Vaxtarmöguleikar, framleišni og samkeppni

Hver "spekingurinn" étur upp eftir öšrum, aš neytendum sé hętta bśin vegna nżlegra breytinga Alžingis į bśvörulögum.  Samkeppnisstofnun trommar undir, og ašrir vitna til hennar, en žar eru menn hrikalega žröngsżnir og misskilja oft hlutverk sitt illilega meš žeim afleišingum, aš neytendur hafa haft allt of lķtiš fyrir sinn snśš af öllu brölti Samkeppnisstofnunar.  Alžingi tókst vel upp meš sķnar leišréttingar į göllušu frumvarpi meingallašs fyrrverandi matvęlarįšherra.  Žeir, sem gerzt žekkja til, vita, aš vaxtarmöguleikar og žar meš svigrśm til framleišniaukningar vega miklu žyngra viš aš nį nišur verši til neytenda en innlend samkeppni ein og sér.  Erlend samkeppni veršur eftir sem įšur fyrir hendi fyrir kjötvörurnar.  

Aš venju leggur Ragnar Įrnason, prófessor emeritus ķ hagfręši viš Hįskóla Ķslands, žarft til mįla, žį er hann stingur nišur penna, en žaš gerši hann į bls. 13 ķ Morgunblašinu 17.aprķl 2024 undir fyrirsögninni:

"Heimild til samvinnu afuršastöšva ķ kjötvinnslu er žjóšhagslegt framfaraskref".

"Meš breytingu į bśvörulögum, sem samžykkt var į Alžingi 21. marz sl. [2024], var afuršastöšvum ķ kjötvinnslu veitt undanžįga frį žeim įkvęšum samkeppnislaga, sem lśta aš sameiningu, samvinnu og verkaskiptingu fyrirtękja. Žessi breyting hefur vakiš hörš višbrögš vissra hagsmunasamtaka sem og Samkeppniseftirlitsins.  Žį hefur matvęlarįšherra stigiš žaš óvenjulega skref aš senda atvinnuveganefnd alžingis sérstakar athugasemdir vegna mįlsins. 

Ég tel, aš ofangreind višbrögš snišgangi meginatriši mįlsins og ofmeti auk žess įhrif samkeppni į vöruverš.  Ķ žessari grein leitast ég viš aš śtskżra žetta nįnar."

Žetta er hįrrétt mat fręšimannsins į opinberum višbrögšum viš sjįlfsagšri mešferš Alžingis į gallagrip śr matvęlarįšuneytinu.  Višbrögšin einkennast af hroka og yfirboršsmennsku.  Hroka rįšuneytisins er viš brugšiš.  Žaš snupraši Alžingi fyrir gagngerar breytingar į frumvarpi Svandķsar, fór žar algerlega yfir strikiš, og vęri nżjum rįšherra sęmst aš senda afsökunarbréf til žingsins fyrir hönd rįšherra, en spilltur stjórnmįlaflokkur leyfir henni ekki aš gera žaš.  Samkeppniseftirlitiš, SKE, fellur į prófinu og žar neita menn aš įtta sig į lögmįlum veršlagningar, sem eru sterkari en žess konar meint samkeppni, sem SKE hélt aš rķkti į milli afuršastöšva kjötvinnslu.  Sannast žar enn, aš žeir, sem bara svamla į yfirboršinu og hengja sig ķ formsatriši ķ staš žess aš kafa til botns ķ mįlum, eru gagnslitlir og oft į tķšum skašlegir fyrir žį hagsmuni, sem žeim er ętlaš aš verja, hér neytendahagsmuni.

"Žaš er samfélagslegt grundvallaratriši aš reka alla atvinnuvegi į eins hagkvęman hįtt og unnt er.  Žaš hįmarkar tekjur landsmanna og aušlegš žjóšarinnar.  Hagkvęmasti rekstur žżšir jafnframt lęgsta mögulega framleišslukostnaš og žar meš lęgsta mögulega vöruverš ķ landinu."

Žaš eru žessar hagfręšilegu stašreyndir, sem valda žvķ, aš SKE er į algerum villigötum ķ sinni afstöšu til nżsamžykktra undanžįgureglna frį samkeppnislögum fyrir afuršastöšvar kjöts.  Bśrókratar verša aš fara įtta sig į, hvaša lögmįl vega žyngst ķ žeirra mįlaflokkum.  Žį er ljóst, aš ekkert mark er takandi į gösprurum ķ pólitķkinni į borš viš Višreisn, sem viršast ekki einu sinni kynna sér, hvernig kaupin gerast į eyrinni innan Evrópusambandsins, sem er fyrirheitna landiš žeirra.  Skelfilegir yfirboršssvamlarar, gagnslausir fyrir fólkiš ķ landinu.

"Alkunna er, aš nśtķmatękni ķ framleišslu er oft žannig, aš lęgsti mögulegi framleišslukostnašur krefst tiltölulega stórra fyrirtękja m.v. stęrš viškomandi markašar.  Til aš nį sem lęgstu vöruverši er žvķ af tęknilegum įstęšum óhjįkvęmilegt aš notast viš tiltölulega stór fyrirtęki.

Stór fyrirtęki geta haft markašsašstöšu umfram žaš, sem fullkomin samkeppni gerir rįš fyrir.  Žaš vęri hins vegar žjóšhagslegt glapręši aš banna stór fyrirtęki af žessari įstęšu. Žegar fyrirtęki öšlast markašsašstöšu ķ krafti stęršarhagkvęmni eša annarra hagkvęmnisyfirburša, žarf einungis aš gęta žess, aš sś markašsašstaša sé ekki misnotuš.  Žetta er einmitt verkefni samkeppnisyfirvalda."

  Žetta er hįrrétt athugaš hjį Ragnari Įrnasyni, en Samkeppniseftirlitiš hérlenda viršist vera mótaš af smįsmyglislegri žröngsżni og ekki sjį skóginn fyrir trjįnum.  Žannig fara hagfręšilögmįlin fyrir ofan garš og nešan hjį SKE, en af žeim mį rįša, hver eru ašalatriši mįls fyrir neytendur.  Žau eru ekki fjöldi fyrirtękja į markaši, eins og SKE jafnan rembist viš aš hafa sem mestan, heldur framleišslukostnašurinn hjį hagkvęmast rekna fyrirtękinu į markašinum.  SKE hefur undir nśverandi stjórn stofnunarinnar og forstjóra hvaš eftir annaš tekiš kolrangan pól ķ hęšina, ef miša skal viš hagsmuni neytenda.  

"Ķ žessum skilningi er lįgur framleišslukostnašur mikilvęgari žįttur ķ aš skapa lįgt vöruverš en samkeppni.  

Žaš er af žessum įstęšum, sem skynsöm samkeppnisyfirvöld beita sér fyrir lękkun framleišslukostnašar og foršast aš koma ķ veg fyrir, aš stęršarhagkvęmni sé nżtt.  Žegar markmišiš er sem lęgst vöruverš, eru žaš einfaldlega mistök aš einblķna į samkeppni."

Žaš er mjög bagalegt, aš SKE skuli vera svo aftarlega į merinni aš skilja ekki grundvallaratrišiš, sem ręšur verši til neytenda.  Žess vegna hittir žessi gagnrżni Ragnars Įrnasonar beint ķ mark, og SKE getur tekiš hana beint til sķn.  Forstjórinn į žeim bęnum er meš žvergiršingshįtt ķ blóšinu og žess vegna ólķklegur til aš fallast į mistök og leišrétta kśrsinn.  Hvaš į aš gera viš slķka embęttismenn ?

"Bęndur eru eigendur meginhluta afuršastöšvanna og rįša śrslitum um žaš verš, sem žęr bjóša bęndum.  Į neytendamarkaši eru ašstęšur žannig, aš stór hluti kjötvörunnar er nś žegar innfluttur.  Žar aš auki er nóg af öšrum stašgönguvörum fyrir kjöt į innlendum neyzlumarkaši. Hugsanlegar tilraunir til aš hękka verš į kjöti leiša žvķ til miklu minni sölu og eru žvķ ekki vęnlegar fyrir kjötvinnslufyrirtękin.

Komi engu aš sķšur ķ ljós, aš endurskipulagšar afuršastöšvar leitist viš aš nota ašstöšu sķna til veršstżringar, er aušvitaš sjįlfsagt, aš Samkeppniseftirlitiš grķpi ķ taumana.  Samkeppnislög gilda įfram og žar meš tališ bann viš aš nżta markašsstöšu til aš lękka verš til birgja og hękka til neytenda.  Slķkt veršur jafnólöglegt eftir sem įšur."

Ķ grein sinni sżnir Ragnar Įrnason ljóslega fram į, aš žeir, sem snśizt hafa öndveršir gegn nżrri lagasetningu Alžingis um aš opna afuršastöšvum kjöts leiš til hagręšingar hérlendis, allt frį rįšuneyti matvęla, żmsum žrżstihópum og til pólitķskra loddara og lżšskrumara stjórnarandstöšunnar į Alžingi, eru algerlega śti aš aka ķ veršlagningarmįlum.  Ragnar byrjar greinina meš fręšilegum śtskżringum į lögmįlunum, sem gilda ķ žessum mįlum, og endar meš žvķ aš heimfęra raunstöšuna į Ķslandi upp į žessi fręši.  Allt fellur žar ķ ljśfa löš, en eftir situr žurs SKE meš skeggiš ķ póstkassanum, eins og Noršmenn taka til orša um žį, sem hafa oršiš berir aš kolröngu mati og einstrengingshętti, sem jašrar viš fįfręši. 

 

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband