Mengunarvįbošar

Ķ aprķl 2013 gaf Nįttśrufręšistofnun Ķslands ķ Garšabę śt vandaša rannsóknarskżrslu eftir Sigurš H. Magnśsson, "Žungmįlmar og brennisteinn ķ mosa į Ķslandi 1990-2010 - Įhrif išjuveraØ.  Frumkvęši aš žessari vinnu įttu 4 stórišjufyrirtęki į Ķslandi, og žau stóšu straum af kostnašinum.

Heiti skżrslunnar hljómar vissulega óspennandi fyrir marga, enda lį žessi fróšlega skżrsla ķ lįginni ķ hįlft įr, žar til męt fréttakona, Žórdķs Arnljótsdóttir, sem landsmenn muna eftir inni ķ gosmekki frį Eyjafjallajökli 2010, dustaši rykiš af žessu merka plaggi ķ viku 42/2013 ķ fréttatķma Sjónvarps RŚV.  Umfjöllunin olli reyndar nokkrum ślfažyti, enda efnivišurinn ęsandi.  Af myndefninu meš žessari frétt mįtti rįša, aš įlveriš ķ Straumsvķk vęri aš dreifa žungmįlmum yfir Hafnarfjörš.  Žeir, sem lesa hins vegar skżrsluna, įtta sig žó fljótlega į, aš žaš er ekkert hęft ķ žvķ. 

Almenn nišurstaša skżrslunnar er, aš As (arsen) hefur hękkaš, og žaš er sjįlfstętt rannsóknarefni, hvernig hęgt er aš draga śr losun As śt ķ andrśmsloftiš, sem og Ni (nikkels).  Ęttu viškomandi eftirlitsstofnanir og umhverfisstofnanir, sem teknar voru algerlega ķ bęlinu meš žessari skżrslu og viršast žar aš auki ekkert hafa ętlaš meš hana aš gera, žar til téš Žórdķs tók hana til umfjöllunar, aš hrista af sér sleniš og hefja į žessu kerfisbundnar rannsóknir, svo aš stemma megi stigu viš varasömum efnum.  Žess ber žó aš geta, aš ķ jaršhita- og eldfjallalandi mį bśast viš hęrri gildum žessara efna en annars stašar, žó aš styrkurinn verši ašeins stašbundiš varasamur af nįttśrulegum orsökum.  

Žaš var rétt af Žórdķsi, fréttakonu, aš vekja rękilega athygli į helztu nišurstöšum, en žęr eru mikill įfellisdómur yfir heilbrigšisyfirvöldum Hafnarfjaršarbęjar og bęjaryfirvöldum žar, sem oršiš hefur į alvarleg mistök viš gerš ašalskipulags og deiliskipulags aš leyfa ķbśšahverfi nįnast ofan ķ leyfisskyldri starfsemi.  Žessi óheillažróun skipulagsmįla Hafnarfjaršar, sem er oršlagt kratabęli, eins og kunnugt er, leiddi m.a. til höfnunar Hafnfiršinga į nżjum įlverskerskįlum austan Reykjanesbrautar ķ marz 2007.  Sķšan hefur stöšugt sigiš į ógęfuhlišina ķ fjįrmįlum bęjarfélagsins, enda hefur žvķ lengst af undanfarin įr veriš stjórnaš af vinstri sinnušu fólki, sem er betur gefiš aš ženja śt śtgjaldališina og keyra skattheimtu upp ķ rjįfur en aš sżna rįšdeild ķ rekstri og aš efla skattstofna.  

Nś veršur gripiš nišur ķ téša, vķsindalega unnu skżrslu til aš sżna fram į ķ hversu djśpan skķt Hafnfiršingar hafa rataš meš žvķ aš velja sér stjórnvöld, sem haga sér eins og "saušir ķ saušargęru" gagnvart brżnustu hagsmunamįlum bęjarbśa:

"Viš Straumsvķk hękkar išnašarstarfsemi austan įlversins styrk flestra efna, einkum žó Zn og Pb."

Žarna er um aš ręša žungmįlmana zink og blż, og yfirvöldin eru daufdumb, ef žau geta ekki rakiš uppruna žessara efna og krafizt śrbóta ķ mengunarvörnum viškomandi fyrirtękja, sem duga til aš halda styrk žessara efna ķ gróšri undir višurkenndum og metnašarfullum heilsufarsmörkum.  Önnur tilvitnun: 

"Suš-austan viš įlveriš ķ Straumsvķk er styrkur Cr, Cu, Cd og Zn (króm, kopar, kadmķum og zink) žaš hįr, aš mengun telst veruleg.  Blżmengun er žar enn hęrri eša mjög mikil.  Žessi hįi styrkur er ašallega rakinn til išnašarstarfsemi austan viš įlveriš."

Žaš er reginhneyksli, aš yfirvöld ķ Hafnarfjaršarbę, meš vinstri gręnan bęjarstjóra ķ broddi fylkingar, skuli hafa ętlaš aš stinga žessum upplżsingum undir stól og gera nįkvęmlega ekki nokkurn skapašan hlut meš žęr.  Žykir Hafnfiršingum žaš vera bošleg stjórnunarašferš bęjaryfirvalda aš stinga hausnum ķ sandinn, žegar snśin višfangsefni rekur į fjörur žeirra ?

Hin knįa fréttadķs śr Eyjafjallagosinu, Žórdis Arnljótsdóttir, į heišur skilinn fyrir framtak sitt ķ žįgu almannaheilla, žó aš żmsir misskildu bošskapinn, žegar hann reiš yfir, og teldu įlveriš vera sökudólginn.  Žaš er athyglivert, aš stórfyrirtęki į borš viš ISAL, sem lagt hefur rękt viš mengunarvarnir og ekki tekiš žęr neinum vettlingatökum, hefur tekizt aš halda neikvęšum įhrifum sķnum į lķfrķki lands og sjįvar ķ algeru lįgmarki og langt innan marka.  Til marks um žaš er eftirfarandi śr tilvitnašri skżrslu og er įtt viš Straumsvķk, Grundartanga og Reyšarfjörš:

"Brennisteinsmengun viš išnašarsvęšin žrjś telst engin eša ašeins vķsbending um mengun." 

Žessi nišurstaša slęr śt af boršinu algerlega tilhęfulausa gagnrżni żmissa, verkfręšinga, nįttśrufręšinga o.fl., um hęttulega brennisteinstvķildismengun ķ ķbśabyggš ķ grennd viš įlverin.  Žaš eru talsverš tķšindi, sem eiga sér skżringu ķ vindafarinu og nįttśrulegu sżrustigi ķslenzks jaršvegs (lśtkenndur-basķskur). 

Hręšsluįróšri um brennisteinssżru ķ lungum ungbarna sofandi śti į svölum ķ Vallahverfi Hafnarfjaršar og fleira ķ sama dśr   var m.a. hampaš fyrir ķbśakosningar ķ Hafnarfirši haustiš 2006 og veturinn 2007 um stękkun įlversins ķ Straumsvķk, sem įšur er getiš.  Žį var žvķ m.a. haldiš fram af andstęšingum téšrar stękkunar, aš ISAL yrši aš setja upp votvöskun į brennisteini, ef til slķkrar aukningar į framleišslugetu kęmi.  Talsmenn ISAL héldu allan tķmann fram hinu gagnstęša og aš fé til slķkrar fjįrfestingar yrši illa variš.  Nś er sem sagt komiš į daginn, hvorir fóru meš rétt mįl.

Žaš er mun meiri brennisteins- og svifryksmengun frį umferšinni um Reykjanesbrautina ķ gegnum Hafnarfjörš en frį įlverinu ķ Straumsvķk.  Mengun frį umferš og frį jaršgufuvirkjunum er alvarlegt mįl į höfušborgarsvęšinu.

  Sveitarfélögin bera žar mörg hver mikla įbyrgš.  Žau leggja t.d. sum hver stein ķ götu bķlaumferšarinnar, svo aš gangtķmi kaldra véla er mun lengri en naušsyn krefur.  Dęmi um žetta eru hin dęmalausu borgaryfirvöld ķ höfušborginni, sem sóaš hafa skattpeningum borgarbśa į altari afdęmingarlega sérvizkulegra žrenginga og s.k. skreytinga į Hofsvallagötu og kanski vķšar til aš žrengja kost ökumanna.

  Žetta tefur fyrir fólki į leiš ķ og śr vinnu og annaš, eykur eldsneytiskostnaš og mengun og eykur slysahęttu.  Žetta er dęmi um skrķpalęti Besta flokksins ķ Reykjavķk, sem viršist takast aš breyta öllum hagsmunamįlum borgarbśa ķ farsa.  Sį farsi er žó yfiržyrmandi einfeldningslegur og algerlega laus viš fyndni.

Annaš dęmi um fķflagang Besta flokksins eru mįlefni Reykjavķkurflugvallar.  Öllum, nema skżjaglópum, er ljóst, aš enginn flugvöllur veršur lagšur ķ borgarlandinu eša nęrsveitum nęsta įratuginn og e.t.v. aldrei, enda finnst ekki flugtęknilega betri stašur.  Samt į enn aš kasta fé į glę ķ vonlausri leit aš öšru nothęfu flugvallarlandi ķ Reykjavķk ķ staš žess aš festa flugvöllinn ķ sessi meš nżju ašalskipulagi og žingsįlyktun. 

Vatnsmżrarvöllur getur bśiš ķ góšri sįtt viš nįgranna sķna hér eftir sem hingaš til.  Žetta er ašallega hįskóla- og vķsindasamfélagiš auk Landsspķtalans.  Völlurinn varšveitir betur votlendiš, žar sem eru upptök Tjarnarinnar, sem gęti veriš perla höfušborgarinnar, ef betur vęri hirt, en Besti flokkurinn er of fķnn meš sig til aš leggja rękt viš hreinlęti og žrif. 

Aš leggja Reykjavķkurflugvöll af bżšur upp į aukna mengun, žvķ aš bifreišaakstur kęmi ķ staš flugsins.  Fólk mun įfram feršast. Flugvallarandstęšingar bjóša upp į aukna bķlaumferš um alla vegi śt frį höfušborgarsvęšinu meš aukinni eldsneytisnotkun, koltvķildi, svifryki og vaxandi slysatķšni.  Afleišingin er tķmasóun, versnandi heilsufar og fjölgun slysa.  Fyrir žessu berjast Besti flokkurinn og Samfylkingin ķ Reykjavķk.  Žaš fer ekki į milli mįla, aš žarna er veriš aš fórna hagsmunum fjöldans fyrir hagsmuni fįrra.  Žessir fįu bśa margir ķ 101 Reykjavķk og eru hįvašasamir sérhagsmunaseggir, sem neita aš taka tillit til höfušborgarhlutverks Reykjavķkur og skyldna sem samgöngumišstöšvar.  Fyrir žaš žarf aš refsa žessum flokkum ķ komandi sveitarstjórnarkosningum, eftirminnilega. 

Žegar nżvirki eru į döfinni hérlendis (og erlendis), er sjaldan hörgull į žeim, sem eru bošnir og bśnir aš mįla skrattann į vegginn varšandi afleišingar framkvęmdarinnar.  Svo hefur veriš um margar virkjanir, og stundum meš réttu aš mati höfundar.  Bśrfellsvirkjun fór t.d. ekki varhluta af žessu.  Satt er, aš hśn įtti viš rennslistruflanir aš strķša ķ upphafi vegna grunnstinguls, en einhvern tķma varš aš brjóta ķsinn žar efra og hefja nżtingu į orku Žjórsįr og žverįa hennar.

Hér aš ofan var minnzt į Reykjavķkurtjörn.  Ekki vantaši śrtöluraddir "nįttśruverndarsinna" į sinni tķš, er įform um Rįšhśs viš noršurenda Tjarnarinnar voru kynnt.  Mótmęlendur og mįlarar skrattans vörpušu fram mįli sķnu til stušnings hégilju į borš viš žaš, aš Tjörnin mundi tęmast til sjįvar, žegar grafiš yrši fyrir bķlakjallaranum undir Rįšhśsinu.  Hvaša mismunaržrżsingur įtti aš knżja slķka tęmingu ?  Hugarflug "nįttśruverndarsinna" og višbįrur gegn framkvęmdum sżnir einatt, aš žar fara "įlfar śt śr hóli".

  Mótbįrur viš framkvęmdum eru oft ekki bošlegar, žó aš stundum séu žęr gagnlegar til skemmri og lengri tķma.  Hiš fyrr nefnda į viš um athöfn, sem höfundi er enn ķ fersku minni, er veriš var aš leggja nżjan veg aš Blįa lóninu fyrir nokkrum įrum, en žaš er ķ vķšįttumiklu hrauni, eins og kunnugt er.  Žį lögšust "hraunavinir" į fjóra fętur og tóku aš reyta mosann, sem annars hefši oršiš fyrir żtutönninni.  Žau voru aš "bjarga" mosanum.  Öllum öšrum var ljóst, aš mosi veršur ekki gróšursettur annars stašar.  Žekkingarstig žessara "hraunavina" var ekki upp į marga fiska ķ nįttśrufręši. 

Nś hafa, seint og um sķšir, skotiš upp kollinum gamlir kunningjar ķ hraunavinahópi.  Alls konar tafaašgeršum hefur veriš beitt į formi tilraunar til lögbanns og mįlsókna og nś sķšast, žegar žau höfšu ekki erindi sem erfiši fyrir dómstólum landsins, var haldiš śt ķ Garšahraun til aš tefja vinnuvélar viš lagningu nżs og löngu samžykkts vegar śt į Įlftanes Bessastašabónda. 

Ķ hugum flestra Ķslendinga er miklu meira en nóg til af hrauni, mosavöxnu eša ekki, svo aš žaš hljómar sem įgętis mįlamišlun aš friša Gįlgahrauniš žar noršan hins nżja vegar.  Furšulegt Ķrafįr varš samt ķ kringum vinnuvélarnar, og neyddist lögreglan, seinžreytt til įtaka, sem hśn žó išulega er, til aš handtaka nokkra ellibelgi, sem žó hefur ekki tekizt aš śtskżra almennilega, hvaš žeir voru eiginlega aš žvęlast žarna żtustjórunum til ama.  Flogiš hefur fyrir, aš mótmęlendur og ašrir, sem nęstir bśa hinu fyrirhugaša vegstęši, hafi fengiš afslįtt af lóšarleigunni hjį bęnum, en įlfarnir, sem "hraunavinir" hafa nś loksins nįš sambandi viš og segja vera örvęntingarfulla, hafa enn ekki fengizt til aš stašfesta žaš.

Nś sķšast var verktakanum bakaš tjón meš skemmdum į vinnuvélum hans, en žar er žó svo sannanlega bakari hengdur fyrir smiš.  Viršist ofstęki byrgja "hraunavinum" algerlega sżn ķ žessu mįli, nefnilega žį, aš "hraunavinir" eru ekki handhafar sannleikans og réttlętisins ķ žessu mįli, heldur hlżtur hinn lögformlegi farvegur mįlsins aš vera sį rétti.  Aš ętla meš hjįlp įlfa aš brjóta į bak aftur į sķšustu stundu meš ólögmętum hętti įkvöršun, sem įrum saman hefur veriš ķ sķnu lżšręšislega ferli, getur ekki talizt żkja lżšręšislegt, enda bjuggu įlfar ekki viš lżšręšisskipulag, žegar sķšast fréttist, heldur įlfakóng.

Kaktusblóm og Reykhólakirkja 19082013Laufblaš į steini

       

 

    

  

         

  

 

 

 

 

      

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband