.

Félagiš mun hafa yfirumsjón meš framkvęmdum vegna uppbyggingar samgönguinnviša į höfušborgarsvęšinu og fjįrmögnun žeirra.  Aš félaginu standa ķslenzka rķkiš og 6 sveitarfélög į höfušborgarsvęšinu, Garšabęr, Hafnarfjöršur, Kópavogur, Mosfellsbęr, Reykjavķk og Seltjarnarnes. Rķkiš į 75 %, en sveitarfélögin 25 %, og skiptist eignarhlutur žeirra eftir ķbśafjölda."

Žetta sżnir svart į hvķtu, aš įgreiningur um tilhögun framkvęmdarinnar mun verša verkefninu til mikils trafala, enda er ómögulegt aš komast aš vitręnni nišurstöšu ķ samrįši viš forstokkaša sérvitringa, sem ętla sér meš verkefninu aš ganga į milli bols og höfušs į einkabķlismanum ķ Reykjavķk.  Hvergi er gętt aš hagkvęmni hjį Reykjavķkurborg, og žess vegna veršur fjįrmögnunin ķ lausu lofti.  Žaš eru til betri lausnir, miklu ódżrari og hagfelldari, žar sem hagsmuna notenda er gętt og annarra hagsmunum er ekki fórnaš, sbr www.samgongurfyriralla.com. 

Rķkisendurskošandi hefur skynjaš, aš hiš opinbera er rétt einu sinni aš vaša śt ķ fen fullkomlega óraunhęfra fjįrfestinga, sem oršiš hafa til ķ hugarheimi stjórnmįlamanna įn snefils af jaršsambandi.  Žaš sįrgrętilega er, aš žessar fjįrfestingar eru lķka algerlega óžarfar, af žvķ aš ašrar og miklu ódżrari lausnir gera sama gagn og verša ekki farartįlmi fyrir flesta vegfarendur, eins og žetta illśšlega hugarfóstur sérvitringa į vinstri vęngnum vissulega er. 

Ef rķkissjóšur heykist į lįntökuįbyrgš til handa "Betri samgöngum ohf", eins og öll fjįrhags- og ešlileg pólitķsk rök hnķga aš, žį veršur varla nokkuš śr žessum gapuxalegu framkvęmdum, heldur veršur hugaš aš umferšartęknilega og fjįrhagslega betri lausnum.  Ķ Morgunblašinu 16. desember 2021 var frétt um višvörunarorš rķkisendurskošanda undir fyrirsögninni:

"Geldur varhug viš lįntökuheimild".

""Gjalda žarf varhug, žegar kemur aš heimildum til lįntaka meš įbyrgš rķkisins, žegar mikil óvissa rķkir um fjįrhagsgrundvöll žess verkefnis, sem lįna skal til", segir rķkisendurskošandi ķ umfjöllun um mrdISK 4,0 lįntökuheimild rķkisins ķ fjįrlagafrumvarpi nęsta įrs til aš endurlįna fyrirtękinu Betri samgöngum ohf., en žaš var stofnaš um uppbyggingu samgönguinnviša į höfušborgarsvęšinu, ž.į.m. borgarlķnu."

Borgin hefur žegar svikiš samgöngusįttmįlann viš rķkiš, sem žetta opinbera hlutafélag er reist į.  Hśn hefur enn ekki sett Sundabraut inn į Ašalskipulag, og heldur ekki sett nein mislęg gatnamót žar inn.  Hśn eyšilagši hagkvęmasta kost Sundabrautar meš byggingarlóšum, og hér skal ekki minnast į mešferšina į Reykjavķkurflugvelli, sem er til hįborinnar skammar fyrir eina höfušborg.  Luntarahįtturinn og gešvonzkan śt ķ nśtķma samgönguhętti er meš slķkum eindęmum, aš rķkiš, sem nś žegar er mjög skuldsett, į alls ekki aš ljį mįls į aš vaša śt ķ žaš fjįrhagslega fen, sem Borgarlķna meirihluta borgarstjórnar er.

Til aš undirstrika ósamstarfshęfni nśverandi meirihluta borgarstjórnar skal hér vitna til upphafs leišara Morgunblašsins 7. desember 2021 undir fyrirsögninni:

"Fjandskapurinn":

"Žvermóšska og einstrengingshįttur er žaš, sem einna helzt einkennir stjórn Reykjavķkurborgar um žessar mundir og į undanförnum įrum.  Žetta sést ķ hverju mįlinu į fętur öšru og skiptir žį engu, hvort mįliš er ķ ešli sķnu stórt eša smįtt, hvort žaš snertir alla borgarbśa eša fįa einstaklinga, alltaf er višmótiš hiš sama. Og undirliggjandi įstęša žessarar framgöngu er oftar en ekki fjandskapur viš einkabķlinn, svo undarlegt sem žaš mį teljast.

Borgaryfirvöld finna sér tękifęri ķ flestum mįlum til aš tengja žau viš žennan fjandskap og taka ķ framhaldinu įkvaršanir, sem engin skynsamleg skżring er į, ašeins žessi óskiljanlegi fjandskapur viš langsamlega vinsęlasta feršamįta borgarbśa."

Žaš, sem Morgunblašiš lżsir žarna, eru einkenni sinnisveiki.  Meiri hluti borgarstjórnar er meš einkabķlinn į heilanum, ef žau hafa slķkt lķffęri, og leggja fęš į žessa blikkbelju, sem žau einu sinni uppnefndu svo.  Žau tślka sķšan umboš sitt ķ borgarstjórn žannig, aš žeim beri aš misnota ašstöšu sķna žar til aš stöšva alla framfaravišleitni varšandi umferšarmannvirki ķ borginni og beri žvert į móti aš žrengja aš umferš einkabķlsins meš öllu hugsanlegu móti, svo aš žau, sem žannig kjósa aš fara į milli staša, gefist upp į umferšaröngžveitinu og setjist upp ķ almenningsvagnana.  Žetta er svo ólżšręšisleg hegšun og heimskuleg stjórnun einnar borgar, aš engu tali tekur.  Slķkum borgarfulltrśum og stjórnmįlaflokkum, sem aš žeim standa, į einfaldlega aš sparka śt ķ hafsauga ķ sveitarstjórnarkosningunum ķ vor (maķ 2022).  Žaš mį ekki seinna vera.  Asnaspörkin eru legķó og fķflagangurinn veršur óafturkręfur eftir nęsta kjörtķmabil. 

Ķ lok forystugreinarinnar sagši žetta:

 "En žaš er einmitt einn helzti kosturinn viš skipulagiš [minna en 1 bķlastęši į hverja nżja ķbśš] aš mati borgaryfirvalda, žvķ aš meš žessu er ķbśunum gert erfišara fyrir aš eiga bķl, og žar meš standa vonir borgaryfirvalda til žess, aš žeir nżti sér ašra feršamįta - nś eša haldi sig heima.  Žeir flękjast ekki fyrir borgaryfirvöldum į mešan."

Af žessari umręšu er ljóst, aš nśverandi borgaryfirvöld eru aftan śr grįrri forneskju og eru ekki ķ neinum fęrum til aš svara žörfum tķmans į žvķ herrans įri 2022, hvaš žį į öllu nęsta kjörtķmabili. Algerrar uppstokkunar og endurnżjunar er žörf. 

  

 

  

  

 

 


Dżr eru Dagur & Co. į fóšrum

 

Ķ vefpistlinum, "Śreltar skipulagshugmyndir baka bara vandręši" į žessu vefsetri var komizt aš žeirri nišurstöšu, aš landsmenn žyrftu aš nota 2 % af vinnutķma sķnum ķ óešlilegar umferšartafir.  Alvarlegastar eru tafirnir kvölds og morgna į höfušborgarsvęšinu, og žar eru žęr talsvert yfir žessu landsmešaltali. Meš rangri stefnumörkun hafa stjórnmįlamenn ręnt fólk žessum tķma, sem jafna mį til lķfkjaraskeršingar. Stjórnmįlamenn hafa ekki leyfi til aš nota žegnana sem tilraunadżr ķ žjóšfélagstilraun, sem kostar žegnana stórfé, algerlega aš óžörfu, žegar nįnar er aš gįš. 

Žaš er alręmt, aš stjórnmįlamenn į vinstri vęngnum lķta į tekjur fólks sem eign hins opinbera.  (Hver į žį launžegann ?)  Žetta mį marka af žvķ, aš ķ hvert sinn, sem hin frjįlslyndari öfl stjórnmįlanna leggja til lękkun į skattheimtu, kvešur viš spangól sósķalista um, aš ófęrt sé viš nśverandi ašstęšur aš afsala hinu opinbera tekjum sķnum.  

Nś kvešur svo rammt aš forręšishyggjunni, aš hśn leggur purkunarlaust og markvisst hald į sķfellt meira af tķma fólks.  Dagur, borgarstjóri, og mešreišarsveinar og -meyjar hans, munu į nęsta kjörtķmabili halda įfram aš lengja feršatķma fólks ķ Reykjavķk, og vandamįliš hefur nś nįš til allra nįgrannasveitarfélaga hennar į annatķmum.  Undandarin 6 įr hefur feršatķminn śr Grafarvogi til mišborgarinnar lengzt um 40 %.  Į nęstu 4 įrum, 2018-2021, mį ętla, aš hann aukist enn um 30 %, og mun feršatķminn žį į 10 įrum (įriš 2021) hafa aukizt um 82 %.  Žaš žżšir, aš meš sama įframhaldi meirihluta borgarstjórnar um aš gera ekkert til śrbóta, en halda įfram meš fįrįnlegar breytingar į borš viš žrengingar umferšaręša til aš tefja fyrir umferš, verša tafirnar tvöfalt meiri įriš 2021 en įriš 2017 m.v. įriš 2011.  Žessa óheillažróun er aušvelt og hagkvęmt aš stöšva.  Vilji er allt, sem žarf. Žaš er reynt aš bera ķ bętiflįka fyrir vitleysuna meš žvķ aš bera viš auknu öryggi gangandi, sem žurfa aš žvera akstursleišina.  Til aš auka öryggiš viš žęr ašstęšur byggja menn brś yfir götuna eša grafa undirgöng.  Hįlfkįk į borš viš tiltektir Hjįlmars Sveinssonar og Dags er engum til sóma.  

Skipulagsstefna Dags og Hjįlmars snżst um aš halda śthverfamyndun ķ skefjum, en beina nżjum ķbśšarhśsum inn į svęši sitt hvorum megin viš vęntanlega Borgarlķnu.  Afleišing af žessari stefnumörkun sósķalistanna ķ borgarstjórn er allt of lķtiš framboš byggingarlóša, langur byggingartķmi og dżrt hśsnęši. Žessi stefna hefur, eins og oft gerist meš sósķalismann, virkaš žveröfugt viš žaš, sem höfundar hennar rįšgeršu.  Hśn įtti aš minnka feršatķma, draga śr akstri, lękka feršakostnaš og draga śr losun koltvķildis. 

Fólkiš hefur hins vegar leitaš lóša og hśsnęšis śt fyrir borgarmörkin, allt austur til Selfoss og sušur til Reykjanesbęjar.  Žetta hefur margfaldaš akstursžörf margra og feršatķmann, stórhękkaš feršakostnašinn og margfaldaš losun koltvķildis, nema hjį žeim, sem fengiš hafa sér tengiltvinnbķl eša rafbķl vegna aukinnar akstursžarfar.  Žeir hrósa nś happi į tķmum veršhękkunar eldsneytis.    

Žetta įstand hefur sprengt upp hśsnęšiskostnaš į "stórhöfušborgarsvęšinu", og nemur verš į ķbśšum "fyrir fyrstu kaup" nś um MISK 40.  Leiguveršiš fylgir hśsnęšisverši, og eru nś 50 m2 ķbśšir ķ Reykjavķk leigšar fyrir a.m.k. 200 kISK/mįn.  Sķšan 2012 hefur leiguveršiš į höfušborgarsvęšinu hękkaš um a.m.k. 50 % ķ boši Dags og fylgdarlišs hans ķ borgarstjórn.  Kjaraskeršing hjóna eša sambżlinga, sem leigja ofannefnda 50 m2 ķbśš, er 67 kISK/mįn, ef reiknaš er meš 50 % hękkun, sem rekja mį til gerręšislegrar hugmyndafręši sósķalistanna til aš framkalla įstand sér aš skapi.  Ef rįšstöfunartekjur parsins nema 500 kISK/mįn, žį er žar um 13 % kjaraskeršingu aš ręša.  

Slęm stjórnvöld eru dżr į fóšrum fyrir kjósendur.  Žegar kostnašurinn af skipulagsstefnu Dags & Co. į sviši umferšar og hśsnęšis, sem eru tvęr hlišar į sama peningi, eru lagšar saman, nemur lķfskjaraskeršingin fyrir Reykvķkinga ķ hśsnęšishraki aš lįgmarki 15 %  f.o.m. 2012, aš öšru óbreyttu. Af žessu hefur aušvitaš leitt fjölgun hśsnęšislausra ķ Reykjavķk, og eru žau nś yfir 600 talsins, sem óstašsett eru ķ hśs.  

Aš fįtękt skuli žannig aukast ķ blśssandi góšęri virkar sem mótsögn, en žegar framfęrslukostnašur hękkar meira en laun og/eša styrkir/bętur frį hinu opinbera, žį er aukin fįtękt nišurstašan.  Žetta minnir óneitanlega į Venezśela og er ekki huggun harmi gegn. Venezśela var eitt efnašasta land Sušur-Amerķku um sķšustu aldamót vegna olķuvinnslu og įlvinnslu.  Upp śr aldamótunum komst žar sósķalistaflokkur Hugos Chavez til valda, og eftir andlįt hans hékk sósķalistaflokkurinn enn įfram viš völd undir forystu Nicholas Maduro.  Er nś svo komiš fyrir Venezśela, aš žjóšin sveltur heilu hungri, velferšarkerfiš og heilbrigšiskerfiš eru hrunin, hagkerfiš er hruniš, bólķvarinn einskis virši og rķkissjóšur gjaldžrota.

  Žannig hefur fariš fyrir öllum, sem dżrkaš hafa Karl Marx, Friedrich Engels, lęrisveina žeirra og kenningar um afnįm einkaeignarréttar, stéttastrķš og aš lokum alręši öreiganna, sem žżšir opinberan rekstur į öllu, stóru sem smįu.  Undantekning er kķnverska śtgįfan af kommśnisma, žar sem hagkerfinu var bjargaš frį hruni meš žvķ aš leyfa einkarekstri aš starfa ķ hagkerfi undir stjórn Kommśnistaflokksins.  Hvort sś tilraun heppnast ķ Kķna, er enn ekki til lykta leitt.  

Daufari śtgįfu af kenningunum, s.k. lżšręšissósķalisma (socialdemocracy) eša jafnašarstefnu, hefur lķka rekiš upp į sker, t.d. ķ Svķžjóš um 1990, en um žaš leyti söšlušu Svķar algerlega um, enda hafši skattaįžjįnin kyrkt allan hagöxt, atvinnuleysi fór vaxandi og skuldir rķkissjóšs voru oršnar žungbęrar.  Alls stašar ķ Evrópu fjarar undan jafnašarmönnum ķ kosningum um žessar mundir.  Žeir, sem virša fyrir sér verk jafnašarmanna į Ķslandi, skilja hvers vegna.    

  

 


Śreltar skipulagshugmyndir baka bara vandręši

Borgarstjórinn ķ Reykjavķk hefur gerzt sérstakur talsmašur mjög illa ķgrundašrar skipulagshugmyndar fyrir höfušborgarsvęšiš, sem gengur undir nafninu Borgarlķna.  Hugmyndin er aš skapa sérakreinar fyrir hrašvagna, BRT (Bus Rapid Transfer), eftir helztu umferšaręšum höfušborgarsvęšisins.  Žetta mun óhjįkvęmilega vķša žrengja aš almennri bķlaumferš.  Vandamįliš, sem hrašvagnakerfiš į aš leysa, umferšarstķflur og sķfellt lengri feršatķmi į įlagstoppum umferšar kvölds og morgna, mun žess vegna versna meš Borgarlķnu.

Sé litiš til annarra borga, žar sem BRT hefur veriš innleitt, hefur sś innleišing haft sįralķtil įhrif į fjölgun bķla ķ umferšinni.  Borgarlķnan, sem įętlaš er, aš kosta muni miaISK 80 į nęstu 20 įrum, mun žess vegna engan vanda leysa, en tefja óhóflega fyrir žörfum umbótum į umferšarmannvirkjum vegna mikillar fjįržarfar śr sjóšum sveitarfélaga į höfušborgarsvęši og śr rķkissjóši og valda žar meš slysaaukningu og verra heilsufari žéttbżlisbśa vegna aukinnar mengunar.

Borgarlķna er lausn 20. aldarinnar į umferšarteppum ķ miklu žéttbżlli löndum en Ķsland er og meš margfalt fleira fólk mešfram umferšarįsum hennar en hér tķškast.  Žau eru anzi aftarlega į merinni, sem nś boša rįndżrt og óvišeigandi afturhvarf til fortķšar ķ skipulagsmįlum höfušborgarsvęšisins.

Nś er ķ žróun og į nęstu grösum tękni 21. aldarinnar hjį öllum helztu bķlaframleišendum heimsins.  Hér er ekki įtt viš rafbķlabyltinguna, sem er aš hefjast og birtast mun bķlakaupendum og öšrum ķ öllu sķnu veldi strax um 2020.  Sem dęmi ętlar VW-samsteypan, stęrsti bķlaframleišandi heims 2017, aš afhenda rafknśinn valkost af öllum sķnum bķlgeršum į nęsta įratugi.  Įriš 2025 į fjóršungur framleišslu samsteypunnar aš verša rafknśinn. Višsnśningur samsteypunnar eftir śtblįsturshneyksliš 2015 er ašdįunarveršur og sannar enn snilli og seiglu Žjóšverja, žegar žeir komast ķ hann krappan. Hröš rafvęšing framleišslunnar er einmitt stefnumörkunin śt śr žessum mengunarįlitshnekki og a.m.k. miaUSD 40 fjįrhagsskelli.

Žaš er hins vegar önnur žróun, sem, įsamt nżjum umferšarmannvirkjum, mun leysa śr umferšarhnśtum höfušborgarsvęšisins.  Žaš er AV (Autonomous Vehicles).  Hér veršur žessi tękni kölluš SF eša sjįlfvirk fartęki.  Žį mį spyrja, hvernig SF geti leyst śr umferšarhnśtum ?

Žann 3. marz 2018 birtist ķtarleg grein ķ The Economist, "Reinventing wheels", sem svarar žessari spurningu.  Žar kemur fram, aš fjöldi bifreiša ķ borgum heimsins sé nś um 1,05 milljaršur talsins og muni nį hįmarki įriš 2027 og verša žį um 1,15 milljaršur talsins.  Į 10 įrum muni bifreišum ķ borgum sķšan fękka nišur ķ 0,45 milljarš eša um 0,7 milljarša frį hįmarkinu og sķšan vaxa hęgt meš fjölgun SF.  Fękkun bifreiša ķ borgum frį nśverandi fjölda og nišur ķ lįgmarkiš um mišjan 4. įratuginn er 57 %.  Ķ borgum, žar sem žessi žróun veršur, mun hśn fara langt meš aš śtrżma tķmasóun ķ borgarumferš.  Į stórhöfušborgarsvęši Ķslands, ž.e. austan frį Selfossi, vestan frį Keflavķkurflugvelli og noršur aš Borgarnesi veršur samt ekki hjį žvķ komizt aš hafa hiš minnsta tvęr akreinar ķ hvora įtt inn til Reykjavķkur, leggja Sundabraut į brś og/eša ķ göngum og sprengja fyrir nżjum Hvalfjaršargöngum.  Žį veršur heldur ekki komizt hjį žvķ aš auka verulega flęšiš og öryggiš į helztu gatnamótum höfušborgarsvęšisins. 

Hvaš knżr fram žessa hröšu žróun nżrra fartękja ?  Žaš mun verša markašssetning "robotaxis", sem nefna mį ökužjarka.  Žar er um aš ręša sjįlfvirk fartęki, SF, sem taka nokkra faržega, e.t.v. 5-10 ķ sęti, og hęgt veršur aš panta žjónustu af žeim meš smįforriti ķ sķma frį dyrum til dyra. 

Žótt ökužjarkarnir verši dżrir vegna stórra rafgeyma eša "efnarafala", dżrra skynjara (myndavélar, radar og LIDAR) og mikils hugbśnašar, e.t.v. um 100 kUSD/stk frį verksmišju, žį mun notkun žeirra innanbęjar samt verša mjög hagkvęm fyrir almenning ķ samanburši viš t.d. kostnašinn viš aš eiga bķl ķ bęjarsnattiš. Į heimsvķsu er tališ, aš kostnašur notenda SF gęti numiš um 0,37 USD/km eša tęplega 40 ISK/km m.v. 105 ISK/USD.  Kostnašur viš aš eiga og reka fólksbķl er talinn į heimsvķsu vera tvöfalt hęrri og viš aš nota hefšbundinn leigubķl um 4,2 sinnum hęrri. Drifkraftur hinnar öru innleišingar mun verša sparnašur fjįr og  tķma, aukiš öryggi og heilnęmara umhverfi. 

Kostirnir viš žessa nżju tękni eru grķšarlegir, og žaš hafa bķlaframleišendur nś sannfęrzt um meš tilraunum sķnum.  Fyrst mį žar tiltaka aukiš öryggi į vegum ķ žéttbżli, og vęntanlega munu sjįlfvirk fartęki einnig aka um į žjóšvegum landsins eftir 2040.  Įrlega lįtast um 1,25 milljón manns ķ bķlslysum ķ heiminum um žessar mundir samkvęmt WHO-Alžjóša heilbrigšismįlastofnuninni, sem eru a.m.k. tvöfalt fleiri daušsföll en į Ķslandi aš tiltölu.  Umferšarslys eru megindaušaorsök ungmenna į aldrinum 15-29 įra.  Ķ umferšarslysum slasast įrlega 20-50 milljón manns ķ heiminum eša 28 fyrir hvern lįtinn. Aš tveimur įratugum lišnum veršur žessi mikla umferšarslysatķšni talin vera mikill ljóšur į rįši nśtķmans.

Umfangsmiklar tilraunir fara nś fram ķ mörgum borgum heimsins meš SF ķ venjulegri umferš og lofa góšu.  Višbragš SF viš óvęntum atburšum er žśsund sinnum hrašar en mannsins, og af reynslynni hingaš til aš dęma žykir raunhęft aš ętla, aš slysatķšnin, žar sem SF kemur viš sögu, muni verša ašeins 1/1000 af žvķ, sem nś er ķ žéttbżli.  Sem dęmi um žann grķšarlega toll, sem umferšarslys taka af mannfólkinu, mį taka Bandarķkin.  Į tķmabilinu 2000-2017 létust žar um 650“000 manns ķ umferšinni.  Žaš er um 20“000 fleiri en žeir Bandarķkjamenn, sem féllu ķ öllum styrjöldum 20. aldarinnar, sem Bandarķkjamenn tóku žįtt ķ.  

SF munu langflest verša rafknśin, hvort sem orkan mun koma frį vetnishlöšu eša rafgeymi.  Ökutękjum į götunum fękkar og sennilega sliti gatna lķka, svo aš loftgęši ķ žéttbżli munu batna, žó ašallega vegna orkuskipta, sem koma hvort sem er.  Svissneski bankinn UBS spįir 20 %- 30 % meiri raforkunotkun ķ Evrópu įriš 2050 vegna orkuskipta fartękja į landi. Žį er eftir aš bęta viš raforkužörf skipa og flugvéla auk alls kyns hitunarferla. Į Ķslandi mį hins vegar reikna meš hęrra hlutfallinu aš öllum orkuskiptunum meštöldum.  Įstęšan er sś, aš raforkunotkun landsmanna er nś žegar sś mesta ķ heiminum reiknuš į hvern ķbśa, enda er nįnast öll raforkan śr orkulindum, sem taldar eru til endurnżjanlegra og sjįlfbęrra linda.

Umferšartķminn į km į annatķmum mun sennilega styttast vegna fękkunar ökutękja og skynsamlegra vals į ökuleišum m.t.t. lįgmörkunar į töfum, en į móti koma meiri krókaleišir meš faržega įšur en žeim sķšasta er skilaš į įfangastaš.  Hitt žarf aš taka meš ķ reikninginn, aš allir geta faržegarnir sinnt misaškallandi verkefnum į leišinni, talaš ķ sķma eša įtt önnur samskipti į netinu. 

Tališ er, aš Bandarķkjamenn sitji fastir ķ umferšinni eša leiti sér aš bķlastęši ķ 30 milljarša klukkustunda į įri, sem er tķmasóun, sem žeir geta sparaš sér meš SF. Fęrt til Ķslands eftir höfšatölu eru žetta rśmlega 30 milljónir klst.  Samtök išnašarins, SI, hafa lagt mat į tķmasóun ķ umferšinni į höfušborgarsvęšinu hérlendis og komizt aš žeirri nišurstöšu, aš feršatķminn į įlagstķma śr Grafarvogi til mišborgar hafi į tķmabilinu 2011-2017 (6 įr) aukizt um 40 % og aš tķmasóunin, ž.e. umferšartafir, nemi um 5,5 milljón klst į įri.  Gizka mį į, aš į landinu öllu geti žessi tķmasóun ķ bķlaröšum numiš 7,5 milljón klst eša rśmlega 2 % af heildarvinnutķma landsmanna.  Žessari sóun mį lķkja viš 2 % kjaraskeršingu, sem aš mestum hluta er ķ boši borgaryfirvalda Reykjavķkur.  Hśn er aš vķsu hlutfallslega ašeins 1/4 af tķmasóun Bandarķkjamanna ķ umferšinni, en tilfinnanleg samt, af žvķ aš hśn er aš mestu leyti óžörf.  

 

 

 

 

  

 


Fjįrrįšstafanir sveitarfélaga misjafnar aš gęšum

Til langframa skiptir mestu mįli fyrir velferš fólks, hvernig žaš og fyrirtęki landsins verja aflafé sķnu, svo og yfirvöldin, sveitarfélög og rķkisvaldiš. Sveitarfélögin hafa lengi tekiš til sķn vaxandi hluta landsframleišslunnar, og hefur žessi hluti vaxiš śr 7 % ķ 13 % af VLF į tķmabilinu 1980-2017 eša tęplega tvöfaldazt į tęplega 40 įra skeiši.  Heildartekjur A-hluta, ž.e. sveitarfélagssjóšanna, eru taldar munu nema tęplega miaISK 360 įriš 2018 og verša žį um 43 % af tekjum rķkissjóšs.  Hér er um mikla fjįrmuni aš ręša, og rįšstöfun žeirra hefur įhrif į hag allra fjölskyldna ķ landinu.  

Śtsvarstekjurnar eru stęrsta tekjulindin og nema um 80 % af skatttekjum sveitarfélaganna og 62 % af heildartekjum.  Rķkisvaldiš setur gólf og žak į śtsvarsheimtuna, en slķkt er umdeilanlegt ķ ljósi žess, aš samkeppni į aš rķkja um ķbśana į milli sveitarfélaganna.  Į höfušborgarsvęšinu er Reykjavķk eina sveitarfélagiš, sem beitir hęstu leyfilegu śtsvarsįlagningu, 14,52 % af tekjum žegnanna, enda hefur fjölgun žar oršiš einna minnzt į höfušborgarsvęšinu, en žaš er reyndar einnig af lóšaskorti, sem er óįran af mannavöldum.

  Sjįlfstęšisflokkurinn ķ Reykjavķk hefur heitiš žvķ aš lękka įlagningu śtsvars nišur ķ 13,98 % į nęsta kjörtķmabili ķ 4 įföngum, žrįtt fyrir mjög bįga stöšu borgarsjóšs.  Žaš žżšir, aš ķ lok kjörtķmabilsins veršur śtsvarsheimtan 96 % af žvķ, sem hśn er nśna.  Žetta er skref ķ rétta įtt, sem skilar nokkrum žśsundköllum ķ vasa śtsvarsgreišenda ķ Reykjavķk į mįnuši, ef žeir kjósa svo, og mun įsamt fleiri vaxtarhvetjandi ašgeršum veita höfušborginni višspyrnu ķ samkeppninni.

Žaš er óešlilegt, og reyndar sjśkdómseinkenni, aš stęrsta sveitarfélagiš nįi ekki aš nżta sér hagkvęmni stęršarinnar og žį kosti aš hżsa helztu stjórnsżslustofnanir rķkisins, eina hįskólasjśkrahśsiš, tvo hįskóla, mišstöš samgangna innanlands og žannig mętti lengi telja tekjulindirnar, sem önnur og minni sveitarfélög njóta ekki, til aš lękka śtsvar į ķbśana śr hįmarkinu. 

Žaš er hins vegar fyrir nešan allar hellur, aš borgarsjóšur skuli undanfarin 8 įr hafa veriš rekinn meš dśndrandi tapi, svo svakalegu, aš skuldirnar hafa tvöfaldazt į žessu góšęristķmabili aš raunvirši.  Skuldirnar hafa vaxiš hrašar en tekjurnar, svo aš skuldir borgarsjóšs sem hlutfall af tekjum hafa hękkaš į 8 įrum śr 56 % ķ 85 %. Į žessu kjörtķmabili, einstöku góšęrisskeiši, hefur skuldaaukningin numiš miaISK 32 eša 8 miaISK/įr, og skuldir A-hluta nema nś yfir miaISK 100.

Skuldir OR hafa lękkaš, en samt stefnir ķ, aš skuldir samstęšunnar, A+B hluta bókhaldsins, fari yfir višmišunarmörk sveitarfélaganna į nęsta kjörtķmabili, og žį missir höfušborgin ķ raun fjįrhagslegt sjįlfstęši sitt. Žegar svona er grafiš undan fjįrhag borgarinnar, er veriš aš draga śr getu hennar til aš veita sómasamlega žjónustu ķ framtķšinni og til fjįrfestinga eša til aš męta efnahagsįföllum.  Satt aš segja vitnar žessi staša mįla um fįdęma bśskussahįtt aš hįlfu žeirra, sem undanfarin 8 įr hafa stjórnaš mįlefnum borgarinnar. Um mikilvęgi góšrar fjįrmįlastjórnar  fyrir ķbśana žarf ekki aš fjölyrša, en um skattheimtuna skrifaši Óli Björn Kįrason, Alžingismašur Sjįlfstęšisflokksins ķ Kraganum žann 16. maķ 2018:

"Mżtan um aš hugmyndafręši skipti litlu":

"Fyrir launafólk skiptir miklu, hvaša stefna er rekin ķ skattheimtu sveitarfélagsins.  Śtsvarsprósentan skiptir lįglaunafólk meira mįli en hvaš rķkissjóšur įkvešur aš innheimta ķ tekjuskatt.  Sį, sem hefur 300 žśsund krónur ķ mįnašarlaun greišir helmingi meira ķ śtsvar en ķ tekjuskatt til rķkisins (ef hann greišir žį nokkuš [žangaš]).  Ķ heild greiša Ķslendingar mun meira ķ śtsvar en ķ tekjuskatt.  Lękkun śtsvars er stęrra hagsmunamįl fyrir flesta en aš žoka tekjuskattsprósentu rķkisins nišur."

Žaš, sem skilur į milli góšrar og slęmrar fjįrmįlastjórnar, er fjįrmįlavitiš, ž.e. aš kunna aš greina į milli ólķkra valkosta viš fjįrrįšstöfun.  Sį, sem hefur gott fjįrmįlavit, rįšstafar takmörkušu fé til hįmarksgagnsemi fyrir eigandann, en sį, sem er įn fjįrmįlavits, kastar perlum fyrir svķn og fleygir fé umhugsunarlaust ķ gęluverkefni įn tillits til notagildis eša sparnašar af fjįrfestingunni.

Stęrsti kostnašarlišur borgarinnar eru menntamįl, forskóli og grunnskóli.  Žar tekst borginni aš ausa śt fé įn nokkurs sżnilegs įrangurs į alžjóšlega męlikvarša.  Af lżsingunum hér į eftir aš dęma fer óhęft liš meš ęšstu stjórn skólamįla borgarinnar, og borgarstjórinn er žar utan gįtta, eins og hans er von og vķsa.  

Brynjar Nķelsson, Alžingismašur Sjįlfstęšisflokksins ķ Reykjavķk, skrifaši ķ Morgunblašiš, 7. maķ 2018,

"Illa ķgrunduš menntastefna Reykjavķkurborgar".

Hśn hófst žannig:

"Yfirskrift žessarar greinar er fengin aš lįni hjį frįfarandi skólastjóra Réttarholtsskóla, Jóni Pétri Zimsen, og kom fram ķ vištali viš hann į mbl.is.  Undir stjórn hans hefur Réttarholtsskóli nįš góšum įrangri, bęši ķ innlendum og erlendum samanburši.  Jón Pétur hefur veriš gagnrżninn į ašgeršir og stefnu skólayfirvalda ķ borginni og segir ófagleg vinnubrögš og skeytingarleysi žeirra ķ garš skólanna eiga m.a. žįtt ķ žvķ, aš hann įkvaš aš hętta sem skólastjóri.  Žegar farsęll skólastjóri segir upp störfum, ętti žaš aš vera borgarbśum įhyggjuefni."

Hér er varpaš ljósi į óhęfni yfirstjórnar skólamįla ķ Reykjavķk.  Ętla foreldrar ķ höfušstašnum bara aš yppa öxlum, lįta sem ekkert sé og endurkjósa lišiš, sem stjórnar Skóla- og frķstundarįši Reykjavķkur ?  Žaš mundi bera vitni um ótrślegt skeytingarleysi um hag barnanna aš reyna ekki aš hrista upp ķ žessu rotna liši og fį nżja vendi til aš sópa ósómanum śt ķ staš žess, aš nśverandi valdhafar sópa öllu undir teppiš.

Um menntastefnu borgarinnar og getu- og metnašarleysi nśverandi valdhafa žar į bę skrifaši Brynjar Nķelsson:

"Nišurstašan er sś, aš enginn veit ķ hverju žessi menntastefna borgarinnar felst, en vitaš er, aš hśn hefur skilaš dżrasta grunnskóla innan OECD og slökum įrangri ķ samanburši viš ašrar žjóšir.  Įbyrgš į žvķ ber meirihlutinn ķ borginni, en ekki žśsundir manna, sem Skśli Helgason og Dagur B. Eggertsson hafa talaš viš."

Annaš sviš borgarmįlanna, sem ber vitni um algert skilningsleysi borgaryfirvalda į žvķ, hvernig beztur įrangur nęst fyrir žorra borgarbśa fyrir hverja krónu, sem variš er ķ mįlaflokkinn, er samgöngusvišiš.  Dagur, borgarstjóri, og Hjįlmar, formašur Umhverfis- og skipulagsrįšs borgarinnar, stefna ótraušir śt ķ fullkomiš fjįrfestingarforraš, sem hęgja mun enn meir į bķlaumferšinni, en śt af fyrir sig draga sįralķtiš og ekki merkjanlega fyrir bķlstjórana śr fjölgun bķla į götum borgarinnar, enda hefur Žórarinn Hjaltason, umferšarverkfręšingur og MBA, komizt aš žeirri nišurstöšu, aš: 

"Borgarlķnan = Nżju fötin keisarans".

Undir žessari fyrirsögn skrifaši hann grein ķ Morgunblašiš, 14. maķ 2018, sem hófst svona:

"Sveitarfélögin į höfušborgarsvęšinu hafa nżlega samžykkt žį breytingu į svęšisskipulagi höfušborgarsvęšisins 2015-2040, aš tekiš var af skariš meš žaš, aš borgarlķnan verši hrašvagnakerfi (Bus Rapid Transit, BRT).  Įšur hafši veriš gert rįš fyrir, aš borgarlķnan yrši annašhvort hrašvagnakerfi eša léttlestakerfi.  Žaš var gersamlega śt śr öllu korti aš reikna meš žeim möguleika aš byggja léttlestakerfi upp į allt aš 200 milljarša [ISK] fyrir įriš 2040.  Žaš er nógu gališ aš ętla sér aš byggja hrašvagnakerfi upp į 80 milljarša [ISK], sem er mun hęrri upphęš en hefur fariš ķ uppbyggingu žjóšvega į höfušborgarsvęšinu sl. 20 įr."

Heilbrigš skynsemi ętti aš skjóta kjósendum ķ Reykjavķk, og reyndar landsmönnum öllum, skelk ķ bringu yfir žvķ, aš žvķlķk įform um sóun į almannafé skuli vera uppi ķ borgarkerfinu og hjį skipuleggjendum höfušborgarsvęšisins fyrir sveitarstjórnarkosningar 2018.  Aš beztu manna yfirsżn munu žessar rįndżru fyrirętlanir Samfylkingarmannanna Dags og Hjįlmars o.fl. ašeins gera illt verra ķ umferšarmįlum höfušborgarsvęšisins og skipulagsmįlum Reykjavķkur, og var žó ekki į bętandi, eins og Žórarinn vék aš ķ téšri grein:

"Eins og ég benti į ķ grein ķ Morgunblašinu ķ marz sl., mun borgarlķnan ķ bezta falli leiša til žess, aš bķlaumferš į höfušborgarsvęšinu verši um 4 % minni en ella įriš 2040.  Erlendar reynslutölur benda til žess, aš lķklega verši įrangurinn ašeins 2-3 % minni bķlaumferš en ella [gęti žį oršiš um 10 % meiri en 2018-innsk. BJo]. Til aš nį žessum takmarkaša įrangri žarf nįnast öll uppbygging į höfušborgarsvęšinu aš vera ķ formi žéttingar byggšar mešfram samgönguįsum borgarlķnunnar.  Auk žess žarf aš setja žröngar takmarkanir į fjölgun bķlastęša og taka vegtolla į höfušborgarsvęšinu."

Hlišarskilyrši Borgarlķnu, sem Žórarinn žarna nefnir, ęttu ein og sér aš fella Borgarlķnuna alveg śt af kortinu sem tęka lausn.  Ķ staš žessarar skipulagslegu ófęru og fjįrhagslega kviksyndis žarf aš velja lausnir, sem virka og kosta ķ mesta lagi žrišjung į viš Borgarlķnu fram til 2040.  Žęr eru aš brjóta nżtt land undir byggš og atvinnustarfsemi ķ austurhluta borgarinnar, samhęfa ljósastżringu og beina gangandi umferš undir eša yfir umferšaręšar, fękka ljósastżršum gatnamótum meš umferšarbrśm og fjölga akreinum, sumpart fyrir almenningsvagna, leigubķla og tęki meš 3 eša fleiri innanboršs.   

 

 

 


Prófsteinninn į stórborgarstjórn er skipulag samgangna

Žaš er hęgt aš leggja żmsar męlistikur į įrangur stjórnkerfis stórborgar, en einn žeirra er vafalaust, hvernig tekst aš sinna ferša- og flutningažörf ķbśa borgarinnar og žeirra, sem žangaš eiga erindi. Skipulag samgönguinnviša er žar lykilatriši. Žegar litiš er į žróunina sķšustu 4 įrin, į kjörtķmabilinu, sem nś er aš renna sitt skeiš, er vart annaš hęgt en aš gefa nśverandi valdhöfum borgarinnar falleinkunn fyrir hįlfkįk, lélega žjónustu og kolranga forgangsröšun fjįrmuna og verkefna.

Mešalferšatķminn ķ Reykjavķk hefur į tķmabilinu 2014-2018 lengzt um 26 % eša um 6 % į įri aš jafnaši.  Ķ lok nęsta kjörtķmabils, 2022, mun hann meš sama įframhaldi hafa lengzt um 60 %, og įriš 2026 mun hann hafa tvöfaldazt.  Žetta er aušvitaš óvišunandi öfugžróun fyrir alla vegfarendur į höfušborgarsvęšinu, en m.v. mįlflutning og stefnumiš Dags B. Eggertssonar og Hjįlmars Sveinssonar, sem eru hinir pólitķsku įbyrgšarmenn žessarar stefnu borgarinnar og bįšir ķ framboši fyrir Samfylkinguna ķ borginni ķ kosningunum 26. maķ 2018, mun žessi óheillažróun halda įfram meš sķvaxandi hraša og tvöföldun feršatķma sennilega verša nįš fyrir 2026, t.d. vegna fįrįnlegra fyrirętlana um žrengingu mikilvęgra umferšaręša vegna Borgarlķnu.    

Žeir félagar hafa engin önnur įform uppi til śrbóta  į umferšaröngžveitinu en ófjįrmagnaša draumsżn um mia ISK 100 Borgarlķnu, sem ekkert bętir śr skįk og er aš verša śrelt hugmynd vegna tęknižróunar 21. aldarinnar, og aš setja Miklubraut ķ stokk, sem kosta mundi um miaISK 20.  Hér er um aš ręša stofnbraut į vegum rķkisins, og framkvęmdin er ekki į 12 įra Vegaįętlun žingsins.  Žess vegna mun ekkert verša śr žessu hjį Degi & Co. 

Reykjavķkurborg mun aš óbreyttu lenda ķ fjįrhagslegri gjörgęzlu tilsjónarmanns rķkisins 2022 og ekki hafa neitt fjįrhagslegt olnbogarżmi til fjįrfestinga į borš viš nešanjaršar stokka fyrir bķlaumferš.

Žessir pólitķsku stjórnendur skipulagsmįla Reykjavķkur hafa sett į sviš žaš fįrįnleikaleikhśs aš hafna öllum meirihįttar fjįrfestingum rķkisins ķ samgöngubótum höfušborgarinnar.  Žetta var gert meš žvķ aš fjarlęgja allar brżr fyrir mislęg gatnamót af Ašalskipulagi borgarinnar.  Žannig var t.d. girt fyrir umbętur, sem Vegageršin var tilbśin aš fara śt ķ į mótum Bśstašavegar og Reykjanesbrautar. Žetta er alveg dęmalaust framferši, og ašeins forpokašir raušlišar geta gert sig seka um annaš eins.    

Žegar ķbśar kvarta undan žéttingu byggšar og skorti į bķlastęšum, t.d. ķ grennd viš Śtvarpshśsiš, og óska eftir vištali viš Borgarstjóra, er žeim svaraš meš skętingi um, aš žeir geti komizt leišar sinnar į reišhjólum eftir nżlögšum hjólreišastķgum, t.d. žar sem įšur var tvķbreišur Grensįsvegur.  Hér er um óbošlega embęttisfęrslu aš ręša. Svona yfirvöld, gjörsamlega śr tengslum viš raunveruleikann og žarfir ķbśanna, eru nįttśrulega ekki į vetur setjandi.  Žvķ mišur hafa žau nś žegar meš fķflagangi valdiš óafturkręfu tjóni, og žaš veršur aš slį forkólfana af ķ nęstu sveitarstjórnarkosningum og sķšan aš grisja stjórnkerfiš, sem žanizt hefur śt samkvęmt lögmįli Parkinsons, ž.e. žjónustan viš borgarana versnar um leiš og kostnašur "mišlęgrar stjórnsżslu", sem enginn hefur yfirsżn yfir, vex śr hófi.    

Hvaš gęti tekiš viš ?  Eyžór Arnalds gerši stuttlega grein fyrir žvķ ķ Morgunblašsgrein 24. aprķl 2018, "Okkar lausnir ķ Reykjavķk":

"Viš leggjum til fjölžęttar ašgeršir til aš leysa žennan vanda [umferšarinnar]: fękka ljósastżršum gatnamótum [vęntanlega meš hringtorgum og mislęgum gatnamótum-innsk. BJo], bęta [umferšar]ljósastżringu, [Komiš hefur fram, aš Reykjavķk į tölvubśnaš til mišlęgrar stżringar umferšarljósa, en hefur trassaš aš setja hann upp og tengja-innsk. BJo.], efla almenningssamgöngur. [Įn stalķnistķskra randżrra framkvęmda į borš viš Borgarlķnu, sem er tķmaskekkja og veršur fjįrhagsleg hengingaról fyrir žann, sem fjįrmagnar fyrirbęriš-innsk. BJo.]  Bęta borgarskipulagiš žannig, aš fleiri stofnanir og fyrirtęki fįi lóšir austar ķ borginni. [Žetta er lišur ķ žvķ aš draga śr tveimur įlagstoppum ķ umferšinni, sem vara alls ķ allt aš 4 klst į virkum dögum-innsk. BJo.] Allt žetta mun hafa stórbętandi įhrif į umferšina og žar meš stytta vinnuvikuna, enda fer allt of mikill tķmi ķ tafir."

Bara žaš, aš borgarstjóraefni D-listans skuli sżna vandamįlinu skilning og leggja fram raunhęfar hugmyndir aš śrbótum, getur gefiš kjósendum von um, aš raunhęfur möguleiki sé į aš snśa hnignun borgarinnar upp ķ blómaskeiš, ef "raušu khmerunum" veršur veitt lausn frį störfum, sem žeir rįša alls ekki viš.

Ef innanlandsflugiš veršur eflt meš žvķ aš bśa žvķ sómasamlegan og tryggan sess į Vatnsmżrarvellinum ķ Reykjavķk og lękka į žvķ opinber gjöld, žį getur žaš dregiš śr landumferš og eflt bęši landsbyggš og höfušborg.  Žessu sżnir Samfylkingin engan skilning, heldur hefur um langt įrabil sżnt innanlandsfluginu banvęnan fjandskap.  Žaš mun ašeins starfa ķ mżflugumynd, ef stefna hennar um lokun Reykjavķkurflugvallar eigi sķšar en 2024 nęr fram aš ganga.  Fįi D-listinn ķ Reykjavķk nęgilegt traust ķ komandi borgarstjórnarkosningum, mun hann snśa bökum saman viš rķkisvaldiš um framtķš Vatnsmżrar.  

Gušni Įgśstsson, fyrrverandi Alžingismašur og rįšherra, reit 26. aprķl 2018 grein ķ Morgunblašiš, sem hann nefndi:

"Veršur Reykjavķkurvöllur hrakinn burt og allt flug laskast ?":

"Žaš hefur veriš ömurlegt aš fylgjast meš valdhroka meirihlutans ķ borgarstjórn Reykjavķkur undir forystu Dags B. Eggertssonar, borgarstjóra, gagnvart flugvelli allra landsmanna ķ Vatnsmżrinni.  Og ķ rauninni fįheyrt, hvernig rķkisstjórn og Alžingi hafa įn ašgerša horft į, hvernig veriš er aš žrengja aš fluginu meš žvķ aš ętla aš byggja rįndżr ķbśšarhverfi allt ķ kringum völlinn.  Einn daginn veršur svo hrópaš: "Žaš er lķfshętta aš lenda flugvélum ķ Reykjavķk, flugiš veršur aš fara strax !"

Skipulagsvaldiš er ķ höndum sveitarfélaganna, en um žaš eru mörg fordęmi, aš žegar um almannahagsmuni er aš ręša, eins og ķ žessu tilviki, žį leyfir Stjórnarskrįin Alžingi aš grķpa til sinna rįša, ef gjöršir sveitarfélagsins stangast į viš almannahagsmuni.  Žess vegna vęri réttmętt, aš Alžingi myndi setja lög um Reykjavķkurflugvöll til aš festa žar 3 flugbrautir ķ sessi til framtķšar, enda hafa męlingar sżnt, aš skżr meirihluti er ķ öllum kjördęmum landsins fyrir įframhaldandi starfsemi hans.

""Völlurinn gegnir mikilvęgu öryggishlutverki fyrir flugsamgöngur landsins sem bezti varaflugvöllur millilandaflugsins." [Žetta hefur Gušni eftir Ingvari Mar Jónssyni, flugmanni, og efsta manni į lista Framsóknarflokksins ķ Reykjavķk.]  Hann segist oft sem flugmašur hafa stefnt žotunni frį ófęrum Keflavķkurflugvelli ķ skjóliš ķ Vatnsmżrinni og skilaš faržegunum heilu og höldnu heim."

Ekki mį gleyma ómetanlegri nytsemi flugvallarins fyrir sjśkraflugiš ķ landinu.  Flugvöllurinn er steinsnar frį mišstöš brįšalękninga ķ landinu, Landsspķtalanum, įsamt beztu Fęšingardeild landsins og annarri öflugri heilbrigšisžjónustu.  Žaš er ekki hęgt aš umbera slķkt įbyrgšarleysi, sem felst ķ aš gera hlut žess fólks enn verri meš stjórnvaldsįkvöršun, sem lķfsnaušsynlega žarf aš komast fljótt undir lęknishendur viš beztu skilyrši, sem landiš bżšur.  Įbyrgšarleysiš felst ķ aš loka Reykjavķkurflugvelli, sem er einhver versta stefnumörkun sveitarfélags gegn almannagagsmunum ķ manna minnum.  

Ķ lok greinarinnar birtist įkall Gušna til landsmanna um žetta efni:

"Ég biš alla landsmenn aš hugleiša, hvers virši flugvöllurinn er öllu flugi og mannslķfum ķ hįska stöddum.  Flugvöllurinn er enn stęrra kosningamįl en nokkru sinni; nś snżst žaš um, hvort hann veršur hrakinn eša ekki hrakinn į braut.  Brotavilji og įsetningur Dags B. Egertssonar og hans manna er einbeittur gegn flugvellinum, og žar meš er allt flug ķ landinu sett ķ uppnįm." 

 


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband