Dómsdagsspįdómar loftslagskirkjunnar

Žeir, sem beita dómsdagsspįdómum sem verkfęri til aš hręša fólk til fylgilags viš sig, eru loddarar og žar af leišandi rśnir trausti.  Žegar spįdómar žeirra ganga ekki eftir, afhjśpast loddararnir, og mį žį einu gilda, hvort žeir žykjast starfa į vķsindalegum grunni eša ekki.  Žetta hefur einmitt gerzt meš loftslagspostulana.  Žaš eitt śt af fyrir sig nęgir til aš taka ekki mark į žeim lengur, enda eru ašrir, raunverulegir raunvķsindamenn, sem hafa gagnrżnt tölulegar upplżsingar žessara postula og tališ žęr rangar, enda stangast žęr į viš nišurstöšur beztu męliašferšanna, sem hvergi hafa veriš hraktar meš haldbęrum vķsindalegum rökum. 

Nś fer lķklega aš sķga į seinni hluta žessa lotubundna hlżskeišs, sem hófst fyrir um 10 k įrum. Žaš eru kuldaskeišin, sem viršast hafa veriš rķkjandi į jöršunni.  Žekkt eru žó 4 hlżskeiš į undan žessu meš hęrra hitastigi en nś er į jöršunni.  Vitaš er, aš hękkandi styrkur CO2 ķ andrśmslofti olli žeim ekki, žvķ aš engin markverš breyting varš žį į styrk žessarar gastegundar ķ andrśmsloftinu.  Hvaš olli žį žessum hlżskeišum ?  Mjög lķklega hiš sama og olli nśverandi hlżskeiši.  Žaš eru sem sagt önnur nįttśrulögmįl en endurkast og ķsog innraušra geisla frį jöršunni ķ CO2 gasi, sem aš öllum lķkindum valda nśverandi hlżnun.  Hiš raunverulega vandamįl til langs tķma er vęntanlegt kuldaskeiš. Loftslagspostularnir skoša ekki heildarmyndina af neinni alvöru, hvaš žį aš žeir reyni aš komast til botns ķ orsakavöldum hlżskeiša almennt.  Koltvķildiskenningin er óleyfileg ofureinföldun į flóknu fyrirbęri.  

Óli Björn Kįrason, žingflokksformašur sjįlfstęšismanna, rekur loddarahįtt heimsendaspįmanna ķ Morgunblašsgrein 29. marz 2023.  Žaš er svo slįandi lesning, aš hśn ein og sér nęgir til aš vekja alvarlega tortryggni ķ garš žeirra, sem hęst lįta um žessar mundir um, aš mannkyniš sé aš renna śt į tķma meš aš bregšast viš hlżnuninni.  Landverndarforkólfar eru hįvęrir, og žeirra hugmyndafręši hljómar įgętlega viš bošskap Rómarhópsins fyrir 51 įri, sem Óli Björn rekur upphaf vitleysunnar til ķ Morgunblašsgrein sinni, 29. marz 2023: 

"Erum viš daušadęmd ?":

"Dómsdagsspįr Rómarhópsins gengu ekki eftir. Į žeim įratugum, sem lišnir eru frį žvķ, aš bókin kom śt (1972 į ensku og 1974 į ķslenzku), hefur veršmętasköpun heimsins margfaldazt og lķfskjör stórbatnaš, sérstaklega žeirra, sem eru svo gęfusamir aš bśa ķ samfélögum, žar sem markašsbśskapur hefur fengiš aš blómstra.  Rómarhópurinn hafši engan skilning į ešli markaša og horfši framhjį samspili veršs og frambošs og įttaši sig ekki į žvķ, hvernig hugvit, žekking og tękniframfarir stušla aš auknum vexti og bęttum lķfskjörum."  

Nįkvęmlega hiš sama į viš um forkólfa Landverndar. Hinir virtu fręšimann ķ žessum s.k. Rómarhópi, sem sömdu ritiš "Endimörk vaxtar", voru sem sagt fįkunnandi į lykilsvišum, sem vöršušu višvaranir žeirra til heimsbyggšarinnar og dómsdagsspįr, ef ekki vęri fariš aš rįšleggingum žeirra.  Žeir reyndust vera žröngsżnispśkar, og sumir ķ žessum hópi sennilega haldnir hatri į kapķtalismanum, aušhyggjunni, sem hafši varšaš veg mannkynsins til stöšugs lķfskjarabata, bętts heilsufars og aukins langlķfis.  Žegar hér var komiš sögu, hafši kommśnisminn, sameignarstefnan, žegar sżnt, aš žjóšfélag sósķalismans reyrši fólk ķ višjar ófrelsis og kśgunar og aš kerfiš stóšst ekki aušhyggjunni, markašshyggjunni, snśning, hvaš lķfskjör og lķfsgęši snerti.  

Hiš sama er uppi į teninginum nś, og nś ganga hinar spilltu og śreltu Sameinušu žjóšir fram fyrir skjöldu meš žvķ aš hampa dómsdagsspįdómum ķ krafti "vķsinda", sem žola ekki gagnrżna umręšu.  

"Hęgt og bķtandi gerši ég [ÓBK] mér grein fyrir, aš vķsindamennirnir vęru ekki ašeins į villigötum, heldur beinlķnis ķ pólitķskri barįttu gegn markašsbśskap - kapķtalisma.  Žeir vildu kollvarpa žjóšskipulagi Vesturlanda meš žvķ aš ala į hręšslu og ótta [į] mešal almennings."

Žessir žröngsżnu og villurįfandi fręšimenn töldu sér og öšrum trś um, aš aušlindir jaršar vęru aš verša uppurnar og aš aušhyggjan vęri sökudólgurinn.  Žaš reyndist öšru nęr.  Aušhyggjan varš bjargvętturinn.  Nś halda žröngsżnispśkar sig viš eina lofttegund, CO2 - koltvķildi, sem žeir telja of mikiš af ķ andrśmsloftinu, og aš styrkur hennar žar vaxi of hratt.  Žeir gera žessa gastegund aš blóraböggli hlżnunar jaršar, sem stefni ķ óefni, m.a. vegna brįšnunar jökla og hękkandi sjįvarboršs.  Žeir skjóta fólki skelk ķ bringu meš žeirri fullyršingu, aš viš 3,5°C hlżnun frį um 1850 verši hlżnunin óvišrįšanleg.

  Nśverandi hlżskeiš er ekki hiš fyrsta ķ sögu jaršar.  Hvernig stendur į žvķ, aš ķ kjölfar fyrri hlżskeiša tóku viš langvarandi kuldaskeiš ?  Įróšur loftslagskirkjunnar er ótrśveršugur og beinlķnis einfeldningslegur.  Aš baki bżr löngun til heilažvottar lżšsins og eyšileggingar į velmegunaržjóšfélögum aušhyggju og lżšręšis. 

"Spįmenn hafa fylgt okkur frį örófi alda.  Sumir hafa klętt spįdóma sķna meš trśarbrögšum, en ašrir byggja į vķsindum eša a.m.k. meš tilvķsun til žeirra. Félagar ķ Rómarhópnum voru hvorki žeir fyrstu né žeir sķšustu, sem sjį fyrir sér endalokin, ef mannkyniš breytir ekki hegšun sinni. 

Vķsindamenn hafa lengi reynt aš įtta sig į žvķ, hvaša įhrif mašurinn og hegšun hans hefur į umhverfiš og žį ekki sķzt [į] loftslagiš.  Žar hafa žeir sveiflazt fram og til baka og komizt aš mismunandi nišurstöšum į ólķkum tķmum."

Spįdómar langt inn ķ framtķšina hafa alltaf veriš af trśarlegum toga.  Raunverulegir vķsindamenn gera ekki lķtiš śr sér meš langtķmaspįdómum, nema žį almenns ešlis, eins og aš sól okkar muni į endanum kulna og verša aš svartholi.  Óvissan og įhrifažęttirnir eru yfirleitt of margir, til aš nokkurt vit sé ķ aš tķmasetja atburši langt inni ķ framtķšinni.  Aftur į móti hafa loddarar hiklaust spilaš į veikleika manna gagnvart slķku, og s.k. trśarhöfšingjar hafa ósjaldan stofnaš ķ kringum sig trśarsöfnuš meš hjįlp ógnvęnlegra spįdóma. Žessi saga endurtekur sig nśna aš breyttu breytanda meš loftslagskirkjunni.  Vķsindalegum grundvelli er ekki fyrir aš fara, žótt halelśja-hópurinn sé stór. 

 "Dagblašiš Boston Globe sló žvķ upp ķ fyrirsögn įriš 1970, aš vķsindamašur spįši nżrri ķsöld fyrir 21. öldina. Įri sķšar var svipuš fyrirsögn ķ Washington Post.  Brezka dagblašiš Guardian greindi frį žvķ įriš 1974, aš gervitunglamyndir sżndu nżja ķsöld skammt undan.  Sama įr flutti Reuters-fréttastofan svipaša frétt.  Žaš voru engin hlżindi ķ kortunum, heldur žvert į móti kólnun - ķsöld var sögš framundan.  En svo breyttist allt."

 Žegar hér var komiš sögu, hafši išnvęšingin meš jaršefnaeldsneytisbrennslu sinni stašiš ķ 2 aldir og hitastigsmęlingar vķša um jöršina veriš skrįšar ķ eina öld. Hvers vegna var einvöršungu kenningum um kólnun andrśmsloftsins haldiš į lofti ? Žaš er śt af žvķ, aš męlingar į koltvķildisstyrk andrśmslofts voru tiltölulega nżlegar, og menn höfšu enn ekki įttaš sig į, aš hann fór vaxandi.  Lögmįliš um ķsog og endurkast CO2 į hitageislum hafši hins vegar veriš žekkt ķ marga įratugi, og žegar tilhneigingin til hękkunar CO2 ķ  andrśmsloftinu var uppgötvuš, žį tengdu menn strax hitastigshękkunina viš hana.  Žar sem fyrri hlżskeiš jaršar sżndu engin merki um CO2-hękkun, er alveg įreišanlegt, aš önnur öfl eru hér einnig aš verki. 

"Hękkandi sjįvarstaša vegna hlżnunar mun śtrżma žjóšum fyrir įriš 2000 sagši ķ frétt AP įriš 1989.  Fréttastofan greindi frį žvķ, aš Sameinušu žjóširnar (SŽ) spįšu hörmungum, ef hlżnun jaršar yrši ekki stöšvuš. Vitnaš var til "hįttsetts umhverfisfulltrśa SŽ", sem hélt žvķ fram, aš heilu žjóširnar gętu žurrkazt śt vegna hękkandi sjįvarstöšu, ef hnattręnni hlżnun yrši ekki snśiš viš fyrir įriš 2000.  Fréttin tónaši įgętlega viš frįsögn ķ New York times 42 įrum įšur, žar sem haft var eftir vķsindamanni, aš hlżnandi noršurskautsloftslag leiddi til brįšnunar jökla og hękkandi sjįvarstöšu.

Įriš 2007 spįši Millirķkjanefnd Sameinušu žjóšanna um loftslagsbreytingar (IPCC) žvķ, aš Himalajajöklar myndu hverfa įriš 2035.  Žetta var sķšar dregiš til baka meš žeirri śtskżringu, aš spįin hefši ekki veriš [reist] į ritrżndum gögnum, heldur fjölmišlavištali viš vķsindamann įriš 1999 !"

Hvaš veldur allri žessari yfirlżsingagleši s.k. vķsindamanna ķ fjölmišlum um ķskyggilegar afleišingar af żktri hlżnun andrśmslofts jaršar ?  Til žess liggja 2 meginįstęšur.  Óvandašir pappķrar ķ vķsindaheiminum (žeir eru alls stašar) reyna meš óvöndušum mešulum aš vekja athygli og slį um sig meš "vķsindanišurstöšum", sem standast ekki vandaša skošun, til aš herja śt fé til starfsemi sinnar śr opinberum sjóšum og einkasjóšum. 

Blašamenn gleypa viš nżjum stašhęfingum śr vķsindaheiminum um žróun mįla, sem rżra munu lķfskjör margra jaršarbśa, jafnvel allra, er lengra sękir, og draga śr fjölbreytni lķfrķkis. Žaš er lķka stunduš žöggun, žannig aš gagnrżnisröddum śr hópi vķsindamanna er ekki hleypt aš gjallarhornunum. Žetta fyrirbrigši žekkjum viš vel śr Kófinu.  Žaš er lżšręšisfjandsamlegt ķ ešli sķnu. 

"Al Gore [sį sem fann upp alnetiš aš eigin sögn - innsk. BJo], fyrrverandi varaforseti Bandarķkjanna, hélt žvķ fram įriš 2008, aš allur ķs į noršurpólnum hyrfi į komandi 5 įrum.  Tveimur įrum sķšar brżndi varaforsetinn fyrrverandi leištoga heims til aš grķpa til "róttękra rįšstafana" til aš draga śr losun gróšurhśsalofttegunda.  Annars stefndi ķ neyšarįstand og innan 10 įra yrši ekki til baka snśiš.  Įriš 2016 kom og fór.  Įriš 2019 skrifaši Al Gore blašagrein undir fyrirsögninni "Žaš er ekki of seint"."

Įhrifavaldar (lobbżistar) śr vķsindaheiminum hafa komiš auga į žennan auštrśa fyrrverandi varaforseta og yfirlżsingagleši žessa žekkta manns.  Žeir hafa tališ honum trś um žaš, sem hann sķšar gaspraši um, ómešvitašur um, aš hann vęri oršinn gjörsamlega marklaus vegna endurtekinna stašlausra stafa sinna.  Žessi ašferšarfręši loftslagskirkjunnar meš öllum sķnum hindurvitnum og hótunum um helvķti, ef ekki yrši fariš aš vilja hennar, eru bara gamalkunnug stef śr mannkynssögunni og eiga ekkert skylt viš raunvķsindi, žótt stöšugt sé reynt aš sveipa skykkju raunvķsindanna utan um sjśklegan fullyršingaflauminn.  

 


Bloggfęrslur 25. aprķl 2023

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband