Skżrslan "Ķslensk raforka" - I

Žann 16.10.2019 gįfu Samtök išnašarins, SI, śt skżrsluna "Ķslensk raforka - Įvinningur og samkeppnishęfni".  Hafi tilgangur skżrslunnar veriš aš koma į framfęri įhyggjum og višvörunum vegna minnkandi samkeppnishęfni ķslenzkrar raforku, žį er textinn of almennt oršašur og į köflum lošmullulegur um žaš atriši, til aš sį bošskapur komist til skila. 

SI eiga hins vegar hrós skiliš fyrir aš benda į mikilvęgi orkuišnašarins og ašalvišskiptavinar hans, orkusękins išnašar, fyrir žjóšarbśskapinn.  Frį orkutęknilegu sjónarmiši er skżrslan žó of veik til aš hitta ķ mark, enda hefur ekki į vegum SI veriš framkvęmd nein nż greining į stöšu orkuišnašarins, sem žó er naušsynlegt į žeim tķmamótum, sem hann stendur į eftir innleišingu OP#3 og meš markašsstżringu raforkuvinnslunnar į žröskuldinum.  Fyrir vikiš standa margar fullyršingar ķ skżrslunni uppi órökstuddar, og skżrslan er meš slagsķšu óheftrar markašstrśar, sem höfundar rökstyšja ekki, aš eigi viš ķ orkugeiranum į Ķslandi.

  Žeir, sem lesa skżrslu Orkunnar okkar frį 16.08.2019, finna hins vegar žar įgętan rökstušning fyrir žvķ, aš ķslenzka orkukerfiš śtheimti orkulindastżringu til aš setja hagsmuni neytenda ķ öndvegi, ž.m.t. išnašarins. Į Ķslandi vill svo til, aš almennir neytendur og eigendur raforkukerfisins eru nęstum sami hópurinn. Žaš er sjaldgęf staša. Žess vegna er įkall SI um markašsvęšingu raforkugeirans hjįróma eftiröpun erlendra og gjörólķkra ašstęšna, sem getur hęglega oršiš neytendum til tjóns hérlendis.  Žannig ber skżrslan merki um flumbrugang, sem skżra mį meš vanžekkingu höfunda į orkumįlum og orkukerfi Ķslands.

Ķ žessari rżni veršur fylgt sömu efnisröš og ķ skżrslu SI.  Inngangurinn hefst žannig:

"Nżting raforku gegnir lykilhlutverki ķ veršmętasköpun į Ķslandi.  Fjóršungur śtflutningstekna žjóšarinnar byggir į framleišslu og nżtingu į raforku.  Fjórša išnbyltingin er aš miklu leyti raforkuknśin og er žvķ mikilvęgt, aš vel takist til viš aš skapa samkeppnishęfa umgjörš um framleišslu, dreifingu og nżtingu raforku til framtķšar litiš.  Ašgengi aš raforku er einnig mikilvęgur žįttur ķ samkeppnishęfni atvinnulķfs, og flutningskerfi raforku er ein af lykilstošum innviša ķ landinu, sem žjónar bęši heimilum og fyrirtękjum."

Žaš er nżnęmi aš kenna "Fjóršu išnbyltinguna" viš raforku, žótt hśn sé óhugsandi įn rafmagns.  Hśn er žó ašallega hugbśnašarknśin og reist į fjarskipta- og skynjaratękni.  Aš sjįlfsögšu munu orkufyrirtękin og išnfyrirtękin fęra sér hana ķ nyt, enda eru į bįšum žessum innbyršis hįšu vęngjum hįtęknifyrirtęki.

  Ašeins samkeppnishęf raforkuvinnsla getur skapaš veršmęti. Sś yfirveršlagning į raforku, sem Landsvirkjun af mikilli skammsżni hefur stundaš sķšan 2010, gerir ķslenzka raforku ósamkeppnisfęra til lengdar og ógnar śtflutningsatvinnuvegunum og žeim, sem standa ķ beinni samkeppni viš innflutning.

  Vinnsla sjįvarafurša innanlands, sem er keppikefli vegna veršmętasköpunar innanlands, į undir högg aš sękja og stenzt ekki samkeppni, nema meš hagkvęmu heildarraforkuverši, ž.e. verši orku, flutnings og dreifingar auk opinberra gjalda.  Sama mį segja um t.d. garšyrkjuna.  Žannig er meira en helmingur śtflutningstekna žjóšarinnar algerlega hįšur tiltölulega lįgum raforkukostnaši į hverja MWh (megawattstund). Yfirveršlagning ķ krafti yfirburšastöšu į markaši er žess vegna grafalvarlegt mįl og gefur hugmyndum um uppskurš Landsvirkjunar byr undir bįša vęngi, en meš honum vęri fariš śr öskunni ķ eldinn. 

Eigendastefna rķkisraforkufyrirtękja, sem stjórnvöld hnoša nś saman, veršur aš taka miš af žessu, ef ekki į illa aš fara. Veršlagsstefna Landsvirkjunar eru mistök, hśn er  stórhęttuleg og veršur aš breyta henni meš hlišjón af heildarhagsmunum atvinnulķfs og heimila. Ef Landsvirkjun į aš verša mjólkurkżr fyrir rķkissjóš eša fjįrfestingasjóš, "Žjóšarsjóš", žį mun hśn skilja eftir sig svišna jörš ķ atvinnulķfinu.  Žaš er ekki erfitt aš marka fyrirtękinu sanngjarna veršlagsstefnu, žegar mešalvinnslukostnašur įsamt hóflegri įvöxtunarkröfu eigin fjįr (3 %/įr) eru žekktar stęršir.

"Ķ ljósi mikilvęgis raforku fyrir samfélög, bęši heimili og atvinnustarfsemi, er raforka ekki eins og hver önnur vara.  Žvert į móti er raforka ašfang og mešal grunnstoša okkar samfélags.  Įn raforkukerfisins vęri atvinnulķf fįbreyttara og lķfsgęši lakari en ella.  Ašgengi aš raforku žarf aš vera tryggt fyrir bęši heimili og atvinnulķf, auk žess sem raforkuverš žarf aš vera sanngjarnt, innvišir traustir, regluverk skżrt og eftirlit į raforkumarkaši virkt." [Undirstr. BJo.]

Žessi hluti skżrslu SI er fagnašarefni, og žaš er saga til nęsta bęjar, aš SI brżtur žarna ķ bįga viš orkustefnu ESB og mįlflutning annarra orkupakkasinna į Ķslandi (SI lżsti sig žvķ mišur hlišhollt OP#3 ķ umsögn til Alžingis fyrr į žessu įri, žegar OP#3 var žar til umfjöllunar, žótt allt sé į huldu um žaš, aš OP#3 geti gagnast ķslenzkum išnaši, nema sķšur sé).

Žaš gagnast ekki Ķslendingum, sem framleiša alla sķna raforku śr nįttśruaušlindum sķnum meš sjįlfbęrum hętti, aš lķta į og mešhöndla rafmagniš sem hverja ašra vöru, enda er ekki hęgt aš skila žvķ.  Rafmagniš hér er nįtengt nįttśruaušlindunum, og žaš er fullveldisréttur okkar aš rįša žvķ sjįlf, hvernig žęr eru nżttar.  Ef stefna ESA/ESB um fyrirkomulag į rįšstöfun orkunżtingarréttinda nęr fram aš ganga hérlendis, žį fer žessi fullveldisréttur ķ sśginn, en ķ skżrslu SI er ekki minnzt į žaš. Er žaš mišur, žvķ aš ekki er aš efa, aš raforkuverš hérlendis mun hękka, ef afnotaréttur nįttśruaušlindanna veršur bošinn śt eša upp.  Einnig mį leiša aš žvķ lķkum, aš markašsstżring raforkuvinnslunnar muni leiša til veršhękkana rafmagns.  Žaš helgast af ólķku ešli okkar helztu orkulinda, vatnsfalla og jaršgufu.  

Žar er hins vegar sagt ķ skżrslunni, aš raforkuverš eigi aš vera sanngjarnt.  SI viršist žannig gruna, aš išnašarfyrirtękin njóti ekki sanngirni um žessar mundir.  Satt aš segja tuddast Landsvirkjun į ašildarfélögum SI og öšrum, nżtir yfirburši sķna į markaši og okrar į orkunni. Žaš er óžarfi aš fara eins og köttur ķ kringum heitan graut um žaš grafalvarlega mįlefni.

Žį svelta sum ašildarfélög SI vegna of lķtillar flutningsgetu Landsnets og dreifiveitna, og sum bśa viš allsendis ófullnęgjandi gęši, lélega spennu og lķtiš afhendingaröryggi, t.d. į Vestfjöršum.  Žetta setur žróun ašildarfélaga SI stólinn fyrir dyrnar og  hefši einnig žurft aš minnast į og slį jafnframt į įrlegan kostnaš vegna ófullnęgjandi orkugęša (aflskorts, ófullnęgjandi afhendingaröryggis og lélegra spennugęša), ef skżrslan įtti ķ upphafi aš geta kallast faglega vönduš.  Žaš viršist vanta sérfręšilega žekkingu į orkusviši hjį ritstjórn skżrslunnar til žess aš uppfylla žessar vęntingar, og hśn hefur ekki haft gįning į aš afla slķkrar utan frį.

"Žaš er stašreynd, aš ef ekki er framleišslufyrirtękjum til aš dreifa, žar sem raforkan er ašeins einn af mörgum framleišslužįttum, žį er veršmętasköpunin hverfandi af orkuaušlindinni."

Žetta er rétt athugaš og stingur ķ stśf viš bošskap sumra, t.d. Landsvirkjunar, um śtflutning į rafmagni um sęstreng.  Gallinn er sį, aš SI studdi innleišingu OP#3 hérlendis, sem stórlega jók hęttuna į žvķ, aš hingaš yrši lagšur aflsęstrengur, žvķ aš Landsreglaranum eru falin mikil völd į orkusvišinu, og hann er algerlega óhįšur vilja innlendra stjórnvalda og hagsmunaašila. Hlutverk löggjafarinnar OP#3 er ašallega aš ryšja hindrunum śr vegi millilandatenginga.  Žaš vęri Gušsžakkarvert, ef SI myndi nś sjį aš sér fyrir hönd umbjóšenda sinna og leggjast gegn innleišingu OP#4 (Hreinorkupakkans) sem fyrst og helzt į fyrsta įrsfjóršungi 2020 til aš styrkja stjórnvöld viš gerš yfirlżsingar til ESB og EFTA žess efnis, aš Ķsland muni hafna OP#4 ķ Sameiginlegu EES-nefndinni.

Forysta SI hlżtur aš hafa smķšaš sér, aš OP#3 muni gagnast ķslenzkum išnaši.  Žvķ mišur er žaš į misskilningi reist, aš markašsvęšing raforkuvinnslunnar og umsetning raforkunnar ķ orkukauphöll geti gagnast notendum viš ķslenzkar ašstęšur.  Til žess aš spila į kerfiš og gera hagstęšari višskipti en nś tķškast žarf sérfręšižekkingu, sem borgar sig ekki fyrir flest fyrirtękin aš afla sér.  Aš fara śt ķ afleišuvišskipti er hrein spįkaupmennska, sem margir hafa fariš flatt į.  Ef į aš sveifla framleišslunni eftir verši į rafmagni, kostar žaš endurskipulagningu framleišslunnar, sem getur kostaš aukin śtgjöld til mannahalds og aukningu birgšahalds.  Hvort tveggja vinnur gegn framleišniaukningu, sem ętti aš vera helzta keppikefli išnašarins.

Stęrstu kaupendurnir, įlverin, geta ekki meš góšu móti tekiš žįtt ķ žessu af tęknilegum įstęšum, af žvķ aš stöšugleiki er alfa og omega fyrir rafgreiningarkerin.  Fyrirvaralitlar aflsveiflur eru dżrar og geta haft alvarlegar afleišingar fyrir framleišni (straumnżtni og orkunżtni keranna) dögum og jafnvel vikum saman.  Markašsvęšing raforkuvinnslunnar ķ anda Innri markašar ESB eykur hęttu į orkuskorti, og mótvęgisašgeršir ķ anda orkulindastżringar verša lķklega dęmd óleyfileg opinber markašsinngrip.  Mįliš horfir žannig viš pistilhöfundi, aš SI hafi meš stušningi sķnum viš OP#3 keypt köttinn ķ sekknum.

Ķ nęstu vefgrein veršur haldiš įfram aš rżna ķ umrędda skżrslu Samtaka išnašarins.

 

 

 

 

 

 

 


Bloggfęrslur 4. nóvember 2019

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband