Fęrsluflokkur: Bloggar

Forręšishyggjan tröllrķšur borgarstjórn Reykjavķkur

Hafa Reykvķkingar samžykkt žaš ķ almennri atkvęšagreišslu, aš višhorf Samtaka um bķllausan lķfsstķl verši lögš til grundvallar ašal- og deiliskipulagi Reykjavķkur ?  Nei, og žaš er oršiš aškallandi, aš žeir fįi aš tjį sig ķ almennri atkvęšagreišslu um žetta og žį óvissuferš, sem meirihluti borgarstjórnar er kominn ķ meš s.k. Borgarlķnu, sem er sannkölluš sorgarlķna.  Til einföldunar mętti spyrja, hvort borgarbśar vilji fį mislęg gatnamót inn į ašalskipulag og deiliskipulag alls stašar, žar sem Vegageršin rįšleggur slķkt, og hvort borgarbśar kjósi fremur "žunga" borgarlķnu į mišju vegstęšis eša nżja sérrein hęgra megin götu, žar sem slķkt gęti stytt umferšartķma strętisvagna į annatķmum samkvęmt tillögum Betri samgangna fyrir alla".  Nśverandi meirihluti borgarstjórnar er aš keyra fjįrhag borgarinnar ķ žrot og bķlaumferš ķ borginni ķ allsherjar hnśt.  

Varaborgarfulltrśi Sjįlfstęšisflokksins, Žorkell Sigurlaugsson, gerši skżra grein fyrir valkostum borgarbśa viš śtśrborulega stefnu sérvitringanna ķ meirihluta borgarstjórnar ķ umferšarmįlum ķ Morgunblašsgrein 14. janśar 2023 undir fyrirsögninni:

"Mengun og vondar samgöngur ķ boši borgarstjórnar".

Hśn hófst žannig:

"Ein ašalfrétt aš undanförnu er mengun yfir hęttumörkum ķ Reykjavķk.  Heilbrigšisfulltrśi hjį Heilbrigšiseftirliti Reykjavķkur taldi ķ fréttum hjį RŚV og Stöš 2 žann 4. janśar [2022] einu lausnina vera aš takmarka umferš og borgin žyrfti aš fį skżrari heimild ķ lögum til aš framkvęma slķkt.  

Varaformašur Landverndar var meš svipaša oršręšu į sjónvarpsstöšinni Hringbraut 11. janśar [2022], aš minnka žyrfti umferš og vildi reyndar kenna nagladekkjum einnig um svifryk žessa dagana.  Ekkert var minnzt į, aš vandamįliš er fyrst og fremst heimatilbśiš vegna langvarandi ašgeršaleysis borgarstjórnar Reykjavķkur."

Žaš er dęmigerš forręšishyggja aš baki žvķ aš lįta sér detta ķ hug aš grķpa inn ķ lķf og lifnaš fólks meš svo róttękum og skašvęnlegum hętti aš banna t.d. fólki meš prķmtölu ķ enda bķlnśmers sķns aš aka um götur allrar Reykjavķkur į grundvelli hįmarks męligildis NO2 og/eša svifryks meš žvermįl undir 10 mķkrómetrar nokkrum sinnum į sólarhring yfir višmišunarmörkum. Žaš, sem skiptir höfušmįli hér, er varanleiki gildanna yfir mörkum, og hversu vķšfešm mengunin er, ž.e. hversu lengi flest fólk žarf aš dvelja ķ menguninni. 

Žótt męligildi skašlegra efna į gatnamótum Grensįsvegar og Miklubrautar hafi į fyrsta hįlfa mįnuši įrsins 2023 veriš ķ 40 klst yfir višmišunarmörkun, er frįleitt aš gera žvķ skóna, aš einhver hafi į tķmabilinu andaš žessu slęma lofti svo lengi aš sér og umferšartakmarkanir ķ borginni į žessum grundvelli žess vegna frįleitar.  Aš žessu leyti eru ašstęšur ósambęrilegar viš śtlönd almennt séš.

  Ķ Reykjavķk eru froststillur (verstu skilyršin) svo sjaldgęfar, aš heilbrigšu fólki hefur ekki stafaš ógn af įstandinu, en męligildin eru nytsamleg til aš vara fólk meš viškvęm öndurnarfęri viš, og allir geta gert rįšstafanir til aš skapa yfiržrżsting ķ bķlnum į verstu stöšunum, t.d. į gatnamótum Miklubrautar og Grensįsvegar, en žar mega vegfarendur žrauka ķ biš į umferšarljósum ķ boši steinrunnins afturhalds ķ borgarstjórn, sem vill ekki leyfa Vegageršinni aš setja upp žarna mislęg gatnamót, sem svara kröfum tķmans, en forneskjan ķ borgarstjórninni vill halda höfušborginni į hestvagnastiginu.

Aš eftir hverjar borgarstjórnarkosningar skuli ętķš vera lappaš upp į fallinn meirihluta hinnar afturhaldssömu og sérvizkulegu Samfylkingar er žyngra en tįrum taki, enda er hagur borgarinnar kominn aš fótum fram. Žar ber Dagur, frįfarandi borgarstjóri Samfylkingar, mest įbyrgš, en mun smeygja sér undan henni.  Hann er vissulega sekur um óstjórn og vanrękslu.  

"NO2 er réttilega ašalsökudólgurinn og kemur frį śtblęstri bifreiša [ašallega dķsilvélum-innsk. BJo].  Borgin hefši sjįlf getaš sżnt gott fordęmi og sett kraft ķ orkuskipti hjį Strętó, en af um 160 vögnum eru eingöngu 15 rafvagnar [skammarlega lįgt hlutfall, rśmlega 9 % - innsk. BJo].  Nįnast viš hlišina į mengunarmęlistöšinni eru ein umferšarmestu gatnamót Strętó ķ borginni. 

Hin įstęša mikillar mengunar viš Grensįsveg og vķšar eru grķšarlegar tafir ķ umferšinni, žar sem flęši umferšar ķ Reykjavķk hefur veriš heft vegna vanrękslu borgarstjórnar a.m.k. undanfarin 15-20 įr."

  Žetta er falleinkunn yfir Samfylkingunni og stjórnarhįttum hennar ķ höfušborg Ķslands.  Hvergi ķ borgum Noršurlandanna er uppi žvķlķkur vandręšagangur og óstjórn og ķ Reykjavķk.  Žar er ekki hęgt aš skrifa allt į vannrękslu meirihluta borgarstjórnar, heldur er um śtfęrša stefnumörkun afturhaldsins aš ręša meš žvķ aš taka mislęg gatnamót śt af ašalskipulagi og žrengja umferšaręšar, t.d. Grensįsveg meš sérvizkulegum og žverśšarfullum hętti ķ blóra viš umferšarfręši, sem miša aš žvķ aš hįmarka öryggi allra vegfarenda og halda umferšartöfum innan višunandi marka (nśverandi umferšartafir ķ borginni eru allt aš žvķ fimmfaldar višunandi tafir śt frį beinum kostnaši viš tafirnar).

 "Fyrir löngu hefši įtt aš rįšast ķ gerš mislęgra gatnamóta viš Miklubraut og Grensįsveg og einnig Bśstašaveg viš Reykjanesbraut.  Miklabraut gęti veriš ķ nokkurs konar brś yfir Grensįsvegi meš svipušum hętti og Miklabraut yfir Elliša[įnum] og Sębraut/Reykjanesbraut.  Halda sķšan įfram og leysa mįliš meš mislęgum gatnamótum viš Kringlumżrarbraut og jafnvel jaršgöngum undir Lönguhlķš og vķšar į žessari tiltölulega stuttu 3 km leiš frį Grensįsvegi aš Landspķtala viš Hringbraut.  Markmišiš vęri aš gera Miklubraut aš mestu lausa viš ljósastżringu umferšar og halda jöfnum, hóflegum hraša. Žannig [nęst] bęši lįgmarks eldsneytiseyšsla og [lįgmarks] hįvašamengun ökutękja."   

Žaš er hneyksli og vitnar um firringu og forneskjulegan žankagang meirihluta Samfylkingar ķ borgarstjórn aš vilja halda umferšinni į Miklubraut, žessum megin austur-vesturįsi borgarinnar, į hestvagnastiginu meš frumstęšum og hęttulegum gatnamótum.  Samfylkingin heldur borgarumferšinni ķ spennitreyju meš yfirgengilegri fįvķsi um og hundsun į žörfum borgarbśa og annarra vegfarenda ķ Reykjavķk.  Ķ stašinn koma hįtimbrašar fyrirętlanir um aš flżta för 4 % vegfarenda į kostnaš um 80 % vegfarenda.  Žetta er alveg snarvitlaus forgangsröšun žeirra furšudżra, sem hanga viš völd ķ Reykjavķk įn žess aš geta žaš. 

"Ef borgin hefši sżnt Sundabraut meiri įhuga, gęti hśn veriš komin og hefši dregiš verulega śr umferš um Vesturlandsveg og Miklubraut, m.a. stórra vöruflutningabifreiša, og opnaš nż tękifęri til ķbśšauppbyggingar į Geldinganesi, Įlfsnesi og Kjalarnesi. 

Įrlegur tafakostnašur ķ umferšinni er ekki undir mrdISK 50.  Hluti af žvķ er umframeyšsla į eldsneyti, 20-30 kt/įr samkvęmt śtreikningum verkfręšinganna [og bręšranna] Elķasar Elķassonar og Jónasar Elķassonar, prófessors emeritus [blessuš sé minning hans - innsk. BJo]."   

Skemmdarverkastarfsemi Samfylkingarinnar og taglhnżtinga hennar ķ borgarstjórn į undirbśningi Sundabrautar er skipulagshneyksli.  Flokkurinn er gjörsamlega sišlaus ķ athöfnum sķnum gegn ešlilegu umferšarflęši ķ Reykjavķk.  Žessar athafnir og athafnaleysi Samfylkingarinnar hafa leitt til alvarlegra slysa į fólki, mikils eignatjóns, tķmasóunar og óžarfa mengunar og losunar CO2, sem nemur um 100 kt/įr, sem er ekki óverulegt į landsvķsu (um žreföld nišurdęling Carbfix į CO2 viš Hellisheišarvirkjun).

Samfylkingin ber kįpuna į bįšum öxlum ķ mikilvęgum hagsmunamįlum landsmanna, t.d. umhverfismįlum, žvķ aš hśn er mjśkmįl um žau, en gerir sér leik aš žvķ aš valda óžarfa losun, sem nemur um 2 % į landsvķsu ķ Reykjavķk einni. Samfylkingunni er ķ engu treystandi. 


Mišstjórn ASĶ į villigötum

Žaš hefur veriš sorglegt aš fylgjast meš svigurmęlum forystumanna verkalżšs ķ garš rķkissįttasemjara. Višvaningshįttur og hroki einkennir žį, žeim eru mannasišir ekki tamir, og steininn hefur tekiš śr, žegar žeir ķ einfeldni sinni hafa hętt sér śt ķ lagatślkanir um embętti rķkissįttasemjara.  Žar stendur ekki steinn yfir steini. Starfandi forseta ASĶ viršist skorta forystuhęfileika til aš leiša ASĶ meš įbyrgum og farsęlum hętti.  Nś stendur mišstjórnin uppi berrössuš eftir innantómar yfirlżsingar sķnar, eftir aš sį mašur, sem gerzt mį vita um heimildir rķkissįttasemjara til aš varpa fram mišlunartillögu ķ kjaradeilu, sem hann telur vera komna ķ hnśt, hefur tjįš sig opinberlega.  

Karķtas Rķkharšsdóttir įtti stutt og hnitmišaš vištal viš Įsmund Stefįnsson, hagfręšing og fyrrverandi forseta ASĶ og fyrrverandi rķkissįttasemjara, ķ Morgunblašinu 30. janśar 2023 undir fyrirsögninni:

"Fordęmanleg ósannindi um lagaheimildir".

Įsmundur var algerlega afdrįttarlaus ķ stušningi sķnum viš nśverandi rķkissįttasemjara.  Allt tal verkalżšsleištoga um, aš hann hafi fariš śt fyrir valdheimildir sķnar og žannig meš réttu fyrirgert trausti, er eintómt blašur.  Viškomandi verkalżšsleištoga hefur sett ofan, og žaš veršur į brattann aš sękja fyrir žį aš endurheimta snefil af trausti eftir žetta illvķga frumhlaup. 

Vištališ hófst žannig:

"Žaš er alveg ljóst, aš sįttasemjari hefur žessa heimild til aš leggja fram mišlunartillögu og žarf ekkert samžykki deiluašila til žess. Žaš er stašreyndin.  Žaš er ķ raun fordęmanlegt, aš stóru heildarsamtökin skuli fara fram meš bein ósannindi ķ žessu efni", segir Įsmundur Stefįnsson, hagfręšingur, fyrrverandi rķkissįttasetjari og fyrrverandi forseti ASĶ ķ samtali viš Morgunblašiš og vķsar til įlyktunar mišstórnar ASĶ ķ kjölfar žess, aš rķkissįttasemjari lagši fram mišlunartillögu ķ kjaradeilu Eflingar og Samtaka atvinnulķfsins į fimmtudaginn ķ sķšustu viku [26.01.2023]. 

Ķ įlyktuninni segir um heimild sįttasemjara til aš leggja fram mišlunartillögu, aš "hśn eigi ekki aš leggjast fram įn žess aš hafa a.m.k. žegjandi samžykki beggja ašila."  Įsmundur segir žessa višmišun hvergi ķ lögum." 

Mišstjórn ASĶ undir starfandi forseta hefur sett verulega nišur viš žessa lošmullulegu  įlyktun, sem hefur į sér yfirbragš tilvitnunar ķ lög, en er ķ rauninni skįldskapur mišstjórnarinnar.  Hvernig ķ ósköpunum dettur mišstjórninni ķ hug aš ganga fram meš vķsvitandi ósannindum ķ marklausri tilraun sinni til aš grafa undan rķkissįttasemjara ķ eldfimu įstandi ? Žessi framkoma er óįbyrg, heimskuleg og fullkomlega óbošleg, og forsetinn  viršist žarna hafa dregiš mišstjórnina į asnaeyrunum, eša hann er fullkomlega ófęr um veita nokkra leišsögn af viti. Sżnir žetta enn og aftur, hvers konar ormagryfja verkalżšsforystan er, žegar hśn kemur saman.  Žar er ekki stunduš sannleiksleit, heldur ręšur sżndarmennska, yfirboš og önnur óvönduš vinnubrögš feršinni. 

Įfram hélt Įsmundur ķ vištalinu viš Karķtas:

"Žaš hafa veriš samžykktar įlyktanir og gefnar śt yfirlżsingar um žaš, aš sįttasemjari hafi ekki lagalegt umboš til aš koma meš mišlunartillögu.  Ég verš ķ rauninni aš lżsa undrun minni į žvķ.  Stašreyndin er, aš sįttasemjari hefur žessa heimild samkvęmt lögum, og žaš fer eftir hans mati į stöšu deilunnar, hvort hann telur rétt aš leggja fram mišlunartillögu eša ekki.  Žaš er engin krafa um žaš, aš verkfall hafi stašiš ķ tiltekinn tķma.  Krafa um t.d. 3 til 4 vikna vinnustöšvun myndi ekki aušvelda sįttastarf.  Krafan er einfaldlega, aš hann meti įstandiš žannig, aš žaš sé rétt aš leggja fram mišlunartillögu.  Žó aš menn gefi yfirlżsingar į yfirlżsingar ofan um, aš žaš sé brot, žį haggar žaš ekki žeirri stašreynd, aš fyrir žessu er ekki bara lagaheimild, heldur einnig sterk hefš.  Ósannindi hrekja ekki stašreyndir."

Eftir žessa uppįkomu er ljóst, aš nśverandi mišstjórn ASĶ les lagatexta, eins og Skrattinn Biblķuna og fellir allt aš eigin duttlungum.  Žetta er hrošalegt vanžroskamerki og alveg ķ anda formanns Verzlunarmannafélags Reykjavķkur, sem lifir ķ eigin furšuheimi, žar sem vištekin lögmįl gilda ekki.  Žessi mišstjórn hefur žar af leišandi glataš öllum trśveršugleika og er ķ raun og veru bara ašhlįtursefni.  Žetta hafa menn upp śr višvaningshętti, ofstęki og flausturslegum vinnubrögšum.  Var viš öšru aš bśast ?

 

 


Virkjanir og sveitarfélögin

Nįnast öll raforka frį virkjunum landsins fer inn į stofnkerfi raforku, og žannig eiga allir landsmenn aš hafa jafnan ašgang aš henni, žótt misbrestur sé į žvķ ķ raun, bęši hvaš afhendingaröryggi og spennugęši įhręrir. Žaš hefur of lķtill gaumur veriš gefinn aš sveitarfélögunum, žar sem virkjanirnar eru stašsettar, enda er žaš ešlileg ósk heimamanna, aš hluti virkjašrar orku verši til rįšstöfunar ķ viškomandi sveitarfélögum, ef eftirspurn skapast. 

Žetta višhorf kom fram ķ góšri Morgunblašsgrein eftir Harald Žór Jónsson, oddvita og sveitarstjóra ķ Skeiša- og Gnśpverjahreppi 9. janśar 2023 undir fyrirsögninni:

"Forsenda orkuskipta į Ķslandi fyrir įriš 2040".

Žar stóš m.a.:

"Ég leyfi mér aš fullyrša, aš orkuskipti žjóšarinnar gangi ekki eftir, nema haldiš verši įfram aš virkja žetta mikilvęga orkusvęši.  Žegar rķkisstjórn Ķslands setti hins vegar markmiš um orkuskipti fyrir Ķsland, įtti ekkert samtal eša samrįš sér staš um žaš viš sveitarfélögin, en samt er žaš svo, aš žaš eru žau, sem žurfa aš setja virkjanir og tengd mannvirki į ašal- og deiliskipulag sitt įsamt žvķ aš heimila framkvęmdir.  Naušsynlegt er aš hefja samtališ [į] milli rķkis og sveitarfélaga strax, til žess aš orkuskiptin raungerist."

Žetta er žörf og löngu tķmabęr įbending.  Aš samskipti rķkisvalds, stęrsta rķkisorkufyrirtękisins og  sveitarfélaga į orkusvišinu skuli vera ķ lamasessi, eins og höfundurinn rekur, ber vitni um ómarkviss vinnubrögš af hįlfu rķkisvaldsins og rķkisorkufélaganna, og er žessi meinbugur sennilega hluti af skżringunni į žeirri ślfakreppu, sem ķslenzk orkumįl eru ķ.  

Žjóšarskśtunni hefur veriš siglt inn ķ įstand raforkuskorts.  Hann er ekki tķmabundinn, eins og löngum įšur fyrr, heldur langvarandi. Hann stafar ekki einvöršungu af skorti į rafölum til aš svara eftirspurninni, einnig frį nżjum notendum, heldur vegna ónógrar söfnunargetu mišlunarlóna virkjananna, sérstaklega į Tungnaįr/Žjórsįr-svęšinu. 

Aš auka aflgetu virkjananna mun magna orkuvandann, žvķ aš aukiš vatnsrennsli žarf til aš knżja nżja rafala og/eša stęrri rafala.  Ašalvandinn er sį, aš mišlunargeta Žórisvatns er of lķtil.  Til aš bęta śr skįk žarf 6. įfanga Kvķslaveitu, nżtt Tungnaįrlón og Noršlingaölduveitu.  Hvammsvirkjun-95 MW, Holtavirkjun-57 MW og Urrišafossvirkun-140 MW munu bęta mjög śr skįk, žvķ aš žar mun bętast viš um 290 MW afgeta įn žess aš auka žörfina į mišlunargetu.

Landsvirkjun viršist vilja leysa ašstešjandi orkuvanda meš vindmyllužyrpingum.  Žaš er žjóšhagslega óhagkvęmt, af žvķ aš ašrir valkostir til aš auka afl- og orkugetu raforkukerfisins eru hagkvęmari og vegna žess aš mun meiri landverndar- og mengunarbyrši veršur af vindmyllužyrpingum en vatnsorkuvirkjunum (mišlunum og vatnsaflshverflum meš rafölum, spennum, rofum stżribśnaši). Nśna hafa einvöršungu um 0,6 % landsins fariš undir mišlanir, stöšvarhśs, ašrennsli og frįrennslu, flutningslķnur og vegagerš vegna orkumannvirkja.  Landžörf vindmyllužyrpinga ķ km2/GWh/įr er tķföld į viš vatnsaflsvirkjun meš mišlun, ef koma į ķ veg fyrir gagnkvęm skašleg įhrif vindmyllanna vegna vindhvirfla (tśrbślens), sem dregur śr nżtni og veldur titringi.  Žaš er meš eindęmum, ef Orkustofnun, Skipulagsstofnun, Umhverfisstofnun og rįšuneyti orku, umhverfis og loftslags ętla aš hrekja Landsvirkjun frį góšum lausnum į vatnsorkusviši til aš koma į jafnvęgi į milli frambošs og eftirspurnar raforku ķ landinu og yfir ķ alveg afleitar lausnir vindorkuhverflanna. 

  "Ég er mikill virkjanasinni.  Ég geri mér grein fyrir žvķ, hvaš sś gręna orka, sem viš framleišum į Ķslandi, hefur gert fyrir lķfsgęši žjóšarinnar.  Sem sveitarstjóri og oddviti Skeiša- og Gnśpverjahrepps er mér falin sś mikla įbyrgš aš reka sveitarfélagiš. Tryggja hagsmuni ķbśanna.  Tryggja žaš, aš samfélag okkar vaxi og dafni.  Tryggja, aš lķfsgęši okkar aukist.  Er ešlilegt aš breyta byggš ķ fallegri nįttśru, sem er hluti af lķfsgęšum ķbśanna, yfir ķ virkjanasvęši, sem hefur sjónręnt įhrifasvęši upp į meira en 50 km2, til aš tryggja 1-2 störf til framtķšar ķ nęrumhverfi virkjunarinnar ?  Ég held, aš flestir viti svariš.  Eitthvaš meira žarf aš koma til." 

Žaš er vafasamt aš heimfęra žęr fórnir, sem žessar lżsingar oddvitans og sveitarstjórans draga upp mynd af, upp į Hvammsvirkjun.  Stöšvarhśsiš veršur lķtt įberandi, og varla mun bera meira į stķflunni en brś, enda veršur žar akfęrt yfir, og mun sś vegtenging yfir Žjórsį verša sveitarfélögunum beggja vegna lyftistöng. Inntakslóniš veršur alfariš ķ įrfarveginum og mun fegra sveitina.  Sjónręna įhrifasvęšiš, sem hann gerir mikiš śr, eykur fjölbreytnina ķ sveitinni, gerir hana nśtķmalega og mun draga aš henni gesti. 

Žaš er t.d. ekki hęgt aš bera nįttśruinngrip žessarar virkjunar saman viš vindmyllužyrpingu į žessum slóšum.  Slķkt mannvirki fęlir frį vegna hįvaša og grķšarlegt jaršrask į sér staš vegna graftrar fyrir undirstöšum į stóru svęši, žar sem eru vegslóšar og skuršir fyrir rafstrengi frį vindmyllum aš ašveitustöš.  

"Ein af undirstöšum lķfsgęša į Ķslandi er orkuöflun, sem į sér staš į landsbyggšinni.  Samt er žaš skrifaš ķ raforkulög, aš uppbygging atvinnu, sem žarf mikla raforku, raungerist aldrei ķ dreifbżli.  Hvers vegna ?  Vegna žess aš žaš er sérstök veršskrį fyrir dreifingu į raforku ķ dreifbżli og viš, sem bśum į landsbyggšinni žurfum aš greiša hęrra verš fyrir dreifingu į rafmagninu en žeir, sem bśa ķ žéttbżli.  Viš žurfum aš greiša hęrra verš fyrir orku, sem veršur til ķ okkar nęrumhverfi en žeir, sem nota hana ķ žéttbżliskjörnum, tugum og hundrušum km frį framleišslustaš.  Žessu žarf aš breyta strax."

Žetta er alveg rétt hjį höfundinum og hefur ķtrekaš veriš bent į žetta misrétti hér į vefsetrinu og lagšar til leišir til śrbóta. Žaš, sem oddvitinn og sveitarstjórinn vill, er, aš Landsvirkjun veiti sveitarfélögunum, sem hlut eiga aš veitingu framkvęmdaleyfis fyrir Hvammsvirkjun, ašgang aš hluta af orku frį virkjuninni.  Žaš er ešlilegt sjónarmiš, aš frį ašveitustöšinni, sem reist veršur viš Žjórsį til aš taka viš orku frį virkjunum Nešri-Žjórsįr og tengja hana viš stofnkerfi landsins, verši rofar fyrir orku innan sveitarfélaganna, u.ž.b. 10 MW.  Ķ grein höfundar segir, aš stofnkostnašur Hvammsvirkjunar verši lķklega um mrdISK 50.  Žį mį reikna śt, aš kostnašur viš žessa orkuvinnslu veršur um 38,9 USD/MWh (5,6 ISK/kWh), og er žaš sanngjarnt verš frį virkjuninni til innansveitarnota, en til višbótar kemur flutningskostnašur aš ašveitustöšinni, og Landsvirkjun žyrfti aš nišurgreiša dreifinguna, žar til stjórnvöld loksins leišrétta téša mismunun notenda dreifiveitnanna.  Žį er hins vegar höfušverkur sveitarfélaganna, hverjir eiga aš njóta žessara vildarkjara ? 

Aš lokum stóš ķ žessari athyglisveršu grein:

"Ef orkuskipti žjóšarinnar eiga aš geta įtt sér staš, žį žarf rķkisstjórn Ķslands og žingmenn į Alžingi aš hefja samtališ viš sveitarstjórnir į landsbyggšinni um sanngjarna skiptingu į aušlindinni, sem orkan er. Tryggja žarf jafnt verš į dreifingu raforku ķ dreifbżli og žéttbżli.  Tryggja žarf, aš nęrsamfélagiš, žar sem orkan į uppsprettu, njóti įvinnings af žeim veršmętum, sem hśn skapar, ekki bara į framkvęmdatķma viš byggingu virkjana, heldur sem hlutdeild ķ žeim veršmętum, sem verša til į hverjum tķma meš orkuframleišslunni. Žaš samtal žarf aš hefjast strax til aš tryggja, aš farsęl orkuskipti žjóšarinnar nįi fram aš ganga fyrir įriš 2040."

Žarna viršist oddvitinn og sveitarstjórinn fara fram į gjald til viškomandi sveitarfélaga af orkunni frį Hvammsvirkjun, ef hśn er seld į hęrra verši en nemur framleišslukostnaši virkjunarinnar (38,9 USD/MWh=5,6 ISK/kWh).  E.t.v. er hęgt aš semja tķmabundiš um slķkt, en aš auki koma fasteignagjöld ķ hlut sveitarfélaga, žar sem mannvirki eru stašsett, og aršurinn af rķkisfyrirtękjunum kemur ķ hlut žessara ķbśa, eins og annarra ķbśa landsins.  


Skammarstrikiš

Menningar- og višskiptarįšherra er ķ meira lagi yfirlżsingaglöš, en svo mikiš vantar upp į efndir og eftirfylgni, aš tala mį um verkleysi. Dęmi um žetta er fjölmišlaheimurinn hérlendi, sem er ķ ślfakreppu rķkisafskipta og mjög óheilbrigšrar og ósanngjarnrar  samkeppni.  Lilja D. Alfrešsdóttir lżsti žvķ yfir fyrir um įri, aš hśn ętlaši aš laga žį skökku stöšu, sem žarna rķkir, meš žvķ aš lįta skattleggja ķslenzkar auglżsingar ķ erlendum mišlum, ašallega ķ netheimum, og aš draga śr auglżsingum į RŚV o.h.f., "śtvarpi allra landsmanna", sem ķ raun virkar eins og śtvarp allra vinstri manna og afęta.

Ekkert af žessu hefur gerzt, erlendu mišlarnir hafa nś sogaš til sķn helming auglżsingamarkašarins ķ ISK tališ og umsvif RŚV į žessum markaši aukast stöšugt.  Velta žessa rķkisfjölmišils er talin munu nema mrdISK 8 ķ įr, sem er aušvitaš vįboši, žótt varaformašur Framsóknarflokksins lįti enn duga aš tala śt og sušur.  Jafna veršur žegar ķ staš skattheimtuna af öllum fjölmišlunum, draga RŚV śt af auglżsingamarkaši og draga śr umsvifum žess.  Ein rįs af hverju tagi er meira en nóg fyrir žennan rķkisrekstur, sem er aš verša eins og svarthol fyrir rķkissjóš. 

Staksteinar Morgunblašsins į žrettįndanum 2023 fjöllušu um fjölmišlahneyksli, sem sem vinstri fjölmišlarnir hafa reynt aš žegja ķ hel.  Svo viršist sem starfsmenn RŚV-fréttastofu, sem kalla sig "rannsóknarblašamenn" žar, hafi veriš hafšir aš ginningarfķflum ķ Namibķu ķ Afrķku, žar sem yfirvöld rannsaka alvarlegt spillingarmįl. Fórnarlamb fréttamanna ķ žessu mįli varš śtgeršarfélagiš Samherji. 

Žetta félag sętir engri įkęru žar ķ landi, og žess vegna lķtur śt fyrir, aš óprśttnir menn žar hafi lįtiš lķta svo śt ķ augum grobbinna ķslenzkra "rannsóknarblašamanna", aš ķslenzka śtgeršarfélagiš hefši hlunnfariš alžżšufólk ķ Namibķu.  Žessi mynd var dregin upp fyrir įhorfendum Kveiks og lesendum fylgitunglanna, sem frį greinir ķ téšum Staksteinum:

"Björn Bjarnason skrifar um Fishrot-hneyksliš ķ Namibķu, sem nįš hefur hingaš og fengiš nafniš Samherjamįliš. "Yfir lykilblašamönnum Stundarinnar og Kjarnans hvķlir sameiginlegur skuggi lögreglurannsóknar, einn angi Samherjamįlsins svo nefnda.  Žaš mį rekja til umfjöllunar ķ žęttinum Kveik ķ rķkissjónvarpinu 12. nóvember 2019.  Skuggi rannsóknarinnar nęr žvķ einnig inn į fréttastofu rķkisśtvarpsins", skrifar Björn." 

Žessi skuggi lögreglunnar į Noršurlandi eystra stafar lķklega af meintum stuldi gagna śr farsķma skipstjóra nokkurs hjį Samherja.  Augljóslega er žar um alvarlegt mįl aš ręša, žótt upphlaupsmišlar hafi ekki gert sér mikinn mat śr žvķ, enda nęrri žeim höggviš.  Žarna kom fréttastofa RŚV einnig viš sögu, en vonandi verša allir viškomandi blašamenn hreinsašir af sök ķ žessu mįli, žvķ aš sönnuš sök vęri til vitnis um alvarlegan dómgreindarskort. 

"Žį bendir hann į, aš Samherji hafi greitt fyrir veiširétt undan strönd Namibķu, en svo hafi komiš ķ ljós, aš 10 stjórnmįlamenn, athafnamenn og lögfręšingar žar ķ landi, hafi veriš sakašir um mśtur og [ašra] spillingu.  Enginn Samherjamašur sęti žó įkęru vegna mįlsins, sem er umhugsunarvert ķ ljósi lįtanna, sem hér uršu."  

Nokkrir ķslenzkir blašamenn voru ķ einhvers konar krossferš gegn Samherja og töldu sig hafa komizt ķ feitt og dylgjušu ótępilega um refsiverša hįttsemi  śtgeršarfélagsins žar nišri ķ Afrķku.  Žaš er meš ólķkindum m.v. žaš, sem į undan er gengiš, aš hvorki er fram komin įkęra ķ Namibķu né į Ķslandi į hendur téšu śtgeršarfélagi eša starfsmönnum žess.  Sś stašreynd vitnar um ótrślegt dómgreindarleysi Kveiksfólks, sem aš žessari žįttagerš kom, og óvönduš vinnubrögš.  Ganga žau nś meš veggjum ?

  Tilbśningurinn og vitleysan var į kostnaš ķslenzkra skattborgara, sem minnast žess aš hafa séš Helga Seljan heldur gleišfęttan spķgspora sem Sherlock Holmes ķ Namibķu, og norskum banka var flękt ķ mįliš.  Hvernig fór sś rannsókn ?

"Og Björn bendir į frétt Morgunblašsins ķ gęr um, aš yfirlögfręšingur Samherja "hafi leitaš til hérašsdóms til aš fį rannsókn į hendur sér dęmda ógilda, og aš hśn verši felld nišur".  Lögfręšingurinn hafi haft réttarstöšu sakbornings ķ 3 įr."

Žetta er dęmi um ótęk vinnubrögš réttarkerfisins, sem ekki geta oršiš lögum og rétti ķ žessu landi til framdrįttar.  Skörin er žó tekin aš fęrast upp ķ bekkinn, žegar ķ ljós kemur, aš ekki er einvöršungu um óhęfni aš ręša, heldur er bullandi vanhęfi į feršinni ķ žessari rannsókn:

"Svo vill til, aš saksóknarinn ķslenzki er bróšir blašamanns Stundarinnar, sem fjallaš hefur um žetta mįl.  Björn segir óskiljanlegt, hve lengi saksóknarinn sitji yfir mįlinu įn žess, aš nokkuš gerist.  "Er hann örmagna andspęnis žvķ, eša er žaš tilefnislaust ?", spyr Björn."

Žaš er vķšar spilling en ķ Namibķu, en žaš er ekki sama Jón og séra Jón, allra sķzt ķ vinstri pressunni.  Er ekki löngu tķmabęrt, aš "Reichsanwahlt", rķkissaksóknari leysi téšan saksóknara frį mįlinu ?

 

 

 

 

 

 


Steinrunniš afturhald

Nś berast fregnir af žvķ, aš afturhaldsflokkurinn Samfylking njóti nokkurs framgangs ķ skošanakönnunum.  Žaš er einungis til merkis um, aš nżjum formanni žessa "jafnašarflokks" hafi tekizt aš villa į sér heimildir og kasta ryki ķ augu fólks.  Bankadrottningunni og flokkinum hennar mį žó ašeins lķkja viš gamalt vķn į nżjum belgjum, enda hefur stefnumišinu um aš troša Ķslandi inn ķ Evrópusambandiš (ESB) og aš gera evru aš lögeyri hér alls ekki veriš kastaš fyrir róša.  Žaš er bara bśiš aš breiša yfir žaš.  Ķ žessum pistli mį sjį, hvernig įbyrgšarleysi og sérhagsmunadekur Samfylkingarinnar skķn ķ gegnum geršir hennar, žar sem hśn er viš völd. 

Skżrust merki um stjórnarhętti Samfylkingarinnar birtast ķ Reykjavķk, žar sem hśn hefur haft mótandi įhrif į borgarstjórn megniš af žessari öld.  Afleišingarnar eru ótrślegar, enda bęši skelfilegar og skammarlegar.  Fjįrhagur borgarinnar er ķ rśst, enda fer lįnstraust hennar minnkandi, og fjįrfestingargeta hennar hefur ekki veriš minni ķ manna minnum. Samt hefur borgarsjóšur blóšmjólkaš mjólkurkś sķna, OR (Orkuveitu Reykjavķkur), meš žeim hrošalegu afleišingum, aš fjįrfestingar samstęšunnar hafa veriš ķ lįgmarki, enda hefur jaršfręšingurinn į stóli forstjóra samstęšunnar margtekiš fram, aš engra nżrra virkjana sé žörf. 

Višhaldi viršist ekki vera sómasamlega sinnt heldur, žannig aš umhirša žessarar mjólkurkżr borgarinnar viršist vera ķ skötulķki.  Forstjóri dótturfélagsins, ON, tekur ķ sama streng og kvešur órįšlegt, aš Veitur (annaš dótturfyrirtęki) geti fengiš heitt vatn til aš anna įlagstoppum. Žetta er skammarlegt sjónarmiš og sżnir fyrirlitningu meirihluta stjórnar OR og borgarstjórnar (les Samfylkingar) į žörfum borgarbśa og annarra višskiptavina žessa fyrirbrigšis.  Žaš kom lķka į daginn ķ vetur, aš bilun varš ķ Hellisheišarvirkjun, žegar mest lį viš, svo aš loka varš öllum sundlaugum į höfušborgarsvęšinu ķ nokkra daga vegna skorts į heitu vatni.  Žetta er dęmi um óstjórn Samfylkingarinnar, žar sem hśn nęr aš setja mark sitt į stjórnarhęttina.

Annaš sviš borgarmįlanna, sem varpar ljósi į jašarešli sérvitringa Samfylkingarinnar, sem hiklaust fórna hagsmunum almennings fyrir sérhagsmuni jašarhópa į borš viš Samtök um bķllausan lķfsstķl.  Žetta andframfarasinnaša ešli Samfylkingarinnar gerir hana óstjórntęka, enda sjįum viš til hvers stjórnarhęttir hennar hafa leitt ķ Reykjavķk. Stjórnkerfi borgarinnar er óstarfhęft, og engin framfaramįl į döfinni žar.  Borgarlķnan (Sorgarlķnan) er hrottalega illa ķgrunduš fjįrfesting, sem verša mun fjįrhag borgarinnar og nįgrannasveitarfélaga myllusteinn um hįls, žvķ aš hśn mun ekki draga aš sér marktękt hlutfallslega fleiri faržega en nśverandi Strętó eša 4 %. Žrįtt fyrir sérreinar į mišju, hentar ekki žessi samgöngumįti fleirum. Žaš vita flestir, en troša į fķflaganginum upp į fjöldann.  Sś mun žó ekki verša raunin.

  Nś er veriš aš skipuleggja borgina meš hlišsjón af Sorgarlķnu.  Viš Snorrabraut er ętlunin aš reisa fjölbżlishśs įn bķlastęša į lóš ÓB į mótum Snorrabrautar og Egilsgötu.  Žar yrši upplagt fyrir starfsfólk Landsspķtala aš bśa, ef žaš gęti komiš bķl sķnum eša bķlum einhvers stašar fyrir. Žegar kemur aš žvķ aš selja žessar ķbśšir, mun koma ķ ljós, hvaš hefst upp śr žvķ aš skipuleggja borg fyrir žarfir, sem eru ekki fyrir hendi hjį almenningi. 

Žann 21. desember 2022 birtist frétt Sigtryggs Sigtryggssonar ķ Morgunblašinu undir fyrirsögninni:

  "Ekki raunhęft aš flżta Sundabraut".

Hśn hófst žannig:

"Žaš er mat Reykjavķkurborgar, aš ekki sé raunhęft aš flżta framkvęmdum viš Sundabraut.  Žęr geti ekki hafizt fyrr en įriš 2026, eins og įętlanir geri rįš fyrir.  

Žetta kemur fram ķ umsögn borgarinnar til Alžingis viš žingsįlyktunartillögu Eyjólfs Įrmannssonar og annarra žingmanna Flokks fólksins um, aš gerš Sundabrautar meš brś [į] milli Kleppsvķkur og Gufuness verši hrašaš eftir fremsta megni og framkvęmdir hafnar hiš fyrsta [eša] eigi sķšar en fyrir įrslok 2023.  Framkvęmdum verši lokiš fyrir įrslok 2027 eša fyrr [sic ! fyrir įrslok eša fyrr er merkingarlaus tvķtekning-innsk. BJo]."  

Sundabraut veršur mikiš framfaraskref til aš létta į umferš ķ Įrtśnsbrekku og um Mosfellsbę.  Ef ekki mundi rķkja afturhaldsstjórnarstefna ķ borgarstjórn, hefši hśn tekiš vel ķ žessa žingsįlyktunartillögu, en Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri, og Samfylkingin eiga sér ömurlega sögu ķ mešhöndlun sinni į Sundabraut, sem hefur žegar valdiš miklu samfélagslegu tjóni, enda kom eftirfarandi fram ķ umręšunni:

"Umsögnin var tekin til umręšu į fundi borgarrįšs, sem haldinn var 15.12.2022.  Borgarrįšsfulltrśar Sjįlfstęšisflokksins, Hildur Björnsdóttir og Kjartan Magnśsson, lögšu fram svohljóšandi bókun:

"Undirbśningur vegna lagningar Sundabrautar er oršin ein mesta sorgarsaga samgöngumįla į Ķslandi.  Frį įrinu 2010 hafa borgarstjórnarmeirihlutar undir forystu Samfylkingarinnar og annarra vinstri flokka gripiš til margvķslegra rįša til aš tefja framgang verkefnisins og leggja steina ķ götu žess.  Smįhżsi hafa veriš byggš į fyrirhugušu vegstęši brautarinnar, vildarvinum śthlutaš fjölbżlishśsalóšum mun nęr umręddu vegstęši en rįšlegt er, sem og landinu undir heppilegustu tengingu brautarinnar viš Sębraut.  Žannig mį įfram telja, og viršist žaš vera stefnumįl vinstri flokkanna ķ borgarstjórn aš koma ķ veg fyrir, aš Sundabraut verši aš veruleika. Fyrirliggjandi umsögn ber žaš meš sér, aš borgaryfirvöld hyggist halda įfram aš tefja lagningu Sundabrautar meš öllum rįšum.  Ekki kemur į óvart, aš fulltrśar Samfylkingar, Pķrata og Višreisnar, styšji įframhaldandi tafir vegna Sundabrautarverkefnisins, enda hafa žęr veriš hluti af samgöngustefnu žessara flokka um įrabil. Žaš kemur hins vegar į óvart, ef įšurnefndum flokkum tękist aš fį fulltrśa Framsóknarflokksins meš sér ķ žį vegferš aš halda tafaleikjunum įfram og spilla žannig enn frekar fyrir žessu žarfa verkefni."

Ķ sögu Sundabrautarverkefnisins birtist ljóslega afturhaldsešli Samfylkingarinnar.  Žarna er um aš ręša framfaramįl fyrir tengingu höfušborgarinnar ķ noršurįtt, sem mun stušla aš styttingu feršatķma, eldsneytissparnaši og minni losun og létta stórlega į umferšaržunga um Mosfellsbę.  Žetta innsiglar Reykjavķk og nįgrannabęina, Kjalarnes, Kjós og Akranes, sem eitt  atvinnusvęši. Samfylkingin hefur sannaš afturhaldsešli sitt og śtśrboruhįtt meš žvķ aš leggjast ķ skęruhernaš gegn žessu verkefni, eins og borgarrįšsfulltrśar Sjįlfstęšisflokksins tķunda hér aš ofan, og hinn hlįlegi "breytingaleištogi" Framsóknar reynist Degi leišitamur og er teymdur į asnaeyrunum śt ķ foraš bķllausa lķfsstķlsins, sem er hjartans mįl Samfylkingarinnar.  Flestir hvorki geta né vilja tileinka sér bķllausan lķfsstķl.  Sérvitringarnir ķ borgarstjórn hafa lįtiš teikna nokkur hśs ķ borginni įn nokkurs bķlastęšis fyrir ķbśana, nś sķšast fjölbżlishśs viš Snorrabraut, af žvķ aš žar verši "hįgęšasamgönguvalkostur", lķklega "Sorgarlķnan". Žaš į sķšan aš tefja umferšina enn meir ķ Reykjavķk og auka į mengunina meš žvķ aš helminga flutningsgetu Snorrabrautar.  Žetta er algerlega glórulaust og gegn hagsmunum almennings į höfušborgarsvęšinu.  Allt sżnir žetta, aš Samfylkingin er įbyrgšarlaus og žar af leišandi óstjórntękur stjórnmįlaflokkur.  

 

 

 


Kenningin um "Wandel durch Handel" er dauš

Žaš er kominn tķmi fyrir žżzk stjórnvöld og ašra, sem tvķįtta eru ķ afstöšunni til Rśsslands, aš gera sér grein fyrir ķ raun, aš aldrei aftur veršur horfiš til samskipta viš Rśssland į višskiptasvišinu og öšrum svišum, eins og innrįs rśssneska hersins ķ Śkraķnu 24. febrśar 2022 hefši aldrei įtt sér staš. Kenningin um, aš meš višskiptum viš einręšisrķki gętu lżšręšisrķkin haft įhrif į einręšisrķkin til batnašar, žvķ aš sameiginlegir višskiptahagsmunir mundu gera einręšisrķkin nęgilega vinveitt lżšręšisrķkjunum, til aš žau mundu ekki telja verjanlegt aš fara meš ófriši gegn žeim, hefur reynzt loftkastalar draumóramanna. Til aš breiša yfir veikleika žessarar kenningar, breiddi einn höfundanna, kratinn Willy Brandt, yfir raunveruleikann meš žvķ aš kalla ósköpin "Realpolitik".  Žjóšverjar įttu eftir aš fara flatt į žessari krataglópsku.

Višskiptin styrkja einręšisrķkin tęknilega og fjįrhagslega, og žau reyna aš beina aškeyptri vestręnni tękni aš eflingu herstyrksins, sem settur veršur til höfušs lżšręšisrķkjum viš fyrsta tękifęri.  Rśssland er nżjasta dęmiš um žetta.  Rśssneski herinn hefur reyndar reynzt vera mun lélegri en nokkurn óraši fyrir, reyndar her į bak viš Pótemkķntjöld.  Žegar til į aš taka er žetta aš mestu gamli sovétherinn. Fjįrveitingar til hersins hafa skilaš sér illa vegna grasserandi spillingar.  

Žaš voru evrópskir kratar (sósķaldemókratar) meš Willy Brandt, formann SPD (Sozialistische Partei Deutschlands) ķ broddi fylkingar, sem beittu sér fyrir žessari vanhugsušu stefnu, "Wandel durch Handel" ķ "Ostpolitik" sinni.  Dęmigeršur kratismi, įferšarfalleg stefna, en stórhęttuleg, af žvķ aš hśn var reist į röngum forsendum og skilningsleysi į ešli einręšisrķkja, einkum ķ rķkjum rótgróinnar nżlendustefnu og heimsvaldastefnu, eins og ķ Rśsslandi. 

Af einhverjum einkennilegum įstęšum hefur kratinn ķ kanzlarastóli nśna, Olaf Scholz, neitaš aš horfast ķ augu viš stašreyndir, žótt hann lżsti yfir vendipunkti ķ Reichstag skömmu eftir innrįsina ķ Śkraķnu 24.02.2022.  Kannski hefur hann hlustaš į rśssneskar hótanir um kjarnorkuįrįs į Berlķn frį Kalķningrad (gamla Königsberg), ef Žjóšverjar dirfast aš styšja žurfandi Śkraķnumenn meš öflugum vopnum, sem žeir hafa žrįbešiš um. Hik og tafaleikir žżzku stjórnarinnar varšandi öflugan stušning viš Śkraķnu frį Evrópurķki, sem hafši įunniš sér sess eftir algert og nišurlęgjandi tap ķ Sķšari heimsstyrjöldinni, er oršiš óžolandi og vekur upp tortryggni ķ garš Žjóšverja undir kratķskri forystu um fyrirętlanir žeirra, eftir aš žeir hafa gert sig seka um barnalegt og algerlega óveršskuldaš traust ķ garš rśssneskra rįšamanna, sem leiddi til mikilla ófara.  Nś, 24.01.2023, 11 mįnušum eftir svķviršilega innrįs Rśssa ķ Śkraķnu, hafur žżzka stjórnin loksins tekiš af skariš meš skilyršislaust leyfi til afhendingar ótakmarkašs fjölda (aš žvķ bezt er vitaš) til Śkraķnuhers af žeim 2000-3000 eintaka fjölda, sem til er af Leopard 2 skrišdrekunum ķ Evrópu. Ef minningar styrjaldanna viš Rśssa į 20. öld hafa hamlaš įkvaršanatöku žżzku stjórnarinnar nś, ętti hśn aš minnast mikilla bardaga, sem hįšir voru ķ Śkraķnu 1941-1944, žegar Wehrmacht nįši öllum helztu borgum Śkraķnu į sitt vald, hernam allt landiš og olli Śkraķnumönnum stórtjóni. Margir Śkraķnumenn böršust reyndar meš Wehrmacht gegn Rauša hernum, enda voru misgjöršir Rśssa į hendur Śkraķnumönnum og nżlendukśgun žį žegar oršnar hrottalegar.   

Žessi skrišdrekategund, žżzki Leopard 2, er talin henta Śkraķnuher bezt ķ višureigninni viš rśssneska herinn.  Bandarķski Abrams-skrišdrekinn er aš mörgu leyti talinn vera sambęrilegur viš Leopard 2A6, nżjustu tegund Leopard drekanna, sem Bundeswehr sendir senn til Śkraķnu, en hann veršur erfišari ķ rekstri, krefst sérhęfšara višhalds og brennir kerosen-žotueldsneyti ķ staš dķsilolķu, sem knżr Leopard 2 og nśverandi skrišdreka Śkraķnuhers. Hann er knśinn žotuhreyfli, sem žolir illa ryk. Nś hafa Bandarķkjamenn lofazt til aš senda Abrams-dreka til Śkraķnu, en žaš var furšuskilyrši af hįlfu Olaf Scholz, sem mun flękja mjög rekstur og višhald skrišdrekasveita Śkraķnuhers, en ķ nįgrannarķkjunum verša sett upp verkstęši til aš žjónusta žį.  Hann er žó żmsu vanur ķ žeim efnum, og sennilega hefur aldrei nokkur her haft śr aš spila jafnfjölbreytilegum hergögnum frį svo mörgum ólķkum framleišendum og Śkraķnuher nś.

Engir hafa meiri og dżrkeyptari reynslu af aš fįst viš rśssneska herinn en žżzki herinn.  Reichswehr baršist viš keisaraherinn ķ 3 įr og Wehrmacht viš Rauša-herinn ķ tęplega 4 įr.  Panther-skrišdrekinn var hannašur og smķšašur fyrir Wehrmacht til aš fįst viš Rauša-herinn meš sinn T-35 skrišdreka, sem Heinz Guderian, hershöfšingi ķ Wehrmacht, taldi žann bezta, sem smķšašur hafši veriš fram aš žvķ. Ekki mį heldur gleyma Tiger-drekunum žżzku.  Mesta skrišdrekaorrustu allra tķma fór fram viš Kursk ķ sunnanveršu Rśsslandi ķ jślķ 1943. Heinz Guderian taldi įętlun žżzka herrįšsins um žetta uppgjör Wehrmacht viš mun fleiri rśssneska skrišdreka en Wehrmacht og Waffen SS  höfšu yfir aš rįša vera of įhęttusama, og steininn tók śr, žegar žżzku sveitirnar voru veiktar meš brottflutningum bryndreka til aš męta innrįs Bandamanna į Ķtalķu.  Eftir žessa bardaga viš Kursk mįttu žżzku vélaherdeildirnar sķn lķtils į austurvķgstöšvunum, enda var žį helzti hugmyndasmišur Wehrmacht į žessu sviši hernašar fallinn ķ ónįš hjį kanzlaranum. Fjöldinn segir ekki alla söguna.  Gęši bśnašar, žjįlfun hermanna og stjórnkęnska rįša för nś ekki sķšur en žį.  

Į dögum Kalda strķšsins ęfši Rauši herinn, sem įtti 20 k skrišdreka, framrįs hersins vestur aš Rķn, og NATO taldi hęttu į, aš lįtiš yrši reyna į žessar fyrirętlanir.  Ķ žvķ skyni aš stöšva žessa vęntanlegu sókn žróušu Žjóšverjar Leopard 1 skrišdrekann ķ framhaldi af reynslunni af skrišdrekum Wehrmacht, og sķšan var hann uppfęršur tęknilega ķ Leopard 2, sem er hannašur sérstaklega til aš fįst viš rśssneska skrišdrekann T-72, sem er uppistašan ķ rśssnesku skrišdrekasveitunum, og T-90, sem er seinni śtgįfa. 

Žetta er įstęšan fyrir žvķ, aš Śkraķnumenn leggja höfušįherzlu į aš fį um 300 stk. Leopard 2, og öll NATO-rķkin, nema Žżzkaland, Ungverjaland og e.t.v. Tyrkland, styšja žaš. Einöršust ķ stušningi sķnum eru NATO-rķkin, sem įšur voru hernumin af Rśssum, žvķ aš žau telja sig vita af biturri reynslu, aš įrįsargjörn nżlendustefna Rśssa muni beinast aš žeim, eftir hugsanlegt fall Śkraķnu og Moldóvu, sem žó veršur vonandi aldrei.  Žar er um aš ręša Pólland, Eistland, Lettland, Lithįen, Finnland, Tékkland og  Slóvakķu.  Öll žessi rķki munu eiga Leopard 2 ķ vopnabśrum sķnum og vera fśs aš lįta hluta žeirra af hendi viš Śkraķnuher, žegar Žżzkaland afléttir višskiptakvöšum af žessum tękjum.  Eftir fund Vesturveldanna ķ Ramstein-flugherstöš Bandarķkjahers ķ byrjun žorra 2023 rķkti bjartsżni um, aš žaš ętlaši Žżzkaland aš gera hiš snarasta, en žaš hefur ekki veriš stašfest fyrr en nś ķ dag, 24.01.2023, eftir sķmtal Bandarķkjaforseta viš Žżzkalandskanzlara.    

Žessi kergja kratans Scholz og tvķskinnungur stefndi ķ aš senda Žżzkaland ķ skammarkrók Vesturveldanna.  Einangrun Žżzkalands yrši engum til góšs, nema įrįsaröflunum ķ Kreml.  Žaš hlyti aš hrikta illilega ķ rķkisstjórnarsamstarfinu ķ Berlķn, ef lengri drįttur hefši oršiš į samžykki Olafs Scholz.  Hefšu oršiš  stjórnarslit žar śt af žessu, mundi krataflokkurinn SPD verša sendur ķ langa eyšimerkurgöngu, enda į stjórnmįlaflokkur, sem rekur stjórnarstefnu, sem er stórskašleg fyrir framtķš og öryggi Vesturlanda, ekkert erindi ķ valdastóla.  CDU bķšur eftir aš taka viš stjórnartaumunum.  Kratar eru aldrei til stórręšanna.  

Žaš veršur aldrei aftur sams konar įstand ķ Evrópu og rķkti frį falli rįšstjórnar kommśnistaflokks Rśsslands og fram til innrįsarinnar 24. febrśar 2022.  Žaš veršur sett upp jįrntjald į landamęrum Rśsslands og višskiptum viš landiš haldiš ķ lįgmarki, žvķ aš einręšisöflin žar munu ekki lįta af žrįhyggju sinni um śtženslu yfirrįšasvęšis Rśsslands.  Enginn annar hefur įhuga į slķku afturhvarfi sögunnar og afturför.  Žess vegna er öruggast aš veita Śkraķnu inngöngu ķ NATO, og umsókn landsins um ašild aš ESB er ķ vinnslu ķ Brüssel og Kęnugarši, eins og viš sjįum nś į hreinsunum vegna spillingar ķ Kęnugarši. Rśssar geta engum um kennt, nema sjįlfum sér.  Žeir reka hryšjuverkarķki, śtlagarķki, sem engin įhrif į aš hafa į žaš, hvernig Vesturveldin skipa varnarmįlum sķnum.

Į 19. öld hrifsaši Rśssakeisari til sķn stór landflęmi af Kķnakeisara.  Rķkisstjórn kķnverska kommśnistaflokksins hefur ekki gleymt žessum žętti sögunnar og mun sennilega meš einhverjum hętti reyna aš endurheimta žetta land og nżta žau tękifęri, sem bjóšast meš breyttri stöšu heimsmįlanna og veiku Rśsslandi. 

 ukrainian-cloth-flags-flag-15727


Utan gįtta

Loftslags-, orku- og umhverfisrįšherra viršist vera haldinn žeirri meinloku, aš Ķslendingar séu aš missa af lestinni, af žvķ aš žeir hafa ekki enn sett lög um vindmyllužyrpingar og ekki heimilaš uppsetningu žeirra, žó aš (erlendir) fjįrfestar bķši ķ röšum eftir samžykki viškomandi yfirvalda fyrir uppsetningu og rekstri slķkra orkuvera. Hvers vegna sżna žeir žennan įhuga nśna ? 

Žeir kunna aš sverma fyrir hęrri nżtingu mannvirkjanna en algengt er annars stašar į landi vegna žess, hversu vindasamt hér er, en žį žurfa žeir aš taka meš ķ reikninginn višhaldsžörf ķ sviptivindasömu landi og óvenju hįtt rakastig, sem vafalaust mun valda meira ķsingarįlagi į spaša, legur og buršarsślu en margir rekstarašilar žessara mannvirkja eiga aš venjast. Žaš er heldur ekki hlaupiš aš žvķ aš komast aš til višhalds og višgerša stóran hluta įrsins į mörgum žeirra staša, sem téšir fjįrfestar hafa nś augastaš į.

Er einhver markašur fyrir vindmyllurafmagn į Ķslandi ?  Lķklega treysta žessir fjįrfestar į, aš į Ķslandi verši višvarandi raforkuskortur, og žess vegna muni t.d. eigendur raforkuvera, sem hįš eru vatni śr mišlunarlónum, grķpa hvert tękifęri fegins hendi til aš kaupa af žeim rafmagn og spara vatn. Ef hins vegar śrtöluraddir į sviši hefšbundinna ķslenzkra virkjana verša ekki lįtnar komast upp meš aš virka eins og 5. herdeild spįkaupmanna į sviši vindorku og hér veršur ķ nįinni framtķš stašiš myndarlega aš virkjun jaršgufu og vatnsafls, žį mun markašurinn engan įhuga hafa fyrir vindorkurafmagni, sem er bęši ótryggt og dżrt og flękir fyrir beztun į rekstri ķslenzka raforkukerfisins m.t.t. hįmörkunar į nżtni viš nżtingu orkulindanna. 

Noregur er vatnsorkuland, eins og hérlendis er kunnugt, en samt hafa veriš settar žar upp vindmyllur ķ talsveršum męli.  Žetta hefur valdiš spjöllum į viškvęmri nįttśru ķ einu fegursta landi Evrópu. Žess vegna fer andstaša almennings žar ķ landi mjög vaxandi gegn žessari raforkuvinnslu, enda er hśn aš miklu leyti fyrir utanlandsmarkaš.  Sömu sögu er aš segja hvašanęva aš śr Evrópu, en žar eru landskortur og afleišingar žrengsla vķša drifkraftur mótmęlanna.  Viš hérlendis eigum aš draga lęrdóm af žessu, enda er žetta önnur meginorsök įhuga fjįrfestanna fyrir Ķslandi nśna. 

Hér hafa żmsar kenningar veriš į lofti um, aš sęstrengstenging viš raforkukerfi Evrópu muni fylgja vindmyllužyrpingum į Ķslandi og žį vķsaš til orkulöggjafar Evrópusambandsins ķ žvķ sambandi.  Glöggur mašur hefur leitt aš žvķ lögfręšileg rök, aš innleišing Orkupakka 3 į Ķslandi haustiš 2019 standist ekki lagalega, af žvķ aš sś löggjöf var žį śr gildi fallin hjį ESB og önnur, Orkupakki 4, tekin viš.  Žį er mikilvęgt aš hafa ķ huga, aš orkulöggjöf ESB gildir ekki lengur į Bretlandi, en žangaš var jafnan mestur įhugi į aš leggja aflsęstreng frį Ķslandi. Sęstrengur til ESB-landanna er miklu dżrari framkvęmd, og raforkuflutningur žangaš mun žżša mun meiri orkutöp og žar af leišandi óhagkvęmari rekstur.  Aš lokum er vert aš benda į žann varnagla Alžingis viš innleišingu OP3, aš löggjafinn įskildi sér rétt til aš samžykkja eša hafna slķkri tengingu raforkukerfa. ESA hefur enn ekki gert athugasemd viš žann varnagla.  Aflsęstrengur til Ķslands er žess vegna mjög langsóttur (ólķklegur), en lķfseigur efnivišur samsęriskenningasmiša.  

Žann 30. desember 2022 birtist ķ Morgunblašinu frétt af vištali viš rįšherra, sem viršist ekki įtta sig į afleišingum žess fyrir ķslenzkt žjóšfélag og nįttśru landsins, ef stjórnvöld nś ętla aš reiša sig į vindorku til raforkuöflunar fyrir hagkerfi ķ vexti, og sem žar aš auki stendur nś frammi fyrir orkuskiptum, sem reist verša į raforku śr sjįlfbęrum orkulindum.  Fréttin bar lęvķsan titil, ęttašan frį sama rįšherra:

"Nęrumhverfiš njóti įvinnings".

Hśn hófst žannig:

"Vinna starfshóps, sem ętlaš er aš undirbśa nżjar reglur (svo !) um nżtingu vindorku, gengur vel aš sögn Gušlaugs Žórs Žóršarsonar, umhverfis-, orku- og loftslagsrįšherra.  Jafnframt er unniš aš žvķ ķ 2 öšrum hópum aš bera saman reglur ķ nokkrum öšrum löndum og kanna, hvar hęgt er aš reisa vindorkuver į hafi.  Ętlazt er til, aš starfshópurinn skili tillögum ķ formi draga aš lagafrumvarpi fyrir 1. febrśar [2023]."

Meš öšrum oršum vinnur rįšherra nś aš undirbśningi žess aš ryšja vindorkužyrpingum leiš inn ķ ķslenzkt samfélag og ferst verkiš óhönduglega.  Ķ staš žess aš kynna sér rękilega kosti og galla, ž.e. reynsluna af vindorkuverum ķ nokkrum löndum, žį er fariš yfir regluverkiš, žótt žaš hafi gefizt misjafnlega og vķša leitt til haršrar gagnrżni.  Aš taka raunstöšuna fyrst ķ mismunandi löndum er naušsynlegur undanfari žess aš semja regluverk um vindmyllur fyrir Ķslendinga.  Svona vinnubrögš hafa mjög lķtiš forvarnargildi og eru ógęfuleg. 

Žaš er meš ólķkindum aš setja ķ gang vinnu į vegum rķkisins til aš opna fyrir umsóknir um leyfi til uppsetningar og rekstrar vindmyllužyrpinga į hafi śti.  Žetta eru mengandi fyrirbęri, sem śtheimta mikiš višhald og munu verša annarri umferš til trafala, ašallega fiskiskipum.  Frį Noregi sżna rannsóknir, aš sjįvardżr safnast aš žessum mannvirkjum, og įhrif hįvašans frį vindmylluspöšunum į sjįvardżrin hafa ekki veriš fullrannsökuš.  Vegna grķšarlegs kostnašar viš žessa gerš raforkuvinnslu veršur aldrei neinn markašur hérlendis fyrir rafmagn frį vindmyllum į hafi śti.  Ef ętlunin er aš flytja rafmagniš utan, bętist viš hįr flutningskostnašur, sem śtilokar samkeppnihęfni slķks verkefnis.  Rįšuneytiš er algerlega śti į tśni meš žessa undirbśningsvinnu sķna.  Hvaš er žetta rįšuneyti aš gera til aš aušvelda samžykktarleiš hefšbundinna ķslenzkra virkjana, t.d. vatnsaflsvirkjana į Vestfjöršum, sem eru Vestfiršingum og öllu raforkukerfinu naušsynlegar ?  Er ekki vitlaust gefiš ķ fķlabeinsturninum ?

"Nś er veriš aš undirbśa fjölda vindorkuvera, allt aš 40 į mismunandi stigum, eins og fram kom ķ Morgunblašinu ķ gęr.  Stöšugt bętast viš įform, en framkvęmdir stranda į žvķ, aš stjórnvöld hafa ekki sett sér stefnu.  Gušlaugur Žór bendir į, aš enginn hafi heimild til aš fara ķ framkvęmdir, nema aš undangengnu mati ķ rammaįętlun. Žess mį geta, aš 2 vindorkugaršar Landsvirkjunar eru ķ nżtingarflokki rammaįętlunar, Bśrfellslundur og Blöndulundur, en engir ašrir.  Landsvirkjun undirbżr byggingu beggja vindorkugaršanna og hefur sótt um virkjanaleyfi fyrir Bśrfellslund." 

Žaš er eftir öšru ķ rķkisbśskapinum, aš stęrsta fyrirtękiš į raforkumarkašinum hérlendis, rķkisfyrirtękiš Landsvirkjun, ętli nś aš rķša į vašiš og innleiša ķ ķslenzka nįttśru og samfélag mannvirki til raforkuöflunar, sem eru mengandi og standast engan samanburš viš hefšbundnar ķslenzkar virkjanir, hvaš landžörf į uppsetta afleiningu og hagkvęmni snertir. Ef žessi įform verša aš veruleika, žżšir žaš, aš orkuöflunin veršur miklu įgengari viš nįttśru og mannlķf en nokkur žörf er į, og uppįtękiš mun valda hękkun į raforkuverši ķ landinu og flękja rekstur raforkukerfisins t.d. m.t.t. til hįmarks nżtni bśnašar. 

"Gušlaugur Žór segir, aš ašrar žjóšir hafi nżtt vindorku lengi.  Gott sé aš geta lęrt af reynslu annarra um žaš, hvaš hafi gengiš vel og hvaš mišur.

Eins žurfi aš kortleggja möguleika į aš byggja upp vindorkugarša į hafinu viš landiš.  Aš žessu sé unniš samhliša vinnu 3 manna starfshóps, sem gera muni tillögur um umhverfi vindorkunnar ķ samręmi viš stjórnarsįttmįla rķkisstjórnarinnar." 

 Ef rįšherra vill ekki hętta į aš fara ķ geitarhśs aš leita ullar, ętti hann aš byrja į aš spyrja "ašrar žjóšir", hvort žęr hafi haft yfir aš rįša gnótt annars konar endurnżjanlegra orkulinda til aš virkja ķ žįgu orkuskipta og vaxtar žjóšar og atvinnulķfs nęstu 3 įratugina, žegar žęr hófu aš virkja vindinn.  Lķklegast veršur svariš neitandi, og žar meš mį strax įlykta, aš ašstęšur į Ķslandi séu ósambęrilegar žessum öšrum löndum.  Žessi undirbśningsvinna į vegum rķkisins er unnin fyrir gżg.  

Aš undirbśa vindmyllužyrpingar śti fyrir strönd Ķslands er sömuleišis gagnslaust verkefni, žvķ aš žęr munu jafnan valda umferš į sjó trafala, t.d. fiskiskipa, og įhrifin į lķfrķkiš eru lķtt rannsökuš.  Raforka frį žessum orkuverum er svo dżr, aš ķ fyrirsjįanlegri framtķš veršur enginn innanlandsmarkašur fyrir hana, og flutningurinn til śtlanda į žessari orku ylli heildarkostnaši fyrir žessa raforku žangaš komna, sem mundi gera hana ósamkeppnisfęra žar.

"Gušlaugur telur, aš horfa žurfi til fleiri žįtta viš reglusetningu fyrir nżtingu vindorkunnar en gert er ķ ferli rammaįętlunar.  "Žaš liggur fyrir, aš hvaša leiš, sem viš förum, verša leyfi fyrir vindorkuorkugarši aldrei veitt įn umręšu og vonandi veršur bśiš žannig um hnśtana, aš rödd žeirra, sem nęst bśa, heyrist.  Ég tel mikilvęgt, aš nęrumhverfiš fįi aš njóta žess efnahagslega, žegar vindorkugaršar rķsa", segir Gušlaugur Žór."  

Ķbśar ķ žeim sveitarfélögum, žar sem įform um vindmyllužyrpingar hafa veriš kynnt, hafa vissulega margir hverjir tjįš skošun sķna, og stór hluti ķbśanna hefur lagzt gegn žessum įformum.  Aš veifa pokaskjatta meš silfurpeningum ķ breytir varla miklu, žvķ aš ķ mörgum tilvikum hafa ķbśarnir einmitt įhyggjur af neikvęšum fjįrhagslegum afleišingum fyrir žį atvinnustarfsemi, sem fyrir er, og af veršfalli eigna sinna į įhrifasvęši vindmyllužyrpinganna.  Žaš er žess vegna ekki sérstaklega skynsamlegt af rįšherranum aš fara inn į žessa braut.  

 

 

 

 

 

 

 

         

  


Orkustofnun og rķkisstjórnin ganga ekki ķ takti

Orkustofnun sżndi af sér sleifarlag viš mešhöndlun umsóknar Landsvirkjunar um virkjunarleyfi ķ Nešri-Žjórsį fyrir Hvammsvirkjun. Forstjóri hennar lofar bót og betrun, en mey skal aš morgni lofa. Hiklaust mį telja afgreišsluna hafa dregizt śr hömlu um 1 įr, og žaš hefur tęplega kętt umhverfis-, orku- og loftslagsrįšherra, sem alvöružrunginn nżtir hvert tękifęri til aš leggja įherzlu į markmiš rķkisstjórnarinnar um 55 % minni losun koltvķildis śt ķ andrśmsloftiš hérlendis en 2005 įriš 2030. Žetta markmiš Katrķnar Jakobsdóttur & Co. var glęfralegt og mun ekki nįst, ef svo fer fram sem horfir. 

Tķminn hefur veriš notašur hrottalega illa til aš vinna aš žessu markmiši, og rétt einu sinni eru hégómagjarnir stjórnmįlamenn stašnir aš verki.  Žeir setja žumalfingurinn upp ķ loftiš og setja sķšan einhverja prósentutölu į blaš įn žess aš hafa hugmynd um, hvaš žaš kostar aš nį markmišinu, og engin fullnęgjandi įhęttugreining fylgir.  Afleišing žessarar sżndarmennsku er, aš nś stefnir ķ dśndrandi neikvęša nišurstöšu įriš 2030, enda hefur meginforsendan fyrir įrangri algerlega brugšizt meš žeirri afleišingu, aš Vestfiršingar neyšast til aš brenna olķu, žegar Vesturlķna veršur straumlaus eša vatnslķtiš er ķ Žórisvatni ķ vetrarbyrjun.  Vestfiršingar vilja virkja vatnsföll sķn, en afturhaldsöfl, ekki sķzt ķ VG, flokki forsętisrįšherra og fyrrverandi umhverfisrįšherra, žvęlast fyrir, og hvorki stjórnvöld né Alžingi hafa veitt žeim žann stušning enn, sem dugar. Téš meginforsenda er aušvitaš verulega aukiš framboš tryggrar og "gręnnar" raforku ķ landinu.  

Rįšherra orkumįla ętlar ķ vetur aš bśa til lagaramma fyrir vindorkuver, en žaš eru tiltölulega frumstęš, landfrek og mengandi mannvirki, sem viš höfum ekkert viš aš gera ķ žessu landi, enda raforka frį vindmyllužyrpingum hvorki trygg né "gręn".  Virkjanamįlin hérlendis viršast žannig vera ķ öngstręti (gķslingu), og er bešiš eftir Alexander mikla til aš höggva į žann Gordķonshnśt.  Žaš veršur aš hraša undirbśningi hefšbundinna ķslenzkra virkjana, vatnsfalla og jaršgufu, svo aš einhver von sé til aš nį markmišinu, sem forsętisrįšherrann kynnti keik ķ upphafi žessa įratugar.  Žaš er ein af žverstęšum žessa forsętisrįšherra, aš žingflokkur hennar dregur sķfellt lappirnar ķ virkjanamįlum og eyšileggur žar meš markmiš forsętisrįšherrans.  

Žessi tvķskinnungur veldur žvķ, aš Orkustofnun er  vorkunn, žótt hśn viti ekki ķ hvora löppina hśn į aš stķga, žegar kemur aš žvķ aš spį fyrir um eldsneytisnotkun landsmanna 2040. Hśn hefur ekki reynzt vera ķ fęrum til aš mata orkuspįlķkan sitt į gögnum, sem gefa lęgri śtkomu en 600 kt af olķunotkun įriš 2040, sem jafngilda um 1900 kt af CO2.  Žetta hlżtur aš virka sem einn į lśšurinn fyrir rķkisstjjórnina, enda hefur hśn engar dugandi mótvęgisašgeršir uppi ķ erminni.  Siguršur Hannesson, framkvęmdastjóri Samtaka Išnašarins, SI, getur ekki stillt sig um aš nśa henni žessu um nasir. Žessu gerir Fréttablašiš grein fyrir 28. desember 2022 undir fyrirsögninni:

 "Orkuskiptum ekki nįš ķ tęka tķš".

Ķ fréttinni stóš m.a.:

Siguršur Hannesson, framkvęmdastjóri SI, segir žetta undarlegt ósamręmi:

"Žaš finnst mörgum skrżtiš, aš grunnspį, sem opinber stofnun eins og Orkustofnun setur fram, skuli ekki gera rįš fyrir žvķ, aš markmiš stjórnvalda ķ orku- og loftslagsmįlum nįist.  Tala nś ekki um, žar sem markmiš Ķslands um kolefnishlutleysi eru lögbundin", segir Siguršur.

Hann telur žaš ekki góš skilaboš śt ķ atvinnulķfiš og upplżsingarnar misvķsandi:

"Ég get ekki ķmyndaš mér, aš rķkisstjórnin sé įnęgš meš žessi vinnubrögš Orkustofnunar.  Allar fjįrfestingar ķ atvinnulķfinu taka miš af žessum markmišum.  Fyrirtękin eru į fleygiferš viš aš tileinka sér nżja tękni, sem tekur miš af breyttum orkugjöfum.  Žetta eru mjög kostnašarsamar ašgeršir.  Žaš er žvķ alger grunnkrafa, aš tķmasett markmiš standi", segir Siguršur og telur tķmann žegar oršinn nauman, ef įform um orkuskipti eigi aš ganga eftir."

Engum vafa er undirorpiš, aš orkuskipti śtheimta miklar fjįrfestingar hjį fyrirtękjum og heimilum.  Heimili hafa fengiš afslįtt opinberra gjalda viš aš fjįrfesta ķ nżjum rafmagnsbķl, en rķkissjóšur hefur ekki, svo aš hįtt fari, veitt fyrirtękjum sérstakan skattaafslįtt fyrir fjįrfestingar ķ ašgeršum, sem eru undanfari orkuskipta, enda er žaš mįla sannast, aš rķkisvaldinu hefur mistekizt aš skapa grundvöll fyrir nżjar, almennilegar virkjanir, sem gętu framleitt raforku fyrir rafeldsneyti, sem leyst geti jaršefnaeldsneytiš af hólmi.  Žaš vantar nżjar virkjanir, og vindmyllur eru gjörsamlega ótękar af kostnašarlegum og landverndarlegum įstęšum.  

Orkustofnun hefur įreišanlega ekki ętlaš sér aš grafa undan vilja fyrirtękjanna ķ landinu til orkuskipta meš sinni orkuspį, sem reist er į lķkani, sem ašeins er hęgt aš mata meš raungögnum, en ekki draumórakenndu gaspri stjórnmįlamanna um framtķšina.  Orkumįlastjóri varpaši ljósi į žetta meš vel uppsettri ritsmķš ķ Morgunblašinu į gamlaįrsdag 2022.  Halla Hrund Logadóttir nefndi ritsmķš sķna:

"Ķslendingar leišandi žjóš ķ orkuskiptum".

Žar stóš m.a.:

"Ein af svišsmyndunum, sem kynntar voru viš śtgįfu lķkansins, var naušsynlegur orkuskiptahraši ķ vegasamgöngum.  Žar kom m.a. fram, aš til aš nį lįgmarksskuldbindingum okkar ķ loftslagsmįlum ķ samręmi viš ašgeršaįętlun rķkisins žyrfti nżskrįningarhlutfall rafknśinna fólks-, bķlaleigu- og sendibķla aš vera ķ kringum 100 % [tęplega 100 %, žetta hlutfall getur ekki fariš yfir 100 %-innsk. BJo] strax įriš 2025, sem skiptir mįli aš hafa ķ huga viš žróun ķvilnana og löggjafar." 

Žetta er kżrskżrt.  Orkuskiptin eru į eftir įętlun rķkisstjórnarinnar, og žaš er langsótt aš įfellast Orkustofnun fyrir žaš.  Rķkisstjórnin gaf žessa įętlun śt, og hśn var allt of brött, hreinlega óraunsę ķ ljósi ešlis mįlsins.  Orkuskipti gerast ekki eins og hendi sé veifaš.  Žaš er tregša ķ žessu ferli af żmsum įstęšum.  Ķ fyrsta lagi er tęknin alls ekki tilbśin.  Ķ öšru lagi śtheimta orkuskipti miklar fjįrfestingar og ķ žrišja lagi er sįlfręšilegi eša tilfinningalegi žįtturinn.  Mönnum finnst sumum hverjum žeir renna blint ķ sjóinn aš skipta um orkugjafa. Žaš er glapręši af rķkisstjórninni aš hundsa alla žessa žętti, en lįta hégómagirni og fordild einstakra sveimhuga ķ rįšherrastólum rįša för.  Sennilega hefur bleyttur žumall rįšherranna gefiš žeim įrtöl viš markmišasetningu, sem eru įratug į undan žvķ, sem raunhęft mį telja.  Žessi grobbišja rįšherra VG mun aš lķkindum flękja landsmenn ķ hįar sektargreišslur til Evrópusambandsins eša kaup į rįndżrum koltvķildiskvóta į heimsmarkaši fyrir mismun markmišs og raunar ķ t CO2 talin. Įbyrgšarleysi vinstri hreyfingarinnar gręns frambošs rķšur ekki viš einteyming. 

 


Af verkalżšsbarįttu

Birtingarmynd įtakanna innan Alžżšusambands Ķslands (ASĶ) fyrir žing samtakanna haustiš 2022 og furšuleg framganga fįeinna verkalżšsforkólfa į žinginu sżna, aš maškur er ķ mysunni hjį verkalżšshreyfingunni. Forseti ASĶ hraktist śr starfi og žingiš lamašist og var frestaš viš śtgöngu allmargra žingfulltrśa. Formašur Verslunarmannafélags Reykjavķkur (VR) virtist standa ķ barįttu viš Sešlabanka Ķslands (SĶ) śt af stżrivaxtahękkunum.  Hann rak kjįnalega auglżsingaherferš gegn SĶ, og af višbrögšum formanns VR viš vaxtahękkun ķ kjölfariš aš dęma virtist hann fara į lķmingunum viš žaš og hafa ķmyndaš sér, aš hann gęti fjarstżrt SĶ meš rįndżrri auglżsingaherferš meš góšum leikurum.  Žessi sami formašur, sem yfirleitt tušar tóma vitleysu um peningamįl og efnahagsmįl, virtist svo verša fyrir svo alvarlegu andlegu įfalli į ASĶ-žinginu vegna undirtekta viš framboš sitt til forseta ASĶ, aš hann hętti viš frambošiš og gekk śt af žinginu.  Allt er žetta svo vanžroskuš og vanstillt framkoma hjį formanni stórs verkalżšsfélags, aš engu tali tekur.  

Nś hafa stefnumarkandi kjarasamningar į milli Samtaka atvinnulķfsins (SA) og samflots verkalżšsfélaga nįšst.  Žar reiš formašur Verkalżšsfélags Akraness (VA), sem jafnframt er formašur Starfsgreinasambandsins, į vašiš, en hann hefur įšur sżnt fęrni sķna og žekkingu viš samningaboršiš.  VR og Efling skįru sig śr žessu samfloti, žótt formenn žessara félaga virtust hafa samflot meš formanni VA į ASĶ-žinginu.  Leit formašur VA į yfirlżsingar žeirra ķ kjölfar samninganna, įšur en atkvęšagreišsla um žį fór fram, sem rżtingsstungu ķ bakiš.  Sżnir žetta baneitraš andrśmsloft ķ hreyfingunni, og nś hefur Efling slitiš samningavišręšum viš SA hjį Rķkissįttasemjara (RSS).  Fordęmir formašur Eflingar, Sólveig Anna Jónsdóttir (SAJ) RSS og ber hann žungum sökum. Ķ raun žarf aš auka völd RSS til jafns viš žaš, sem tķškast į hinum Noršurlöndunum. Hann žarf aš hafa vald til aš fresta stöšvunarašgeršunum į vinnumarkaši meš mišlunartillögu, sem veršur aš greiša atkvęši um ķ almennri atkvęšagreišslu ķ félögum deiluašila.  Žį žarf hann aš geta śrskuršaš, aš kjaradómur, sem deilendur og RSS skipa fulltrśa ķ, bindi enda į deilur ķ eitt įr ķ senn. 

Formašur Eflingar fer aušveldlega ķ fórnarlambshlutverkiš og heggur žį ķ allar įttir, viršist uppsigaš viš alla ķ kringum sig, sem ekki lśta henni ķ einu og öllu, enda hefur hśn veriš dęmd af Félagsdómi fyrir óleyfilegar uppsagnir, m.a. trśnašarmanns, į skrifstofu Eflingar. 

SAJ viršist sękjast eftir illindum, enda réšist hśn į Alžingishśsiš haustiš 2008. Nś klęšir hśn žjóšfélagshatur sitt ķ bśning verkalżšsbarįttu og žykist vera aš sękja fé ķ greipar aušvaldsins kśgušum verkalżš į höfušborgarsvęšinu til handa og telur hann eiga rétt į hęrri launum en starfsbręšur og -systur annars stašar į landinu.  Ķ reynd sagar hśn greinina, sem félagar ķ Eflingu sitja į, frį stofninum. Žetta er ekki verkalżšsbarįtta fyrir 5 aura.  Žetta er skemmdarverkastarfsemi til aš žjóna erfišri lund SAJ.  

Žann 15. desember 2022 birtist ķ Morgunblašinu įgętisgrein eftir ašalsamningamann SA og framkvęmdastjóra samtakanna, Halldór Benjamķn Žorbergsson undir fyrirsögninni:

"Traust er žungavigtarhugtak".

Hśn hófst žannig:

"Samtök atvinnulķfsins hafa undirritaš kjarasamninga viš samflot verkafólks, verzlunarmanna og išnašarmanna, hringinn ķ kringum landiš.  Samningar hafa nįšst viš 80 žśsund manns meš stefnumarkandi kjarasamningum, sem leggja grunn aš öllum kjarasamningum ķ žessari samningalotu, bęši į almennum og opinberum markaši.  Engin veršmęti verša til viš undirritun kjarasamninga.  Kjarasamningar snśast um aš skipta žeim veršmętum, sem verša til ķ atvinnulķfinu.  Žvķ er afar mikilvęgt, aš gętt sé sanngirni og samkvęmni ķ žeim kjarasamningum, sem geršir eru.  Trśnašur Samtaka atvinnulķfsins er gagnvart fólkinu ķ landinu.  Žau, sem semja viš SA, verša aš geta treyst žvķ, aš žęr meginlķnur, sem samflotskjarasamningar marka, verši varšar af SA.  Žar er trśveršugleiki SA sem stęrsta samningsašila į landinu aš veši."

Į mešan atvinnurekendur hafa fališ samtökum sķnum, SA, aš semja fyrir sig ķ staš žess, aš hvert fyrirtęki semji viš sķna starfsmenn, žį er samflot verkalżšsfélaganna lķka ešlilegt, og ef ekki er višurkennt og virt, aš slķkir samningar séu stefnumarkandi, žį er vošinn vķs į vinnumarkaši og hętt viš, aš hann "springi ķ loft upp".  SAJ hefur skynjaš žetta og eygir nś tękifęri til aš gera verulega illt af sér. Hśn hefur enga samśš meš starfsfólki, eins og ólögleglar uppsagnir hennar į starfsfólki Eflingar sżna, heldur etur hśn félögum ķ Eflingu į forašiš og telur žeim trś um, aš žeir muni hafa eitthvaš upp śr žvķ. Reynslan gefur hins vegar til kynna, aš verkfall ķ žįgu höfrungahlaups eykur alls ekki kaupmįtt til lengdar.  Žį hefšu hinar Noršurlandažjóširnar žegar fetaš žį braut. Heilbrigš skynsemi męlir gegn verkfallsašgerš til aš koma af staš höfrungahlaupi, žegar stefnan į vinnumarkaši er aš gera skammtķmasamning, og eitt er vķst, aš fyrirtękin, sem fyrir baršinu verša į verkfallsvopninu, munu standa veikari eftir en ella og žar meš vera verr ķ stakkinn bśin til aš standa ķ samkeppni og aš hękka laun starfsmanna sinna.  Afleišingarnar geta oršiš alvarlegar fyrir fyrirtękin og traust žeirra į mörkušum, sem žau keppa į, og fyrir žjóšarbśiš ķ heild, t.d. missir gjaldeyristekna. 

Staksteinar Morgunblašsins geršu kjaramįlin aš umręšuefni į gamlaįrsdag 2022 undir fyrirsögninni: 

"Óvenjulegar kjarabętur".

Žar stóš m.a.:

"Stašan er lķka žannig hér į landi, aš óvenjulega hįu hlutfalli af veršmętasköpun er variš ķ launakostnaš.  Hlutfalliš er raunar oršiš svo hįtt, aš efasemdir hljóta aš vakna um, aš žaš geti haldiš til lengdar, en nefna mį, aš žetta hlutfall hefur veriš hęst hér į landi allra Noršurlandanna įrum saman."

 Ķ raun og veru er žetta kjarni mįlsins ķ allri rökfastri kjaraumręšu.  Verši žetta hlutfall svo hįtt, aš ósjįlfbęrt sé, minnkar ekki ašeins žaš, sem eigendurnir, hluthafarnir, fį ķ sinn hlut, heldur fara fyrirtękin žį aš éta sig innan frį, ž.e.a.s. žau hafa ekki lengur getu til aš fjįrfesta, t.d. ķ framleišniaukningu.  Žetta žżšir, aš samkeppnishęfni žeirra versnar og žau verslast upp. 

"Žį er įhugavert, aš į sama tķma og kaupmįttur rżrnar ķ samanburšarlöndum, er gert rįš fyrir įframhaldandi og jafnvel umtalsveršri kaupmįttaraukningu taxtalauna hér į landi ķ žeim skammtķmasamningum, sem flestir hafa nś undirritaš."

Hér yrši um einstakan įrangur hagkerfisins ķslenzka aš ręša, ef spįin rętist, og hann veltur alfariš į žvķ, hvort fyrirtękjunum upp til hópa tekst aš auka framleišni sķna į žessu įri.  Žegar hlutfall launa af veršmętasköpun er komiš ķ 65 %, eins og hér er, er kaupaukning umfram framleišniaukningu įvķsun į fölsk veršmęti į pappķr, sem munu fljótlega gufa upp.  Įbyrgir verkalżšsforingjar vita žetta og haga sinni kröfugerš viš samningaboršiš samkvęmt žvķ, en hinir, t.d. SAJ, setja upp hundshaus gagnvart slķkri röksemdafęrslu og kjósa aš lifa ķ eigin blekkingaheimi, en žaš veršur fyrr en seinna į kostnaš umbjóšenda žeirra og alls samfélagsins.

"Tekst aš višhalda žessum įrangri ?  Žaš fer mjög eftir žvķ, hvort raunsęi eša innantóm gķfuryrši rįša för."

SAJ hótar nś aš sprengja upp žann įrangur, sem nįšst hefur ķ žessari kjarasamningalotu.  Hśn snżr öllu į haus ķ žvķ sambandi, bżr til śr sér fórnarlamb, sem śtilokaš hafi veriš frį samfloti Starfsgreinasambandsins, į mešan öšrum er ljóst, aš hśn sagši Eflingu śr žessu samfloti.  Hśn telur sķšan yfirgang ķ žvķ fólginn aš "troša" samningum, sem ašrir geršu, upp į sig og sitt félag, en hśn žorir ekki aš fara žį einu lżšręšislegu leiš, sem viš blasir, aš leyfa félagsmönnum Eflingar aš greiša atkvęši um žennan kjarasamning.  


Sjśk fjölmišlun

Ķslenzkur fjölmišlamarkašur er afar óešlilegur, og žar er steinrunnu rķkisvaldi um aš kenna.  Žaš er alltaf ólķšandi, žegar rķkisvaldiš er ķ bullandi samkeppni viš einkaframtakiš į markaši, sem ķ ešli sķnu er samkeppnismarkašur, og engin brżn žörf lengur fyrir beina eša óbeina (opinbert hlutafélag) veru rķkisvaldsins žar.  Žaš er réttlętismįl og ķ anda EES-samningsins aš jafna samkeppnisstöšuna meš žvķ aš taka Rķkisśtvarpiš af auglżsingamarkaši og aš gera allar auglżsingar jafnar fyrir skattalögunum óhįš gerš mišils og eiganda hans. 

Jafnframt yršu umsvif rķkisfjölmišilsins minnkuš til muna.  Žaš ęttu aš vera hįmarksumsvif rķkisins aš reka eina sjónvarpsrįs, eina śtvarpsrįs og einn vefmišil. Fréttastofa "RŚV" er kapķtuli śt af fyrir sig. Žar rķkir svo hrottaleg vinstri slagsķša, aš segja mį, aš lķtilsviršandi framkoma og mismunun gagnvart žeim, sem fréttamenn viršast telja til pólitķskra andstęšinga sinna, skeri ķ augun (og eyrun). Sķšan skal vart bregšast, aš fariš er silkihönzkum um sósķalistana, afglöp žeirra og spillingu, t.d. ķ borgarstjórn. 

Fréttastofa "RŚV" rekur fyrirbęri, sem hśn kallar rannsóknarblašamennsku undir heitinu Kveikur, en į mjög lķtiš skylt viš vönduš vinnubrögš, sem einkennast af umfangsmikilli og gagnrżninni heimildarvinnu.  Undir žessu falska flaggi hafa fśskarar "RŚV" hvaš eftir annaš reynt aš koma höggi į atvinnurekstur ķ landinu og reynt aš sį ómęldri tortryggni ķ hans garš.  Mįlflutningurinn einkennist sķšan af drżldni og innantómri sjįlfsupphafningu.  Alręmdasta atlagan hingaš til er aš Samherja, og hśn hefur algerlega runniš śt ķ sandinn.  Žaš ętti aš jafngilda daušadómi yfir žessu žįttarskrķpi, Kveik, en įfram skröltir hann žó į kostnaš skattborgara.

Ķ Staksteinum Morgunblašsins var fjallaš um Namibķumįliš 19. desember 2022 meš tilvķsunum ķ Pįl Vilhjįlmsson:

"Pįll Vilhjįlmsson skrifar um Namibķumįliš, sem oft hefur veriš kallaš Samherjamįliš og olli um tķma töluveršu uppnįmi."Enginn Samherjamašur er įkęršur ķ Namibķu, og ekkert fyrirtęki śtgeršarinnar er įkęrt fyrir mśtur.  Helgi Seljan, veršlaunablašamašur, hóf skįldskap um Samherja į RŚV og flutti išjuna yfir į Stundina, žegar honum varš óvęrt į rķkisfjölmišlinum", skrifar hann."

Žetta vitnar um djśpstęša glópsku og samvizkuleysi Helga Seljan.  Allur mįlatilbśnašur hans var reistur į sandi og į žess vegna ekkert skylt viš rannsóknarblašamennsku.  Hann viršist hafa misskiliš mįliš frį upphafi, gefiš sér forsendur um glępsamlegt ešli višskiptanna, sem til umfjöllunar voru, og vašiš sķfellt lengra śt ķ ófęruna til aš sanna žaš, sem ekki var flugufótur fyrir.  Žessi vinnubrögš voru višhöfš, į mešan téšur Seljan var starfsmašur RŚV.  Ljótur er ferill fréttastofu žar į bę. 

"Pįll segir engan įkęršan fyrir mśtur ķ Namibķumįlinu, heldur umbošssvik, svindl, peningažvętti og žjófnaš.  Hann segir, aš ķ žessu mįli sé "Samherju brotažoli.  Starfsmašur Samherja var blekktur til aš borga peninga, sem įttu aš fara ķ atvinnuuppbyggingu, fiskeldi.  Peningunum var sķšan stoliš.  Žetta stendur skżrum stöfum ķ įkęruskjalinu į bls. 58-59."

Hann bętir žvķ viš, aš starfsmašur Samherja hafi veriš "ķ góšri trś, žegar hann greiddi forstjóra opinberrar namibķskrar stofnunar fyrir kvóta".  Hann hafi ekki getaš vitaš, aš peningunum yrši sķšan stoliš."

Samkvęmt žessari rannsókn namibķskra lögregluyfirvalda er Samherji ekki sökudólgurinn, eins og "rannsóknarblašamennska" Helga Seljans, starfsmanns RŚV, leiddi getum aš til aš žjóna lund sinni og ólund ķ garš žessa fyrirtękis. Krossfarinn, sem žótzt hefur fletta ofan af spillingu ķslenzkra fyrirtękja, stendur nś uppi ķ hlutverki riddarans sjónumhrygga, sem bjó til forynjur śr vindmyllum og baršist viš žęr viš lķtinn oršstķr.

"Og Pįll spyr, hvaš Helga Seljan gangi til "meš aš ljśga upp įkęru ķ Namibķu um mśtugjafir Samherja ?  Jś, oršstķr og ęra blašamannsins er ķ veši.  Žegar rennur upp fyrir fólki, aš allur mįlatilbśnašur Helga og félaga į RSK-mišlum er uppspuni og gróusögur, er fokiš ķ flest skjól fyrir fréttagörpunum, sem umlišin įr hafa stundaš skipulega fréttafölsun og veitt sjįlfum sér veršlaun fyrir.""

Žetta er hrottaleg lżsing į ólöglegu og sišlausu atferli fréttamanna, sem sįu fjandann ķ hverju horni, žegar žeir litu til a.m.k. sumra ķslenzkra fyrirtękja, sem vegnaš hefur vel ķ haršri samkeppni um markaši, fjįrmagn og starfsfólk.  Aš slķkt skuli gerast undir handarjašri rķkisśtvarpsins segir sķna sögu um stjórnunina žar į bę og brżna žörf į aš snarminnka umsvif žessa opinbera hlutafélags, sem er žungt į fóšrum į rķkisjötunni.

  

 

 

 

  


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband