Lķšur EES senn undir lok ?

Engum blöšum er um žaš aš fletta, aš BREXIT hefur mikil įhrif į forsendur EES-Evrópska efnahagssvęšisins, žar sem eru ESB-rķkin, Ķsland, Noregur og Liechtenstein. Įstęšan er sś, aš Bretland er helzta višskiptaland Ķslands og Noregs.

Žann 25. nóvember 2017 birtist žörf hugvekja um EES ķ Morgunblašinu eftir Noršmanninn, Morten Harper, rannsóknarstjóra Félags norskra andstęšinga ESB, "Nej til EU".  Ķ ljósi žess, aš EES var sett į laggirnar sem fordyri aš ESB, eins konar bišsalur vęntanlegra ašildarlanda ķ ašlögun, žį er tķmabęrt aš vega og meta alvarlega śtgöngu Noregs og Ķslands śr EES, af žvķ aš ašild landanna er engan veginn į dagskrį um fyrirsjįanlega framtķš. Įhuginn fyrir inngöngu ķ ESB fer minnkandi ķ bįšum löndunum og efasemdir um heildarnytsemi EES fara vaxandi.

Žaš, sem kemur žessari umręšu af staš nśna, er vitaskuld śtganga Bretlands śr ESB, en Bretland er mesta višskiptaland Noregs og Ķslands.  Bęši löndin undirbśa tvķhliša višręšur um framtķšar višskiptasambönd landanna, og žį er jafnframt ešlilegt aš ķhuga tvķhliša višskiptasamband viš ESB, eins og t.d. Svisslendingar notast viš. E.t.v. vęri samflot EES-landanna utan ESB gagnlegt, ef ESB veršur til višręšu um endurskošun į EES-samninginum, sem er undir hęlinn lagt.

Morten Harper er fullveldisframsališ til ESB ofarlega ķ huga.  Žaš er fólgiš ķ flóši reglna og tilskipana frį framkvęmdastjórn ESB; 12“000 slķkar hefur Noregur tekiš upp frį įrinu 1992.  Hvaš skyldi Ķsland hafa tekiš upp margar af žessum toga frį 1994 ? 

Žį felur valdaframsal til eftirlitsstofnunarinnar ESA og EFTA-dómstólsins klįrlega ķ sér fullveldisskeršingu landanna žriggja utan ESB ķ EES, og nś viršist eiga aš troša hinni sameiginlegu landbśnašarstefnu ESB rķkjanna upp į hin EES rķkin (utan ESB).  Skemmst er aš minnast nżlegs dómsoršs EFTA-dómstólsins, žar sem leitazt er viš aš žvinga Ķsland til aš lįta af varśšarraįšstöfunum sķnum til varšveizlu į heilsufari manna og bśfjįr ķ landinu.  

Nś skal vitna ķ įgęta grein Mortens Harper, 

"Af hverju Noršmenn vilja atkvęšagreišslu um uppsögn EES-samningsins":

"Lykilatriši ķ nżju skżrslunni, "25 įr ķ EES" [okkur Ķslendinga vantar vandaša śttekt af žessu tagi], er, hvernig EES-samningurinn veldur einkum skaša į norska atvinnulķfinu.  EES-skżrslan sżnir, hvernig norsk lög, kjarasamningar og ILO-samningar (Alžjóša vinnumįlastofnunin) vķkja fyrir reglum ESB/EES.  [Hér mį minna į megna óįnęgju innan verkalżšshreyfingarinnar ķslenzku meš skuggahlišar frjįls flęšis vinnuafls innan EES.]  

Ķ umdeildum śrskurši ķ lok sķšasta įrs fylgdi Hęstiréttur [Noregs] rįšgjöf EFTA-dómstólsins og setti reglur ESB um frelsi fyrirtękja framar rétti verkamanna og 137. įkvęši Alžjóša vinnumįlastofnunarinnar um hafnarverkamenn.  Nokkur verkalżšsfélög krefjast žess nś, aš Noregur yfirgefi EES."

Žaš mį furšu gegna, aš slķk krafa varšandi ašild Ķslands aš EES skuli enn ekki hafa birzt opinberlega frį neinu ķslenzku verkalżšsfélagi.  Starfsmannaleigur, sem eru regnhlķf yfir žręlahald nśtķmans į Noršurlöndunum og réttindalausir išnašarmenn aš ķslenzkum lögum, ęttu aš vera nęgilega rķkar įstęšur til aš segja sig śr lögum viš žetta furšufyrirbrigši, sem ESB er.  

Svo kom rśsķnan ķ pylsuendanum hjį Morten Harper:

"Noregur er mikill framleišandi [raf]orku.  Framkvęmdastjórn ESB vill tengja Noreg eins nįiš og unnt er viš ESB-orkukerfiš og stefnir aš fimmta frelsinu: frjįlsu orkuflęši [undirstr. BJo].  Meirihluti ESB-orkulöggjafarinnar er talinn falla undir EES, [sem] gerir samninginn aš verkfęri ESB til aš samžętta Noreg ķ orkukerfiš.  

Nįnast ekkert hefur meiri žżšingu fyrir norskan išnaš en langtķma ašgengi aš raforku į samkeppnishęfu verši.  Sķfellt meiri śtflutningur rafmagns til meginlandsins og Bretlands getur leitt til žess, aš Noregur žurfi aš greiša hęrra raforkuverš fyrir sķn not.  Ašeins viš žjóšarorkukreppu getur Noregur komiš ķ veg fyrir śtflutning raforku.  Aš öšru leyti er öllu stjórnaš af samkeppnisreglum ESB/EES."

Blekbóndi žessa vefseturs hefur veriš ólatur viš aš vara viš samtengingu raforkukerfa Ķslands og ESB meš sęstreng til Skotlands vegna žeirrar sannfęringar, į grundvelli śtreikninga, aš žjóšhagslega hagkvęmast sé aš nżta ķslenzka raforku innanlands til veršmętasköpunar og atvinnusköpunar.  Lżsing Mortens Harper bendir til, aš Noršmenn finni nś į eigin skinni gallana viš śtflutning į raforku śr sjįlfbęrum orkulindum Noregs (fallorku vatnsfalla) į svipušum grundvelli og blekbóndi hefur varaš hérlandsmenn viš raforkuśtflutningi frį Ķslandi um sęstreng į žessu vefsetri.

Forstjóri Landsvirkjunar hefur veriš helzti hvatamašur slķkrar tengingar hérlendis, en hefur samt aldrei fengizt til aš sżna į spilin sķn, enda sennilega ekkert til aš sżna.  Blekbóndi žessa vefseturs hefur śt frį tiltękum gögnum sżnt fram į meš śtreikningum, hversu ókręsileg žessi višskipti yršu, og hversu alvarlegir tęknilegir annmarkar eru į žeim. 

Nś rifjast žaš upp, aš Höršur Arnarson var einn žeirra, sem mįlaši skrattann į vegginn um afleišingar žess aš hafna Icesave-samningunum viš Breta/Hollendinga/ESB, žegar sś deila var hvaš hatrömmust į valdaskeiši vinstri stjórnarinnar 2009-2013.  Įlyktunin nś er žess vegna sś, aš umręddu sęstrengsverkefni sé ętlaš af ESB aš verša farvegur fyrir innleišingu 5. frelsis Innri markašarins į Ķslandi.  Žar meš mundi Ķsland lenda ķ sömu stöšu og Morten Harper lżsir fyrir Noreg um hękkun raforkuveršs af völdum mikils raforkuinnflutnings vegna innlends orkuskorts (tęmd mišlunarlón af völdum mikils raforkuśtflutnings).  

Hvernig į aš standa aš endurskošun į EES-samninginum ? Žaš veršur fróšlegt aš fylgjast meš žróun mįla ķ Noregi.  Ein leiš er sś aš efna til žjóšaratkvęšagreišslu, t.d. samhliša sveitarstjórnarkosningum ķ vor, um ašild eša śrsögn.  Önnur leiš er, aš rķkisstjórnin reyni aš tryggja fullveldi Ķslands gagnvart ESB undir hatti EES og hugsanlegur nżr samningur verši sķšan borinn undir žjóšaratkvęši til synjunar eša samžykkis.  Allur noršurvęngur Evrópusambandsins kann aš verša ķ uppnįmi į nęstu misserum.  

Brezki fįninn-Union JackŽżzkt ESB

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Jón Steinar Ragnarsson

Žessi samningur var aldrei borinn undir žjóšaratkvęši hér og seldur fólki į forsendum tollabandalags eingöngu. Hann var brot į stjornarskrį žį og er žaš nś ķ hvert skipti sem bandalagiš skikkar okkur til upptöku laga gegn öllum hagsmunum og vilja ķ landinu. Nś sķšast um óheftan innflutning į rśmensku asnakjöti og fleiru dęgilegu.

Žetta er samningur sem meinar okkur frjįlsa verslun og heftir frelsi til samninga og er ķ raun einokunarbandalag viš herražjóširnar auk žess aš hafa tekiš frį okkur dómsvald og framkvęmdavald ķ fjölda mįla. Hann ryrir samkeppnisašstöšu ašildaržjóšanna herražjöšunum til heilla. 

Hvernig skal standa aš endurskošun eša upplausn hans? Fyrir mer er žaš einfalt. Žaš žarf aš skoša forsendur samningsins og rök fyrir honum ķ upphafi og bera saman viš raun dagsins ķ dag. Žar eru allar forsendur brostnar, stjórnarskrį margbrotin og rökin ķ besta falli blekking. 

Nś nyta žeir kreppu Grikkja, sem į sér orsök ķ veru ķ bandalaginu meš aš bjóša neyšarlįn ķ skiptum fyrir einkavęšingu orkugeirans žar, sem lķklega veršur keyptur upp af žjöšverjum eins og öll undanfarin einkavęšing žar. Hvenęr lendum viš ķ žeirri kreppu aš rįšskast verši meš fullveldiš meš slķkum mśtum? 

Žetta vęri veršugt verkefni fyrir veršandi stjórnlagadóm. 

Jón Steinar Ragnarsson, 3.12.2017 kl. 11:13

2 Smįmynd: Jón Steinar Ragnarsson

Rök landsölumanna fyrir žessari upplausn fullveldisins eru žau aš žetta sé réttlętanlegt, žvķ žessi stjórnarskrįrįkvęši hafi veriš brotin įšur. Semsagt aš undantekningin afnemi regluna. Žar er bent į Natósamninginn, sem er varnarsamningur herlausrar žjóšar viš nįgranna sķna og rįšskast ekki meš lög og reglur višskipti né domsvald ķ landinu. 

Auk žessa eru rökin žau aš viš höfum žegar tekiš upp svo mikiš af reglum sambandsins aš okkur muni ekki um aš taka žęr allar upp og setja bįša fętu innfyrir žröskuldinn. Aftur, undantekningin afnemur lögin. Samningurinn um tollabandalag var snaran og svo į aš hala okkur rólega inn. 

Žaš var hlegiš aš Gušlaugi ķ bretlandi žegar hann lagši til aš Bretar yršu hluti ees. Ešlilega. Hann ętti aš beita sér nś ķ aš funda meš noršmönnum og Lichtenstein um įętlun śtgöngu. EES žarf aš leysa upp. Kostirnir vega margfalt upp ókostina. Annašhvort erum viš fullvalda žjoš eša lén bandalagsins. 

Jón Steinar Ragnarsson, 3.12.2017 kl. 11:28

3 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Žakka žér kęrlega fyrir žessi innlegg žķn hér aš ofan, Jón Steinar.  Kjarni mįlsins er sį, aš ESB hefur žróazt meir ķ įtt frį rķkjasambandi aš sambandsrķki en bśizt var viš 1994.  Śtganga Breta śr ESB gerir vist Ķslands og Noregs ķ fordyri ESB aš tķmaskekkju.   Žaš vekur įhyggjur um skilningsskort ķ ķslenzka utanrķkisrįšuneytinu į žróun Evrópumįla, ef utanrķkisrįšherra Ķslands hefur gert sig aš athlęgi ķ White Hall og Westminster meš žvķ aš leggja til aš Bretar létu hlekkja sig viš ESB ķ bišsalnum, European Economic Area, EEA.  Nafniš bendir til tollabandalags, eins og žś skrifar, en skuldbindur ašildarlöndin til aš lśta lagasetningu ESB, m.a. um lķfshagsmunamįl žeirra.  Ķ žessu felst óvišunandi fullveldisframsal.  Stjórnlistin mun felast ķ žvķ aš halda nokkurn veginn óbreyttu ašgengi aš Innri markašinum įn fullveldisframsals.  Žetta veršur erfitt, og ég hef ekki séš neitt til utanrķkisrįšuneytisins, sem gefur vonir um, aš žetta takist.  Tķmabundiš gęti uppsögn Ķslands į ašildarsamningi aš EES, eftir samžykki ķ žjóšaratkvęšagreišslu, žżtt verri višskiptakjör, en žį veršur aš taka į žvķ. 

Bjarni Jónsson, 3.12.2017 kl. 11:52

4 Smįmynd: Sigfśs Ómar Höskuldsson

" Bretland er mesta višskiptaland Noregs og Ķslands."

Er žetta nś ekki e-r óskhyggja til aš žjóna tilgangi umręšunnar ?

Veit ekki meš tölur hjį Noregi en samkvęmt tölum sem ég fann um bęši inn- og śtflutning, žį eru žar ašrar žjóšir fyrir ofan fyrrverandi óvini okkar ķ Bretlandi ķ téšum višskiptum.

Er ekki meira flutt śt til Evrulandanna en Bretlands ? Verslum viš ekki meira af öšrum žjóšum en Bretlandi ?

Ekki eru žaš Bretar sem heimsękja okkur mest, žaš eru Bandarķkjamenn.

Sigfśs Ómar Höskuldsson, 3.12.2017 kl. 11:58

5 Smįmynd: Jón Steinar Ragnarsson

Sigfśs. Tölur um śtflutning til ESB eru verulega skakkar ķ bokum hagstofunnar, žvķ žar eru talin višskipti sem fara ķ gegnum m.a. Hollenskar hafnir og įfram žašan um vķšan völl. Meš EES erum viš knśin til višskipta viš evrópubandalagslönd og heft ķ samningsgerš viš ašrar žjóšir. Viš erum lķka knśin til aš taka žįtti ķ višskiptahömlum śtįviš sem duttlungar ESB rįša. Žetta hefur t.d. Valdiš noršmönnum ómęldum skaša og hruninį gjaldmišli žeirra, verri en falli okkar gjaldmišils viš hruniš. Taumarnir eru einfaldlega ekki ķ höndum žeirra lengur.

Žś gleymir žvķ svo aš tölur um višskipti viš ESB lönd fela einnig ķ sér višskipti viš breta. Žar eru žeir stęrsta mengiš.

Jón Steinar Ragnarsson, 3.12.2017 kl. 12:12

6 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Sigfśs Ómar: hvers vegna ętti aš gęta óskhyggju hérlendis um višskipti viš erlendar žjóšir ? Višskipti rįšast hvergi af tilfinningum til lengdar, heldur af hagsmunum.  Ķ įgętri tilvitnašri grein Mortens Harper stendur: "Fyrir Noreg er žetta [Brexit] tķmi til aš endurskoša samskipti okkar [Noršmanna] viš ESB auk žess aš žróa tvķhliša višskipta[samband] viš Bretland, helzta śtflutningsmarkaš Noregs".  Nįkvęmlega sama tel ég, aš eigi viš um Ķsland.  Bretland er helzti śtflutningsmarkašur Ķslands fyrir sjįvarafuršir.  Ķ Bretlandi er skipaš upp nokkru af įli frį Ķslandi, en nįnast öllu öšru įli héšan er skipaš upp ķ Rotterdam. Žašan fer mest af žessu įli til frekari śrvinnslu ķ Žżzkalandi, t.d. fyrir žżzka bķlaišnašinn.  ESB žarf į žessu įli aš halda vegna aukinnar notkunar įls og minnkandi framleišslu į žvķ į meginlandinu.

Loftferšasamningar į milli landa eru tvķhliša samningar.  Ef viš göngum śr EES, munum viš taka upp eigiš landamęraeftirlit.  Žaš verša einu teljandi įhrifin af žeim gjörningi į feršažjónustuna.  

Bjarni Jónsson, 3.12.2017 kl. 13:27

7 Smįmynd: Siguršur M Grétarsson

EES samningurinn er ekki bišsalur inngöngu ķ ESB heldur annar valkostur en innganga til aš eiga ķ sem hindrunarlausustum višskiptum viš ESB rķki. Forrįšamenne ESB rķkja telja reynsluna af tvķhliša samningum viš Sviss hafi veriš mistök og vilja helst reyna aš losna undan honum enda žarf sķfellt aš vera aš endurskoša hann žegar ESB reglur breytast og fer žvķ grķšerleg vinna og žar meš kostnašur ķ aš višhalda honum. Žaš er žvķ frekar ólķklegt aš ESB vilji gera slķka samninga viš okkur og Noreg og žį sérstaklega okkur enda višskipti žeirra viš okkur žaš lķtil aš žeir munu varla telja žaš kostnašarins virši. Öšru mįli gegnir um Bretland sem er žrišja fjölmennasta rķki Evrópu meš hįtt ķ 60 milljónir ķbśa. Žaš er nokkuš almenn skošun mešal forrįšamanna ESB rķkja aš EES samningurinn sé og hagstęšur fyrir EFTA rķkin og žvķ ljóst aš tvķhliša samningur samhliša uppsögn EES samningsins veršur okkur óhagstęšari en EES samningurinn ef slķkur samningur er žį yfir höfuš ķ boši sem veršur aš teljast ólķklegt.

Valkostir okkar Ķslendinga eru žvķ sennilega ašeins 3. Žaš er innganga ķ ESB, ašild aš EES samningum eša einfaldur višskiptasamningur viš ESB sem žį gefur ķslenskum rķkisborgurum ekki rétt til aš setjast aš ķ rķkjum EES samningsins og žurfa žeir žvķ žį vęntanlega aš fara sömu leiš og ašilar utan žessara rķkja sem sękjast eftir aš setjast aš ķ ESB eša EES rķkjum og žį jafnvel lķka ķ žeim rķkjum Noršurlanda sem žį eru ašilar aš ESB eša EES samningum.

Siguršur M Grétarsson, 3.12.2017 kl. 15:04

8 Smįmynd: Kolbrśn Hilmars

Svar viš fyrirsögninni hlżtur aš vera jį. 

Kolbrśn Hilmars, 3.12.2017 kl. 17:37

9 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Žakka žér, Siguršur, fyrir žitt įgęta innlegg hér aš ofan.  Įriš 1972 lauk samningavišręšum um inngöngu Noregs ķ ESB.  Ég kom til Noregs ķ nįm ķ įgśst 1972, og hef aldrei upplifaš annan eins hita ķ kosningabarįttu, eins og fyrir žjóšaratkvęšagreišslu um žennan samning žį um haustiš, sem Noršmenn höfnušu, eins og kunnugt er.  Ašild landsins var sett ķ bišstöšu og hśn formgerš meš EES-samningi 1992.  Įriš 1994 var geršur annar ašildarsamningur og enn hafnaši žjóšin.  Žį varš Ķsland ašili aš žessum EES-samningi fyrir haršfylgi Jóns B. Hannibalssonar, žįv. utanrķkisrįšherra, sem óneitanlega hafši žį mestan hug į fullri ašild Ķslands aš ESB, žótt ķ marz 2016 vęri hann bśinn aš skipta um skošun.  Hann oršaši skošanaskiptin žannig, aš "viš göngum ekki inn ķ brennandi hśs".  

Sviss nżtur sérstöšu gagnvart ESB vegna legu sinnar, umlukiš ESB-löndum og helztu samgönguleišir į milli noršur- og sušurhlutans liggja um Sviss.  Hvort hęgt veršur aš gera frķverzlunarsamning į milli Ķslands og ESB, veršur tķminn aš leiša ķ ljós.  Utanrķkisrįšuneytiš žarf aš kanna žetta gaumgęfilega og leggja spilin į boršiš, kosti og galla, įsamt śtreikningum į breyttum višskiptakjörum, svo aš landsmenn geti tekiš afstöšu viš žau tķmamót, žegar Bretland gengur śr ESB.  Rķkisstjórn Bretlands telur ašild landsins aš EES engan valkost fyrir Bretland, og žaš segir töluverša sögu.  

Bjarni Jónsson, 3.12.2017 kl. 17:37

10 Smįmynd: Siguršur M Grétarsson

Viš munum įn efa geta gert višskiptasamning viš ESB og jafnvel frķverslunarsamning. En žaš er hins vegar ekki lķklegt aš viš getum gert tvķhliša samning viš ESB sem felur ķ sér aš viš veršum ašilar aš fjórfrelsinu og žar meš tališ tryggt réttindi ķslenskra rķkisborgara til aš geta sest aš ķ löndum evrópska efhanagssvęšisins. Hvaš varšar framtķš EES samningsins žį lifir hann mešan Noregur kżs aš vera ašili aš honum. Žeir borga 95% af kostnašinum viš aš halda honum gangandi žar meš tališ rekstur ESA en veršiš į žeim ašgöngumiša fer hękkandi. Menn segja žvķ oft aš žetta lafir mešan Noršmenn eru tilbśnir aš borga ašgöngumišann. 

Įstęša žess aš EES samningurinn er eins hagstęšur fyrir EFTA rķkin og raun ber vitni er sś aš žegar hann var geršur voru ESB rķkin ašeins 12 og EFTA rķkin 7 og ESB hafši mikinn įhuga į aš stękka innri markaš ESB og teygši sig žvķ ansi langt ķ samningum viš EFTA rķkin til žess. Sviss hafnaši EES samningum og žvķ voru ašeins 6 af 7 EFTA rķkjunum ašilar aš honum. Stuttu sķšar fóru 3 af EFTA rķkjunum ķ ESB žaš er Svķžjóš, Finnland og Austurrķki. Eftir stóšu žį EFTA megin smįrķkiš Noregur įsamt örrķkjunum Ķslandi og Liechtenstein. Sķšar fjölgaši ESB rķkjunum enn meira meš inngöngu margra austur Evrópurķkja og eru žau nś oršin 28 og er ķbśafjöldi žeirra samanlagt um 500 milljónir og er žvķ ķbśatala nśverandi EFTA rķkja sem eru ašilar aš EES samningum ašeins um 1% af ķbśatölu ESB rķkjanna og žvķ munar ekki lengur mikiš um žau ķ evrópska efnahagssvęšinu öfugt viš stöšuna eins og hśn var žegar samningurinn var geršur į sķnum tķma. Žvķ er ķ raun ekki mikill įhugi ESB rķkjanna til aš višhalda honum.

Siguršur M Grétarsson, 3.12.2017 kl. 18:39

11 Smįmynd: Sigfśs Ómar Höskuldsson

Jón Steinar Ragnarsson,  žetta er einfaldlega rangt.  Bretland er stórt į męlikvarša višskipta en ekki stęrst. 

Menn og konur mega svo dįsama įkvöršun žeirra meš Brexti. En aušvitaš mį sjį hvernig žeir sem stżra UK vita ekki ķ hvorn fótinn žeir stķga, veršbólga į leiš upp vextir aš vaxa og lķfskjör aš versna.  Milljónir sem bśa viš góšan kost ķ Sušur Evrópu bśa nś viš ótta um versnandi kjör. Stórfyrirtęki huga aš brottför, Fjįrmįlamarkašur mun fęra sig til Evrópu. Einangrun er įbyggilega įgęt ķ sjįlfu sér en žegar hagsmunir žeirra sem verrra hafa žaš eru ķ hśfi, žį er nišurstašan glapręši og mun kosta téšan almenning versnandi kjör.

Vissulega eru kostir viš śrgöngu śr EES. Žį gętum viš hafiš beinan nišurgreišslur til almennings ķ hśsnęšismįlum, beint śr rķkissjóši. Gętum sett upp betra eftlit meš fyrirtękjum og fjįrmįlafyrirtękum. Gętum mögulega bannaš afleišuvišskipti og lokaš į internetiš. 

Hljómar spennandi, ekki satt ?

Sigfśs Ómar Höskuldsson, 3.12.2017 kl. 20:52

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband