Tękni virkjana er grundvallaratriši fyrir žęr

Ašferširnar viš aš framleiša rafmagn śr orkulindum nįttśrunnar eru ešlisólķkar, eru žess vegna mishagkvęmar og fyrirferš žeirra ķ nįttśrunni er ólķk. Aš framleiša rafmagn meš afli fallvatns gefur langhęstu nżtnina viš raforkuvinnslu af žekktum ašferšum.  Sś ašferš er lķka óumdeilanlega endurnżjanleg, og vatnsrennsliš į Ķslandi gęti fariš vaxandi meš hlżnandi vešurfari vegna meiri śrkomu og aukinnar brįšnunar jökla. Um hitafariš er žó ómögulegt aš spį meš góšri vissu, žvķ aš öflugri įhrifavaldar en koltvķildisstyrkur ķ andrśmsloftinu leika lausum hala.

Orkan, sem virkjuš er ķ žessu tilviki, er mismunur į stöšuorku vatns į 2 stöšum meš mismunandi hęš yfir sjó og mį lżsa sem E=mgh, žar sem m=massi vatnsins į orkuvinnslutķmabilinu, g=9,8 m/s2 hröšun vegna ašdrįttarkraftar jaršar og h=hęšarmunurinn, sem virkjašur er.  Nżtnin er allt aš 90 %. 

Žaš žykir įhrifamikiš aš virša fyrir sér og hlusta į vatn falla fram af stöllum, og žaš er einmitt sś upplifun, sem fer forgöršum ķ mismiklum męli viš virkjun fallvatna.  Yfirleitt eru ķslenzkar vatnsaflsvirkjanir žó afturvirkar aš žessu leyti. Ef 20 %-30 % mešalrennslis er hleypt ķ gamla farveginn, verša fęstir varir viš nokkra breytingu.  Bergbrśnin slitnar viš nśning vatnsins, og žess vegna seinka vatnsaflsvirkjanir eyšingu fossa. Landžörfin er tiltölulega lķtil eša innan viš 0,01 km2/GWh/įr. 

Nżtni jaršgufuvirkjana er ašeins um 16 %, ef jaršgufan er ašeins notuš til aš framleiša rafmagn, en meš žvķ aš nżta alla varmaorku gufunnar ķ žrepum og til upphitunar hśsnęšis mį hękka nżtnina upp ķ 40 % og jafnvel hęrra, ef virkjun sendir frį sér bašvatn, eins og Svartsengisvirkjun. 

Hver borhola gefur yfirleitt um 5,0 MWe ķ byrjun, en reynslan er sś, aš afköst borholanna dvķna meš tķmanum, e.t.v. um 4 %/įr, og žį žarf aš śtvķkka borsvęšiš og fjölga holum, žegar afkastarżrnunin er oršin óvišunandi.  Hver borholureitur er yfirleitt um 1,0 km2, svo aš landžörfin er a.m.k. 0,03 km2/GWh/įr.

Sólarhlöšur munu aldrei framleiša umtalsvert mikiš rafmagn į Ķslandi vegna hnattlegu og vešurfars.  Nżtni žeirra er um žessar mundir um 40%.

Eldsneytisknśnum vararafstöšvum er aftur tekiš aš fjölga hérlendis, žvķ aš afhendingaröryggi rafmagns frį stofnkerfi landsins helzt ekki ķ hendur viš žarfir atvinnulķfsins og hitaveitna meš engan eša takmarkašan jaršhita.  Žetta kom sķšast berlega ķ ljós veturinn 2021-2022, žegar orkuskortur varš, žvķ aš mišlunarlóniš Žórisvatn fylltist ekki haustiš 2021 vegna mikils įlags į raforkukerfiš og innrennslis undir mešallagi. Sama sagan gerist nś, žótt foršinn sé meiri nś ķ upphafi vatnsįrs (október) en į sama tķma ķ fyrra.  Eftirfarandi óbjörgulegu lżsingu er nś ķ október 2022 aš finna į heimasķšu Landsvirkjunar og er ķ raun falleinkunn fyrir stjórnun orkumįla ķ landinu, žvķ aš stašan minnir į įstandiš fyrir hįlfri öld:

"Aflstaša vinnslukerfis Landsvirkjunar er tvķsżn, og er śtlit fyrir, aš vinnslukerfiš verši ašžrengt ķ afli į hįannatķmanum ķ vetur.  Žvķ gęti žurft aš takmarka framboš į ótryggšri orku, ef įlag veršur meira en tiltękt afl vinnslukerfisins nęr aš anna."

Stjórnvöld hafa tögl og hagldir ķ orkukerfinu meš rįšuneytum, Orkustofnun og rķkisfyrirtękinu Landsvirkjun. Žetta er afleišingin.  Orkukerfi hangandi į horriminni tęknilega séš žrįtt fyrir mjög góša fjįrhagslega afkomu, svo aš nóg fé er aš finna ķ virkjanafyrirtękjunum til aš fjįrfesta ķ nżjum virkjunum.  Stjórnmįlamenn og embęttismenn lifa ķ sżndarveruleika og skortir lagni og dug til aš bjarga žjóšinni śr žeirri sjįlfheldu, sem hśn er ķ meš orkumįl sķn. 

Žeir blašra um orkuskipti, sem allir vita aš jafngilda auknu įlagi į raforkukerfiš, en raforkukerfiš er svo mikiš lestaš um žessar mundir, aš žaš getur brostiš, žegar hęst į aš hóa, sem veršur vęntanlega ķ desember-febrśar, og stašan veršur enn verri į nęstu įrum, žvķ aš įlag vex meš hagvexti, en aflgetan til mótvęgis vex hęgar en žörf er į. 

Öfugt viš blašriš ķ stjórnmįlamönnum og embęttismönnum um orkuskipti žżšir žetta einfaldlega, aš olķunotkun landsmanna mun aukast į nęstu 5 įrum, og žar meš er loftkennd markmišssetning um 0,4 Mt/įr minni olķunotkun 2030 en nśna farin ķ vaskinn.  Žaš er jafnframt afar hępiš, aš hęgt verši aš sjį innanlandsfluginu fyrir öruggu rafmagni og/eša  rafeldsneyti, eins og forrįšamenn innanlandsflugsins žó óska eftir, į žessum įratugi. Fiskeldiš žarf um 1/10 af raforkužörf innanlandsflugsins undir lok žessa įratugar til rafvęšingar bįta, skipa og pramma starfseminnar.  Žaš er ekki einu sinni vķst, aš ķslenzka raforkukerfiš, orkuvinnslan, flutningskerfiš og dreifikerfiš, muni hafa getuna til aš anna žessari žörf, um 25 GWh/įr, įšur en žessi įratugur er į enda.

 Hvernig vęri nś, aš viškomandi opinberir starfsmenn girši sig ķ brók og hętti aš lóna og góna į umsókn Landsvirkjunar um virkjunarleyfi ķ Nešri-Žjórsį į žeim staš, sem sérfręšingar hafa meš hönnun sinni stašsett einhvern įlitlegasta virkjunarkost, sem nś stendur landsmönnum til boša, Hvammsvirkjun, 95 MW, eftir hįlfs annars įrs afgreišslutķma ?

Aš sķšustu skal hér minnzt į vindmyllur, en ofangreind kreppa ķslenzkra orkumįla er nś notuš til aš auka žrżsting į leyfisveitendur fyrir vindmyllužyrpingar.  Žaš sżnir öfugsnśning landverndarmįla į Ķslandi, aš meš žvķ aš žvęlast endalaust fyrir flutningslķnum, jaršgufuvirkjunum og vatnsorkuverum hafa andstęšingar allra handa orkuframkvęmda hérlendis nś fęrt forgöngumönnum vindmyllužyrpinga sterk spil į hendi til aš afvegaleiša leyfisveitendur, svo aš žeir fórni meiri hagsmunum fyrir minni. 

Nżtni vindmyllužyrpingar į landi hefur yfirleitt veriš um 25 % af tiltękri frumorku vindsins.  Žessa nżtni mį hękka meš žvķ aš lengja biliš į milli žeirra til aš draga śr hvirfilįhrifum, og er nś tališ, aš tķfalt žvermįl hringsins, sem spašaendarnir mynda į snśningi sķnum, dugi til hįmörkunar nżtninnar m.v. annaš óbreytt, en spašahönnunin og stżring blašskuršarins hefur lķka įhrif į nżtnina. 

Nokkuš mikillar bjartsżni viršist gęta hjį sumum forkólfa vindmyllužyrpinganna hérlendis um nżtingu fjįrfestingarinnar eša m.ö.o. nżtingu uppsetts afls og hafa sézt tölur upp ķ 48 %.  Žį viršast viškomandi ekki taka tillit til žess, aš stöšva veršur hverja vindmyllu a.m.k. įrlega fyrir įstandsskošun og samkvęmt https://www.exponent.com mį bśast viš įrlegum stöšvunartķma vegna įstandsskošunar og višgerša vindmylla um 400 klst, sem žį nįlgast 5 % af įrinu, en mest munar um ķ rekstri vindmylla, aš vindstyrkurinn er ekki alltaf į žvķ bili, sem full afköst gefur.  Sumir įhugasamir vindmylluforkólfar hérlendis viršast ętla aš velja tiltölulega stórar vindmyllur, og žį mį bśast viš hęrri bilanatķšni samkvęmt ofangreindum hlekk. Landžörf vindmyllužyrpingar er langmest allra tęknilegra virkjanakosta į Ķslandi eša um 0,1 km2/GWh/įr m.v. lķtil gagnkvęm hvirfilįhrif.

Žaš er ekki vķst, aš Ķsland sé jafn vel falliš til vindmyllurekstrar og sumir viršast gera sér ķ hugarlund, og mį žį nefna sviptivinda, sandfok, slyddu og ķsingu, og allt žetta getur hleypt bęši stofnkostnaši og rekstrarkostnaši upp. Fyrir nokkru įętlaši höfundur žessa pistils kostnaš rafmagns frį žyrpingu meš 4,0 MW vindmyllum 50 USD/MWh.  Žetta heildsöluverš raforku er afar svipaš og smįsöluverš raforku til höfundar um žessar mundir, svo aš ekki veršur séš, aš vindmyllur geti keppt viš ķslenzkar jaršgufu- og vatnsaflsvirkjanir į markaši, žar sem jafnvęgi rķkir į milli frambošs og eftirspurnar, en žvķ er reyndar alls ekki aš heilsa į Ķslandi nśna, eins og fram kom framar ķ žessum pistli.  Vęntanlegir vindmyllufjįrfestar hér skįka ķ žvķ skjólinu.   

 

  

 

 


Bloggfęrslur 26. október 2022

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband