Orkan, loftslagiš og framlag Ķslendinga

Orkumįl heimsins eru samofin aukningu koltvķildis ķ andrśmsloftinu, af žvķ aš rśmlega fjóršungur įrlegrar losunar, sem nś nemur 43 mrdt CO2/įr, myndast viš raforkuvinnslu eša rśmlega 11 mrdt CO2/įr, og losun vegna umferšar ķ lofti, į lįši og į legi er lķklega svipuš.  Hinn helmingurinn kemur frį framleišslutengdri starfsemi, stįlvinnslu, sementframleišslu, įlvinnslu frį bįxķti til įls, landbśnaši o.fl. Til samanburšar myndar bruni jaršolķu um žessar mundir um 15 mrdt/įr CO2.

Žjóšir heims hafa flestar stašfest s.k. Parķsarsamkomulag um aš draga śr losun CO2-jafngilda (a.m.k. 6 ašrar gastegundir eru sterkar gróšurhśsalofttegundir, og er CH4 (metan) žeirra algengust), svo aš losun žeirra verši ķ mesta lagi 60 % įriš 2030 af losuninni įriš 1990. M.v. višbrögš žjóša heims frį stašfestingu fulltrśa žeirra į Parķsarsamkomulaginu 2016, en losun margra žeirra eykst enn, er borin von aš nį žessu markmiši ķ heild.

Parķsarsamkomulagiš er įn višurlaga viš aš standa ekki viš skuldbindingarnar og er aš žvķ leytinu til meš sams konar įgalla og Kyoto-samkomulagiš.  Frį Austur-Asķulöndunum kemur meira en helmingur heildarlosunar, svo aš allt veltur į, hvernig žar tekst til. Žar er misjafn saušur ķ mörgu fé, og losun žar eykst enn, žótt ašallosarinn, Kķna, hafi sżnt lit um tķma.

Hingaš til hafa žjóšir fariš ķ ašgeršir til aš draga śr losun CO2, sem žęr telja sig sjįlfar hafa įvinning af. Įbyrgšartilfinning gagnvart gróšurhśsaįhrifum losunar er ekki mikil. Žar vegur žyngst hin heilsufarslega naušsyn į aš draga śr mengun, t.d. loftmengun ķ stórborgum, sśrt regn og mengun grunnvatns.

Fįir eru ķ jafnhagstęšri stöšu og Ķslendingar aš geta undiš sér ķ orkuskiptin meš žvķ aš virkja sjįlfbęrar orkulindir og spara fé meš žvķ aš leysa olķuvörurnar af hólmi meš rafmagni, metani og repjuolķu, svo aš eitthvaš sé nefnt.  Nś er eitt noršanskot hins vegar bśiš aš svipta hulunni af žeirri voveiflegu stašreynd, aš flutningskerfi Landsnets er reist į braušfótum og į öllu noršanveršu landinu stenzt žaš ekki noršanįhlaup. Viš žęr ašstęšur er fullkomiš órįš aš leysa jaršefnaeldsneyti af hólmi meš rafmagni.

Evrópa, vestan Rśsslands, meš fįeinum undantekningum, ašallega Noregi, eru hįš löngum ašdrįttum orku į formi jaršefnaeldsneytis.  Žetta er ógn viš žjóšaröryggi til lengdar og kostar mikil gjaldeyrisśtlįt, žvķ aš žessi orkuvišskipti eru ķ USD.   Žaš er žess vegna eftir miklu aš slęgjast aš žróa raforkuvinnslu śr mengunarlitlum og kolefnisfrķum orkulindum. Žar stendur samt hnķfurinn enn ķ kśnni, žvķ aš meginland Evrópu, nema Frakkar, vill ekki kjarnorku og hefur fjįrfest grķšarlega ķ vindmyllum og sólarhlöšum meš tiltölulega litlum įrangri.  Žegar eitthvaš bjįtar aš vešri, eru žessir orkugjafar hins vegar fullkomlega gagnslausir, og allar virkjanir eru žaš, ef flutnings- og dreifikerfi landsins žola ekki ašstęšur, sem oršiš geta og oršiš hafa ķ ólķkum landshlutum į hverjum įratugi frį rafvęšingu landsins, en afleišingarnar eru hins vegar miklu verri ķ tęknivęddu nśtķmažjóšfélagi.  (Žaš er t.d. ekki nóg aš plęgja ķ jöršu ljósleišara um allt land, ef enginn hugsar śt ķ žörf varaafls fyrir tengistöšvarnar.)

Hingaš til hafa Evrópužjóširnar ekki žróaš raunhęfan valkost viš kolaorkuverin, sem hvert um sig er išulega um 1 GW (1000 MW) aš afkastagetu og geta veriš stöšugt ķ rekstri meš įrlegum višhaldshléum.  Vindmyllur eru yfirleitt nś um 5 MW og ganga slitrótt og framleiša ašeins um 28 % af fullri vinnslugetu sinni yfir įriš į heimsvķsu.  Į vindasömum svęšum, t.d. ķ Noregi, į Ķslandi og ķ Fęreyjum, getur nżtingin žó fariš yfir 40 %.  Af žessum sökum žarf mjög margar vindmyllur ķ orkuskiptin, en uppsett afl žeirra ķ heiminum er yfir 350 GW, og til samanburšar er uppsett afl vatnsorkuvera um 990 GW og jaršgufuvera um 11 GW.

Nś hefur žing Evrópusambandsins (ESB) lżst yfir neyšarįstandi ķ loftslagsmįlum, sem hlżtur aš żta mjög į orkuskiptin žar į bę.  Žar hefur t.d. hęgt mjög į uppsetningu nżrra vindmyllna vegna mótmęla ķbśanna, sem verša fyrir skertum lķfsgęšum žeirra vegna, og žęr eru skašręši fyrir fuglalķfiš.  Mótmęli gegn nżjum kolefnislausum virkjunum mętti vęntanlega berja nišur meš haršri hendi į grundvelli žessa yfirlżsta neyšarįstands. Hér glepst Alžingi vonandi ekki į žvķ aš setja slķka löggjöf, en žaš veršur aš einfalda lykilframkvęmdaašila orkustefnunnar störf sķn meš lagasetningu um aš fella framkvęmdir viš meginflutningskerfi raforku (tenging į milli landshluta) undir lög um landsskipulag.  Samgöngurįšherra hefur lżst yfir skilningi į žessu ķ ljósi óverjandi tafa į nżrri 220 kV lķnu frį Brennimel noršan Hvalfjaršar um Vestur-, Noršur- og Austurland, aš Fljótsdalsvirkjun.  

Sama (og um vindorkuverin) er aš segja af miklum samtengiįformum Framkvęmdastjórnar ESB į milli raforkukerfa įlfunnar. Žau hafa į sķšustu misserum sętt aukinni gagnrżni vegna fyrirferšarmikillar įsżndar, svo aš ekki sé nś minnzt į almenning ķ Noregi og į Ķslandi, sem óttast afleišingar žess fyrir įsżnd landsins og fyrir veršlag orkunnar heima fyrir aš senda stóran hluta afurša orkulindanna utan meš sęstreng, en nśverandi įstand flutningskerfa Landsnets krefst hins vegar tafarlausra śrbóta fyrir hag og velferš landsmanna sjįlfra.

Žessi neyšarįstandsyfirlżsing getur valdiš žvķ, aš tryppin verši haršar rekin frį Brüssel viš öflun veršmętrar kolefnisfrķrrar orku frį Noršurlöndunum til aš fylla ķ skörš vindmyllurekstrarins.  Meš slķka orku ķ handrašanum aš noršan žarf ekki lengur aš brenna jafnmiklu jaršgasi į įlagstķmum, žegar vind lęgir ķ stórum vindmyllugöršum Evrópu. Viš eigum aš sameinast ķ andstöšu viš aš tengja Ķsland slķkum įformum.

Į Ķslandi vill svo til, aš lunginn af orkuskiptunum įtti sér staš į tķmabilinu 1940-1990, žegar kol, koks, gas og olķa voru aš mestu leyti leyst af hólmi fyrir eldamennsku og  upphitun hśsnęšis.  Žetta var gert af öryggis- og fjįrhagsįstęšum, og bętt loftgęši voru višbótarkostur, en hugtakiš gróšurhśsaįhrif var žį ekki til, nema į mešal vissra vķsindamanna.  Ķ lok žessa tķmabils hófst hagnżting jaršgufu til raforkuvinnslu, en til aš sjį, hversu mikla žżšingu hagnżting jaršhitans hefur fyrir orkubśskap Ķslendinga, er eftirfarandi yfirlit įhugavert.  Žar er sżnd orkunotkun landsmanna ķ PJ (PetaJoule) įsamt hlutfalli hvers žįttar af heild įriš 2016.  Viš olķuvörur hefur veriš bętt keyptu eldsneyti hérlendis į millilandaflugvélar og -skip, sem nemur 21,8 PJ, sem er 59 % af öšru eldsneyti og hefur aukizt sķšan:

  • Vatnsorka   48,5 PJ = 18,5 %
  • Jaršhiti   149,2 PJ = 57,1 %
  • Olķuvörur   59,0 PJ = 22,6 %
  • Kol          4,8 PJ =  1,8 %
  • _____________________________
  • Alls       261,5 PJ = 100 %
Yfirlitiš hér aš ofan sżnir ķ sviphendingu, hversu góš stašan er į Ķslandi fyrir orkuskiptaįtak til aš verša kolefnishlutlaus, žvķ aš hlutfall kolefnisfrķrrar orkunotkunar landsmanna er nś žegar 75,6 % aš millilandasamgöngum meštöldum og 82,4 % įn žeirra.  Yfirleitt sjįst ekki hęrri tölur en 50 % įn millilandasamgangna, og Evrópusambandiš sem heild er ekki hįlfdręttingur į viš žaš.
 
Nś hafa Fęreyingar įkvešiš aš fara ķ sķn fyrstu orkuskipti, en megniš af raforku Fęreyinga og hśshitunarorku kemur śr jaršolķu, žvķ aš žeir hafa hvorki į eyjum sķnum jaršhita né vatnsorku, sem hagkvęmt sé aš virkja ķ verulegum męli.  Žeir hafa nś įkvešiš aš nżta vindorku eyjanna ķ žessu skyni ķ staš žess aš óska eftir sęstreng frį Ķslandi.  Žaš merkilega er žó, aš žeir hafa leitaš samstarfs viš Ķslendinga um vindmyllugarš, sem hafa mjög takmarkaša žekkingu og reynslu af rekstri vindmyllna, og snišgengiš žar meš žjóšina, sem žeir eru ķ rķkjasambandi viš, Dani, sem eru mikil śtflutningsžjóš į vindmyllum og hafa žjóša mesta žekkingu og reynslu af rekstri žeirra. Eftir vešurhaminn į Ķslandi ķ viku 50/2019 rifjast upp, aš oft hvessir rękilega ķ Fęreyjum, og viš slķkar ašstęšur verša vindmyllur ónothęfar.  Fęreyingar verša žess vegna aš halda ķ nśverandi hitunarkerfi sķn til vara, ef ekki į illa aš fara. 
Um žessa baksvišsfrétt fjallaši Stefįn E. Stefįnsson ķ Morgunblašinu 6. desember 2019 undir fyrirsögninni:
 
"Leiša orkuskipti ķ Fęreyjum".
Veršur nś gripiš nišur ķ žessi baksvišstķšindi af fręndum vorum:
"Ķ dag koma 85 % žeirrar orku, sem nżtt er til hśshitunar ķ Fęreyjum, frį jaršefnaeldsneyti.
Įrni Pétur Jónsson, forstjóri Skeljungs, segir, aš p/f Magn [dótturfyrirtęki Skeljungs] hafi séš tękifęri ķ žvķ, žegar stjórnvöld ķ landinu settu į laggirnar verkefniš "2030", sem mišar aš žvķ, aš stęrstur hluti orkunotkunar heimila og bķlaflota Fęreyja eigi įriš 2030 aš koma frį endurnżjanlegri orku.
"Ef žęr įętlanir eiga aš ganga eftir, žurfa um 18 žśsund fjölskyldur aš skipta śr olķukyndingu yfir ķ rafmagn", segir Įrni Pétur. Hann bendir į, aš ķ Fęreyjum séu ekki sömu tękifęri til nżtingar jaršhita og fallvatns til raforkuframleišslu og hér į landi og žvķ hafi vindorkan oršiš fyrir valinu.
"Stjórnvöld ķ Fęreyjum stefna aš žvķ aš vera meš a.m.k. tvo vindorkugarša.  Ķ žvķ skyni efndu žau til śtbošs um uppbyggingu og rekstur slķks garšs ķ sumar, og žar varš Magn hlutskarpast.  Rķkiš hefur svo skuldbundiš sig til žess aš kaupa alla žį orku, sem žar veršur framleidd.""
 
Žaš er klókt hjį Fęreyingum aš lįta rķkiš kaupa alla žį orku, sem vindmyllurnar geta framleitt, žvķ aš žannig tryggja žeir ķbśunum lįgmarksverš, žar sem įhętta vindmyllufjįrfestanna, Magns og fęreyskra lķfeyrissjóša, veršur ķ lįgmarki.  Vęntanlega hefur fęreyska rķkiš möguleika į aš draga nišur ķ öšrum virkjunum, žegar framboš veršur umfram eftirspurn.
Hér er um aš ręša heildarfjįrfestingu (samkvęmt fréttinni) upp į 2,2 mrdISK ķ framleišslugetu 64 GWh/įr.  Hér er žį um aš ręša uppsett vindmylluafl 21 MW m.v. 35 % nżtingu vindmyllnanna, og eru žetta žį lķklega ašeins 6 vindmyllur.
 
Blekbóndi hefur reiknaš vinnslukostnaš žessara vindmyllna m.v. įrlegan rekstrar- og višhaldskostnaš 3 % af stofnkostnaši, og varš nišurstašan 29 USD/MWh (3,6 ISK/kWh), sem er ótrślega lįgur vinnslukostnašur. Ķslenzk vindmylluverkefni gera yfirleitt rįš fyrir a.m.k. 70 % hęrri vinnslukostnaši, svo aš einhver kostnašarlišur kann aš vera undanskilinn ķ baksvišsfrétt Morgunblašsins, t.d. landnotkun og/eša uppsetningarkostnašur, nema Magn njóti betri kjara viš t.d. innkaup en fjįrfestar į Ķslandi. Ef žetta er hins vegar rétt nišurstaša, getur hśn skżrt įhugaleysi Fęreyinga į rafmagni frį Ķslandi, žvķ aš žaš er oršiš dżrara en žetta ķ heildsölu, og er žį flutningskostnašurinn alveg eftir.  Enn sżnir sig, aš veršlagning raforku į Ķslandi er ósamkeppnishęf.
 
Hér rķkir veršlagsstefna į raforku, sem felur ķ sér yfirveršlagningu, sem er bęši langt yfir mešalkostnašarverši og yfir verši, sem samkeppnishęft getur talizt ķ alžjóšlegu samhengi.  Žaš hefur komiš fram hjį garšyrkjubęndum og gagnaverseigendum, og žaš į ekki sķšur viš um mįlmišnašinn į Ķslandi, kķsilišju, jįrnblendi og įlišnaš.  Nżjasta dęmiš er af įlišnašinum, žar sem eitt fyrirtękjanna hefur leitaš fyrir sér um kaup į 10 MW, en ekki fengiš į sanngjörnu verši m.v. samkeppnisašila žessa fyrirtękis.  Talsmenn Landsvirkjunar segja, aš žeim beri aš hįmarka afrakstur žeirra aušlinda, sem žeim er falin forsjį fyrir.  Halló, žetta er heimalöguš sósa, sem kemur žannig śt, aš fyrirtękiš lętur orkuna fremur renna framhjį virkjunum sķnum en aš selja hana į samkeppnishęfu verši.
 
Landsvirkjun hefur enn enga eigandastefnu og er į kolrangri braut undir nśverandi stjórn, sem sveigt hefur af upphaflegri braut Landsvirkjunar, sem fólst ķ aš efla atvinnu- og śtflutningsstarfsemi ķ landinu meš hóflegum eigin hagnaši.  Nś er ašeins horft į eigin hagnaš, og rķkissjóšur fitašur žį leišina.  Hęgt er aš fita rķkissjóš enn meira, meš žvķ aš Landsvirkjun stušli beinlķnis aš aukinni veršmętasköpun og žar meš atvinnusköpun ķ landinu.  Alžingi, žar sem sitja fulltrśar eigenda Landsvirkjunar, veršur aš marka žessu stóra og mikilvęga rķkisfyrirtęki heilbrigšari braut en žaš nś er į.  
 
Framlag Ķslendinga til loftslagsvanda heimsins liggur ķ augum uppi.  Žaš er aš nżta orkulindir sķnar innanlands meš hagnżtingu beztu fįanlegu tękni til hįmarksnżtingar į virkjušu afli og orku m.v., aš mannvirkin falli sem allra bezt aš umhverfinu og aš framkvęmdir valdi engu óžarfa raski ķ nįttśrunni. Į mešan völ er į aš virkja vatnsföll og jaršgufu til raforkuvinnslu į Ķslandi meš įsęttanlegum umhverfiskostnaši aš flestra mati og meš samkeppnishęfum tilkostnaši į hverja kWh, er lķklegt, aš žessar orkulindir verši ofan į til aš anna vaxandi afl- og orkužörf fyrir vaxandi mannfjölda og til orkuskiptanna. 
Ķ flestum tilvikum er umhverfiskostnašurinn og vinnslukostnašur hęrri fyrir annars konar virkjanir.  Ķ nafni loftslagsins og barįttunnar gegn hlżnun jaršar til skamms tķma, jaršsögulega séš, verša landsmenn žó lķklega aš slį af żtrustu kröfum sķnum um óraskaša nįttśru. Žaš fer illa saman aš hafa miklar įhyggjur af hlżnun jaršar og aš vera samtķmis į móti nįnast öllum framkvęmdum ķ orkugeira, sem reistar eru į sjįlfbęrri nżtingu.
 
Spįdómar um hįmarksolķuvinnslu hafa hingaš til ekki rętzt, en nś er żmislegt, sem bendir til, aš hśn geti įtt sér staš um 2020, en ekki įriš 2030, eins og Alžjóša orkumįlastofnunin bżst viš.  Hįmarkiš veršur žį um 36 mrdtunnur/įr.  Olķuforšinn ķ jöršu er talinn nema 2000 mrdtu, sem žį mun endast ķ hįlfa öld enn m.v. hįmarksvinnsluna.
 
Į žessu įri, 2019, sem aš vķsu er meš lķtinn hagvöxt į heimsvķsu, hefur olķueftirspurnin ašeins aukizt um 0,8 %.  Tilraunir OPEC-rķkjanna til aš hękka veršiš meš vinnsluminnkunum hafa ekki tekizt, og žegar helmingur olķuvinnslu Sįdanna lį óvķgur um tķma į žessu įri, hafši žaš mjög skammvinn og lķtil įhrif til veršhękkunar.  Višskiptabann Bandarķkjanna į Venezśela og Ķran, sem rįša yfir mesta og fjórša mesta olķuforša ķ heimi, hefur haft lķtil įhrif į markašinn.  Į žessu įri hefur olķuveršiš hęst komizt ķ 75 USD/tu ķ aprķl og sķšan lękkaš ķ rśmlega 60 USD/tu.  Žvķ veldur aš nokkru leyti leirbrotsolķuvinnsla ("fracking") Bandarķkjamanna, en hśn hefur aukizt um 12 % frį ķ fyrra.
Segja mį, aš Sįdar og Bandarķkjamenn rįši olķuveršinu.  Žegar olķvinnslurķki skapa offramboš, minnka Sįdar sķna vinnslu, en žegar hillir undir skort, auka Bandarķkjamenn leirbrotiš.  
Fjįrfestar vilja sjį meiri hagnaš af leirbrotinu ķ Bandarķkjunum, og žess vegna veršur lagt ķ minni kostnaš, sem fljótlega mun draga śr framleišslu, en žróunin annars stašar mun auka frambošiš strax į nęsta įri.  Exxon-Mobil eykur nś framleišsluna undan ströndum Guyana, og įriš 2021 munu fjįrfestingar undan ströndum Brasilķu skila sér ķ jafnvel 18 % meiri framleišslu en ķ įr.
 
Į vegum norska olķusjóšsins var tilkynnt ķ október 2019, aš hann myndi selja eignir sķnar ķ olķuleitar- og -vinnslufélögum, en Equinor, norska olķufélagiš, tilkynnti į svipušum tķma, aš į Johan Sverdrup, risavinnslusvęši ķ Noršursjó, vęri byrjaš aš dęla upp olķu. 
M.v. nśverandi olķuverš viršist offramboš olķu blasa viš.  Žį mun veršiš lękka, sem aftur mun auka eftirspurn.  Aš öšru óbreyttu mun žį eftirspurnin enn vaxa, og hįmarksvinnsla ("peak oil") veršur ekki 2020, heldur į sķšari hluta įratugarins. Žaš, sem getur kippt stošunum undan eftirspurnaraukningu eru efnahagsleg stöšnun eša samdrįttur hagkerfa heimsins og nżir orkugjafar.  Nżtni sprengihreyfilsins eykst meš hverju įrinu, um allt aš 1,5 %/įr frį aldamótum, og śrval kolefnisfrķrra farartękja mun aukast mikiš į allra nęstu įrum.  Allt bendir žetta til hjöšnunar į olķunotkun į allra nęstu įrum.
 
Engu aš sķšur mį bśast viš, aš a.m.k. žrišjungi olķuforšans verši dęlt upp og honum brennt eša um 600 mrd/tu.  Tęplega 2000 mrdt CO2 koma frį žessum bruna, og til višbótar kemur annar bruni, t.d. kola- og gasbruni.  IPCC telur, aš fjarlęgja žurfi 730 mrdt CO2 af nśverandi koltvķildi ķ andrśmsloftinu til aš halda megi hękkun lofthitastigs frį 1850 innan 1.5°C-2,0°C.  Žetta magn koltvķildis, sem fjarlęgja žarf, mun žį 3,7 faldast , og žaš er ógjörningur aš fjarlęgja žaš allt.  Samkvęmt lķkani IPCC, sem er reyndar ekki óskeikult, mun hitastigshękkunin žį nema yfir 3°C og skynsamlegast er aš rannsaka, hvernig bezt verši brugšizt viš. Žurfum viš t.d. aš hanna innviši m.v. meiri öfgar ķ vešri ?
 
 
 
 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Sigurpįll Ingibergsson

Stjórnvöld eiga aš marka žį stefnu lķkt og ašrar žjóšir aš viš nżlagningu og endurnżjun raflķna verši jaršstrengir alltaf fyrsti kostur. Loftlķnur verši ašeins notašar žar sem jaršstrengir koma alls ekki til greina eša sem tķmabundin śrręši.

Kostir jaršstrengja eru helstir žeir aš sjónmengun hverfur aš mestu viš lagningu jaršstrengja og višhald veršur hverfandi mišaš viš loftlķnur.

Sigurpįll Ingibergsson, 14.12.2019 kl. 22:50

2 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Žingsįlyktun Alžingis dregur jaršstrengina fram sem valkost viš loftlķnur aš teknu tilliti til kostnašar.  Į hęstu spennu (220 kV) veršur rżmdarvirkni jaršstrengjanna mikil, sem gerir spennustżringu kerfisins ómögulega įn fjįrfestingar ķ spanvišnįmi (spólum).  Ekki mį gleyma, aš jaršstrengir śtheimta sitt fyrirbyggjandi višhald.  Žar er nśtķmaleg įstandsgreining mikilvęgust, sem segir til um öldrun og veikleika ķ strengnum.  Loftlķnum į landinu  hefur fękkaš mjög undanfarin įr ķ km tališ.  Nś eru tréstaurar 132 kV Byggšalķnu sennilega farnir aš fśna.  Žaš kann aš verša žjóšhagslega hagkvęmt aš endurnżja hana į erfišum köflum meš 132 kV jaršstreng, en nżja Byggšalķnan veršur aš vera aš mestu leyti į sérhönnušum stįlmöstrum, jafnvel fyrir 420 kV.  Slķk möstur héldu ķ brjįlušu vešri į Hallormsstašahįlsi į dögunum.

Bjarni Jónsson, 15.12.2019 kl. 11:38

3 Smįmynd: Ķvar Pįlsson

Takk fyrir greinargott yfirlit, Bjarni. Žegar rętt er um losun, eins og ķ fyrstu setningunni, žį žarf aš bęta oršinu "mannlegrar" viš losunar, žvķ aš žetta višheldur žeim almenna og ramma misskilningi aš losun CO2 sé mest af mannavöldum.

Annaš er, varšandi öflug jaršstrengi sem allsherjarlausn, žį hef ég oft velt fyrir mér hvort helgunarsvęši žeirra vegna rafsegulsvišs sé verulega minna en ķ lofti. Žegar fólk sér ekki jaršstrenginn, žį heldur žaš aš allt sé ķ lagi meš nįlęgšina, į mešan žaš veit aš strengir ķ  lofti valda heilsuskaša nįlęgt sér (200m. viš mikinn straum?).

Ķvar Pįlsson, 16.12.2019 kl. 12:08

4 Smįmynd: Žorsteinn Siglaugsson

Eru ekki jafnstraumsstrengir ķ jörš kostur sem vert er aš skoša? Hvers vegna er žeim strax żtt śt af boršinu ķ skżrslu Hjartar Jóhannssonar, žegar einmitt er mikiš fjallaš um aš žeir muni meš tķš og tķma taka viš af rišstraumsstrengjum ķ lofti? Ķ flestum tilfellum hlżtur afhendingaröryggiš aš vera meira séu jafnstraumsjaršstrengir notašir, orkutapiš er miklu minna en meš rišstraumsstrengjum, auk žess sem fólk losnar žį viš aš žurfa aš horfa į žessi forljótu möstur. Žaš er margt unniš meš auknu öryggi.

Žorsteinn Siglaugsson, 16.12.2019 kl. 20:54

5 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Réttmęt įbending, Ķvar.  Ķ 43 mrdt CO2 jafngildum/įr losun er ašeins innifalin losun frį beinni starfsemi manna, t.d. frį išnaši, raforkuvinnslu, farartękjum og landbśnaši į viškomandi įri, en losun, sem stafar af fyrri gjöršum, t.d. žurrkun votlendis, er ekki inni ķ žessari tölu, hvaš žį t.d. rotnun plöntuleifa, hvers konar.  Įhrifasvęši rafsegulsvišs jaršstrengja er miklu minna en loftlķna, af žvķ aš hver jaršstrengur er śtbśinn skermi, oftast jarštengdum, sem deyfir svišsvirkni mjög.  Einn af kostum žess aš reisa 400 kV lķnur hérlendis, žótt reksturinn žurfi ašeins 220 kV, er einmitt meiri fjarlęgš leišaranna frį jöršu, en rafsegulvirkni minnkar meš fjarlęgš ķ öšru veldi.

Bjarni Jónsson, 17.12.2019 kl. 11:16

6 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Žetta er réttmęt įbending hjį žér, Žorsteinn.  Lengd jafnstraumsstrengja er ekki tęknilegum takmörkunum hįš m.v. vegalengdir į Ķslandi.  Annmarkarnir eru endabśnašurinn, en ķ hverri ašveitustöš žyrfti aš vera bęši afrišill og įrišill, sem valda a.m.k. 2 % töpum og eru dżr bśnašur.  Tęknin er hins vegar vel žekkt.  Til aš tryggja stöšugleika landskerfisins er ekkert betra ķ nśtķš og framtķš en jafnstraumsjaršstrengur yfir hįlendiš, sem tengir saman raforkukerfi Noršur- og Sušurlands.  Žegar bśiš veršur aš samtengja raforkukerfi Vestur- og Austurlands meš nżrri lķnu, sem ķ allmörg įr veršur rekin į 220 kV, en veršur vonandi hluta leišarinnar byggš sem 400 kV lķna vegna rekstraröryggis, žį veršur nęsta stórverkefni flutningskerfisins aš samtengja Noršur- og Sušurland meš slķkum jaršstreng.  

Žvķ veršur aš bęta viš žessa umręšu ("warum es einfach machen, wenn es kompliziert gibt"), aš rżmdarįhrif 220 kV AC jaršstrengja er hęgt aš vega upp meš spólum į leišinni.  5 % lengdartakmörkun er žess vegna ekkert nįttśrulögmįl ķ žessu sambandi.  Žessu veršur aš halda til haga ķ staš žess aš stytta sér leiš ķ umręšunni.  Leišin aš lausn liggur um kostnašarśtreikninga, fjįrmögnun og įhrifin į gjaldskrį Landsnets.

Bjarni Jónsson, 17.12.2019 kl. 11:42

7 Smįmynd: Žorsteinn Siglaugsson

Žaš er mikilvęgt aš žeir sem til žekkja, eins og žś t.d. Bjarni, noti tękifęriš til aš gera athugasemdir viš skżrslu Hjartar. Žaš skiptir verulegu mįli aš stefnumörkunin sé byggš į bestu og nżjustu gögnum žvķ afhendingaröryggiš er grundvallaratriši og loftlķnunum fylgir įhętta, ekki sķst ķ vešrum eins og nśna um daginn (og ķ ljósi loftslagsbreytinga mį frekar bśast viš aš vešurfar verši óstöšugra en hitt).

Žorsteinn Siglaugsson, 18.12.2019 kl. 15:15

8 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Hlżnun mun valda auknum saltburši į land ķ stormvišrum.  Žaš mun skapa aukin rekstrarvandamįl į Noršurlandi ķ noršlęgum įttum og į sunnanveršu landinu ķ sušlęgum įttum, sérstaklega ķ suš-vestanįtt.  Reynslan sżnir, aš 220 kV lķnur duga ekki viš slķkar ašstęšur, en 400 kV lķnurnar fimm, sem į landinu eru, hafa gefizt vel gegn stórvišrum og seltu.  Ef 500 km nżju Byggšalķnunnar yrši hönnuš 400 kV, en rekin į 220 kV, yrši stofnkostnašur mrdISK 10 eša tęplega 30 % hęrri, en meš fęrri bilunum yrši žessi munur veginn upp į 10-20 įrum.  Žaš veršur tęknilega hęgt aš hafa lķnuna ķ jöršu meš spóluvirkjum, en žį veršur kostnašurinn meira en 100 % hęrri, og žaš getur ekki borgaš sig, nema įsżndin verši mjög hįtt veršlögš.

Bjarni Jónsson, 19.12.2019 kl. 11:46

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband