Adam Smith og Karl Marx

Sķšdegis mįnudaginn 28. jślķ 2014 hélt Rannsóknarsetur um nżsköpun og hagvöxt, RNH, įsamt Samtökum skattgreišenda, fund um frelsi.  Fyrirlestur į fundinum hélt Robert Lawson, prófessor viš hįskóla ķ Dallas/Texas.  Prófessor Lawson er mjög fęr fyrirlesari og fangaši athygli fjölmenns hóps fundarmanna af bįšum kynjum į breišu aldursbili.  Eiga ašstandendur fundarins žakkir skildar.

Prófessor Lawson gat žess ķ byrjun, aš nęrfellt um tveggja alda skeiš hefšu menn žrįttaš um, hvor žeirra kenningasmišanna, Adam Smith eša Karl Marx, hefši haft į réttu aš standa.  Adam Smith hélt žvķ fram, aš žjóšum (öllum stéttum) vegnaši betur, ef rķkisafskipti af atvinnulķfinu vęru ķ lįgmarki og launžegar fengju aš halda sem mestu eftir af umsömdum launum sķnum, ž.e. skattar og önnur skyldugjöld vęru lįgir, og ašeins notašir til aš fjįrmagna žaš, sem rķkiš vęri betur falliš til aš sjį um en einkaframtakiš, s.s. löggęzlu og landvarnir. 

Ef menn legšu sig fram og stęšu sig vel ķ samanburši viš ašra į markašinum, mundu žeir aš sönnu aušgast, en sį aušur mundi fyrr en seinna hrķslast um samfélagiš og gera žaš allt aušugra en ella.  Rķkisvaldiš hefši engan sišferšilegan rétt til aš hlutast til um ašra dreifingu aušsins en žį, sem įkvešin er į markašinum, enda vęru slķk inngrip hins opinbera lķkleg til aš virka letjandi į einkaframtakiš, žannig aš veršmętasköpun yrši minni en ella og žar meš minni hagvöxtur. 

Heildin hlyti aš lķša fyrir rķkisafskipti.  Žetta žykir żmsum liggja ķ augum uppi, žegar horft er til sögunnar, en ekki eru allir į sama mįli.  Jafnvel žó aš žeir séu į sama mįli um hagvöxtinn, žį segja žeir sem svo, aš rķkiš žurfi aš hafa afskipti af tekjudreifingunni ķ nafni réttlętisins.  Žetta réttlętishugtak er hins vegar afstętt, og žaš er erfitt aš henda reišur į réttlętinu ķ žvķ aš rķfa meira en ašra hverja krónu af ungu fólki, sem ķ sveita sķns andlitis stritar viš aš koma sér žaki yfir höfušiš, svo aš dęmi sé tekiš.  

Karl Marx hélt žvķ į hinn bóginn fram, aš hefta yrši einkaframtakiš verulega meš mišstżršu rķkisvaldi, sem skyldi sjį um, aš allir legšu sitt aš mörkum til samfélagsins eftir getu og fengju til baka frį samfélaginu eftir žörfum.  Aušvaldskerfiš mundi leiša til ringulreišar, og hin sögulega žróun mundi óhjįkvęmilega leiša til falls žess, og framleišslutękin mundu žį falla ķ hendur sameignarsinna, sem mundu beita žeim įn gróšavonar einungis til aš uppfylla žarfir samfélagsins. 

Žessi kenning reyndist alger hugarburšur, og hefur ekki reynzt unnt aš koma henni į meš lżšręšislegum hętti, heldur hafa fylgjendur hennar brotizt til valda meš ofbeldi og alls stašar myndaš ógnarstjórn, žar sem žeir hafa nįš völdum.  Alręši öreiganna hefur alls stašar oršiš aš fįtęktarfangelsi.  

Ķ upphafi 20. aldar var mynduš lżšręšisśtgįfa af Marxisma, jafnašarstefnan, "socialdemokrati", en hśn endar alltaf meš aš keyra viškomandi samfélag ķ žrot meš stöšnun hagkerfisins af völdum hįrra og stigvaxandi ("progressive") skatta, sem letja til vinnu og hvetja til undanskota, og lamandi skuldasöfnunar hins opinbera, af žvķ aš fjįržörf hins opinbera vex stjórnlaust.   

Nś mį aušvitaš horfa žannig til sögunnar og athuga, hvort aušvaldskerfiš eša sameignarkerfiš hafi gefizt žjóšum betur.  Ef t.d. afkoma almennings ķ löndum Vestur-Evrópu og Austur-Evrópu ķ Kalda strķšinu, žegar Jįrntjaldiš skildi žessar žjóšir aš og žęr tókust į į stjórnmįlavettvangi, er borin saman, žį mundi huglęgt mat flestra verša, aš aušvaldskerfiš hafi boriš sigurorš af sameignarkerfinu, enda varš hiš sķšar nefnda sišferšilega og fjįrhagslega gjaldžrota. Žaš hafši hreinlega ekki efnahagslega burši til aš keppa viš aušvaldiš og var jafnframt sišferšilega gjaldžrota, žefandi upp śr hvers manns koppi meš fjölmennri leynižjónustu og skjótandi flóttamenn į landamęrum.

Žessi fallframmistaša nęgir samt ekki öllum, eins og sjį mį af skaranum į vinstri kantinum, sem enn heldur žar til af hugsjónaįstęšum og telur žjóšfélagsmįlum betur fyrir komiš meš forsjįrhyggju, žar sem stjórnmįlamenn meš vissum hętti eru ķ hlutverki barnfóstra.  Žaš er ekki tilviljun, aš slķkir žiggja margir laun śr rķkissjóši, og žeir eru einnig fjölmennir į fjölmišlum og ķ menntakerfinu.      Er jafnan viškvęšiš hjį slķkum, aš réttlętiš sé vinstra megin ķ stjórnmįlunum.  Ekkert er žó fjęr lagi en aš žjóšfélagslegt réttlęti eigi heima ķ höndum stjórnmįlamanna, sķzt af öllu žeirra, sem ženja vilja śt opinbera geirann til aš geta rįšskazt meš sem mest fjįrmagn skattgreišenda og endurśthlutaš veršmętum į formi alls kyns fyrirgreišslu og bóta, sem sķšan eiga aš tryggja žeim atkvęši bótažeganna og völdin.  Sišblindan bżr vinstra megin vęri nęr aš segja, og hśn er tilętlunarsöm: "Allt žitt er mitt", er viškvęšiš. 

Robert Lawson hefur safnaš saman miklum tölfręšilegum gögnum og sżnt berlega fram į mikla, nįnast einhlķta, fylgni į milli atvinnufrelsis og velmegunar allra stétta.  Hann notar 5 męlikvarša į atvinnufrelsi, ž.e.:

  1. umsvif rķkisins, rķkisafskipti, ž.e. lįga skattheimtu, 
  2. traustan lagagrundvöll eignarréttar og skilvirkt og sjįlfstętt dómsvald. 
  3. Heilbrigt peningakerfi.
  4. Frelsi til alžjóšlegra višskipta
  5. Regluverk hins opinbera  

Žjóšir ķ efsta fjóršungi atvinnufrelsis höfšu aš jafnaši žjóšartekjur į mann USD 36.466 įriš 2011, en žjóšir ķ nešsta fjóršungi atvinnufrelsis höfšu USD 4.382.  Mešalaldur er 79,2 įr ķ efsta fjóršungi atvinnufrelsis og 60,2 įr ķ žeim nešsta.  Röš landanna eftir atvinnufrelsi er žessi ķ efsta hluta:

  1. Hong Kong
  2. Singapśr
  3. Nżja Sjįland
  4. Sviss
  5. Sameinaša arabķska furstadęmiš
  6. Mįritķus
  7. Finnland
  8. Bahrain
  9. Kanada
  10. Įstralķa
  11. Chile
  12. Bretland
  13. Jórdanķa
  14. Danmörk
  15. Tęvan
  16. Eistland
  17. Bandarķkin
  18. Kżpur
  19. Žżzkaland
  20. Ķrland

Svķžjóš er nr 29, Noregur nr 31, og Ķsland er nr 41. 

Žaš er gjarna viškvęši vinstri manna, aš žjóšfélagsfyrirmynda sé aš leita į Noršurlöndunum.  Žaš kemur hins vegar ķ ljós, aš eftir fjagra įra óstjórn vinstri manna į Ķslandi hefur Ķsland hrapaš nišur fyrir öll Noršurlöndin (Fęreyjar og Gręnland eru ekki ķ žessari upptalningu) ķ atvinnufrelsi.  

Undir borgaralegri rķkisstjórn erum viš tekin aš potazt ašeins upp aftur.  Žaš er sem sagt meira atvinnufrelsi į hinum Noršurlöndunum en į Ķslandi.  Samkvęmt oršbragši vinstri manna er žį meira žjóšfélagslegt óréttlęti žar en hér.  Gaspur žeirra er aušvitaš algerlega marklaust hjal, enda eru žeir mįlsvarar fallvaltrar žjóšfélagsstefnu, sem skortir svör viš vandamįlum nśtķmans, af žvķ aš hśn er trénuš.   

Žaš er alveg ljóst, hvaša leiš ber aš fara til aš efla hagsęld į mešal almennings į Ķslandi ?  Žaš er sś leiš, sem lyftir okkur upp śr 41. sętinu į kvarša atvinnufrelsis og upp fyrir hin Noršurlöndin.    

     

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband