Kolefnisgjald hér og žar

Aš hįlfu rķkisstjórnar Ķslands hefur veriš bošuš tvöföldun kolefnisgjalds į jaršefnaeldsneyti. Žaš er stórt stökk og ósanngjarnt, nema neytendur hafi skżran valkost til aš beina orkunotkun sinni į umhverfisvęnni braut. Hiš sama žarf helzt aš vera fyrir hendi, žar sem fjįrmagna į samgöngubętur neš veggjaldi, t.d. żmis jaršgöng, Sundabraut o.s.frv.  

Svo er ekki, į mešan flutningskerfi og jafnvel dreifikerfi raforku er meš žeim hętti ķ landinu, aš žaš annar nįnast engri višbótar raforkunotkun.  Jafnvel fiskimjölsverksmišjur, sem fjįrfest hafa stórfé ķ rafmagnskötlum, fį ekki rafmagn, og ašrar fį žaš meš afarkostum vegna skorts į nżjum virkjunum.  Framboš raforku er of lķtiš, og svo mun išulega verša, į mešan virkjunarašilar gręša meira į skorti en auknu framboši.  Žarna verša neytendur fórnarlömb, og stjórnvöldum ber aš breyta žessu meš hvötum til nżrra virkjana, žegar hillir undir orku- eša aflskort. Slķkt ętti aš setja fram ķ orkustefnu rķkisins, sem nś er ķ smķšum. 

Helztu raforkufyrirtęki landsins eru alls ekki į sömu blašsķšunni ķ žessum efnum.  Forstjóri stęrsta fyrirtękisins, Landsvirkjunar, hefur lżst žvķ yfir, aš hękka verši raforkuveršiš, og hann beitir alls konar mešulum ķ žį įtt.  Forstjóri žess nęststęrsta segir, aš ekkert žurfi aš virkja fyrir orkuskiptin, hvaš žį fyrir ašra almenna notkun į nęstunni.  Forstjóri HS Orku segir aftur į móti, aš orkuskortur sé og aš naušsynlegt sé aš virkja.  Tveir hinir fyrrnefndu, fulltrśar fyrirtękja ķ opinberri eigu, hafa rangt fyrir sér, en sį žrišji, fulltrśi einkafyrirtękis, hefur rétt fyrir sér.  Meš orkustefnu rķkisins žarf aš stilla saman strengi, svo aš allir haldi ķ sömu įtt, žangaš sem er nęgt framboš į orku įn raunveršhękkana m.v. nśverandi veršlag, og žangaš sem allir geta fengiš žį orku, sem žį lystir, į samkeppnishęfu verši.    

Žaš veršur aš gera žį sanngirniskröfu til stjórnvalda, aš žessi mikla hękkun į kolefnisgjaldi, sem er réttlętanleg viš réttar ašstęšur, komi ekki til framkvęmda fyrr en flutnings- og dreifikerfiš hefur veriš styrkt, svo aš fullnęgjandi sé fyrir orkuskiptin, og virkjaš hefur veriš nęgjanlega fyrir rafkatlamarkašinn og önnur orkuskipti. 

Kanada er grķšarlegt vatnsorkuland, sem Ķsland į ķ samkeppni viš um orkuverš til stórišju, en Kanada er lķka mikiš eldsneytisland, sem brennir kolum til raforkuvinnslu og vinnur olķu meš "sóšalegum" hętti śr tjörusandi og sendir hana til risans sunnan landamęranna, sem er eldsneytishķt.

Kanadamönnum hefur gengiš illa meš skuldbindingar sķnar um aš draga śr losun gróšurhśsalofttegunda og sögšu sig žess vegna frį Kyoto-samkomulaginu.  Ķslendingar fengu hins vegar sérįkvęši žar um 10 % aukningu m.v. 1990 vegna stórišju, sem knśin vęri endurnżjanlegri orku.  Žaš hefur sparaš andrśmsloftinu a.m.k. 10 Mt/įr af gróšurhśsagösum. Samt setja sumir upp žröngsżnisgleraugun og gagnrżna žetta įkvęši samningsins.  Žeir munu seint verša taldir vera lausnarmišašir. 

Nś eru Kanadamenn aš snśa žróuninni viš og ętla ķ fyrsta sinn aš mynda landsstefnu ķ staš einvöršungu fylkjastefnu um leišir til aš draga śr losun gróšurhśsalofttegunda.  Hér veršur endursagšur hluti af greininni "Walking the walk" (ekki "Walking the Talk") ķ The Economist 17. desember 2016, sem fjallar į įhugaveršan hįtt um žetta:

"Aš tala er aušvelt.  Sķšan 1997 hefur Kanada stašfest 5 alžjóšlega samninga og lofaš aš minnka losun gróšurhśsagasa.  Samt hefur aldrei veriš mynduš rķkisstefna um mįlefniš. Žess ķ staš hafa fylkin 10 og svęšin 3 haft frelsi til athafna aš eigin vild. 

Fylki, sem aušug voru af fossorku, s.s. Quebec og Ontario, lögšu sig ķ framkróka, og ķ Brezku Kólumbķu, BC, var jafnvel lagšur į kolefnisskattur.  Aftur į móti sįtu miklir framleišendur jaršefnaeldsneytis į borš viš Alberta ašgeršalausir.

Nišurstašan var fyrirsjįanlega slęm.  Į įrinu 1990, višmišunarįri Kyoto, nam losun landsins 613 Mt af koltvķildisķgildum og hafši įriš 2014 hękkaš upp ķ 732 Mt, sem var 9. mesta losun ķ heiminum.  Kanada dró sig śt śr Kyoto-samkomulaginu 2011, žegar ljóst var, aš landiš nęši ekki įformum sķnum. 

Eftir nęrri tvo įratugi ašgeršaleysis gęti Kanada nś hafa nįš vendipunkti ķ žessum efnum.  Žann 9. desember 2016 lżstu forsętisrįšherra Kanada, Justin Trudeau, og 11 af 13 forsętisrįšherrum fylkja og svęša, žvķ yfir, aš žeir hefšu nįš samkomulagi um loftslagsįętlun. 

Įętlunin felur ķ sér mismunandi leišir fyrir fylki og svęši og tvö forgangsatriši rķkisins: įriš 2018 veršur hvert fylki aš hafa innleitt annašhvort kolefnisgjald eša framseljanlegt kvótakerfi į koltvķildi aš veršgildi CAD 10 (USD 7,5, EUR 7,0, ISK 849) į tonniš, sem skuli hafa hękkaš upp ķ CAD 50 (USD 37,5, EUR 35,0, ISK 4245) įriš 2022.  Įriš 2030 veršur ekki lengur heimilt aš brenna kolum ķ raforkuverum.  Verši žetta raungert, žį mun landiš eiga möguleika į aš nį markmiši sķnu 2030 um losun aš hįmarki 523 Mt." 

Žaš eru nokkur atriši, sem vekja athygli ķ žessari frįsögn af gangi loftslagsmįla ķ Kanada.  Ķ fyrsta lagi lausatök rķkisstjórnarinnar ķ Ottawa fram aš žessu, sem eru dęmigerš um kęruleysi flestra rķkisstjórna frį Kyoto-samkomulaginu um 1995 til Prķsarsamkomulagsins 2015.  Žessi léttśš getur oršiš afdrifarķk fyrir hitastig lofthjśpsins, žó aš öll nótt sé ekki śti enn.

Žį er athyglisvert, aš ašferš Kanadamanna til aš knżja fram minnkandi losun gróšurhśsalofttegunda er tvķžętt, žegar žeir loksins taka viš sér.  Annars vegar fara žeir markašsleišina meš kvótavišskiptum, stigminnkandi śthlutunum į losunarheimildum til fyrirtękja, sem žeir bśast viš, aš leiši til 5-földunar kvótaveršs į 5 įra tķmabilinu 2018-2022, og hins vegar beita žeir skattlagningu į jaršefnaeldsneytiš og ętla aš banna kolabrennslu įriš 2030.  Hiš sķšast nefnda eru stórtķšindi ķ Vesturheimi.  Reyndar hefur nżting kolavera ķ Kķna minnkaš śr 60 % įriš 2010 og undir 50 % 2017 og į Indlandi śr 75 % og ķ 55 % į sama tķmabili vegna samkeppni frį öšrum orkugjöfum.

Sunnan landamęranna ętlar Bandarķkjaforseti aš aflétta hömlum af kolaišnašinum.  Hann mun ekki geta snśiš žróuninni viš.  Hann er eins og fornaldarešla aš žessu leyti, og įhrif hans munu ekki marka nein framtķšarspor, heldur verša Bandarķkjunum  tķmabundiš til trafala og minnkunar og ašeins tefja fyrir naušsynlegri žróun ķ įtt til kolefnisfrķrrar framtķšar; žó ekki einu sinni um 4 įr, žvķ aš sum rķki BNA munu einfaldlega halda sķnu striki ķ žessum efnum, sbr Kalifornķa og Nżja Jórvķk. 

Žaš vekur jafnframt athygli, aš markmiš Kanadamanna er um ašeins 15 % minni losun įriš 2030 en 1990, sem er helmingurinn af hlutfallslegu markmiši EES-rķkjanna.  Žetta sżnir, aš ESB ętlar aš ganga į undan meš góšu fordęmi į pappķrnum, en hver reyndin veršur er önnur saga, žvķ aš t.d. brennsla kola ķ orkuverum Evrópu hefur vaxiš į undanförnum įrum vegna misheppnašrar orkustefnu, eins og rakiš hefur veriš į žessu vefsetri. 

Ķslendinga bķša mikil tękifęri ķ hlżnandi loftslagi og viš aš fįst viš hlżnun andrśmslofts.  Gręnkustušull landsins, ž.e. magn gręns gróšurs, hefur į 30 įra tķmabili, 1980-2010, aukizt um 80 %, og vaxtarhraši birkis hefur 8-faldazt m.v. įrin ķ kringum 1970.  Žetta hefur góš og marktęk įhrif į framleišni og samkeppnishęfni ķslenzks landbśnašar og gerir kleift aš rękta meš góšum įrangri tegundir, sem įšur var undir hęlinn lagt meš, s.s. korntegundir og repju.  Bošuš hękkun kolefnisgjalds mun sennilega gera žaš aš verkum, aš stórfelld repjuręktun til framleišslu į t.d. 50 kt/įr af eldsneyti og 100 kt/įr af mjöli veršur aršsöm.  Markašur veršur fyrir alla žessa framleišslu innanlands, žar sem eru olķufélögin og laxeldisfyrirtękin o.fl.

Žį mun binding koltvķildis į hvern ha skóglendis hérlendis vaxa, sem gerir ķslenzka skógarbęndur vel samkeppnishęfa um verš į koltvķildiskvóta į Evrópumarkaši, ef hann žróast meš svipušum hętti og rįšgert er ķ Kanada, en m.v. bindingu į 5,0 t/ha CO2 var kostnašurinn hérlendis 2015 undir 30 USD/t, og hefur lękkaš sķšan vegna gengisstyrkingar. 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Valdimar Samśelsson

Sęll Bjarni. Hvaša leikur er žetta meš kolefnisskatt og mengun į hvern ķbśa. Reikna žessir reiknimeistarar okkar meš heildar ķbśafjölda meš öllum flóttamönnum og verkamönnum eša taka žeir ę“gstu tölur hverju sinni og kannski aftur ķ tķman s.s. 2013 eša svo. Žaš vęri gaman aš sjį žessar formślur sen notašar eru til aš mikla mengun į hvert mannsbarn. Nįnast öll hśs eru hituš meš umhverfisvęnni orku. Hér koma heilu flotarnir og taka olķu a bęši skip og flugvélar.Blęšum viš fyrir žaš. Ég hef alltaf haldiš aš žaš vęri maškur ķ misunni ķ žessum efnum.

Valdimar Samśelsson, 10.4.2017 kl. 10:39

2 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Žegar heildarstęršum er deilt į ķbśa, er mišaš viš rķkisborgara ķ viškomandi landi, tel ég vera.  Žaš er aušvitaš mikil losun hér vegna metfjölda bķla į ķbśa, m.a. vegna um 20 žśs bķlaleigubķla, og mikils išnašar.  Flugiš slęr hins vegar allt śt og losar įlķka mikiš af CO2 og allt hitt til samans vegna gegndarlauss feršamannafjölda, en yfir 90 % žeirra koma flugleišis.  Žaš er veriš aš žróa rafhreyfla fyrir flugvélar, en žeir komast ekki mikiš ķ umferš nęstu 20 įrin. 

Bjarni Jónsson, 10.4.2017 kl. 13:20

3 Smįmynd: Valdimar Samśelsson

Žakka Bjarni. Mér finnst žetta ekki sanngjörn formśla og žaš er lķka skrķtiš aš fiskibįtar/togarar sem skaffa milljónum manna fęšu ķ öšrum löndum skulu lenda ķ žessari CO2 sśpu.

Žaš vantar aš viškomandi akademķa hafi okkur ķ huga en ekki hve mikiš hęgt er aš leggja į okkur kolefnis skatta.

Valdimar Samśelsson, 10.4.2017 kl. 13:57

4 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Millilandaskipin eru ekki meš ķ landsbókhaldinu frekar en millilandaflugvélar, og ašeins olķa, sem fer į fiskiskip, sem skrįš eru hér į landi, telst meš olķunotkun sjįvarśtvegsins auk žess, sem landvinnslan notar, ašallega ķ fiskimjölsverksmišjum.

Ķslenzki sjįvarśtvegurinn stendur mjög vel aš vķgi ķ alžjóšlegum samanburši, hvaš olķunotkun varšar į hvert veitt eša unniš tonn, og einnig ķ samanburši viš ašrar atvinnugreinar hérlendis.  Hann getur notfęrt sér tiltölulega lķtiš og minnkandi kolefnisspor sitt viš markašssetningu afuršanna. 

Jafnvel fiskur, sem flogiš er héšan meš faržegaflugvélum til meginlands Evrópu eša Bandarķkjanna, er meš minna kolefnisspor į endanum en norskur fiskur, sem ekiš er alla leiš til meginlandsins frį Noregi (og siglt į bķlaferjum). 

Bjarni Jónsson, 10.4.2017 kl. 15:17

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband