Fęrsluflokkur: Fjįrmįl

Strandkapteinn hverfur frį borši

Reykvķkingum og landsmönnum öšrum mį vera ljóst, aš fjįrmįlamarkašurinn er hęttur aš treysta žvķ, aš Reykjavķkurborg geti stašiš ķ skilum meš fjįrhagslegar skuldbindingar sķnar.  Aš lįna höfušborg landsins undir stjórn Samfylkingarborgarstjóra er aš taka įhęttu meš stórfelldar afskriftir lįna.  Fjįrmįl borgarinnar hafa tekiš allt ašra stefnu en fjįrmįl tveggja nęstu sveitarfélaganna aš stęrš, Kópavogs og Hafnarfjaršar, enda eru bęjarstjórar žar sjįlfstęšismenn og fylgja žar af leišandi sjįlfbęrri fjįrmįlastefnu, en hjį meirihluta borgarstjórnar rekur allt į reišanum, stjórnkerfiš lamaš, óreišan alger og rįšleysiš sömuleišis. Žar fer höfušlaus her.

Žaš er žó ekki nóg meš žessa ömurlegu stöšu, heldur hafa heybrękurnar ķ meirihlutanum, sem leiddur hefur veriš lengi af Samfylkingunni, ekki enn žį mannaš sig upp ķ aš greina borgarbśum satt og rétt frį stöšunni.  Borgarstjóri stingur höfšinu ķ sandinn viš óžęgilega atburši eins og aš fį alvarlegar athugasemdir frį eftirlitsnefnd meš fjįrmįlum sveitarfélaga og talar um "rśtķnubréf".  Žaš eru ill örlög Reykvķkinga aš žurfa aš lśta stjórn svo dįšlauss borgarstjóra.  Žar er alger "gśmmķkarl" į ferš, og hętt er viš, aš į landsvķsu sé stašan engu skįrri hjį Samfylkingunni.  Žar vantar hryggjarstykkiš.  

Žaš, sem heyrzt hefur frį borgarstjóra, er, eins og vęnta mįtti, aš kenna öšrum um.  Hann kennir veršbólgunni um og kostnaši viš fatlaša.  Žegar frammistaša borgarinnar er borin saman viš nęstu sveitarfélög ķ stęršarröšinni, fellur žessi hrįskinnaleikur Samfylkingarborgarstjórans um sjįlfan sig. Ef frammistöšuvķsitölur eru settar į 100 įriš 2014 og žęr kannašar įriš 2022, sést, aš vķsitala skulda A-hluta borgarsjóšs hafši hękkaš ķ 194, bęjarsjóšs Kópavogs ķ 107 og bęjarsjóšs Hafnarfjaršar ķ 109.  Sś sķšast nefnda hafši lękkaš sķšan 2020.

Vķsitala skulda į hvern ķbśa Reykjavķkur hefur fariš stöšugt hękkandi og var 169 įriš 2022, en hśn hefur lękkaš ķ Kópavogi ķ 89 ķ Hafnarfirši ķ 98.  Žessi seinni vķsitala sżnir, aš fjįrmįl Reykjavķkur eru ósjįlfbęr - stjórnlaus, en ķ bįšum hinum bęjarfélögunum er žeim stjórnaš ķ ęskilegan farveg. 

Umfjöllun Višskipta Moggans 12.04.2023 sżndi svart į hvķtu, aš markašurinn er bśinn aš gera sér grein fyrir žessu og hefur afskrifaš Reykjavķkurborg sem traustvekjandi skuldara.  Žegar lįnalķnur borgarinnar ķ bönkum verša upp urnar, mun styttast mjög ķ greišslužrot borgarinnar, og henni veršur žį vęntanlega skipašur tilsjónarmašur.  Um svipaš leyti mun strandkapteinn Samfylkingarinnar hverfa frį borši, enda verri en enginn, žegar į reynir.

"Višmęlendur VišskiptaMoggans telja aušsżnt, aš įstęša žess, aš borgin hefur nś ķ tvķgang falliš frį śtboši, sé, aš ekkert bendi til žess, aš eftirspurn eša kjör į markaši hafi batnaš, frį žvķ [aš] borgin greip žvķ sem nęst ķ tómt į markaši ķ sķšasta śtboši.  Ętla megi, aš vęnt įhugaleysi į fyrirhugašri śtgįfu myndi reynast borginni nišurlęgjandi, enda felist ķ žvķ įkvešiš vantraust į fjįrhagsstöšu hennar og greišslugetu.  Sķšasta skuldabréfaśtboš Reykjavķkurborgar fór fram ķ febrśar [2023], en žį reyndist eftirspurn dręm, og žau kjör, sem bušust, žóttu sķšur en svo gęfuleg."

Žetta žżšir ķ raun, aš skuldabyrši borgarinnar er oršin henni ofviša.  Veltufé frį rekstri er of lķtiš, til aš hśn geti stašiš undir fjįrhagsskuldbindingum sķnum, og žį reynir hśn aš fleyta sér įfram į lįnum.  Hvers vegna ?  Bķšur Samfylkingarfólkiš og mešreišarpakkiš eftir kraftaverki til aš komast hjį žeirri nišurlęgingu, aš Samfylkingin verši dęmd ķ sögunni sem sį stjórnmįlaflokkur, sem rśstaši stjórnkerfi borgarinnar, kom žar aš getulitlum og sérlundušum pólitķskum silkihśfum og hefur nś keyrt höfušborg landsins ķ fjįrhagslegt žrot ? 

Žaš mį vissulega segja, aš nś sé hśn Snorrabśš stekkur, žvķ aš fyrir um 30 įrum, įšur en rugliš hófst ķ borgarstjórn, stóš fjįrhagur borgarinnar ķ blóma, žar var mikiš framkvęmt, og borgin var eftirsótt starfsstöš fyrirtękja og sem sveitarfélag til aš stofna heimili ķ og bśa ķ.  Allt ber žetta stjórnarhįttum Samfylkingarinnar ömurlegt vitni.  Fyrir žį į hśn flengingu skilda frį kjósendum.  Svona gera menn ekki. 

Borgin hyggst į fyrri hluta 2023 fį lįnveitendur til aš lįna sér mrdISK 21 bęši meš skuldabréfaśtgįfu og bankalįnum.  Į žetta fé aš fara ķ aršbęrar framkvęmdir eša til aš borga vexti og afborganir lįna, sem eru ódżrari en žaš, sem borginni bżšst nś ?  Žaš er engin leiš aš sjį, aš nokkur glóra sé ķ aš ķžyngja borgarsjóši ę meir.  Hann er nś žegar ósjįlfbęr. Stöšva veršur skuldasöfnunina. Samfylkingin hefur stefnt fjįrhag borgarinnar ķ slķkar ógöngur, aš hśn veršur naušug viljug aš selja eignir til aš létta į skuldabagganum.  Hvaš skyldi verša fyrir valinu ?  Orkuveita Reykjavķkur ?

 

  


Samfylkingin sinnir almannahagsmunum meš ömurlegum hętti

Segja mį, aš vķšast hvar į landinu, žar sem brölt Samfylkingarinnar hefur skilaš lišsmönnum hennar ķ stjórnunarašstöšu, hafi hagsmunamįl almennings ķ byggšarlaginu žróazt mjög til verri vegar og fjįrmįlin snarazt undir kviš drógarinnar. Verst og afdrifarķkast er žetta ķ stęrsta sveitarfélaginu, en žar hefur veriš rekin sérvizkuleg, raunar fįvķsleg skipulagsstefna, sukk og svķnarķ, sem nś viršist ętla aš enda meš skipbroti og greišslužroti borgarsjóšs. Žaš er saga til nęsta bęjar. Ķ Reykjavķk hefur lęknir meš strśtsheilkenni fariš meš völdin fyrir hönd Samfylkingarinnar ķ meira en įratug meš grafalvarlegum afleišingum fyrir borgarbśa og landsmenn alla. Žessu ęttu landsmenn aš gefa gaum, žegar žeir ķhuga stušning viš stjórnmįlaflokka į landsvķsu og stašbundiš.  Vķtin eru til žess aš varast žau. 

Morgunblašiš hefur gert óstjórninni ķ Reykjavķk rękileg skil ķ leišurum, enda žar į bę kunnįttumenn um mįlefni Reykjavķkur og fjįrmįl almennt.  Einn slķkur leišari birtist 14. aprķl 2023 og hét:

"Afneitun borgarstjóra".

Žar stóš m.a.:

"Žvķ trśir enginn lengur, nema mögulega borgarstjóri sjįlfur, sem lętur augljósar stašreyndir og opinberar ašfinnslur sem vind um eyru žjóta.  Jafnvel umsögn borgarinnar sjįlfrar įriš 2020: "Vandinn snżst [...] ekki ašeins um skammtķma fjįrmögnunarvanda, heldur stefnir ķ algerlega ósjįlfbęran rekstur til margra įra.". 

Afleišingarnar blasa nś viš, žó [aš] sennilega muni žęr reynast enn kaldranalegri viš birtingu įrsuppgjörs borgarsjóšs undir lok žessa mįnašar [aprķl 2023].  Allt bendir til žess, aš enn frekar og hrašar hafi sigiš į ógęfuhlišina sķšustu mįnuši. 

Skżr vķsbending um žaš kom į žrišjudag [11.04.2023], žegar Reykjavķkurborg lęddi śt tilkynningu aš loknum starfsdegi um, aš fyrirvaralaust vęri hętt viš annaš skuldabréfaśtboš hennar ķ röš, en borgin hyggst afla sér mrdISK 21 į fyrri hluta įrsins [2023] meš žeim hętti. Į žvķ komu engar skżrar skżringar, en augljóst er, aš borgin óttašist, aš henni byšust ašeins nišurlęgjandi afarkjör.  Hversu lengi hśn getur afžakkaš žau įn žess aš eiga greišslužrot į hęttu, er önnur saga."

Nś er öldin önnur en žį er Gaukur bjó į Stöng.  Sś var tķšin, aš Reykjavķkurborg var oršlögš fyrir góša og trausta fjįrmįlastjórn.  Žį stjórnušu sjįlfstęšismenn mįlefnum hennar, og žį var enginn fķflagangur į ferš į borš viš lokun Reykjavķkurflugvallar, žéttingu byggšar, žrengingar gatna, risavaxiš strętókerfi stašsett į mišjum nśverandi akbrautum, snišiš aš śtlendum fyrirmyndum viš ósambęrilegar ašstęšur, snjórušningsvišbśnašur vanbśinn og stjórnlaus (og vitlaus), lóšahörgull og lóšaokur og svo mętti lengi telja.  Nś er Samfylkingarfólk ķ forystu borgarinnar įsamt aušsveipum lišleskjum bśiš aš keyra mįlefni höfušborgarinnar gjörsamlega śt ķ eitt fśafen.  Žetta flokksafstyrmi, sem segir eitt og gerir annaš, talar fjįlglega um opna stjórnsżslu, en stundar meiri leyndarhyggju og žöggun umręšu en nokkur annar. Samfylkingarpótintįtinn Dagur B. Eggertsson hefur brugšiš upp Pótemkķntjöldum kringum fjįrmįl borgarinnar og jafnan lįtiš sem allt sé ķ himnalagi.  Aš afneita stašreyndum er einkenni žeirra, sem bśnir eru meš andvaraleysi og mistökum aš klśšra mįlum og hafa enga burši til aš greiša śr žeim.  Eftirmęli žessa borgarstjóra Samfylkingarinnar verša ömurleg.

Žetta er ekki pólitķskt tuš sjįlfstęšismanna, ętlaš til aš koma höggi į Samfylkinguna.  Nei, žetta er dómur markašarins.  Markašurinn stingur ekki hausnum ķ sandinn, heldur greinir stöšuna af vandvirkni og kemst aš žeirri nišurstöšu, aš įhęttan viš aš kaupa skuldabréf af borginni sé meiri en viš flest önnur višskipti hérlendis nś um stundir, og neitar aš eiga ķ žessum višskiptum, nema gegn nišurlęgjandi hįu įhęttuįlagi.  Žegar svona er komiš, er oršiš stutt ķ lokadóminn yfir starfshįttum Samfylkingarinnar og lišsodda hennar. Vilja menn žetta ķ landsmįlin ? 

"Hinar hrollvekjandi stašreyndir mįlsins birtust meš enn eindregnari hętti ķ bréfi, sem eftirlitsnefnd meš fjįrmįlum sveitarfélaga sendi til borgarstjórnar ķ lok febrśar [2023] vegna fjįrhagsįętlunar fyrir 2023, žar sem fram kom, aš borgin uppfyllti ekki lįgmarksvišmiš fyrir A-hluta rekstrar hennar.  Žar skeikar miklu.

Fyrir sitt leyti er borgarstjóri enn ķ afneitun, en ķ vištali viš mbl.is sagši hann:

"Žetta er bara rśtķnubréf frį eftirlitsnefndinni."  

Žessi orš žarf borgarstjóri aš skżra betur og įn tafar.  Hafa Reykjavķkurborg borizt mörg slķk bréf frį eftirlitsnefndinni ?"  

Sś tilhneiging borgarstjórans aš slį bara hausnum viš steininn, žegar hann stendur frammi fyrir krefjandi og jafnvel óžęgilegum višfanfsefnum, fer langt meš aš śtskżra žęr ógöngur, sem borgina hefur rekiš ķ. Skśtan er ķ raun stjórnlaus.  Žar er enginn "skipper", bara gśmmķkarl į launum hjį borgarbśum įn žess aš skila neinu, sem ętlast mętti til af honum. Žaš er stórhęttulegt aš hafa svona lyddur viš stjórnvölinn, en žetta er eftirlęti Samfylkingarinnar. 

Engum dettur ķ hug, aš fréttamašurinn fyrrverandi af RŚV snśi stöšunni hratt viš.  Žaš er žó hęgt, eins og dęmiš frį Įrborg 2010 sżnir. Žar höfšu Samfylkingin o.fl vinstri spekingar gengiš allt of hratt um glešinnar dyr, fariš óvarlega meš fé, svo aš sveitarfélagiš var komiš ķ klęr téšrar eftirlitsnefndar.  Sjįlfstęšisflokkurinn fékk žį hreinan meirihluta žar og viti menn; hann sneri stöšunni viš į einu įri meš sįrsaukafullum ašgeršum, sem voru žó naušsynlegar.  

Aftur geršist hiš sama ķ Įrborg.  Žaš er engu lķkara en Samfylkingin megi ekki koma nįlęgt stjórnvelinum, og aftur hafa sjįlfstęšismenn forgöngu um aš koma lektunni į réttan kjöl. Žeir vita, aš skilningur og heišarleg upplżsingagjöf til ķbśanna er grundvöllur śrbótanna, og žess vegna var haldinn ķbśafundur ķ Įrborg til aš śtskżra stöšuna.  Öšru vķsi ferst leyndarhyggjuflokkinum Samfylkingunni ķ Reykjavķk, eins og reifaš var ķ téšri forystugrein Morgunblašsins:

"Ķ bréfi eftirlitsnefndar kom fram, aš fjalla žyrfti um žaš ķ borgarstjórn.  Žrįtt fyrir aš umręddir 2 mįnušir verši lišnir 28. aprķl [2023], hefur efni žess ekki enn veriš tekiš į dagskrį borgarstjórnar, en hśn kemur saman nęsta žrišjudag [18. aprķl 2023], svo [aš] enn er von."

Žaš er ekki nóg meš, aš stefna Samfylkingarinnar leiši til glötunar, heldur eru vinnubrögšin afkįraleg og kolómöguleg.  Ekkert hefur ķ žessum efnum breytzt meš tilkomu nżja formannsins beint śr bankanum.  Kristrśn Frostadóttir, sem nś er ķ foreldraorlofi, viršist ekki hafa nęgt bein ķ nefinu til aš knżja Samfylkjarana til sómasamlegra vinnubragša.  Samfylkingarfólkiš ķ borgarstjórn hefur lagt sig ķ framkróka viš aš fegra ömurlega fjįrhagsstöšu og lįtiš hjį lķša ķ lengstu lög aš gęta žeirrar lżšręšislegu skyldu sinnar aš ręša fjįrhagsstöšuna į hinum rétta opinbera vettvangi, sem er borgarstjórnin.  Žar meš ljóstar Samfylkingin upp um sitt rétta ešli, sem er leyndarhyggja og hrossakaup į bak viš luktar dyr.  Tal forsprakkanna um, aš flokkurinn vilji hafa allt uppi į boršum og stjórna fyrir opnum tjöldum, er frošusnakk helbert.  Žaš er einkenni spilltra stjórnmįlaflokka aš reyna aš telja kjósendum trś um, aš flokkurinn standi fyrir einhver allt önnur gildi en reynslan sżnir, aš eru ķ öndvegi žar.  Žannig er žaš lķklega bara pólitķskt "trix" hjį nżja formanninum aš flķka ekki lengur trśaratrišinu um aš halda įfram ašlögunarferlinu fyrir fulla ašild aš Evrópusambandinu.  Samfylkingunni er ekki unnt aš treysta fyrir horn.  

 

 

 

 


Žróun fjįrfestinga ķ fiskeldi

Nöldrarar, sem allt hafa į hornum sér, en leggja lķtiš vitręnt til mįla, hafa gagnrżnt norskt eignarhald į fyrirtękjum, sem stunda laxeldi ķ sjó hér viš land. Staša žeirra mįla er žó aš žvķ leyti sambęrileg viš orkukręfa mįlmframleišslu landsins, aš lķfvęnlegur stóratvinnurekstur į žessu sviši hefši aldrei oršiš barn ķ brók įn fjįrfestinga erlendra žekkingarfyrirtękja į žessum svišum atvinnurekstrar. Ķ tilviki laxeldisins uršu Noršmenn fyrir valinu ķ krafti umsvifa sinna viš Noršur-Atlantshafiš, og af žvķ aš žeir voru žį žegar ķ śtrįs. (Minnir dįlķtiš į landnįm Ķslands.) 

 Laxeldiš er fjįrmagnsfrekt, og til aš fjįrfestingar nżtist, žarf framleišslužekkingu, sem reist er į vķsindalegum rannsóknum og reynslu af rekstri eldiskera viš fjölbreytilegar ašstęšur.  Žaš žarf lķka markašsžekkingu, bęši fyrir ašföng og afuršir.  Žessa grunnžętti til įrangurs skorti hérlendis, žegar Noršmenn hófu uppbyggingu sķna hér, og sķšast en ekki sķzt skorti hér fjįrmagn, žvķ aš lįnstraust innlendra ašila, sem fengizt höfšu viš starfsemina, var ekki fyrir hendi hjį innlendum lįnastofnunum. 

Gagnrżni į erlent eignarhald er žess vegna gagnrżni į uppbyggingu žessarar efnilegu starfsemi ķ heild sinni.  Af henni hefši alls ekki oršiš įn erlends eignarhalds.  Śrtöluraddirnar eru eins og venjulega į vinstri kanti stjórnmįlanna, en žar liggja mįlpķpur Evrópusambands ašildar Ķslands į fleti fyrir, sbr umsókn rķkisstjórnar Samfylkingar og VG 2009.  Žarna er į feršinni einhvers konar pólitķskur gešklofi, žegar kemur aš erlendum fjįrfestingum.   

Ķ Morgunblašinu 18. marz 2023 birtist afar greinargóš baksvišsfrétt Helga Bjarnasonar um žetta efni undir fyrirsögninni:

"Hlutur ķslenzkra fjįrfesta eykst".

Fréttin hófst žannig:

"Ķslenzk sjįvarśtvegsfyrirtęki hafa veriš aš koma sterkt inn ķ laxeldi.  Meš žvķ eykst hlutur Ķslendinga ķ vissum félögum verulega.  Meš kaupum Ķsfélags Vestmannaeyja į hlut ķ eignarhaldsfélagi um meirihlutaeign ķ Ice Fish Farm į Austfjöršum į félagiš 16,44 % hlut ķ félaginu og ķslenzkt eignarhald [žį] komiš upp ķ um 42 %.  Sķldarvinnslan į rśmlega žrišjung ķ Arctic Fish į Vestfjöršum.  Žį eiga ķslenzk śtgeršarfélög eša hafa įtt aš fullu vaxandi fiskeldisfyrirtęki eins og Hįafell ķ Ķsafjaršardjśpi og Samherja fiskeldi.  Ķslenzkir lķfeyrissjóšir, sérstaklega Gildi, hafa veriš aš fjįrfesta ķ fiskeldi.

Rökrétt viršist, aš sjįvarśtvegsfyrirtęki, sem bśa viš kvótažak og żmsar takmarkanir, og ķ ljósi žess, aš ekki eru lķkur į auknum veišum, hugi aš fjįrfestingum ķ fiskeldi.  Nokkur įr eru sķšan framleišsla eldisfisks ķ heiminum varš meiri en veišar skila į land og ljóst, aš heimurinn hefur žörf fyrir aukna matvęlaframleišslu į nęstu įrum og įratugum. 

Siguršur Pétursson, stofnandi Lax-inn, fręšsluseturs ķ fiskeldi, telur žaš jįkvętt fyrir ķslenzkt fiskeldi aš fį sjįvarśtvegsfyrirtęki og fleiri ķslenzka fjįrfesta ķ hluthafahópinn.  Žaš sé gott fyrir ķmynd atvinnugreinarinnar, sem gagnrżnd hefur veriš fyrir erlent eignarhald.  Žaš hafi ekki sķšur žżšingu, aš sjįvarśtvegsfyrirtękin hafi žekkingu į og reynslu af fullvinnslu og sölu sjįvarafurša, sem geti nżtzt fiskeldinu."

Ķmynd fyrirtękja vegna eignarhalds veršur varla ķ askana lįtin.  Meira virši eru samlegšarįhrifin, sem af žessum innlendu fjįrfestingum hljótast.  Žaš er ekki hęgt aš hugsa sér ešlilegri ķslenzka fjįrfesta ķ laxeldinu, hvort sem er ķ sjó viš Ķsland eša į landi, en ķslenzku sjįvarśtvegsfyrirtękin.  Žaš er t.d. vegna tęknižróunar žeirra į sviši fullnżtingar hrįefnisins, tilreišslu og pökkun og markašssetningar.  Žaš er lķklegt, aš einhverjir višskiptavina žeirra vilji lķka kaupa ķslenzkan eldislax.  Aš geta bošiš hann styrkir markašsstöšu ķslenzku sjįvarśtvegsfyrirtękjanna ķ Evrópu, Bandarķkjunum og vķšar.  Žessi samlegšarįhrif munu styrkja ķslenzkan žjóšarbśskap, žvķ aš framleišnin getur vaxiš og afuršaverš jafnvel hękkaš fyrir vikiš. 

"Ašild stórs framleišanda fiskimjöls og lżsis aš fiskeldisfyrirtęki, sem notar mikiš fóšur, er einnig rökrétt skref ķ žróun sjįvarśtvegsfyrirtękjanna.  Megniš af fóšrinu, sem notaš er ķ sjóeldi hér į landi, er framleitt ķ Noregi, m.a. śr hrįefni frį ķslenzkum framleišendum. Žaš hlżtur aš vera skynsamlegra śt frį umhverfissjónarmišum og hagkvęmara aš framleiša fóšriš hér į landi.  Sķldarvinnslan į meirihlutann ķ stęrstu fóšurverksmišju landsins, Laxį į Akureyri, og tilkynnti į sķšasta įri, aš fyrirtękiš og fóšurframleišandinn BioMar Group hefšu skrifaš undir viljayfirlżsingu um aš byggja fóšurverksmišju hér į landi." 

Fjįrfestingar ķslenzkra sjįvarśtvegsfyrirtękja ķ fiskeldisfyrirtękjum hérlendis opna möguleika į innlendri samžęttingu allrar framleišslukešju fiskeldisins.  Žaš er veršugt stefnumiš aš samžętta framleišslukešju laxeldisins innlendum išnaši, og žaš ętti vissulega aš verša žekkingargrundvöllur ķ landinu til žess, žvķ aš ašgangur aš framleišslutękni og framleišsluleyfum batnar til muna viš tengt eignarhald. Samkeppnisgrundvöllurinn ętti og aš vera fyrir hendi vegna mun minni flutningsžarfar innlendrar framleišslu.

Ašeins rafkynt framleišsla žessa mjöls kemur til greina, og žar rekst išnašurinn enn og aftur į žį nöturlegu stašreynd ķ landi nįttśrulegrar og endurnżjanlegrar orkugnóttar, aš raforku vantar fyrir nżja notendur. Engu er lķkara en hin forpokaša og glórulausa skošun Landverndar, aš nóg sé komiš af virkjunum og flutningslķnum, af žvķ aš raforkunotkun į mann sé hér meiri en annars stašar, tröllrķši hśsum leyfisveitingavaldsins į Ķslandi, svo aš hér rķkir nś raunverulega "virkjanastopp".  Žetta er ömurlegt sjįlfskaparvķti, žar sem hvorki Landsvirkjun né orkurįšherrann hafa uppi sjįanlega tilburši til lausnar. Sérvizka og beturvitablęti Landverndar o.fl. kostar samfélagiš nś žegar tugi mrdISK/įr ķ beinum śtgjöldum og glötušum atvinnutękifęrum.  Žetta er óvišunandi meš öllu og įbyrgšarleysi af Alžingi og stjórnvöldum aš lįta žetta višgangast.  

Žessari fróšlegu baksvišsgrein lauk žannig:

"Fyrirtękin, sem eru aš byggja upp landeldisstöšvöšvar, eru ķ fjįrmögnunarferli og žess vegna óvķst um endanlegt eignarhald.  Samherji fiskeldi hefur veriš hreint dótturfélag Samherja.  Žaš var gert aš sjįlfstęšu félagi vegna fjįrfrekrar uppbyggingar į Reykjanesi og vķšar. Ķ tengslum viš mrdISK 3,5 hlutafjįraukningu var tilkynnt um, aš Alf-Helge Aarskog, fyrrverandi forstjóri Mowi, hefši tekiš žįtt ķ hlutafjįraukningunni og veriš kosinn ķ stjórn.  

Fjįrfestingafélagiš Stošir er stęrsti einstaki hluthafinn ķ Landeldi meš um žrišjungs eignarhlut, en Landeldi er aš byggja stóra stöš ķ Žorlįkshöfn.  Stofnendur félagsins og starfsmenn eru enn meš meirihluta hlutafjįr į sķnu valdi.  Viršast stjórnendur horfa meira til ķslenzkra fjįrfesta en erlendra.  Ķslenzk og sęnsk félög, sem tengjast Ašalsteini Gunnari Jóhannssyni, athafnamanni, eru eigendur aš Geo Salmo, sem er aš undirbśa landeldisstöš ķ Žorlįkshöfn.  Félagiš lķtur til norskra fjįrfesta og ķslenzkra ķ žeirri vinnu viš fjįrmögnun, sem nś stendur yfir, aš žvķ er fram hefur komiš ķ Morgunblašinu. 

Icelandic Land Farmed Salmon (ILFS), sem er aš byggja landeldisstöš ķ Vestmannaeyjum, er ķ eigu fjölskyldu śr sjįvarśtvegi ķ Eyjum, sem ętlar aš taka fyrstu skrefin ķ verkefninu, hvaš svo sem sķšar veršur."

Žaš er ótrślega mikill įhugi į mešal innlendra fjįrfesta į landeldi laxins.  Žaš viršist samt vera į brattann aš sękja meš fé, enda vextir alls stašar óvenju hįir, verkefnin fjįrmagnsfrek, rekstrarkostnašur hįr og lķtil tęknileg reynsla af žessum rekstri. Óvissa um aršsemi er žess vegna fyrir hendi.  Markaširnir munu hins vegar reynast gjöfulir.  Einkar athyglisvert er, aš tekin er sś įhętta aš reisa landeldisstöš ķ Vestmannaeyjum ķ ljósi mikillar raforkužarfar og žarfar į hitaveituvatni.  Žessi starfsemi krefst mikils įreišanleika ķ afhendingu hvors tveggja, en hörgull hefur veriš į žessum gęšum ķ Vestmannaeyjum, sem žó stendur til bóta.  Raforkuafhending til žessarar starfsemi veršur aš lśta (n-1) reglunni, sem žżšir, aš stęrsta einingin mį falla śr rekstri įn žess afhending verši rofin, nema örstutt.

Žaš veršur tęplega jafnaršsamur rekstur ķ landeldi og ķ sjóeldi, en višskiptahugmyndin er viršingarverš og įhugaverš ķ ljósi próteinžarfar heimsins, einkum žar sem įreišanlegur ašgangur er aš rafmagni og heitu vatni.  Vindrafalaraforka kemur hér ekki til greina.     

 


Meinsemdin er kratismi śr hófi fram

Nżlega vakti 1. žingmašur Sušurkjördęmis žarfa og tķmabęra athygli į meinsemd ķ hagkerfinu, sem er offjölgun opinberra starfsmanna, rķkis og sveitarfélaga. Žaš er samhengi į milli žessarar offjölgunar og mikils hallarekstrar į rķkissjóši og sjóšum margra sveitarfélaga.  Ķ sķšari hópnum vegur borgarsjóšur žyngst.  Ķ Reykjavķk hefur Samfylkingin fariš meš stjórnartaumana ķ meira en įratug ķ mismunandi samkrulli.  Óstjórnin er žar verri en ķ nokkru öšru sveitarfélagi, og nś hótar Samfylkingin aš halda meš gjaldendur ķ Reykjavķk og reyndar skattgreišendur alla ķ landinu śt į algert fjįrhagslegt og tęknilegt foraš, sem hśn kallar Borgarlķnu.  Borgarlķna Samfylkingarinnar er óskapnašur, sem enginn innlendur samgönguverkfręšingur hefur sézt męla meš.  Fęr og reyndur samgönguverkfręšingur hefur hins vegar gagnrżnt Borgarlķnufyrirkomulagiš eindregiš og bent į ašra ešlilegri og ódżrari leiš.  Borgarlķna Samfylkingar veršur sorgarlķna og mikill baggi į rekstri Reykjavķkur og sveitarfélaganna, sem žįtt ķ glapręšinu taka, mun auka hallarekstur rķkissjóšs og tefja stórlega aršsamar og naušsynlegar framkvęmdir į samgöngusviši um land allt. 

Fjöldaframleišsla fólksbķlsins var mikiš framfaraskref, sem gerši almenningi kleift aš eignast vélknśinn fararskjóta og fara sķnar eigin leišir.  Ķ samanburši viš einkabķlinn eru strętisvagnar og sporvagnar/jįrnbrautarlestir óttalegt neyšarbrauš ķ žéttbżli, nema žar sem gatnakerfiš er yfirlestaš og rżmi er ekki fyrir hendi til śtvķkkunar.  Viš slķkar ašstęšur hefur veriš lagt nešanjaršar sporvagnakerfi eša jafnvel einteinungar ofanjaršar.  Hér hefur hin andframfarasinnaša og bķlfjandsamlega Samfylking beitt sér fyrir žvķ aš oflesta samgöngukerfiš meš žvķ aš žvęlast fyrir lögn Sundabrautar meš skipulagslegum skemmdarverkum og meš žvķ aš taka hagkvęmustu framkvęmdir til afkastaaukningar samgöngukerfisins, mislęg gatnamót, śt af ašalskipulagi Reykjavķkur, svo aš ekki sé minnzt į kjįnalegar žrengingar gatna (fękkun akreina) og krśsķdśllur.  Hér er um forheimskulega stjórnvaldsašgerš aš ręša, sem gerš er ķ blóra viš vilja Vegageršarinnar, sem sjį mundi um  naušsynlegar umbótaframkvęmdir į borš viš Sundabraut og mislęg gatnamót.  

Menn geta nś rétt ķmyndaš sér, hvers konar fķflagangur yrši uppi į teninginum, ef žetta krataóbermi (Samfylkingin) kęmist aš kjötkötlum rķkisins.  Alls konar vitleysa fengi aš višgangast, vanhugsuš gęluverkefni, og rķkiš mundi ženjast enn meira śt meš rįšningum śt og sušur, lamandi skattahękkunum į hagkerfiš og samt skuldasöfnun rķkissjóšs. Žjóšin kannast viš tilburši Samfylkingarinnar.  Žar į bę er hegšunin žannig, aš žau viršast halda aš fyrirtęki og heimili séu bara mjólkurkżr hins opinbera. Žar sem Samfylkingin er viš völd, žar er hętt viš sukki og svķnarķi. 

Žann 27. febrśar 2023 birtist grein ķ Morgunblašinu eftir Gušrśnu Hafsteinsdóttur, Alžingismann, sem įšur var getiš, undir fyrirsögninni:

"Slįandi tölur, sem kalla į umręšu".

Hśn hófst žannig:

"Opinberum starfsmönnum fjölgaši um 11.400 į įrunum 2015-2021 eša um 21,4 %.  Į sama tķma fjölgaši starfsfólki į almennum vinnumarkaši um 4.200 eša um 3 %." 

Žetta er órękt dęmi um ofženslu hjį hinu opinbera, sem į hlut ķ miklum hallarekstri rķkissjóšs og margra sveitarfélagssjóša. Hinn mikli hallarekstur er einn af efnahagsžįttunum, sem kyndir undir of mikilli veršbólgu nś um stundir.  Prófessor emeritus ķ hagfręši viš HĶ, Ragnar Įrnason, kallar nśverandi veršbólgu eftirspurnarveršbólgu, enda varš grķšarlegur hagvöxtur ķ fyrra, 2022, eša yfir 6 %. Žaš rķkir žensla ķ hagkerfinu og talsverš spurn eftir vinnuafli, jafnvel umfram framboš į żmsum svišum.  Hallarekstur og skuldasöfnun opinberra  ašila virkar sem olķa į eldinn viš žessar  ašstęšur.

Nśverandi veršbólga į Ķslandi er samsett fyrirbrigši, enda er hį veršbólga ķ helztu višskiptalöndum, t.d. yfir 10 % į Bretlandi, og ķ nokkrum löndum evrusvęšisins er hśn um og yfir 20 %. Hérlendir loddarar, einkum įhugamenn um ESB-ašild Ķslands, hafa flķkaš hreinni vanžekkingu og/eša vķsvķtandi blekkingu um žaš, aš innleišing evru sem lögeyris į Ķslandi myndi virka sem töfrasproti til aš žrżsta veršbólgu og vöxtum į Ķslandi nišur ķ žżzk gildi.  Žetta er bull og vitleysa.  Landsmenn verša sjįlfir aš koma jafnvęgi į fjįrhagsbśskapinn hjį sér og efla śtflutningsgreinarnar og eigin framleišslu til aš višskiptajöfnušurinn viš śtlönd skili aftur drjśgum (jįkvęšum) afgangi.  

Žaš er hęttulegt villuljós, sem vinstri sinnašir og yfirboršskenndir hagfręšingar hafa undanfariš haldiš į lofti hérlendis, t.d. į Gufunni (RŚV-1), aš launahękkanir innanlands umfram launahękkanir ķ helztu višskiptalöndum okkar hafi lķtil įhrif į innlenda veršbólgu.  Žar sem 2/3 hlutar veršmętasköpunar fyrirtękjanna fara ķ launakostnaš, eins og hérlendis, sem er eitt hęsta žekkta hlutfall ķ žessum efnum ķ heiminum, veršur aš męta raunlaunahękkunum meš framleišniaukningu ķ sama męli.  Annars neyšast fyrirtękin til aš velta aukningunni śt ķ veršlagiš og samkeppnishęfni žeirra mun versna aš sama skapi, einkum viš innflutning og į erlendum mörkušum.  Žetta veikir višskiptajöfnušin, sem fellir veršgildi ISK, og slķkt kyndir undir veršbólgu.

"Mesta athygli vekur nefnilega sś nišurstaša, aš störfum ķ opinberri stjórnsżslu hafi fjölgaš mest.  Žar bęttust viš 4.600 starfsmenn į įrunum 2015-2021, sem jafngildir fjölgun um 60 % !"

Žaš er ei kyn, žótt keraldiš leki.  Žetta er ósjįlfbęr fjölgun, žvķ aš hśn er baggi, sem dregur śr lķfskjarasókn ķ landinu, žar sem žessi mikla fjölgun er langt umfram fjölgunina ķ einkageiranum, sem stendur undir kostnašinum af hinum.  Byrši einkageirans af hinum opinbera žyngist, og er hśn žó nś žegar į mešal žeirra žyngstu ķ Evrópu.  Žess vegna žarf nś aš vinda ofan af žessari óheillažróun og śtvista verkefnum frį hinu opinbera til einkageirans.  Žetta getur gerzt į heilbrigšissviši, kennslusviši, eftirlitssviši o.fl. Hiš opinbera getur įfram boriš įbyrgšina į žjónustunni, en fengiš ašra ķ framkvęmdina og sparaš fé, žvķ aš opinberir starfsmenn eru dżrir og ekki alltaf jafnskilvirkir og žeir ķ einkageiranum. 

Gušrśn gerši žróun launakostnašar į hvern starfsmann ķ opinbera geiranum m.v. ķ einkageiranum aš umręšuefni ķ téšri Morgunblašsgrein: 

"Merkilegt er annars til žess aš hugsa, aš į undanförnum įrum og įratugum hafi vinnumarkašurinn okkar žróazt meš žeim hętti, aš einkageirinn į oft ķ vandręšum meš aš fį fólk til starfa ķ samkeppni viš opinbera geirann og kjaražróunina žar.  Samt heldur einkamarkašurinn opinbera kerfinu uppi ešli mįls samkvęmt !

  • Laun eru oršin hęrri vķša ķ opinbera kerfinu en į einkamarkaši.
  • Lķfeyrisréttindi eru oršin jöfn ķ opinbera geiranum og į einkamarkaši.
  • Vinnutķminn er styttri hjį hinu opinbera.
  • Starfsöryggiš er meira meš rįšningarvernd hins opinbera.
  • Veršmętin verša til ķ einkageiranum til aš standa undir stjórnsżslu og opinberri starfsemi aš stórum hluta."

Žetta er uppskrift aš spennu į vinnumarkaši, žegar hagvöxtur er góšur, eins og um žessar mundir.  Viš slķkar ašstęšur er hętt viš launaskriši, sem kyndir undir eftirspurnarveršbólgu, hvaš sem lķšur kratķskum višhorfum sumra hagfręšinga, sem eru blindašir af eigin predikunar- og įróšursžörf.  Žaš tķškast hvergi ķ vestręnum samfélögum, a.m.k. ekki, žar sem efnahagslegur stöšugleiki rķkir, aš hiš opinbera sé leišandi ķ launakjörum į vinnumarkaši.  Hér er enn komin uppskrift aš efnahagslegum óstöšugleika hérlendis, sem er sjįlfskaparvķti aušvitaš.

"Eina leišin og eina rįšiš til aš auka veršmętasköpun er aš örva einkaframtakiš, enda veršur nįnast allur śtflutningur til ķ einkageiranum.

Straumurinn liggur hins vegar ķ ašra įtt ķ samfélaginu okkar, og žaš er meš miklum ólķkindum.  Žaš birtist ekki sķzt ķ stórfjölgun starfa hjį rķki og sveitarfélögum į sama tķma og störfum fjölgar takmarkaš į almennum markaši." 

Nś lķtur vel śt meš spurn eftir Ķslandi sem įfangastaš feršamanna frį Bandarķkjunum, Evrópu og vķšar aš žrįtt fyrir bölsżni vegna versnandi lķfskjara į žessum svęšum vegna hįrrar veršbólgu. Hśn er svipuš ķ BNA, ESB og į Ķslandi, en matvöruverš hefur hękkaš minna į Ķslandi en į evrusvęšinu, eins og Óli Björn Kįrason, formašur žingflokks Sjįlfstęšisflokksins, sżndi glögglega fram į ķ Morgunblašsgrein sinni 8. marz 2023.  Engu aš sķšur er veršlag hįtt į Ķslandi fyrir feršamenn frį žessum svęšum, og stafar žaš af hįrri skattheimtu og hįum launum, en lįgmarkslaun eru hérlendis žau hęstu, sem žekkjast.  Hins vegar er uppistašan ķ feršamannastrauminum lķfeyrisžegar og annaš fólk, sem hefur getaš lagt fé til hlišar til aš geta feršazt.

Sökin į ofangreindri öfugžróun ķ atvinnulķfinu, sem veldur óstöšugleika, liggur aš nokkru hjį skólakerfinu, sem ekki śtskrifar fólk meš žį žekkingu og fęrni, sem atvinnulķfiš į einkamarkaši žarf į aš halda.  Žį žrżstir fólkiš į um aš komast aš ķ opinbera geiranaum, žótt žaš fįi žar ekki störf alls kostar viš hęfi m.v. menntun sķna. Ķ öšrum tilvikum er stašan žó sś, aš žaš kżs fremur aš starfa ķ opinbera geiranum en hjį fyrirtękjum, žar sem samkeppnin knżr į um aš sżna frumkvęši og aukna skilvirkni į hverju įri og vegna žeirrar stöšu, sem nś rķkir ķ opinbera geiranum og 1. žingmašur Sušurkjördęmis telur upp ķ tilvitnašri grein. 

"Hvaš sem hver segir, žį ber brżna naušsyn til žess aš stķga į bremsur, stöšva ženslu opinbera kerfisins, koma į žaš böndum og draga śr umsvifum žess meš žvķ aš flytja žašan verkefni og störf til einkageirans ķ mun meira męli en gert hefur veriš.  Ķ žeim efnum höfum viš ekki val." 

Ķ sumum tilvikum er bśiš aš kostnašargreina verk hjį hinu opinbera, sem einkaframtakiš getur unniš.  Žį er hęgt aš bjóša verkiš śt til aš sannreyna, aš spara megi fé skattgreišenda (śtsvarsgreišenda), meš žvķ aš fęra verkefni frį hinu opinbera til einkageirans.  Žannig hafa Sjśkratryggingar Ķslands nś bošiš śt lišskiptaašgeršir į mjöšm og hné.  Landsspķtalinn fęr greiddar ISK 1.985.694 fyrir mjašmarašgerš, en lęgsta tilboš einkageirans hljóšaši upp į ISK 1.070.000.  Mismunurinn er ISK 915.694 eša 46 % af verši Landsspķtalans.  

Fyrir hnéš fęr Landsspķtalinn ISK 2.024.481, en lęgsta tilbošiš hljóšaši upp į 1.070.000. Mismunurinn  er ISK 954.481 eša 47 %.  Ķ žessum tilvikum fer ekki į milli mįla, aš žaš er ķ almannažįgu aš fylgja rįšum 1. žingmanns Sušurkjördęmis og fęra öll žessi verkefni frį Landsspķtalanum og til einkageirans.  Vegna mikils įlags į Landsspķtalann, sem er į mjög erfišu skeiši nśna vegna frestunar vinstri stjórnarinnar 2009-2013 į öllum framkvęmdum viš nżja Landsspķtalann, er žetta sjįlfsagt mįl, en mikilvęgast er žó aš leysa śr brżnum vanda sjśklinganna, sem eru fórnarlömb bišlistanna, sem eru fylgifiskur opinbers eignarhalds og rekstrar.

Ķ lokin skrifaši žingmašurinn:

"Viš veršum ķ raun aš starfa ķ samręmi viš žį stašreynd, aš veršmętin skapast ķ atvinnurekstri einkaframtaksins, en ekki ķ skrifboršsskśffum opinberra embęttismanna.  Mörg dęmi eru hins vegar um, aš stjórnmįlamenn og embęttismenn hafi sannfęringu fyrir žvķ, aš veršmętin skapist innan skrifstofuveggja hins opinbera.  Slķkt kann ekki góšri lukku aš stżra."

Žarna skilur einmitt į milli hęgri og vinstri manna. Kratar trśa žvķ, aš sem mestur opinber rekstur og eignarhald sé ķ žįgu almennings, žótt dęmin sżni annaš.  Žetta eru trśarbrögš kratanna, og žess vegna berja žeir hausnum viš steininn, žegar stašreyndirnar tala sķnu mįli. Leišin til fįtęktar og įnaušar liggur um leišir vinstri manna ķ efnahagsmįlum og fjįrmįlum hins opinbera.   

 

 


Śldinn smjöržefur

Nś hafa ķbśar höfušborgarsvęšisins, sem standa munu žurfa straum af rekstri borgarlķnu, fengiš smjöržefinn af žvķ, sem koma skal.  Strętó stefnir ķ gjaldžrot, af žvķ aš žar standast engar fjįrhagsįętlanir, en borgarlķnan hlżtur aš lenda ķ fjįrhagslegu kviksyndi. Sveitarfélögin veigra sér viš hella fé skattborgaranna ķ žessa botnlausu hķt įn uppstokkunar.  Žaš hefur veriš reynt aš auka framboš į akstri Strętó, en žaš hefur bara leitt til aukins taps.  Žaš, sem nś blasir viš, er žó į aš gizka innan viš 1/10 žess halla, sem verša mun af borgarlķnunni (sorgarlķnunni). 

Ķ grundvallaratrišum er įstęšan sś, aš žetta kosningaloforš Samfylkingarinnar er risavaxin draumsżn hennar, flutt inn śr miklu fjölmennari borgarsamfélögum, žar sem annaš skipulag og annaš vešurfar rķkir en hér. Žaš er sem sagt engin spurn ķ samfélaginu eftir "strętó į sterum", sem taka į 2 mišjuakreinar og hafa forgang į žverandi umferš.  Žetta er žannig atlaga gegn einkabķlnum og mun leiša til enn aukinna tafa ķ bķlaumferšinni meš vaxandi tjóni fyrir ökumenn og vaxandi žjóšhagslegum kostnaši, sem dregur nišur lķfskjörin.

Sś draumsżn Samfylkingar og mešreišarsveina ķ borgarstjórn aš fękka bķlum ķ umferšinni įriš 2040, svo aš žeir verši žį 20 % fęrri en 2020, er eintóm óskhyggja, en er žó forsenda žessara stórkarlalegu fjįrfestinga.  Borgarlķnan mun aldrei standa undir neinum fjįrfestingum.  Žaš opinbera fé mun glatast aš eilķfu.  Hśn mun ašeins standa undir broti af rekstrarkostnašinum, og verša sveitarfélögunum į höfušborgarsvęšinu žvķlķkur myllusteinn um hįls, aš žau munu gefast upp į žessu hugmyndafręšilega örverpi Samfylkingarinnar og senda žaš ķ gjaldžrot. 

Nś hefur kostnašarįętlun samgöngusįttmįla höfušborgarsvęšisins hękkaš um 50 % og er komin ķ mrdISK 180.  Rķkisvaldiš getur ekki haldiš įfram og lįtiš sem ekkert sé.  Žaš veršur aš endurskoša žennan sįttmįla og koma vitglóru ķ hann, slį af "žunga" borgarlķnu og stokkavęšingu gatna, tryggja vegageršinni rétt til uppsetningar mislęgra gatnamóta samkvęmt tillögum hennar og tryggja lagningu Sundabrautar og léttrar borgarlķnu.  Létt borgarlķna samkvęmt tillögu Žórarins Hjaltasonar, samgönguverkfręšings, o.fl. er sérrein hęgra megin vegar, og umferš į henni į ekki aš tefja ašra umferš. 

Forystugrein Morgunblašsins į kyndilmessu 2023 var helguš žessum mįlefnum.  Ķ śrdrętti sagši: 

"Strętó stefnir aš óbreyttu ķ žrot, en samt er borgarlķnan keyrš įfram."  

Hér sjį menn steinrunna naušhyggju Samfylkingarinnar.  Hśn neitar aš laga stefnu sķna aš stašreyndum, en er stašrįšin ķ aš keyra draumsżn sķna įfram, žótt žaš muni fyrirsjįanlega valda skattborgurum landsins grķšarlegu fjįrhęgstjóni og draga śr getu hins opinbera til aš fjįrmagna vitręn verkefni. 

"Aš bregšast eša bregšast viš" 

Ķ žessari forystugrein stóš m.a.:

"Nś segja stjórnendur fyrirtękisins [Strętós], aš endurskošunarfyrirtękiš KPMG hafi veriš fengiš til aš greina fjįržörfina og nišurstašan hafi veriš, aš mrdISK 1,5 vantaši inn ķ reksturinn ķ formi fjįrframlega, en töluvert vantar upp į, aš eigendurnir, Reykjavķkurborg og önnur sveitarfélög į höfušborgarsvęšinu, hafi greitt žį upphęš inn ķ fyrirtękiš.  Og sum žeirra eiga ekki aušvelt meš aš leggja Strętó til fé.  Žaš į einkum viš um höfušborgina, sem į 60 % ķ Strętó og glķmir sjįlf viš grķšarlegan rekstrar- og skuldavanda og er ekki aflögufęr."

Ef rķkiš ekki kyrkir žessa endaleysu (sorgarlķnu) ķ fęšingu, žį munu viškomandi sveitarfélög kikna undan fargi rekstrarins, eftir aš rķkissjóšur veršur bśinn aš sóa upp undir mrdISK 100 ķ stofnframlag.  Hér er meš öšrum oršum um botnlaust sukk og svķnarķ ķ boši Samfylkingar aš ręša.  Ętla rķkisstjórnarflokkarnir aš lįta žessa órįšsķu višgangast, žegar betri og ódżrari lausnir eru ķ boši, og verša žannig samįbyrgir Samfylkingu um eitt versta fjįrmįlahneyksli sögunnar ?  Žaš er löngu tķmabęrt aš spyrna viš fótum.

Lok forystugreinarinnar voru žannig:

"Allt gefur žetta auga leiš, žeim sem ekki er blindašur af draumsżninni, sem meirihlutinn ķ borgarstjórn hefur veriš aš teikna upp į sķšustu įrum.  Engin von er til žess, aš sį meirihluti įtti sig į, śt ķ hvaša fen hann er aš aka, en įkvešin vonarglęta er um, aš einhverjir žeirra, sem stżra nįgrannasveitarfélögunum, skilji slķkar stašreyndir og hafi burši til aš stķga nišur fęti įšur en allt er komiš ķ enn meiri óefni. 

Kópavogsbęr į t.a.m. 15 % ķ Strętó og Hafnarfjöršur litlu minna.  Ķbśar žessara bęjarfélaga hafa mikilla hagsmuna aš gęta, aš ekki verši anaš įfram śt ķ skuldafeniš.

Nś er aš störfum hópur fjįrmįlastjóra, sem vinnur aš framtķšarlausn um fjįrhag Strętó.  Žaš er eflaust žörf vinna.  Enn mikilvęgara er žó aš horfa į heildarmyndina og skoša vanda Strętó ķ samhengi viš borgarlķnuįformin.  Žaš er verkefni kjörinna fulltrśa, og skattgreišendur munu horfa mjög til žess, hvort žeir munu nś bregšast viš eša bregšast."

Žaš er hęgt aš binda vonir viš, aš leištogi sjįlfstęšismanna ķ Kópavogi, sem jafnframt er žar bęjarstjóri og hagfręšingur, og ašrir forystumenn sjįlfstęšismanna ķ bęjarfélögunum į höfušborgarsvęšinu, taki höndum saman viš rķkisvaldiš um endurskošun umferšarsįttmįlans, žar sem žunga borgarlķnan og vegstokkar verši slegin af, en reist mislęg gatnamót og fjölgaš akreinum.  "Framtķšarlausn um fjįrhag Strętó" veršur ekki mótuš ķ tómarśmi, heldur žarf fyrst aš móta stefnu um almenningssamgöngur į höfušborgarsvęšinu, "Létta borgarlķnu", og sķšan aš fjįrmagna hana.  

Sį, sem hefur tjįš sig opinberlega af mestri žekkingu um umferšarmįl höfušborgarsvęšisins į undanförnum įrum er Žórarinn Hjaltason, samgönguverkfręšingur. Ein fróšlegra Morgunblašsgreina hans um umferšarmįl birtist 2. febrśar 2023 undir fyrirsögninni: 

"Um veggjöld og hagkvęmni samgöngumannvirkja".

Undir millifyrirsögninni: "Mikilvęgi góšra samgöngumannvirkja" stóš žetta:

"Greiš umferš ķ allar įttir er hjartslįttur hvers žjóšfélags og mjög varhugavert aš trufla hann eša tefja aš ósekju.  Į sušvesturhorninu bśa um 3/4 hlutar landsmanna, og žar žurfa žvķ aš vera greišfęrir og öruggir žjóšvegir til aš tryggja gott flęši vöru- og faržegaflutninga um svęšiš.  Um höfušborgarsvęšiš liggur hringvegurinn, svo og Reykjanesbraut.  Framtķšarsżn Vegageršarinnar gerir rįš fyrir, aš hringvegur aš Hvalfjaršargöngum til noršurs og til austurs aš Selfossi verši s.k. meginstofnvegur, ž.e. vegur meš mislęgum gatnamótum.  Sama gildir um Reykjanesbreut frį höfušborgarsvęšinu aš Reykjanesbę og Keflavķkurflugvelli. 

Sundabrautin fellur vonandi aš žessari framtķšarsżn į žessum įratugi, en meirihluti borgarstjórnar hefur engan įhuga fyrir aš standa viš sinn hluta umferšarsįttmįla höfušborgarsvęšisins og hefur hvorki tekiš Sundabrś né mislęg gatnamót inn į ašalskipulag Reykjavķkur, heldur heldur uppi uppteknum hętti um aš leggja steina ķ götu žessara framkvęmda. Borgarstjóri vill velja dżrasta kostinn, sem eru jaršgöng.  Žar meš veldur hann mestum töfum og tjóni. 

Tilefni žessarar greinar Žórarins Hjaltasonar segir hann vera vištal viš Davķš Žorlįksson, framkvęmdastjóra Betri samgangna o.h.f., ķ Kjarnanum 27. desember 2022.

"Ķ vištalinu er žetta haft eftir framkvęmdastjóranum: "En ef menn hafa metnaš fyrir žvķ aš draga śr umferšartöfum, žį er žetta, flżti- og umferšargjöld, einfaldasta og fljótlegasta leišin til žess. Žaš er eina leišin, sem skilar hagnaši, žvķ aš ašrar framkvęmdir, sem viš förum ķ til aš stušla aš minnkandi töfum, žęr aušvitaš skila engum įgóša, heldur bara kosta sitt."

Žarna tekur téšur Davķš mikiš upp ķ sig įn rökstušnings, enda er hann fśskari ķ umferšarfręšum, sem ljóslega hefur veriš heilažveginn af Holu-Hjįlmari og öšrum vinstri sinnušum fśskurum į umferšarsvišinu. Tafakostnašur ķ umferšinni ķ Reykjavķk hefur veriš įętlašur a.m.k. 50 mrdISK/įr, svo aš allar ódżrar śrbótaašgeršir til aš auka hreyfanleika umferšarinnar, s.s. mislęg gatnamót og fjölgun akreina, eru lķklegar til aš skila žjóšhagslegum hagnaši öfugt viš naušhyggjuskraf Davķšs Žorlįkssonar. Ašrar leišir til aš auka hreyfanleika umferšar (draga śr umferšartöfum) eru ķ raun ekki fyrir hendi, eins og Žórarinn Hjaltason hefur sżnt fram į.  Žar meš er borgarlķna śr leik:

"Fyrir nokkrum įrum var žvķ haldiš fram, aš ef markmišiš ķ svęšisskipulagi höfušborgarsvęšisins um breyttar feršavenjur įriš 2040 nęšust, myndu feršir meš fólksbķlum verša 20 % fęrri en meš óbreyttum feršavenjum.  Markmišunum į aš nį meš borgarlķnu įsamt ofuržéttingu byggšar mešfram samgönguįsum hennar og įtaki ķ uppbyggingu innviša fyrir hjólandi og gangandi.  Borgarlķnan er sögš hryggjarstykkiš ķ ašgeršum til aš stušla aš breyttum feršavenjum.  Įróšurinn var svo lęvķs, aš töluveršur hluti almennings skildi bošskapinn žannig, aš ef borgarlķnan kęmi ekki, myndu feršir meš fólksbķlum verša 20 % fleiri en ella."

Žį gleymdist aš taka tillit til žess, aš bętt feršaašstaša gangandi og hjólandi mun fękka bķlafaržegunum, en bķlstjórunum mun lķtiš fękka.  Rafskutlurnar munu ekki sķšur fękka faržegum Strętó og borgarlķnu en bķlanna og kunna aš eiga žįtt ķ slęmu gengi Strętó nś.

"Ef viš tökum orš framkvęmdastjórans bókstaflega, žį verša žau ekki skilin öšru vķsi en svo, aš borgarlķnan muni ekki hamla gegn aukningu umferšartafa.  Ef žaš er réttur skilningur, žį hefur aldeilis oršiš višsnśningur į skošunum samgönguyfirvalda [og forsenda borgarlķnu brostin - innsk. BJo].  Reyndar hęttu samgönguyfirvöld aš ręša um 20 %, eftir aš umferšarspįr fyrir įriš 2034 ķ nżju samgöngulķkani voru birtar fyrir um 2 įrum. Žęr spįr benda eindregiš til žess, aš markmiš svęšisskipulagsins um breyttar feršavenjur séu ekki raunhęf. Ef spįrnar fyrir 2034 eru réttar, mun borgarlķnan ašeins leiša til žess, aš bķlaumferš įriš 2040 verši um 2 % minni en ella.  Skiljanlega hafa samgönguyfirvöld ekki viljaš ręša mikiš um žessar gerbreyttu nišurstöšur !"  

Žaš hrśgast upp gild rök fyrir žvķ, aš borgarlķnan sé illa til žess fallin aš breyta feršavenjum fólks, hvaš sem gerręšislegum rįšstöfunum į borš viš fękkun bķlastęša eša tafagjöld lķšur.  Žaš er kominn tķmi til aš hętta viš žessar daušvona hugmyndir um aš fękka bķlum ķ umferšinni meš ofurfjįrfestingum, sem samfélagiš hefur hvorki rįš į né óskar eftir. 

"Į sķšustu įrum hafa sumir fulltrśar samgönguyfirvalda haldiš žvķ fram, aš ekki sé unnt aš byggja sig frį umferšartöfum vegna žess, aš nż vegamannvirki myndu fyllast jafnóšum af bķlum.  Žarna er vķsaš til fyrirbęris, sem mį kalla orsakaša umferš (e. induced demand).  Žaš eru flestir sammįla um, aš ķ žéttbżlum milljónaborgum sé ekki unnt aš byggja sig frį umferšartöfum.  Hins vegar į žetta engan veginn viš um höfušborgarsvęšiš.  Ég mun rökstyšja žaš nįnar ķ annarri grein." 

Žaš mun verša fengur aš žeim rökstušningi Žórarins, žvķ aš žessi naušhyggja Samfylkingarinnar, sem hśn hefur flutt hrįa inn frį milljónasamfélögum ķ landžröng įn žess aš skilja forsendurnar, en amatörborgarskipuleggjandi hennar, Holu-Hjįlmar, vitnaši margoft hreykinn ķ kenninguna um snöggmettun nżrra umferšarmannvirkja į borš viš mislęg gatnamót eša višbótar akreinar. Žetta er einfaldlega falskenning viš ķslenzkar ašstęšur, en žetta er samt önnur meginstošanna, sem glęfraverkefni Samfylkingarinnar - borgarlķna hvķlir į.  Hin er, aš bķlafjöldi į höfušborgarsvęšinu verši 20 % minni įriš 2040 en ella vegna borgarlķnu og göngu- og hjólastķga.  Forsendurnar eru fallnar, eins og spilaborg, en samt er haldiš įfram meš verkefniš óbreytt og stefnir beint śt ķ fjįrhagslegt kviksyndi.  Žaš veršur aš stöšva ósómann.  

Aš lokum sagši ķ žessari stórgóšu grein samgönguverkfręšingsins:

"Flestir fręšimenn eru sammįla um, aš veggjöld séu įhrifarķk leiš til aš hamla gegn umferšartöfum ķ borgum.  Hins vegar er sį galli į gjöf Njaršar, aš žau verša aš vera mjög hį į mesta įlagstķma umferšar til aš draga umtalsvert śr umferšartöfum.  Auk žess žurfa gjaldtökustöšvar aš vera stašsettar žannig, aš žęr [a.m.k. umljśki] svęšiš, žar sem umferšartafirnar eru mestar. Veggjöldin eru žį kölluš tafagjöld (e. congestion charges). 

 Tafagjöldin hafa ekki veriš lögš į heilu borgarhlutana ķ mörgum borgum vegna žess, aš žau eru óvinsęl.  Į Stavangersvęšinu [į SV-strönd Noregs] voru veggjöld tvöfölduš į įlagstķma haustiš 2018.  Rįšstöfunin mętti vķštękri andstöšu, og voru tafagjöldin afnumin snemma įrs 2020.  Sķšast en ekki sķzt er rétt aš benda į, aš markvissara er aš setja markmiš um aukinn hreyfanleika (e. mobility) fremur en minnkun umferšartafa.  M.ö.o.: ljśkum sem fyrst gerš mislęgra gatnamóta og naušsynlegra breikkana į helztu žjóšvegum į höfušborgarsvęšinu." (Undirstr. BJo.)

Taka skal heilshugar undir undirstrikaša kaflann um aš auka hreyfanleikann ķ staš naušhyggju Samfylkingarinnar og "Betri samgangna" um tafagjöld og borgarlķnu, sem eru lélegar lausnir ķ ķslenzku umhverfi, enda keyršar įfram af annarlegum hugmyndum fśskara ķ umferšarlegum efnum.

 

 

 

 


Nišurlęging höfušborgarinnar

Žaš er alveg sama, hvar boriš er nišur.  Nišurlęging höfušborgarinnar į žeim tķma, sem "good for nothing persons" undir forystu Samfylkingarinnar hafa veriš žar viš völd, er alger, og žessi sjįlfhęlna einskis nżta stjórnmįlahreyfing, sem ķ krafti forsjįrhyggju sósķalismans žykist vera ķ stakk bśin aš hafa vit fyrir öšrum, kann ekki fótum sķnum forrįš, žegar til kastanna kemur. 

Ef mótdręgir atburšir verša, sem krefjast skjótra og fumlausra višbragša stjórnendanna, er žaš segin saga, aš allt fer ķ handaskolum.  Samfylkingin er bśin aš ganga af stjórnkerfi borgarinnar daušu.  Nś eru hęfileikasnaušir stjórmįlamenn sem stjórnendur yfirgripsmikilla mįlaflokka lįtnir stjórna mįlaflokkum, sem öflugir embęttismenn meš fullt vald į tęknihlišum sinna mįlaflokka, stjórnušu įšur af röggsemi undir beinni stjórn borgarstjóra. Žaš er borin von um breytingar til batnašar ķ borginni, į mešan rįšstjórnarfyrirkomulag Samfylkingarinnar er žar viš lżši.   

Dęmi um žetta er embętti borgarverkfręšings, sem aflagt var, og viš tók m.a. umhverfis- og skipulagsrįš Reykjavķkur.  Žetta er ķ anda gömlu sovétanna eša rįšanna, sem kommśnistaflokkur Rįšstjórnarrķkjanna rašaši sķnu fólki ķ.  Hvernig fór fyrir Rįšstjórnarrķkjunum ?  Žau hrundu 1991 vegna rotnunar innan frį.  

Eftir mikla snjókomu, hvassvišri og kulda helgina 18.-19. desember 2022 kom ķ ljós alvarleg brotalöm ķ snjómokstri borgarinnar.  Hśn stóš sig miklu lakar en nįgrannasveitarfélögin.  Var žį m.a. kallašur til śtskżringa formašur ofangreinds rįšs borgarinnar, sem virtist vera nżdottinn ofan śr tunglinu og ekki vita ķ žennan heim né annan.  Varš žessari formannsdulu žaš helzt fyrir aš leita blóraböggla utan borgarkerfisins, og uršu verktakar fyrir valinu og žvašraši um handbók, sem vęri ķ smķšum. Meiri veršur firringin (fjarlęgšin frį raunveruleikanum) ekki.  Allt er žetta eins lįgkśrulegt og hugsazt getur.  

Lķtiš skįnaši mįliš, žegar leitaš var rįša hjį nżjustu mannvitsbrekkunni, sem inn ķ žetta sovétkerfi borgarinnar gekk eftir sķšustu sveitarstjórnarkosningar meš slagorš į borš viš breytum borginni, varš óšara formašur borgarrįšs og į aš taka viš borgarstjóraembęttinu af fallkandidatinum Degi B. Eggertssyni.  Verkvit vęntanlegs borgarstjóra  lżsti sér mjög vel meš žeirri uppįstungu, aš borgin skyldi kaupa nokkra pallbķla meš tönn framan į.  Hjį borginni leišir blindur haltan, og firringin er allsrįšandi.  

Ekki veršur hjį žvķ komizt ķ kuldakastinu ķ desember 2022 aš minnast į hlut Orkuveitu Reykjavķkur-OR og dótturfélaga ķ velferš ķbśa höfušborgarsvęšisins. Nżlega kom framkvęmdastjóri ON, dótturfélags OR, sem sér um orkuöflun og hefur algerlega lįtiš hana sitja į hakanum undandarinn įratug, meš spekingssvip ķ  fréttatķma sjónvarps allra landsmanna og bošaši žar žį  kenningu ķ tilefni vetrarkulda, aš óskynsamlegt vęri aš afla heits vatns til aš anna toppįlagi hjį  hitaveitunni.  Žetta er nżstįrleg kenning um hitaveitužjónustu fyrir almenning.  Tķmabil meš -5°C til -10°C, eins og var į jólaföstunni į höfušborgarsvęšinu, getur varaš vikum saman.  Ef ekkert borš er haft fyrir bįru, eins og nś viršist vera uppi į teninginum hjį OR og dętrum, gerist einmitt žaš, sem geršist ķ ašdraganda jóla, aš ein bilun veldur svo stórfelldum vatnsskorti (20 %), aš loka veršur öllum śtilaugum į höfušborgarsvęšinu ķ 2 sólarhringa og hefši getaš varaš lengur.  Žetta er óbošleg stefna.  Miša į viš s.k. (n-1) reglu, sem žżšir, aš ķ kerfinu er borš fyrir bįru til aš halda uppi fullri žjónustu, žótt ein eining bili į hįįlagstķma.  Žį er lķka naušsynlegt svigrśm til fyrirbyggjandi višhalds fyrir hendi į hverjum tķma. 

Hér gętir fingrafara Samfylkingarinnar, eins og alls stašar ķ borgarkerfinu.  Hśn lętur borgarsjóš blóšmjólka OR til aš standa straum af gęluverkefnum sķnum og silkihśfum, en fórnar fyrir vikiš hagsmunum ķbśanna, sem ekki hafa ķ önnur hśs aš venda, nema aš flytjast um set a.m.k. 50 km. 

Žarna er Samfylkingunni rétt lżst.  Hśn smjašrar fyrir almenningi og žykist allt vilja gera fyrir alla į kostnaš sameiginlegra sjóša, en hikar ekki viš aš fórna hagsmunum almennings til aš geta haldiš uppi sukkinu, sem völd hennar ķ Reykjavķk hvķla į. Stefna Samfylkingarinnar er reist į botnlausri skattpķningu og skuldasöfnun, sem er eitruš blanda, sem getur ekki gengiš upp til lengdar, enda er nś komiš nįlęgt  leišarenda og allt ķ hönk.

Morgunblašiš gerši sorglegum stjórnarhįttum Samfylkingarinnar veršug skil ķ forystugrein 20. desember 2022:

"Grįtlegt aš horfa upp į nišurlęginguna".

Hśn hófst žannig:

"Žaš er sįrt til žess aš vita, hvernig komiš er fyrir borginni okkar, höfušborginni. Žaš er sama, hvert litiš er. Hvernig gat žetta fariš svona illa ?  Stóru mįlin sżna žetta og sanna.  Fjįrmįl borgarinnar og žį ekki sķšur vandręšin ķ skipulagsmįlum hennar.  Žetta tvennt er aušvitaš nęgjanlega yfiržyrmandi, enda mun hvert žaš sveitarfélag bįgt, žar sem bęši fjįrhagsstaša og skipulagsmįl hafa veriš keyrš ķ žrot af fullkomlega óhęfum stjórnendum, sem hafa ekki auga fyrir slķkum žįttum og sitja žó keikir ķ stólunum ķ Rįšhśsinu, sem žeir voru į móti žvķ, aš yrši byggt og žar meš fyrir žeim, sem gętu gert betur, en aldrei verr."

Samfylkingin hefur eyšilagt stjórnkerfi borgarinnar meš sovétvęšingu sinni, rįšsmennsku, og žar meš varšaš leiš höfušborgarinnar til glötunar.  Stjórnmįlamennirnir, sem öllu rįša ķ rįšum borgarinnar, eru óhęfir stjórnendur; žaš er ekki ofmęlt hjį ritstjóra Morgunblašsins, enda sżna  verkin merkin.  Žaš er sama, hversu hęfir embęttismenn eru rįšnir inn ķ svona kerfi.  Žeir fį ekki tękifęri til aš njóta sķn undir rįšunum, eins og samanburšur į frammistöšu Véladeildar borgarverkfręšings foršum tķš og umhverfis- og skipulagssvišs nś ķ snjómokstri sżnir glögglega. 

Ritstjórinn vék aš mannvitsbrekkunni, sem nś er afleysingaborgarstjóri og hefur valdiš villurįfandi kjósendum Framsóknarflokksins ómęldum vonbrigšum į undraskömmum tķma:

"En įsamt borgarfulltrśum minnihlutans hefur formašur borgarrįšs, sem vann óvęntan sigur og hefur į örfįum mįnušum siglt meš mįlefni borgarinnar śr öskunni ķ eldinn, lįtiš óhęfan borgarstjóra, sem keyrt hefur fjįrmįl og skipulagsmįl ķ rjśkandi rśst, teyma sig śt į berangur spillingur.  Allt er žetta meš ólķkindum."  

Žeim mun verr gefast heimskra manna rįš, sem žeir koma fleiri saman, var einu sinni sagt, og žaš hefur berlega sannazt ķ Rįšhśsi Reykjavķkur.  Žaš gafst afleitlega aš fjölga borgarfulltrśum og hefur reynzt rįndżrt.  Mišaš viš meginkosningaloforš Framsóknar ķ borginni hefur efsti mašur listans reynzt ómerkur orša sinna.  Engin breyting til batnašar hefur oršiš į högum borgarinnar viš komu hans ķ pólitķkina.  Hann lętur feršaglaša lękninn teyma sig į asnaeyrunum, hvert sem er.

"En tilfallandi mįl opinbera einnig stjórnleysi og aumingjadóm.  Og žaš gerši svo sannarlega snjóhrķš og erfiš įtt, sem hvorugt var af verstu gerš, žótt slęmt vęri.  Žegar ķ staš varš algerlega ófęrt um alla borg !  Rķkisśtvarpiš "RŚV" spurši mann hjį borginni, sem var sagšur eiga aš bregšast viš atvikum eins og žessum, śt ķ öngžveitiš, sem varš.  Hann višurkenndi aftur og aftur, aš žetta hefši ekki veriš nęgjanlega gott, og var sś jįtning žó óžörf.  En hann bętti žvķ viš til afsökunar, aš borgin hefši ašeins "tvęr gröfur" - "TVĘR GRÖFUR", sem nota mętti ķ verkefni af žessu tagi, og hefšu žęr ekki haft undan.  Engu var lķkara en "RŚV" hefši fariš žorpavillt og nįš sambandi viš 150 manna sveitarfélag śti į landi, žar sem alls ekki vęri śtilokaš, aš tvęr gröfur hefšu getaš hjįlpaš til aš halda 200 m ašalgötu sveitarfélagsins opinni."

Žaš er deginum ljósara nś ķ skammdeginu, aš višbśnašarįętlun borgarinnar gagnvart hrķšarvišri er hvorki fugl né fiskur eša innleišing hennar hefur fariš fyrir ofan garš og nešan, nema hvort tveggja sé.  Viš blasir ónżtt stjórnkerfi borgarinnar, enda er žetta rįšstjórn meš silkihśfum stjórnmįlanna, sem hefur safnaš öllum völdum ķ sķnar hendur og lagt sķna daušu hönd žekkingarleysis og rįšleysis į verkstjórn borgarinnar.  Tiltękur tękjafloti borgarinnar nśna er miklu minni en į dögum borgarverkfręšings og gatnamįlastjóra, sem įšur fyrr voru įbyrgir fyrir snjómokstri ķ borginni undir yfirstjórn borgarstjóra.  Aš venju, žegar eitthvaš bjįtar į, hvarf borgarstjóri, og mun Dagur hafa skroppiš til Sušur-Afrķku.  Rįšstjórnarkerfi hans er ónżtt, og žaš veršur aš fleygja žvķ į öskuhaugana įšur en nokkur von getur vaknaš um tök į žessum mįlum.  Sķšan veršur aš rįša menn meš bein ķ nefinu og verkžekkingu til aš skipuleggja višbśnaš og framkvęma hann eftir žörfum.  Stjórnunarleikir silkihśfanna eru dramatķskir sorgarleikir óhęfra leikara. 

Aš lokum sagši ķ téšri forystugrein:

"Į mešan borgin var og hét og var ekki stjórnaš af óvitum, žį hafši hśn öfluga sveit Véladeildar borgarinnar, sem bśin var beztu tękjum, sem völ var į ķ landinu.  Einatt, žegar von var atburša, eins og uršu ķ gęr, žį fęrši borgarstjórinn ķ alvöru borg sig inn ķ höfušstöšvar Véladeildar borgarinnar, sem var hiš nęsta höfušstöšvum borgarverkfręšings, og fylgdist meš višbrögšum öflugra sveita fram eftir nóttu.  En nś žarf ekki annaš en smįa snjósnerru og golužyt, til aš öllu sé siglt ķ strand ķ borg manna, sem treysta į 2 litlar gröfur ķ vešurneyš.

Nišurlęging borgarinnar ķ fjįrmįlaólestri og strandi skipulagsmįla, sem eru žó helztu afreksverk Dags. B. Eggertssonar, er bersżnileg, en žegar fjįrmįlabrall leggst viš umferšaröngžveiti, sem sķfellt versnar, er oršiš fįtt um fķna drętti."

Žetta er athygliverš frįsögn fyrrverandi borgarstjóra um stjórnarhętti ķ skilvirku stjórnkerfi borgarinnar, eins og žaš var įšur en vinstri menn rśstušu žvķ og stofnušu rįšin, žar sem stjórnmįlamenn Samfylkingar og fylgifiska fara meš öll völd įn žess aš hafa nokkra stjórnunargetu eša verksvit.  Borgarstjórinn móšgar ekki afęturnar ķ rįšunum meš žvķ aš taka fram fyrir hendur žeirra og setja žar meš hagsmunabandalag vinstri klķkanna ķ uppnįm. Žó er til neyšarstjórn ķ borginni, žar sem borgarstjóri er ķ formennsku, en hśn var ekki kölluš saman, žótt įstęša hefši veriš til, enda borgarstjóri aš spóka sig į sušurhveli jaršar. 

Menn taki eftir žvķ, aš hinir hęfu embęttismenn, borgarverkfręšingur og gatnamįlastjóri, sįu įstęšu til žess, aš borgin réši sjįlf yfir öflugum tękjaflota af beztu gerš.  Amlóšar Samfylkingarinnar og fylgitunglanna reiša sig hins vegar alfariš į verktaka įn žess aš hafa gengiš frį almennilega öruggum samningum viš žį.  Hvers vegna er dęminu ekki snśiš viš til öryggis og verktökum leigšar vélarnar meš įhöfn į sumrin, žegar borgin žarf ekki į žeim aš halda, en yfirleitt er törn hjį verktökum ?  Aš auki žarf sérśtbśnaš, eins og snjóblįsara, sem blįsa  snjónum upp į vörubķlspalla, žvķ aš mikil vandręši myndast annars viš heimreišar ašliggjandi lóša og į gangstéttum.   

 

 

  

 


Reginhneyksli rķkisrekstrar į fjįrmįlastofnun

Af einhverjum undarlegum įstęšum er hópur manna ķ žjóšfélaginu į žeirri skošun, aš rķkisrekstur į fjįrmįlakerfinu eša drjśgum hluta žess sé heppilegasta rekstrarformiš fyrir hag almennings.  Ekkert er fjęr sanni en stjórnmįlamenn séu öšrum hęfari til aš móta  fjįrmįlastofnanir og stjórna žeim. Dęmin žessu til stašfestingar eru mżmörg, en nżjasta dęmiš er af Ķbśšalįnasjóši, sem stjórnmįlamenn og embęttismenn komu į laggirnar til aš keppa viš almenna bankakerfiš um hylli hśsbyggjenda og hśsnęšiskaupenda.  Žar tókst ekki betur til en svo, aš gjaldžrot blasir viš meš um mrdISK 450 tjóni fyrir rķkissjóš [reiknaš til nśviršis mrdISK 200].  Fjįrmįla- og efnahagsrįšherra ętlar aš koma ķ veg fyrir žetta mikla tjón meš višręšum viš lįnadrottnana og višeigandi ašgeršum ķ kjölfariš. 

 Margir hafa fundiš sölu į hlut rķkisins ķ Ķslandsbanka allt til forįttu.  Żmist er žaš ašferšin, sem Bankasżslan męlti meš, eša tķmasetningin, sem lįtiš er steyta į.  Allt er žetta žó skįlkaskjól fyrir žau, sem eru meš sem mest rķkisafskipti og rķkisrekstur sem einhvers konar trśarsetningu ķ lķfi sķnu, alveg sama hversu misheppnaš žetta fyrirkomulag er ķ raun, hvaš sem heimspekingar segja um žaš į pappķrnum. 

Kaffihśsasnatinn Karl Marx var enginn mannžekkjari, heldur draumóramašur og "fśll į móti", sem hélt hann hefši fengiš brįšsnjalla hugmynd, sem kölluš hefur veriš kommśnismi.  Kommśnisminn ķ einhverri mynd hefur alls stašar leitt til kollsteypu, og žarf ekki aš tķunda žaš frekar. 

Rķkisrekin fjįrmįlafyrirtęki eru žar engin undantekning, eins og hrakfallasaga Ķbśšalįnasjóšs er gott dęmi um. Hętta ber vķfilengjum og stašfesta  sķšasta söluferli Ķslandsbanka og bjóša žaš, sem eftir er af rķkiseign ķ bankanum, til sölu. Žaš er afleitt, aš rķkisfyrirtęki séu į samkeppnismarkaši og aš rķkissjóšur standi fjįrhagslega įbyrgur fyrir glappaskotum stjórnmįlamanna og rķkisstarfsmanna ķ bankageiranum. 

Žóra Birna Ingvarsdóttir birti fróšlega baksvišsumfjöllun ķ Morgunblašinu 24. október 2022 undir fyrirsögninni: 

"Svarti saušurinn, Ķbśšalįnasjóšur".

Žar stóš žetta m.a.:

"Įriš 2011 beindi eftirlitsstofnun [EFTA] ESA tilmęlum aš ķslenzkum stjórnvöldum, žar sem lįnsfyrirkomulag Ķbśšalįnasjóšs samrżmdist ekki reglum EES-samningsins um bann viš rķkisašstoš į samkeppnismarkaši.  Ķ tilmęlunum fólst, aš breyta žyrfti lįnastarfsemi Ķbśšalįnasjóšs žannig, aš hann byši ekki lįn til kaupa į dżrara hśsnęši, takmarka žyrfti lįn til leigufélaga og ašgreina žyrfti hina rķkisstyrktu starfsemi frį öšrum žįttum starfseminnar."

EES-samningurinn er ekki alslęmur, žvķ aš hann veitir rķkisrekstrarsinnušum stjórnmįlamönnum ašhald, eins og ķ žessu tilviki, žótt Samkeppniseftirlitiš mundi geta tekiš ķ taumana, ef žaš vęri virkt til annars en aš žvęlast fyrir lśkningu stórsamninga og valda eigendum (hluthöfum) stórtjóni, eins og ķ tilviki sölu Sķmans į Mķlu.  Žar er ekki hęgt aš sjį, aš nokkurt vit hafi veriš ķ tafaleikjum og kröfum Samkeppniseftirlitsins um breytingar į sölusamningi, en hluthafar Sķmans misstu af of mörgum milljöršum ISK vegna óhęfni embęttismanna.

Ķ lokin sagši ķ téšri baksvišsfrétt:

"Rķkiš ber įbyrgš į skuldbindingum ĶL-sjóšsins.  Um er aš ręša einfalda įbyrgš, en ekki sjįlfskuldarįbyrgš.  Ķ einfaldri įbyrgš felst, aš rķkissjóšur tryggir endurgreišslur į nafnvirši skulda auk įfallinna vaxta og veršbóta til uppgjörsdags. Hefši veriš um sjįlfskuldarįbyrgš aš ręša, hefši įbyrgš rķkisins gagnvart kröfuhöfum ķ megindrįttum veriš sś sama og įbyrgš sjóšsins.

Til žess aš reka sjóšinn śt lķftķma skulda [hans] žarf rķkissjóšur aš leggja til um mrdISK 450 eša um mrdISK 200 į nśvirši.  Ef sjóšnum yrši aftur į móti slitiš nś og eignir seldar og rįšstafaš til greišslu į skuldum, myndi neikvęš staša hans nema mrdISK 47."

Žetta sżnir ķ hnotskurn, hversu glórulaust fyrirkomulag žaš var aš lįta fólk į vegum rķkisins, sem var vitsmunalega og žekkingarlega alls ekki ķ stakkinn bśiš til aš móta og reka fjįrmįlastofnun, bauka viš žaš višfangsefni meš baktryggingu rķkissjóšs Ķslands į fjįrmįlagjörningum sķnum.  Žaš į aš lįta einkaframtakinu žetta eftir į samkeppnismarkaši, žar sem hluthafarnir standa sjįlfir fjįrhagslega įbyrgir fyrir gjörningunum og veita stjórnendum fyrirtękisins ašhald. Aš ķmynda sér, aš višvaningar śr stjórnmįlastétt og embęttismannastétt geti į einhvern hįtt stašiš betur aš žessum mįlum, er draumsżn, sem fyrir löngu hefur oršiš sér til skammar, og almenningur mį žį borga brśsann fyrir óhęfnina.  Ķ žessum sósķalisma felst hvorki skynsemi né réttlęti.   

 

 


Fśsk og brušl ķ umferšarmįlum bżšur hęttunni heim

Nżlega greindi einn rįšherranna frį žvķ ķ vištali ķ fréttum Rķkissjónvarpsins, aš ķ undirbśningi vęri aš setja upp gjaldtöku į bifreišir į leiš til höfušborgarinnar, og vęri ętlunin meš henni aš stżra umferšinni framhjį mesta tafatķmanum og aš fjįrmagna framkvęmdir, sem eiga aš greiša śr umferšarhnśtunum.  Žótt žessi ašferš sé višhöfš vķša erlendis, er ekki žar meš sagt, aš hśn sé skynsamleg og réttlętanleg hérlendis.  Umferšarhnśtarnir ķ Reykjavķk eru vegna  vanfjįrfestinga ķ umferšarmannvirkjum į stofnleišum ķ Reykjavķk, en gjöld į bifreišaeigendur hafa žó ekki lękkaš. Žaš er órökrétt og ósanngjarnt aš taka gjald af umferšinni til aš fjįrmagna žaš, sem vanrękt hefur veriš, og aš auki aš fjįrmagna allt of višamikla og dżra Borgarlķnu. Strętó į ķ fjįrhagslegum rekstrarerfišleikum, en tapiš af Borgarlķnu, sem er "ofurstrętó, sumir segja strętó į sterum, veršur fyrirsjįanlega margfalt, žvķ aš spįr um žróun hlutdeildar Strętó ķ heildarumferš į höfušborgarsvęšinu meš tilkomu Borgarlķnu śr nśverandi 4 % ķ 12 % eru draumórar einir. Borgarlķnan er afsprengi fśskara ķ umferšartęknilegum efnum og stjórnmįlamanna, sem haldnir eru slķkri andśš į einkabķlnum, aš žeir vilja hrekja almenning śt śr honum, žarfasta žjóninum.

Vilhjįlmur Ž. Vilhjįlmsson, fyrrverandi borgarstjóri, skrifar išulega fróšlegar greinar ķ Morgunblašiš. Ein slķk birtist 6. október 2022 undir fyrirsögninni:

"Stefnuleysi og órįšsķa".

Hśn hófst žannig:

"Nśverandi borgarlķnutillögur munu aldrei ganga upp.  Kostnašur viš žį framkvęmd var įętlašur um mrdISK 120, lķklega nś kominn ķ mrdISK 130-140, sem er óheyrilegur og gott dęmi um órįšsķu borgarstjórnarmeirihlutans ķ fjįrmįlastjórn undanfarin kjörtķmabil.  Żmsar borgir, sem upphaflega ętlušu aš byggja borgarlķnu ķ hįum gęšaflokki, hęttu viš žaš og byggšu žess ķ staš miklu ódżrari borgarlķnu, stundum nefnd BRT-Lite [Bus Rapid Transit-innsk. BJo] eša létt borgarlķna. Sżnt hefur veriš fram į, įn žess aš geršar hafi veriš athugasemdir, aš kostnašur viš létta borgarlķnu sé rśmar mrdISK 20." 

Žórarinn Hjaltason, samgönguverkfręšingur, o.fl. hafa komiš fram meš žessa Léttlķnulausn, sem eru sérreinar hęgra megin, en ekki fyrir mišju.  Léttlausnin skeršir hvergi venjulegt umferšarflęši, en hętt er viš, aš Draumóralķnan geri žaš, og hśn mun valda grķšarlegri umferšarröskun į framkvęmdatķma. 

Žaš eru engin haldbęr rök fyrir žvķ aš kasta mrdISK 120 af aflafé almennings śt um gluggann ķ glórulaust gęluverkefni, žegar hiš opinbera vanhagar alls stašar um fjįrmuni. Žaš er óvišunandi, aš hiš opinbera ętli nś aš forgangsraša fjįröflun sinni til brušlverkefna, sem engin žörf er į og sem veršur viškomandi sveitarfélögum myllusteinn um hįls, žegar kemur aš rekstrinum, eins og botnlaus hķt Strętó er forsmekkurinn aš. Hér hafa fśskarar um samgöngutękni lįtiš eigin forręšishyggju um lifnašarhętti almennings fengiš aš rįša för, fólk, sem er svo raunveruleikafirrt, aš žaš gerir sér enga grein fyrir brušlinu eša er nógu sišlaust til aš lįta sér žaš ķ réttu rśmi liggja. 

Žórarinn Hjaltason, samgönguverkfręšingur, skrifaši góša grein ķ Morgunblašiš 28. september 2022 undir fyrirsögninni:

"Samgöngumįl ķ strjįlbżlu landi".

 

 Žar stóš m.a. žetta:

"Žjóšvegir į höfušborgarsvęšinu hafa lķka goldiš žess, aš vegafé hefur veriš af skornum skammti.  Į undanförnum įratugum hafa įrlegar fjįrveitingar til žjóšvega į svęšinu aš jafnaši veriš um 2 mrdISK/įr, en hefšu žurft aš vera 5 mrdISK/įr.  Žaš skżrir, hvers vegna umferšartafir eru óešlilega miklar į höfušborgarsvęšinu saman boriš viš önnur borgarsvęši af svipašri stęrš."  

  Tekjur rķkisins į žessu tķmabili af ökutękjaeigendum hafa veriš meiri en śtgjöld til vegaframkvęmda- og višhalds.  Ķ ljósi žess er óįsęttanlegt, aš borg og rķki skuli hafa leyft nśverandi umferšarhnśtum aš myndast ķ staš žess aš t.d. reisa mislęg gatnamót.  Borgin į höfušsök į žessu meš žvķ aš taka žau śt af ašalskipulagi og žvęlast fyrir raunverulegum framfaramįlum umferšar, t.d. Sundabraut, og til aš kóróna vitleysuna hefur įhugafólk um bķllausan lķfsstķl vķsvitandi og aš óžörfu skert umferšaržol gatna borgarinnar meš fękkun akreina, žrengingum og įlķka ónytjungslegum ašgeršum undir yfirskini umferšaröryggis. 

Žetta er fullkomin hręsni, žvķ aš žau, sem lįtiš hafa ljósastżrš gatnamót višgangast į fjölförnum og varasömum gatnamótum, žótt fyrir löngu sé tķmabęrt aš setja žar upp mislęg gatnamót, bera įbyrgš į alvarlegum slysum į fólki og stórfelldu fjįrhagstjóni. Žaš er ófęrt, aš ökumenn, sem hafa veriš snušašir um naušsynlegar framkvęmdir ķ öryggisskyni og til tķmasparnašar, eigi nś aš borga višbótar gjald fyrir löngu tķmabęrar framkvęmdir og aš auki fyrir gjörsamlega óžarft brušlverkefni, sem mun valda bķlaumferš auknum vandręšum og soga til sķn fjįrmagn frį öšrum og žarfari verkefnum į höfušborgarsvęšinu og reyndar um allt land (vegna žįtttöku rķkisins). 

"Įriš 2019 geršu rķkiš og sveitarfélögin į höfušborgarsvęšinu meš sér samgöngusįttmįla um, aš į 15 įra tķmabili, 2019-2034, yršu byggš samgöngumannvirki į höfušborgarsvęšinu fyrir mrdISK 120.  Žessi framkvęmdapakki er myndarlegt įtak aš žvķ leyti, aš į 15 įra tķmabili į aš verja jafnmiklu fé og samsvarar hefšbundnu framlagi rķkisins til žjóšvega į svęšinu ķ 50 įr. Žegar nįnar er skošaš, kemur ķ ljós, aš framkvęmdaįętlun sįttmįlans mun ekki minnka umferšartafir.  Skżringin er einföld.  Borgarlķnan mun ekki leysa neinn umferšarvanda.  Stokkar og/eša jaršgöng eru tvöfalt til žrefalt dżrari en hefšbundnar lausnir meš mislęgum gatnamótum.  Umferšartafir į höfušborgarsvęšiu munu žvķ halda įfram aš aukast, ef ekki er breytt um stefnu."  

Žaš, sem samgönguverkfręšingurinn Žórarinn upplżsir žarna um, er reginhneyksli.  Ķ staš žess aš beita beztu verkfręšilegu žekkingu til aš hanna lausn į umferšarmįlum höfušborgarsvęšisins, žar sem fjįrmagniš nżtist bezt til aš greiša fyrir umferšarflęšinu og hįmarka öryggi vegfarenda, eru fśskarar, draumóramenn og sérvitringar lįtnir rįša feršinni.  Žaš veršur viškomandi stjórnmįlamönnum til ęvarandi hneisu aš standa svona aš verki. 

Žarfri grein sinni lauk Žórarinn žannig:

"Vegna fįmennis veršum viš aš gęta żtrustu hagkvęmni viš uppbyggingu samgönguinnviša.  Viš höfum einfaldlega ekki efni į rįndżrri śtfęrslu į borgarlķnu.  Viš höfum heldur ekki efni į žvķ aš setja žjóšvegi į höfušborgarsvęšinu aš óžörfu ķ stokka eša jaršgöng. Viš žurfum aš fara vel meš fjįrveitingar til samgönguinnviša.  Veljum žvķ tillögu SFA (Samgöngur fyrir alla) https://www.samgongurfyriralla.com um létta borgarlķnu (BRT-Lite) og höfum Reykjavķkurflugvöll įfram ķ Vatnsmżrinni."

Žetta eru hógvęr lokaorš samgönguverkfręšingsins, en žeim fylgir mikill žungi og undir hvert orš er hęgt aš taka.  Samgöngumįl höfušborgarinnar eru ķ fullkomnum ólestri, af žvķ aš žar hefur veriš lįtiš reka į reišanum og lįtiš hjį lķša aš beita beztu fįanlegu samgöngutękni til aš leita hagkvęmustu lausna, sem žó losa vegfarendur undan umferšarhnśtum, auka öryggi vegfarenda og tryggja snuršulaust umferšarflęši um langa framtķš. 

Ķ stašinn sitja ķbśar höfušborgarsvęšisins og ašrir vegfarendur žar uppi meš rįndżrt örverpi, sem leysir ekki nokkurs manns vanda, en mun valda fjįrsvelti til margra žarfra verkefna, ef žvķ veršur hleypt įfram, eins og yfirvöld borgarinnar berjast fyrir. 

Žaš veršur ekki af Samfylkingunni skafiš, aš hśn er trś skortstefnu sinni į öllum svišum.  Hér slęr hśn 2 flugur ķ einu höggi: skapar skort į fé til gagnlegra samgönguverkefna og skort į frambęrilegum umferšaręšum ķ Reykjavķk, m.a. meš śreltum ljósastżršum gatnamótum ķ staš mislęgra gatnamóta, sem svara kalli nśtķmans. Stefna Samfylkingarinnar er ķ raun aš stöšugt vaxandi óreišu, af žvķ aš getuna til aš standa uppbyggilega og af įbyrgš aš mįlum skortir.   

 

 

   


Gešshręring, žegar yfirvegunar er žörf

Ótrślegu moldvišri hefur veriš žyrlaš upp vegna sölu į 22,5 % eignarhlut rķkisins ķ Ķslandsbanka.  Žar eru lķtilsigldir stjórnmįlamenn aš fiska ķ gruggugu vatni ķ ljósi sveitarstjórnarkosninganna 14. maķ 2022, og ofan į bętist innbyršis ómerkingakeppni žeirra um athygli og vegsemd innan eigin stjórnmįlaflokka. Žetta er frumhlaup stjórnarandstöšunnar ķ ljósi žess, aš Sešlabankinn og Rķkisendurskošun eru meš undirbśning og söluferliš sjįlft til skošunar.  Ófįir gagnrżnendanna hefšu notaš hvaša fjöšur, sem žeir komust yfir, til aš bśa til 10 hęnsni, svo aš śthśša mętti žeim gjörningi per se aš selja rķkiseignir.  Forstokkašir sameignarsinnar eru ófęrir um aš draga rökréttar įlyktanir af atburšum, gömlum og nżjum, sem sżna glögglega, aš binding į rķkisfé ķ banka ķ miklum męli er engu žjóšfélagi til heilla, enda er slķkt yfirleitt ekki tķškaš.

 Kolbrśnu Bergžórsdóttur blöskrar framganga stjórnarandstöšunnar ķ žessu bankasölumįli, enda ķ raun ótķmabęr, žar til mįliš hefur veriš krufiš til mergjar af til žess settum ašilum.  Skżring į žessari hegšun gęti veriš tilraun til aš draga athygli kjósenda frį gjörsamlega óbošlegum kreddum meirihluta borgarstjórnar, sem hafa valdiš stórvandręšum į hśsnęšismarkašnum og fullkominni stöšnun ķ umferšarmįlum, sem aušvitaš jafngildir afturför. Gatnakerfi Reykjavķkur er meš öllu óbošlegt fyrir žį umferš, sem žaš žarf aš žjóna, žaš er tęknilega aftarlega į merinni og bżšur hęttunni heim meš frumstęšum gatnamótum.  Hugmyndafręši meirihluta borgarstjórnar um aš fękka bķlunum meš ofurstrętó į mišju vegstęši eru andvana fęddar skżjaglópahugmyndir. Ofan į žessa hörmung bętist óstjórn fjįrmįla og leynibrall borgarstjóra meš "śtrįsarvķkingi", sem nś er stęrsti hluthafi Skeljungs.

Kolbrśn ritaši forystugrein Fréttablašsins 6. maķ 2022, sem hśn nefndi žvķ lżsandi nafni:

"Vanstilling".

Forystugreinin hófst žannig:

"Žaš er örugglega ekki vinsęll žankagangur nś um stundir, en samt skal spurt, hvort ęsingurinn vegna sölunnar į hlut rķkisins ķ Ķslandsbanka sé ekki fullmikill ? [Žetta mętti Kristrśn Frostadóttir, žingmašur Samfylkingar, hugleiša sérstaklega, en hśn hefur flestum öšrum įtt aušveldan leik viš įvöxtun hlutabréfa, sem henni hafa įskotnazt į sérkjörum sem starfsmašur ķ banka - innsk. BJo.]

Djöfulgangur stjórnarandstöšunnar er skiljanlegur, žótt erfitt sé aš hafa žolinmęši meš honum.  Stjórnarandstašan žrįir ekkert meir en aš fella rķkisstjórnina og viršist tilbśin aš grķpa til hvaša rįša sem er til aš žaš markmiš nįist.  Um leiš verša żkjur, gķfuryrši og śtśrsnśningar sjįlfsagšur hluti af mįlflutninginum.  Einmitt žetta gerir stjórnarandstöšuna ótrśveršuga ķ žessu įkvešna mįli, eins og reyndar żmsum öšrum.

Vissulega blasir viš, aš ķ Ķslandsbankamįlinu var sumu klśšraš.  Žaš jafngildir hins vegar ekki sišleysi, spillingu og svikum viš žjóšina, žótt fjölmargir haldi žvķ fram.  Žaš hentar stjórnarandstöšunni t.d. afskaplega vel aš nota sem sterkust orš um söluna og sį fręjum tortryggni [į] mešal almennings. 

Ķ mótmęlum į Austurvelli sjįst margir žeir, sem höfšu sig hvaš mest ķ frammi ķ skrķlslįtum į žessum staš eftir bankahrun ["the usual suspects"-innsk. BJo]. Žaš hvarflar jafnvel aš manni, aš žetta fólk sakni tķmans, žegar žaš gat ępt sem hęst og bariš ķ potta og pönnur, og sé nś aš reyna aš endurskapa hann.  Žótt slatti af fólki sé į Austurvelli, žį eru mótmęlin nś ekki verulega fjölmenn.  Žaš hljóta aš vera umtalsverš vonbrigši fyrir ęsingafólkiš."

 Žessi mótmęli ķ hlašvarpa Hallveigar og Ingólfs eru óttalega hvimleiš og skilja ekkert annaš eftir sig en svigurmęli og annan sóšaskap. Žetta fólk hefur lķtiš fyrir stafni, śr žvķ aš žaš finnur sér ekkert annaš til dundurs en aš misžyrma vikulega žessum hlašvarpa fyrstu skrįsettu landnįmshjónanna į Ķslandi og verša til almennra leišinda meš ópum og skrękjum.  Žaš ętti aš finna sér einangraš rżmi og fį žar śtrįs meš žvķ aš syngja "Nallann" nokkrum sinnum.  Bošskapurinn er enginn, nema almenn samfélagsleg vonbrigši. 

Lok žessarar forystugreinar Kolbrśnar voru žannig:

"Spyrja mį, hvort žaš hafi ekki alltaf legiš fyrir, aš žetta fólk fęri upp į hįa c-iš, hvernig sem hefši veriš stašiš aš sölu Ķslandsbanka.  Žaš hefši ętķš žefaš uppi tękifęri til aš öskra uppįhaldsorš sķn: Spilling ! Vanhęf rķkisstjórn ! [meinar lķklega "óhęf rķkisstjórn" !?-innsk. BJo].  Žaš er bęši sjįlfsagt og ešlilegt aš fara ofan ķ saumana į sölu Ķslandsbanka, en žeir, sem fį žaš hlutverk, verša aš bśa yfir yfirvegun, en ekki lifa ķ stöšugri vanstillingu."

Žingmenn stjórnarandstöšunnar hafa opinberaš vangetu sķna (óhęfni) til aš taka viš upplżsingum og vinna śr žeim, en žaš er grundvallar atriši fyrir žingmenn aš rįša viš žetta.  Žeir hafa eftir söluna komiš eša žótzt koma af fjöllum um ašferšina, sem beitt var, en formašur og forstjóri Bankasżslunnar voru žó bśnir aš gera žingnefndum ķtarlega grein fyrir ašgeršinni og žingmenn ekki gert athugasemdir, nema til aš gera sölu rķkiseigna yfirleitt tortryggilega.  Morgunblašiš gerši grein fyrir žessu 7. maķ 2022 undir fyrirsögninni:

"Fengu kynningu į tilbošsleišinni".

Fréttin hófst žannig:

"Į fundum meš fjįrlaganefnd Alžingis 21. febrśar [2022] og meš efnahags- og višskiptanefnd žremur dögum sķšar kynntu fulltrśar Bankasżslu rķkisins meš ķtarlegum hętti, hvaša leiš stofnunin legši til viš viš sölu į frekari hlut rķkisins ķ Ķslandsbanka.  Žar var helzt lagt til, žaš sem kallaš er "tilbošsfyrirkomulag", sem var sś leiš, sem farin var ķ śtbošinu 22. marz [2022], žegar rķkiš seldi 22,5 % hlut ķ bankanum fyrir um mrdISK 53."

Žaš er žess vegna helber hręsni stjórnarandstöšunnar į Alžingi, aš sś leiš, sem farin var, hafi komiš žinginu ķ opna skjöldu.  Aš einhverju leyti kann sofandahįttur og misskilningur žingmanna aš hafa rįšiš för, en įrįsir į rķkisstjórnina ķ kjölfar śtbošsins bera ašeins vitni ómerkilegri tękifęrismennsku.  Ķ sumum tilvikum notušu sameignarsinnar tękifęriš til aš koma höggi į rķkisstjórnina fyrir yfirleitt aš dirfast aš koma eigum rķkisins ķ verš ķ staš žess aš liggja ašgeršalitlar og meš talsveršri įhęttu sem eigiš fé banka.  Engum rekstri hentar rķkiseign og rķkisafskipti, og bankastarfsemi er žar engin undantakning. 

 "Eins og fram kom ķ śttekt VišskiptaMogga, fór mikil umręša fram um mįliš į fundum nefndanna, en enginn nefndarmašur gerši žó efnislega athugasemd viš žį leiš, sem farin var, ž.e. tilbošsfyrirkomulagiš. Žį var heldur ekki geršur fyrirvari um žaš, hverjir męttu eša męttu ekki fjįrfesta ķ śtbošinu. 

Ķ fyrrnefndum glęrum kemur fram, aš bankasżslan leggi til tilbošsfyrirkomulag ķ žeim tilgangi aš fį sem hęst verš fyrir eignarhlutinn meš sem minnstum tilkostnaši.  Žótt deilt hafi veriš um fyrirkomulagiš eftir į, žį gekk žetta markmiš eftir."

(Undirstr. BJo)   Žar sem söluferliš var meš blessun Alžingis og meginįformin gengu eftir, er engin mįlefnaleg įstęša fyrir žingmenn aš hneykslast į ferlinu eftir og žvķ sķšur er įstęša fyrir žingiš aš haga sér, eins og himinninn hafi hruniš, og aš žingiš žurfi strax aš skipa "óhįša" rannsóknarnefnd meš öllum žeim tilkostnaši.  Rétt bęrir eftirlitsašilar rķkisins fara nś yfir žessa hnökra. Gešshręring žingmanna og vanstilling hefur smitaš śt frį sér.  Fullyršingar loddara ķ žeirra röšum um, aš fjįrmįla- og efnahagsrįšherra hafi įtt aš hindra föšur sinn ķ aš neyta réttar sķns til višskipta ķ žessu tilviki eru svo ósvķfnar og heimskulegar, aš engu lagi er lķkt.  Bankasżslan upplżsti engan um višskiptamenn į mešan į višskiptunum stóš og taldi sig ekki einu sinni mega upplżsa rįšuneytiš eftir į.  Rįšherrann sjįlfur skarst žį ķ leikinn, fékk skrį um kaupendur og opinberaši hana umsvifalaust. Hvernig getur nokkur veriš svo skyni skroppinn, aš kaup žessa ęttmennis rįšherrans hafi fariš fram meš vitund hans og vilja ? Uppžotiš vęri of dżru verši keypt.  Upphęšin var lįg, en öllum mįtti vera ljóst, aš žaš er fįtt og lķtiš, sem hundstungan finnur ekki.    

 

  h_my_pictures_falkinn

 


Kśvending viš örlagažrungna atburši

Ķ fyrsta sinn frį Heimsstyrjöld 2 hefur stórveldi rįšizt meš hervaldi į fullvalda nįgranna sinn ķ žvķ skyni aš nį tökum į öllu landinu. Žaš geršist 24.02.2022 meš innrįs Rśsslands ķ Śkraķnu, žrįtt fyrir fullyršingar forseta Rśsslands um, aš lišssafnašurinn viš landamęri Śkraķnu vęri žar ķ ęfingaskyni. Sannleikurinn vefst ekki fyrir žessum fyrrum leynižjónustumanni, sem Kasparof, fyrrum heimsmeistari ķ skįk, lķkti nżlega viš mafķuforingja. 

Sovét-Rśssland réšist aš vķsu meš her inn ķ Ungverjaland og hertók Bśda-Pest 1956 og inn ķ Tékkóslóvakķu įriš 1968, en varla er hęgt aš kalla fórnarlömbin žį fullvalda rķki, enda voru žau į bak viš jįrntjald alręšis kommśnismans ķ žį daga.  Žį horfši Evrópa og upp į hin hręšilegu Balkanstrķš į 10. įratugi 20. aldarinnar, žegar Serbar reyndu aš sameina rķkin, sem įšur voru hluti Jśgóslavķu, undir veldi sitt, en Serbar voru ekki stórveldi.  Žannig er hinn voveiflegi atburšur aš nęturlagi 24. febrśar 2022 einstakur ķ sögunni og mun ešlilega hafa grķšarlegar, jafnvel geigvęnlegar, afleišingar. Miklar afleišingar hafa žegar komiš ķ ljós.  Nśverandi atburšir munu móta söguna ķ mannsaldur eša meir. Af afstöšu Kķnverja aš dęma til hinnar villimannlegu innrįsar ķ Śkraķnu, er Rśssland aš einangrast į öllum svišum.  Rķkisstjórn og herrįš Rśsslands hafa gert herfileg mistök meš innrįsinni ķ Śkraķnu, herinn hefur lent ķ kviksyndi strķšsglępa meš įrįsum, einnig eldflaugaįrįsum, į saklausa borgara, ķbśšarhśs, skóla og sjśkrahśs, og vakiš višurstyggš umheimsins. Óskandi vęri, aš bardagažrek žessa rśssneska innrįsarhers žryti alveg og aš hann hundskašist heim til sķn meš skottiš į milli lappanna.  

Viš sjįum nś, aš glępsamlegt atferli lygalaupsins og ómerkingsins, sem situr enn meš valdataumana ķ Kreml, hefur ekki ašeins nįš aš sameina Śkraķnumenn ķ blóšugri barįttu gegn ofurefli lišs einręšisseggsins, heldur einnig Vesturlönd og bandamenn žeirra. Žau hafa sameinazt um höršustu refsiašgeršir į fjįrmįlasvišinu, sem žekkjast, meš žeim afleišingum, aš rśssneska rśblan hefur hruniš įsamt rśssneska veršbréfamarkašinum, żmsum ólķgörkum ķ kringum forseta Rśsslands hefur veriš meinašur ašgangur aš fjįrhirzlum sķnum į Vesturlöndum, bankavišskipti Rśssa hafa veriš torvelduš verulega (SWIFT-takmarkanir) og sķšast en ekki sķzt hafa eigur rśssneska sešlabankans į Vesturlöndum veriš teknar eignarnįmi um sinn (į mešan Vladimir Putin er viš völd). Žaš er athyglisvert, aš Svissland, meš alla sķna bankaleynd, tekur žįtt ķ ströngum refsiašgeršum gegn téšum Pśtin og hiršinni ķ kringum hann. 

Téšur Vladimir Pśtķn greip žį til vitlausasta svarsins, sem hugsazt gat, ž.e. aš hóta kjarnorkustrķši.  Rśssar eiga nś engra annarra kosta völ en aš fjarlęgja žennan mann śr valdastóli. Ę fleiri valdamönnum ķ Rśsslandi hlżtur aš verša žaš ljóst, aš héšan af liggur leišin bratt nišur į viš fyrir Pśtķn, og Rśssland mį ekki viš žvķ aš verša dregiš lengra ogan ķ svašiš. Žaš er žó hęgara sagt en gert aš losna viš einręšisseggi, eins og sannašist meš hetjulegri tilraun Claus von Stauffenbergs og félaga 20. jślķ 1944 ķ Ślfsgreninu ķ Austur-Prśsslandi. 

Vesturlönd standa nś sameinuš gegn Rśsslandi.  Žjóšverjar hafa gert sér grein fyrir įhęttunni, sem fylgir kaupum į jaršeldsneytisgasi frį Rśsslandi og stöšvaš leyfisveitingaferli fyrir Nord Stream 2 gasleišslu Gazprom į botni Eystrasalts.  Žeir hafa kappkostaš višskipti viš Rśssa ķ nafni frišsamlegrar samvinnu, en hafa nś įttaš sig į žvķ, aš hagsmunirnir fara ekki saman.  40 % af orkunotkun Žjóšverja į uppruna sinn ķ jaršgasi, og u.ž.b. helmingur žessa gass kemur frį Rśsslandi.

Skyndilega er rśssneska rķkiš oršiš fjandmašur Sambandslżšveldisins, žar sem sś ógn liggur ķ loftinu eftir ritgeršaskrif og ręšuhöld forseta Rśsslands undanfarna mįnuši, aš hann sé haldinn einhvers konar köllun um aš endurreisa rśssneska rķkiš meš landvinningum, žar sem taka Śkraķnu vęri bara forsmekkurinn aš žvķ, sem koma skal.  Fyrir vikiš hefur Sambandslżšveldiš nś oršiš viš beišnum Śkraķnustjórnar um aš senda Śkraķnuher öflug varnarvopn, og munar žar e.t.v. mest um handhęg flugskeyti gegn skrišdrekum og herflugvélum/heržyrlum. Ekki hefur žó frétzt af Leopard 2. skrišdrekanum enn ķ Śkraķnu. Er žó um aš ręša hressilega višbót viš žį 5000 hjįlma, sem rķkisstjórn Olaf Scholz įšur sendi, og sumir litu į sem lélegan brandara, en reyndist sķšasti lišurinn ķ frišžęgingarferli Žjóšverja gagnvart Rśssum, sem mafķósar tślka bara sem veikleikamerki.  Frišžęgingarstefnan heyrir nś sögunni til. 

Žį var sunnudaginn 27. febrśar 2022 tilkynnt ķ Berlķn um, aš rķkisstjórnin hygšist leggja fram fjįraukalagafrumvarp fyrir Bundestag, sem kvešur į um mrdEUR 100 eša rśmlega 14 trilljóna ISK (tęplega 5-föld VLF Ķslands) višbótar fjįrveitingu til Bundeswehr į örfįum įrum til aš fullnęgja strax višmišum NATO um a.m.k. 2,0 % af VLF til hermįla į įri.  Žaš mundi svara til mrdISK 60 til varnarmįla hérlendis. 

Žjóšverjar gera žaš ekki endasleppt, žegar žeir finna, aš aš žeim er sorfiš.  Um žessa sömu helgi söšlaši rķkisstjórnin ķ Berlķn um ķ orkumįlunum.  Ķ staš žess aš hvetja til fjįrfestinga ķ vindmyllum og sólarhlöšum, sem eru ķ senn lķtilvirk, plįssfrek og óįreišanleg framleišslutęki, sem krafjast gasorkuvera meš til aš fylla ķ eyšur slitrótts rekstrar, žį var įkvešiš aš leysa raforkuvanda landsins meš žvķ aš flżta fyrir žvķ aš reisa kjarnorkuver, en eins og mörgum er kunnugt, įkvaš Bundestag 2011 aš tilhlutan fyrrverandi kanzlara CDU, Angelu Merkel, ķ kjölfar Fukushima hamfaranna ķ Japan, aš loka öllum kjarnorkuverum Žżzkalands ķ sķšasta lagi 2022.  Žarna hafa Žjóšverjar loksins tekiš raunhęfa stefnu um aš verša sjįlfum sér nógir meš rafmagn įn žess aš brenna jaršefnaeldsneyti. 

Meš žessum 3 įkvöršunum rķkisstjórnar og žings ķ Berlķn, ž.e. aš senda vopn til strķšandi ašila, aš gera Bundeswhr vel bardagahęfan į nż og aš reisa kjarnorkuver, hafa Jafnašarmenn (SPD) kastaš frišžęgingarstefnu sinni gagnvart Rśssum į haugana, og Gręningjar hafa kastaš frišarstefnu sinni (uppruni žessa flokks eru frišarhreyfingar ķ Žżzkalandi į 8. og 9. įratug 20. aldar) og hatrammri andstöšu viš kjarnorkuver fyrir róša.  Miklir atburšir hafa oršiš, og er žó innan viš vika sķšan hinir örlagažrungnu atburšir hófust.   


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband