Dagur rafmagns

Dagur įn rafmagns er aš vķsu öllu įhugaveršari en dagur rafmagns, žvķ aš rafmagniš er nįnast alls stašar, en žaš er žó vert aš rita pistil ķ tilefni dags rafmagnsins ķ viku 04/2017.  Dagur rafsvišsins eša stöšurafmagnsins var vķst 9. janśar 2017, en nś er komiš aš rafsegulsvišinu og rafstrauminum. 

Rafmagn er nįttśrufyrirbęri, sem hinum viti borna manni (homo sapiens) hefur tekizt aš virkja meš snilldarlegum hętti.  Elding veršur til, žegar rafstraumur (10-100 kA, k=1000) hleypur į milli andstęšra hlešslna.  Rafstraumnum fylgja eldglęringar og drunur, sem vakiš hafa óttablandna viršingu frį örófi alda, enda tengdar gošum. Eldingar hafa klofiš tré og valdiš skógareldum, brunasįrum og daušsföllum. 

Fręg er sagan af Marteini Lśther, 16. aldar žżzkum munki,  sem ofbauš spilling og gušleysi pįfastóls žess tķma.  Hann var į gangi meš vini sķnum, er sį var lostinn eldingu, en Lśther slapp naumlega, žakkaši gušlegri forsjį og efldist aš trśarhita viš atburšinn. Eldingin leitar alltaf ķ hęsta punkt į tilteknu svęši.  Žannig draga eldingavarar, sem eru mįlmtrjónur upp ķ loftiš, til sķn eldingar og verja žannig byggingar.  Gildir koparleišarar eru tengdir viš trjónuna og viš jaršskaut sérstakrar geršar ķ hinn endann. 

Ef slęm spennujöfnun er ķ jaršskautinu, getur mönnum og dżrum, einkum klaufdżrum, sem standa eša eru į gangi yfir jaršleišaranum, stafaš hętta af straumnum ķ leišaranum, sem veldur hęttulegri skrefspennu.  Hafa kżr drepizt į Ķslandi af völdum skrefspennu, reyndar af völdum straums śr einnar lķnu loftlķnukerfi, žar sem straumurinn var leiddur til baka gegnum jöršina til aš spara kopar ķ loftlķnu. 

Žó aš Ķslendingar sem žjóš noti manna mest af rafmagni eša um 56 MWh/ķbśa, samanboriš viš 3,1 MWh/mann į jöršunni aš mešaltali, žį er ķbśum landsins enn mismunaš gróflega um ašgengi aš žriggja fasa rafmagni, žar sem margar blómlegar sveitir meš öflugan bśrekstur, sem virkilega žurfa į žriggja fasa rafmagni aš halda, fį ašeins einfasa rafmagn meš eins- eša tveggja vķra loftlķnu.  Žaš er til vanza, aš stjórnvöld orkumįla og RARIK skuli ekki hafa sett enn meiri kraft en raun ber vitni um ķ žrķfösun sveitanna meš jaršstrengjum og nišurtekt gamalla og lśinna loftlķna.

Öflug hlešslutęki fyrir rafmagnsökutęki, sem hlaša į stytzta tķma, eru žriggja fasa.  Sama veršur um vinnuvélar bęnda og annarra.  Žess vegna er ašgengilegt žrķfasa rafmagn fyrir a.m.k. 32 A alls stašar į landinu forsenda fyrir rafvęšingu ökutękja og vinnuvéla į landinu öllu.  Fyrir RARIK og ašrar rafveitur felur rafvęšing ökutękjaflotans ķ sér višskiptatękifęri um aukna orkusölu, og fyrirtękin standa žess vegna frammi fyrir aršsamri fjįrfestingu, sem réttlętanlegt er aš flżta meš lįntökum.  Žau munu lķka spara višhaldskostnaš į gömlum lķnum meš žessari fjįrfestingu. 

Fį lönd, ef nokkur, standa Ķslendingum į sporši varšandi hlutdeild endurnżjanlegra orkulinda ķ heildarorkunotkun.  Hlutfalliš er nś um 86 % hérlendis, gęti oršiš um 90 % įriš 2030 og 100 % um mišja 21. öldina, ef myndarlega veršur aš orkuskiptum stašiš.  Į heimsvķsu var hlutdeild jaršefnaeldsneytis af heildarorkunotkun įriš 2013 um 81 %.  Raforkunotkun vex hratt ķ heiminum, og raforkuvinnslan į mestan žįtt ķ miklum og vaxandi styrk koltvķildis ķ andrśmsloftinu, sem er algengasta gróšurhśsalofttegundin. 

Rafmagniš hefur gjörbreytt atvinnuhįttum og daglegu lķfi fólks til hins betra, en žaš gęti oršiš blóraböggull rįndżrra mótvęgisašgerša vegna hlżnandi lofslags, nema tęknižróunin komi innan 10 įra fram į sjónarsvišiš meš orkulind fyrir hreina raforkuvinnslu, sem leyst getur eldsneytisorkuverin af hólmi. 

Raforkuvinnslugeta Ķslendinga śr fallorku vatns og jaršgufužrżstingi er takmörkuš viš 35 TWh/įr af nįttśruverndarsjónarmišum.  Orkuvinnslugeta nśverandi virkjana er um 54 % af žessu.  Fyrir vaxandi žjóš, sem ętlar aš rafvęša samgöngutęki į lįši, legi og ķ lofti, er engin orka afgangs til aš flytja utan um sęstreng, nema til Fęreyja, ef įhugi veršur į slķku.  Stórfelldur raforkuśtflutningur mundi hafa ķ för meš sér įberandi mannvirki og nįttśruinngrip, sem ekki öllum falla ķ geš.  Fyrir svo dżra framkvęmd sem 1200 km sęstreng skiptir hagkvęmni stęršarinnar meginmįli.  Žį er įtt viš orkusölu allt aš 10 TWh/įr, sem eru tęp 30 % af heildarorku, sem e.t.v. fengist leyfi til aš virkja.  Svo hįtt hlutfall skapar flókin tęknileg śrlausnarefni ķ samrekstri lķtils rafkerfis og stórs erlends rafkerfis og mundi vafalaust valda hér miklum veršhękkunum į raforku.  Žaš viljum viš alls ekki.  Žvert į móti viljum viš njóta įvaxta fjįrhagslega afskrifašra virkjana. 

Į degi rafmagns 2017 į Ķslandi eru rafmagnsmįlin alls ekki ķ kjörstöšu.  Verkefnisstjórn um Rammaįętlun žrjózkašist viš aš taka allmarga virkjanakosti frį Orkustofnun til athugunar og rannsakaši ekki samfélagslega kosti annarra.  Sķšustu nišurstöšu var žess vegna verulega įfįtt, of fįir virkjanakostir ķ nżtingarflokki og of margir ķ biš m.v. fyrirsjįanlega raforkužörf landsins fram til 2050. 

Öllu verri er samt staša einokunarfyrirtękisins Landsnets.  Sś markašsstaša er lögbundin, en eignarhaldiš er óešlilegt.  Rétt er, aš rķkissjóšur kaupi sig inn ķ Landsnet og féš verši notaš til aš greiša fyrir lagningu jafnstraumsjaršstrengs undir Sprengisand įn žess aš sprengja gjaldskrį fyrirtękisins upp.  Žessi kaup mį fjįrmagna meš vęntanlegum aršgreišslum frį orkufyrirtękjunum. 

Žį veršur hęgt aš halda Byggšalķnu įfram į 132 kV og grafa hana ķ jörš ķ byggš, žar sem hśn er fólki mest til ama.  Ašalatrišiš er aš eyša žeim flöskuhįlsum, sem nś eru ķ flutningskerfinu og standa atvinnulķfi į Vestfjöršum og Noršurlandi fyrir žrifum.  Vestfirši žarf aš hringtengja meš 132 kV lķnu og meš strengnum undir Sprengisand eykst flutningsgetan til Noršurlands og Norš-Austurlands, svo aš nż fyrirtęki geta fengiš naušsynlega orku, eldri aukiš įlag sitt og hęgt veršur aš leysa olķubrennslu af hólmi ķ verksmišjum, viš hafnir og annars stašar.  Hér bķša veršug verkefni nżs orkumįlarįšherra.  Afleišing eldingar įgśst 2012


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband