Skref aftur į bak - Jįrnsķša og vindmyllužyrpingar

Aš kvöldi 12. október 2022 var haldinn fundur ķ glęsilegum sal Tónlistarskóla Akraness undir yfirskriftinni: Vindmyllur - fyrir hverja [og] til hvers ?  Fundarstjóri var Jón Magnśsson, hrl., og fórst honum žaš vel śr hendi, eins og hans var von og vķsa. 

Höfundur žessa vefpistils flutti žarna erindiš, sem sjį mį ķ višhengi žessa pistils.  Ašrir frummęlendur žessa fundar voru Arnar Žór Jónsson, sem kveikti neista barįttuanda ķ brjósti fundarmanna ķ nafni sjįlfstęšrar hugsunar og leyfis til gagnrżninnar tjįningar meš haldföstum rökum, Kristķn Helga Gunnarsdóttir, sem sżndi meš fjölmörgum fallegum nįttśrumyndum śr sveitum Vesturlands, hversu gróft og yfiržyrmandi inngrip ķ nįttśruna um 200 m hįar (spašar ķ hęstu stöšu) vindmyllur yršu ķ nįttśru Ķslands.  Ólafur Ķsleifsson rifjaši upp umręšuna, sem varš ķ landinu ķ ašdraganda innleišingar Alžingis į s.k. Orkupakka 3-OP3, lagabįlki Evrópusambandsins (ESB) um orkumįl, sem hann o.fl. telja į mešal lįgpunktanna ķ sögu Alžingis.  

Nś er spurningin sś, hvort, samkvęmt OP3, Ķslendingum beri aš verša viš óskum fyrirtękja af EES-svęšinu um leyfi til uppsetningar vindmyllužyrpinga ķ landi sķnu į forsendum atvinnufrelsis į EES-svęšinu og jafnręšis į milli orkufyrirtękja į Innri markaši EES, enda sé raforkan frį vindmyllužyrpingunum "gręn" samkvęmt skilgreiningu ESB. Ķslendingum finnst mörgum hverjum lķtiš til koma žeirrar gręnku.

Į žetta kann aš reyna fyrir dómstólum, enda mętast ķ žessu mįli stįlin stinn. Žetta minnir okkur į, aš Ķslendingar hafa ekki ętķš tališ sér henta aš starfa eftir erlendum lagabįlkum. Magnśs, konungur lagabętir, vildi samręma löggjöf ķ gjörvöllu norska konungsrķkinu, sem var vķšfemt og spannaši eyjar śti fyrir Skotlandi, Fęreyjar og Ķsland, og e.t.v. Dublin og hérušin ķ kring į Ķrlandi, en um žetta leyti hafši Skotakonungur lķklega nįš tökum į fastlandi Skotlands. 

Magnśs, konungur, lét leggja lögbók sķna, Jįrnsķšu, fyrir Alžingi 1271, en Ķslendingar sįu meinbugi viš aš umturna lagaumhverfi sķnu og laga žaš aš norskum rétti.  Žį fékk konungur lögfróšan Ķslending, Jón Einarsson, til aš snķša vankantana af Jįrnsķšu fyrir Ķslendinga, og smķšaši hann nżja lögbók upp śr Grįgįs og Jįrnsķšu, sem kölluš var Jónsbók og hlaut samžykki Alžingis 1281 og var lögbók landsins, žar til Ķslendingar sóru einvaldskonunginum, danska, hollustueiš į Kópavogsfundi 1661. Eftir žaš breyttist Alžingi aš mestu ķ dómstól.

Hvaš sem žessu lķšur, žį ber Ķslendingum nśtķšarinnar aš vega og meta gaumgęfilega kosti og galla vindmyllanna ķ ķslenzkri nįttśru og į ķslenzka raforkumarkašinum. Tilraun til žess er gerš ķ téšu višhengi meš pistli žessum. Hęttan er sś, aš žessi óskilvirka og įgenga leiš til raforkuvinnslu komi óorši į ķslenzkan orkuišnaš og jafnvel orkunotkunina, af žvķ aš raforkuvinnslan gangi of nęrri landinu og gķni hvarvetna yfir landsmönnum og erlendum gestum žeirra. Žaš yrši afleit staša fyrir landsmenn aš sitja uppi meš, og ekkert var fjęr forgöngumönnum rafvęšingar Ķslands en slķkt. Vindmylluforkólfar eru af öšru saušahśsi.

Raforkunotkun landsmanna er sś mesta ķ heimi, og er höfundur žessa vefpistils fyrir sķna parta stoltur af žvķ, enda er žessi mikla orkunotkun įsamt sjįvarśtvegi og feršaśtvegi undirstaša ķslenzka velferšaržjóšfélagsins.  Varla hefur fariš fram hjį nokkrum manni, aš hrópaš er śr öllum įttum į meira fé śr sameiginlegum sjóšum landsmanna. Viš slķkum óskum er ómögulegt aš verša įn hagvaxtar ķ landinu. Stękkun hagkerfisins er nįtengd aukinni orkunotkun ķ samfélaginu.  Žvķ er tómt mįl aš stöšva allar nżvirkjanir ķ landinu, žótt sś óskilvirkasta og fórnfrekasta sé lįtin eiga sig.    

Įšur var drepiš į vindmyllufund į Akranesi.  Akraneskaupstašur er velferšarsamfélag, sem stendur traustum fótum ķ sjįvarśtvegi og išnaši į Grundartanga, žar sem öflug śtflutningsfyrirtęki nżta mikla raforku.  Sjįvarśtvegurinn ķslenzki hefur getiš sér gott orš fyrir sjįlfbęra nżtingu sjįvaraušlindarinnar og gjörnżtingu hrįefnisins viš framleišslu į śtflutningsvörum. 

Nżting ķslenzkra orkulinda hefur veriš sjįlfbęr fram aš žessu og hófsemi og ašgįtar veriš gętt, žar sem kappkostaš er aš fella mannvirkin sem bezt aš landinu. Notkun orkunnar hefur veriš meš glęsilegum hętti, eins og framsęknir aušlindagaršar og tęknižróuš išnfyrirtęki, žar sem mest munar um įlverin žrjś, bera glögglega vitni um. 

 Hvers vegna jafngilda vindmyllur afturför ķ žessum efnum ?  Žaš er vegna žess, aš vindmyllur eru afkastalķtil framleišslutęki m.v. allan efnivišinn, sem žarf til aš fį fram afleininguna MW.  Viš nżtingu vindorkunnar myndast óhjįkvęmilega lofthvirflar.  Ef žeir nį til nęstu vindmyllu, hrašfellur vinnslugeta hennar, hįvaši frį henni eykst og titringur myndast, sem eykur bilanatķšnina umtalsvert.  Žess vegna žurfa vindmyllužyrpingar aš flęmast yfir margfalt landsvęši į viš hefšbundnar ķslenzkar virkjanir m.v. sambęrilega orkuvinnslugetu, eins og rakiš er hér ķ višhenginu.

  Žessi frumstęša ašferš viš raforkuvinnslu er einfaldlega fjarri žvķ aš geta réttlętt žęr miklu landfórnir, sem hįar vindmyllužyrpingar fela ķ sér.  Žjóšhagslegt gildi žeirra er ekkert, af žvķ aš ašrir endurnżjanlegir orkukostir ķ landinu eru miklu hagkvęmari, fjįrhagslega. 

Žaš, sem nś eykur įsókn orkufyrirtękja, innlendra og erlendra, ķ aš leggja "ósnortin" ķslenzk vķšerni undir ferlķki, sem gjörbreyta mundu įsżnd landsins, er ekki sęstrengur, enda styrkir ESB ekki lengur slķkan til Bretlands, heldur uppbošsmarkašur raforku ķ skortįstandi į Ķslandi, žar sem eigendur vindorkužyrpinga munu verša rįšandi fyrir endanlegt verš į markašinum samkvęmt jašarkostnašarreglu OP3.  Hér er rétt aš hafa ķ huga, aš žrįtt fyrir eindregin tilmęli ķ žį veru ķ OP3 aš innleiša slķkan uppbošsmarkaš raforku, er žaš ekki skylda ašildarlandanna. 

Forseti framkvęmdastjórnar ESB hefur nś gefiš žetta kerfi upp į bįtinn, žvķ aš frambošshlišin brįst nišri ķ Evrópu.  Į Ķslandi er frambošshlišin hįš duttlungum nįttśrunnar, og žess vegna er innleišing žessa kerfis reist į misskilningi um įhrif žess į hagsmuni neytenda.  Aš segjast ętla aš innleiša žetta uppbošskerfi raforku ķ nafni hagsmuna almennings er léleg öfugmęlavķsa ķ ljósi skortstöšunnar į markaši.

  Žegar ķ staš į aš hętta viš afritun śrelts ESB-markašar hjį dótturfélagi Landsnets og hefja žess ķ staš žróun į markašskerfi raforku, sem sérsnišiš sé viš ķslenzkar ašstęšur.  Hugmynd aš slķkri hönnun er žegar fyrir hendi ķ riti eftir ķslenzkan verkfręšing, sérfręšing ķ orkumįlum.    

 


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Bloggfęrslur 14. október 2022

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband