Žróun fjįrfestinga ķ fiskeldi

Nöldrarar, sem allt hafa į hornum sér, en leggja lķtiš vitręnt til mįla, hafa gagnrżnt norskt eignarhald į fyrirtękjum, sem stunda laxeldi ķ sjó hér viš land. Staša žeirra mįla er žó aš žvķ leyti sambęrileg viš orkukręfa mįlmframleišslu landsins, aš lķfvęnlegur stóratvinnurekstur į žessu sviši hefši aldrei oršiš barn ķ brók įn fjįrfestinga erlendra žekkingarfyrirtękja į žessum svišum atvinnurekstrar. Ķ tilviki laxeldisins uršu Noršmenn fyrir valinu ķ krafti umsvifa sinna viš Noršur-Atlantshafiš, og af žvķ aš žeir voru žį žegar ķ śtrįs. (Minnir dįlķtiš į landnįm Ķslands.) 

 Laxeldiš er fjįrmagnsfrekt, og til aš fjįrfestingar nżtist, žarf framleišslužekkingu, sem reist er į vķsindalegum rannsóknum og reynslu af rekstri eldiskera viš fjölbreytilegar ašstęšur.  Žaš žarf lķka markašsžekkingu, bęši fyrir ašföng og afuršir.  Žessa grunnžętti til įrangurs skorti hérlendis, žegar Noršmenn hófu uppbyggingu sķna hér, og sķšast en ekki sķzt skorti hér fjįrmagn, žvķ aš lįnstraust innlendra ašila, sem fengizt höfšu viš starfsemina, var ekki fyrir hendi hjį innlendum lįnastofnunum. 

Gagnrżni į erlent eignarhald er žess vegna gagnrżni į uppbyggingu žessarar efnilegu starfsemi ķ heild sinni.  Af henni hefši alls ekki oršiš įn erlends eignarhalds.  Śrtöluraddirnar eru eins og venjulega į vinstri kanti stjórnmįlanna, en žar liggja mįlpķpur Evrópusambands ašildar Ķslands į fleti fyrir, sbr umsókn rķkisstjórnar Samfylkingar og VG 2009.  Žarna er į feršinni einhvers konar pólitķskur gešklofi, žegar kemur aš erlendum fjįrfestingum.   

Ķ Morgunblašinu 18. marz 2023 birtist afar greinargóš baksvišsfrétt Helga Bjarnasonar um žetta efni undir fyrirsögninni:

"Hlutur ķslenzkra fjįrfesta eykst".

Fréttin hófst žannig:

"Ķslenzk sjįvarśtvegsfyrirtęki hafa veriš aš koma sterkt inn ķ laxeldi.  Meš žvķ eykst hlutur Ķslendinga ķ vissum félögum verulega.  Meš kaupum Ķsfélags Vestmannaeyja į hlut ķ eignarhaldsfélagi um meirihlutaeign ķ Ice Fish Farm į Austfjöršum į félagiš 16,44 % hlut ķ félaginu og ķslenzkt eignarhald [žį] komiš upp ķ um 42 %.  Sķldarvinnslan į rśmlega žrišjung ķ Arctic Fish į Vestfjöršum.  Žį eiga ķslenzk śtgeršarfélög eša hafa įtt aš fullu vaxandi fiskeldisfyrirtęki eins og Hįafell ķ Ķsafjaršardjśpi og Samherja fiskeldi.  Ķslenzkir lķfeyrissjóšir, sérstaklega Gildi, hafa veriš aš fjįrfesta ķ fiskeldi.

Rökrétt viršist, aš sjįvarśtvegsfyrirtęki, sem bśa viš kvótažak og żmsar takmarkanir, og ķ ljósi žess, aš ekki eru lķkur į auknum veišum, hugi aš fjįrfestingum ķ fiskeldi.  Nokkur įr eru sķšan framleišsla eldisfisks ķ heiminum varš meiri en veišar skila į land og ljóst, aš heimurinn hefur žörf fyrir aukna matvęlaframleišslu į nęstu įrum og įratugum. 

Siguršur Pétursson, stofnandi Lax-inn, fręšsluseturs ķ fiskeldi, telur žaš jįkvętt fyrir ķslenzkt fiskeldi aš fį sjįvarśtvegsfyrirtęki og fleiri ķslenzka fjįrfesta ķ hluthafahópinn.  Žaš sé gott fyrir ķmynd atvinnugreinarinnar, sem gagnrżnd hefur veriš fyrir erlent eignarhald.  Žaš hafi ekki sķšur žżšingu, aš sjįvarśtvegsfyrirtękin hafi žekkingu į og reynslu af fullvinnslu og sölu sjįvarafurša, sem geti nżtzt fiskeldinu."

Ķmynd fyrirtękja vegna eignarhalds veršur varla ķ askana lįtin.  Meira virši eru samlegšarįhrifin, sem af žessum innlendu fjįrfestingum hljótast.  Žaš er ekki hęgt aš hugsa sér ešlilegri ķslenzka fjįrfesta ķ laxeldinu, hvort sem er ķ sjó viš Ķsland eša į landi, en ķslenzku sjįvarśtvegsfyrirtękin.  Žaš er t.d. vegna tęknižróunar žeirra į sviši fullnżtingar hrįefnisins, tilreišslu og pökkun og markašssetningar.  Žaš er lķklegt, aš einhverjir višskiptavina žeirra vilji lķka kaupa ķslenzkan eldislax.  Aš geta bošiš hann styrkir markašsstöšu ķslenzku sjįvarśtvegsfyrirtękjanna ķ Evrópu, Bandarķkjunum og vķšar.  Žessi samlegšarįhrif munu styrkja ķslenzkan žjóšarbśskap, žvķ aš framleišnin getur vaxiš og afuršaverš jafnvel hękkaš fyrir vikiš. 

"Ašild stórs framleišanda fiskimjöls og lżsis aš fiskeldisfyrirtęki, sem notar mikiš fóšur, er einnig rökrétt skref ķ žróun sjįvarśtvegsfyrirtękjanna.  Megniš af fóšrinu, sem notaš er ķ sjóeldi hér į landi, er framleitt ķ Noregi, m.a. śr hrįefni frį ķslenzkum framleišendum. Žaš hlżtur aš vera skynsamlegra śt frį umhverfissjónarmišum og hagkvęmara aš framleiša fóšriš hér į landi.  Sķldarvinnslan į meirihlutann ķ stęrstu fóšurverksmišju landsins, Laxį į Akureyri, og tilkynnti į sķšasta įri, aš fyrirtękiš og fóšurframleišandinn BioMar Group hefšu skrifaš undir viljayfirlżsingu um aš byggja fóšurverksmišju hér į landi." 

Fjįrfestingar ķslenzkra sjįvarśtvegsfyrirtękja ķ fiskeldisfyrirtękjum hérlendis opna möguleika į innlendri samžęttingu allrar framleišslukešju fiskeldisins.  Žaš er veršugt stefnumiš aš samžętta framleišslukešju laxeldisins innlendum išnaši, og žaš ętti vissulega aš verša žekkingargrundvöllur ķ landinu til žess, žvķ aš ašgangur aš framleišslutękni og framleišsluleyfum batnar til muna viš tengt eignarhald. Samkeppnisgrundvöllurinn ętti og aš vera fyrir hendi vegna mun minni flutningsžarfar innlendrar framleišslu.

Ašeins rafkynt framleišsla žessa mjöls kemur til greina, og žar rekst išnašurinn enn og aftur į žį nöturlegu stašreynd ķ landi nįttśrulegrar og endurnżjanlegrar orkugnóttar, aš raforku vantar fyrir nżja notendur. Engu er lķkara en hin forpokaša og glórulausa skošun Landverndar, aš nóg sé komiš af virkjunum og flutningslķnum, af žvķ aš raforkunotkun į mann sé hér meiri en annars stašar, tröllrķši hśsum leyfisveitingavaldsins į Ķslandi, svo aš hér rķkir nś raunverulega "virkjanastopp".  Žetta er ömurlegt sjįlfskaparvķti, žar sem hvorki Landsvirkjun né orkurįšherrann hafa uppi sjįanlega tilburši til lausnar. Sérvizka og beturvitablęti Landverndar o.fl. kostar samfélagiš nś žegar tugi mrdISK/įr ķ beinum śtgjöldum og glötušum atvinnutękifęrum.  Žetta er óvišunandi meš öllu og įbyrgšarleysi af Alžingi og stjórnvöldum aš lįta žetta višgangast.  

Žessari fróšlegu baksvišsgrein lauk žannig:

"Fyrirtękin, sem eru aš byggja upp landeldisstöšvöšvar, eru ķ fjįrmögnunarferli og žess vegna óvķst um endanlegt eignarhald.  Samherji fiskeldi hefur veriš hreint dótturfélag Samherja.  Žaš var gert aš sjįlfstęšu félagi vegna fjįrfrekrar uppbyggingar į Reykjanesi og vķšar. Ķ tengslum viš mrdISK 3,5 hlutafjįraukningu var tilkynnt um, aš Alf-Helge Aarskog, fyrrverandi forstjóri Mowi, hefši tekiš žįtt ķ hlutafjįraukningunni og veriš kosinn ķ stjórn.  

Fjįrfestingafélagiš Stošir er stęrsti einstaki hluthafinn ķ Landeldi meš um žrišjungs eignarhlut, en Landeldi er aš byggja stóra stöš ķ Žorlįkshöfn.  Stofnendur félagsins og starfsmenn eru enn meš meirihluta hlutafjįr į sķnu valdi.  Viršast stjórnendur horfa meira til ķslenzkra fjįrfesta en erlendra.  Ķslenzk og sęnsk félög, sem tengjast Ašalsteini Gunnari Jóhannssyni, athafnamanni, eru eigendur aš Geo Salmo, sem er aš undirbśa landeldisstöš ķ Žorlįkshöfn.  Félagiš lķtur til norskra fjįrfesta og ķslenzkra ķ žeirri vinnu viš fjįrmögnun, sem nś stendur yfir, aš žvķ er fram hefur komiš ķ Morgunblašinu. 

Icelandic Land Farmed Salmon (ILFS), sem er aš byggja landeldisstöš ķ Vestmannaeyjum, er ķ eigu fjölskyldu śr sjįvarśtvegi ķ Eyjum, sem ętlar aš taka fyrstu skrefin ķ verkefninu, hvaš svo sem sķšar veršur."

Žaš er ótrślega mikill įhugi į mešal innlendra fjįrfesta į landeldi laxins.  Žaš viršist samt vera į brattann aš sękja meš fé, enda vextir alls stašar óvenju hįir, verkefnin fjįrmagnsfrek, rekstrarkostnašur hįr og lķtil tęknileg reynsla af žessum rekstri. Óvissa um aršsemi er žess vegna fyrir hendi.  Markaširnir munu hins vegar reynast gjöfulir.  Einkar athyglisvert er, aš tekin er sś įhętta aš reisa landeldisstöš ķ Vestmannaeyjum ķ ljósi mikillar raforkužarfar og žarfar į hitaveituvatni.  Žessi starfsemi krefst mikils įreišanleika ķ afhendingu hvors tveggja, en hörgull hefur veriš į žessum gęšum ķ Vestmannaeyjum, sem žó stendur til bóta.  Raforkuafhending til žessarar starfsemi veršur aš lśta (n-1) reglunni, sem žżšir, aš stęrsta einingin mį falla śr rekstri įn žess afhending verši rofin, nema örstutt.

Žaš veršur tęplega jafnaršsamur rekstur ķ landeldi og ķ sjóeldi, en višskiptahugmyndin er viršingarverš og įhugaverš ķ ljósi próteinžarfar heimsins, einkum žar sem įreišanlegur ašgangur er aš rafmagni og heitu vatni.  Vindrafalaraforka kemur hér ekki til greina.     

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband