Óvešur į Ķslandi

Į hverjum įratugi viršast geisa 1-2 óvešur į Ķslandi, sem setja raforkukerfi landsins og fjarskiptakerfi ķ einhverjum landshluta į hlišina; aldrei žó į öllu landinu ķ einu.  Hvar tjóniš veršur, hefur fariš eftir vindįttinni.

Žetta mikla tjón og truflun į framleišslukerfum er žó  ekki óhjįkvęmilegt, og nś eigum viš žess kost aš fjįrfesta okkur śt śr žessu ófremdarįstandi, sem er bśiš aš vera of lengi viš lżši vegna vanefna ķ upphafi fremur en žekkingarleysis į ašstęšum.  Menn įkvįšu einfaldlega aš hraša Byggšalķnu, og aš žjóšfélagiš, sem žį var vant straumleysi, yrši ķ stašinn aš taka į sig tjóniš, žegar žaš dyndi yfir.  Žessi tķmi er lišinn.  Nśtķmažjóšfélag krefst öryggis og stöšugleika. Tjóniš veršur svo hįtt, aš žaš borgar sig einfaldlega ekki aš velja ódżrustu lausnina.

Landsmenn bśa enn utan Suš-Vesturlands viš bśnaš frumbżlingsįranna.  Ķ minnum er hvassvišri og mikil ķsing, sem sleit ķ sundur einu tengingu Bśrfellsvirkjunar viš höfušborgarsvęšiš ķ byrjun 8. įratugarins.  Žį bjargaši neyšarrafstöš Landsvirkjunar ķ Straumsvķk ISAL-verksmišjunni frį langvarandi framleišslustöšvun, og ķbśar höfušborgarsvęšisins nutu jafnframt góšs af orku frį žessari stöš žį.  Nś hefur žessari mikilvęgu neyšarrafstöš Landsvirkjunar ķ Straumsvķk veriš lokaš į žessum įratugi aš vegna skrifboršsįkvöršunar um hagręšingu ķ rekstri og hśn seld.  Rökin voru jafnframt žau, aš afhendingaröryggi raforku hefši aukizt svo mikiš, aš hennar vęri ekki lengur žörf. Žaš er žvķ mišur ekki rétt mat, eins og slęmt įstand 220 kV lķna į SV-landi ķ saltroki hefur hvaš eftir annaš veriš til vitnis um. Žį hefur oršiš aš lękka rekstrarspennu meginflutningskerfisins svo mikiš, aš yfirįlag ógnaši bśnaši og draga hefur oršiš śr framleišslu.  Ķbśar SV-lands bśa viš falskt öryggi, eins og ašrir ķbśar landsins, žótt ķ minni męli sé.

2.-4. febrśar 1991 gekk óvešur yfir sušvestanvert landiš meš sušlęgum įttum, ķsingu og mikilli seltu.  Slitnušu žį 220 kV lķnur ķ Hvalfirši og ķ Gnśpverjahreppi meš žeim afleišingum, aš höfušborgarsvęšiš og įlverksmišjan ķ Straumsvķk (ISAL) uršu straumlaus.  Žį var varastöšin ķ Straumsvķk keyrš į fullum afköstum, og tķšar feršir olķubķla žangaš uršu verksmišjunni til bjargar.  Rafmagn kom ekki į verksmišjuna aftur fyrr en um 8 klst sķšar.  Žaš kom į sķšustu stundu til aš bjarga verksmišjunni frį algerri stöšvun, žvķ aš neyšarrafstöšin var oršin of lķtil fyrir langvarandi straumleysi og raflausn keranna, sem flytur strauminn frį forskautunum, var viš frostmark sitt, žegar spenna kom aftur į lķnur.  Rśmlega 6 % keranna frusu, svo aš taka varš žau śr rekstri og endurfóšra. 

Algert framleišslutap varš, į mešan stofnkerfiš var į hlišinni, og afkastaminnkun vegna fękkunar kera ķ rekstri og vegna lęgri straumnżtni lengi į eftir.  Endurfóšra žurfti kerin, sem stöšvušust, og ending hinna rżrnaši mikiš. 

Alls mį įętla tjón ISAL vegna žessa straumleysis aš upphęš MUSD 20 eša mrdISK 2,5.  Žaš gefur einingarkostnaš ISAL vegna óafhentrar orku ķ žaš skiptiš 13 kUSD/MWh eša 1,6 kISK/kWh.  Žetta var af stęršargrįšunni 1000 sinnum sölutap Landsvirkjunar.  (Landsvirkjun įtti og rak žį jafnframt flutningskerfiš.) Žetta er rakiš hér til aš sżna, aš kostnašur straumleysis leggst aš langmestu leyti į orkukaupandann.  Mjög svipaš į viš mikilvirka kśabęndur og įlver. Kżrnar framleiša lķtiš sem ekkert ķ straumleysi, sumar veikjast jafnvel og drepast, en allar hinar selja ver lengi į eftir og endast jafnvel ver en ella. Tryggingar bęta išnašinum hluta tjónsins.  Er vonandi, aš bęndum verši bętt aš einhverju leyti hlutfallslega mikiš tjón žeirra.  

Evrópusambandiš mišar viš, aš tapskostnašur notenda į hverja óafhenta orkueiningu sé į bilinu 5-25 EUR/kWh, og žetta kostnašarbil ber aš leggja til grundvallar hönnun raforkukerfa.  Hjį ISAL nam hann ķ žetta skiptiš 12 EUR/MWh.  Ef straumleysiš hefši varaš hįlftķma lengur, hefši verksmišjan stöšvazt og tjóniš fariš ķ um 30 kUSD/MWh eša nokkuš upp fyrir efri mörk ESB, enda gerast atburšir af žessu tagi nįnast aldrei žar vegna meira afhendingaröryggis raforku. Viš getum komizt žangaš, og žaš borgar sig. Ef téš straumleysi 1991 hefši stašiš helmingi skemur, hefši tjóniš nįš aš nešri mörkum ESB.  

Žann 12. desember 2019 birtist į forsķšu Fréttablašsins snemmbśin og snöggsošin įętlun ašalhagfręšings Ķslandsbanka, Jóns Bjarka Bentssonar, sem var meš allt of lįga kostnašarįętlun um tjóniš ķ óvešrinu ķ viku 50/2019.  Hann reiknar meš vinnutapi 2 klst aš mešaltali fyrir allt starfandi fólk. Žetta kann aš vera svo fyrir žį aš hįmarki 150 k starfsmenn, sem ekki lentu ķ ófęrš og langvarandi straumleysi, en fyrir žį aš lįgmarki 30 k starfsmenn, launžega og sjįlfstętt starfandi, sem lentu ķ ófęrš og langvarandi straumleysi, nam vinnutapiš a.m.k. 20 klst aš mešaltali.  Žį veršur kostnašur vinnutaps aš lįgmarki mrdISK 3,6, sem er 2,6 sinnum meira en ašalhagfręšingurinn įętlar.  Heildartjóniš hefur vart veriš undir mrdISK 5,0, en ašalhagfręšingurinn įętlaši heildartjóniš ašeins um mrdISK 2,0. 

Žaš er óskynsamlegt aš gera minna śr tjóni af völdum óvešurs og straumleysis en efni standa til, žvķ aš žį veršur hvatinn minni til śrbóta.  Žaš rķšur į aš gera innvišina traustari, žvķ aš hęttan į tjóni sem žessu veršur annars višvarandi.  Ef svipašur vindstyrkur veršur nęst ķ sušlęgum įttum, žį mun verša mikiš tjón į Sušur-Vesturlandi, kannski meira en varš nś į noršanveršu landinu.  Meš SV-įtt kemur mikil selta, sennilega meiri en varš į Noršurlandi vegna hęrra sjįvarhitastigs.  Viš frostmark hlešst saltur ķs į vķra, einangra og buršarvirki, sem teygir į vķrum allt nišur aš jöršu og skapar ljósbogahęttu, sem getur valdiš straumleysi į höfušborgarsvęšinu og stórtjóni į atvinnustarfsemi SV-lands. Žar er mikiš um viškvęma starfsemi gagnvart straumleysi og lķtiš um neyšarrafstöšvar.

Jón Bjarki Bentsson rifjaši einmitt upp ķ Fréttablašsvištalinu óvešriš mikla ķ febrśarbyrjun 1991.  Žį hrundi 220 kV lķna ķ Hvalfirši og önnur ķ Gnśpverjahreppi vegna vešurofsa og ķsingar, og seltu gętti lķka į einangrurum.  Viš žetta varš straumlaust į höfušborgarsvęšinu og hjį ISAL ķ Straumsvķk ķ um 8 klst, eins og įšur segir.  Jón Bjarki telur, aš framreiknaš tjón žį hafi ašeins numiš um mrdISK 3,6.  Žaš er allt of lįgt, vegna žess aš einvöršungu hjį įlverinu ķ Straumsvķk varš bśnašartjón og framleišslutjón uppfęrt um MUSD 20 eša mrdISK 2,5.  Jón Bjarki viršist hafa gleymt žessum kostnaši, žannig aš heildarkostnašurinn žį hefur ekki oršiš undir mrdISK 6,1.

Žarna skall hurš nęrri hęlum ķ Straumsvķk, og munaši ašeins nokkrum mķnśtum, aš framleišsla allra keranna stöšvašist.  Sum žeirra stöšvušust, og ending hinna styttist verulega vegna įraunar, og slķkt er dżrt.  Žetta tjón jafngilti, aš óafhent orka, orka, sem Landsvirkjun gat ekki afhent, en ISAL gat tekiš viš, hafi kostaš notandann 13 kUSD/MWh aš jafngildi 1,6 kISK/kWh, sem žį var nęstum 1000 sinnum sölutjón Landsvirkjunar. 

Af žessu sést, aš orkukaupendur eiga miklu meiri hagsmuna aš gęta en orkuseljendur, og žetta ójafnręši veršur Alžingi og rķkisstjórn aš hafa ķ huga, žegar višbrögšum vegna straumleysis ķ viku 50/2019 veršur hleypt af stokkunum. Žaš er rķkiš, sem veršur aš gęta hagsmuna notenda gagnvart orkugeiranum, og žingmönnum ber aš fylgjast gaumgęfilega meš, hvernig mįlum vindur fram og krefjast upplżsinga, eins og žeir hafa nś gert.

Ķ žetta skiptiš slapp įlišnašurinn fyrir horn.  Sś stašreynd, aš ašeins önnur 400 kV lķna Landsnets af tveimur (n-1 kerfi) yfir Hallormsstašahįls og nišur til Reyšarfjaršar gaf sig ķ aftakavešri og ofankomu į Hįlsinum, sżnir, aš žaš er hęgt aš hanna, setja upp og višhalda rafkerfi, sem žolir vešur, sem bśast mį viš į 10 įra fresti aš sögn forsętisrįšherra, og žaš ętti einmitt aš verša krafan.  Žar meš er ekki sagt, aš kerfiš (400 kV) žoli meira og sjaldgęfara vešur, eins og bilunin į Hallormsstašahįlsi sżndi, og žess vegna veršur ekki hjį neyšarrafstöšvum komizt, žar sem mest er ķ hśfi.  

Vandi raforkugeirans er žrķžęttur.  Skipulagsmįlum fyrir framkvęmdir hans er beinlķnis óskynsamlega fyrir komiš, svo aš undirbśningskostnašur veršur aš óžörfu allt of hįr, og ekki sér fyrir endann į töfunum. Mestur er žó tjónkostnašurinn, sem af töfunum leišir.  Hagsmunir žeirra, sem töfunum valda, eru dvergvaxnir ķ samanburši viš hagsmuni hinna, sem fį ekki orku vegna tafa, bęši vegna takmarkašrar flutningsgetu og tjónkostnašar viš bilanir.  

Nś er komiš į daginn, aš tafir viš leyfisveitingar hafa gert slęmt įstand enn verra um allt noršanvert landiš ķ noršanįhlaupi, sem gerši 10. desember 2019 og stóš ķ žrjį sólarhringa meš fannfergi.  Ķ slķku neyšarįstandi veršur kostnašur notenda vegna hverrar kWh, sem ekki fęst, hęglega meira en žśsundfalt verš orkunnar, sem ekki fęst, og undir hęlinn er lagt, hvort įstandiš veldur fjörtjóni.

Žaš er ķ raun fįrįnlegt aš ętlast til žess, aš framkvęmdaašili semji um legu lķnu, sem tengja į saman landshluta, viš hverja sveitarstjórn um sig.  Žęr geta t.d. haft ólķkar skošanir į legunni į mörkum sveitarfélaganna.  Samgöngurįšherra hefur nefnt žį lausn, aš "landsskipulag" höggvi į žennan hnśt, og slķkt fyrirkomulag viršist ešlilegt fyrir vegalagningu og lķnulagnir.  Nś žurfa stjórnvöld og Alžingi aš hafa hrašar hendur viš stefnumörkun žessara mįla ķ įrsbyrjun 2020. Almannahagur liggur viš. 

Ķ öšru lagi žarf aš įkveša, hvers konar vešur flutnings- og dreifikerfin eiga aš standa af sér.  Meginflutningskerfiš (hringtengingin) žarf aš geta stašiš af sér vind, ķsingu og seltu, sem bśast mį viš hérlendis ķ einhverjum landshluta (af mismunandi įttum) a.m.k. einu sinni į įratug, ž.e. sambęrilegar ašstęšur žeim, sem komu upp į Vestfjöršum, Noršurlandi og Austurlandi, ķ viku 50/2019. Žetta žżšir, aš śtleysing į nżrri Byggšalķnu ętti aš verša sjaldnar en į 10 įra fresti. Til žess žarf aš reisa nżja lķnu frį Brennimel og noršur um land til Fljótsdalsvirkjunar.  Hśn žarf aš vera sérstyrkt eftir ašstęšum og sennilega er žjóšhagslega hagkvęmast, vegna kostnašar raforkunotenda viš hverja óvęnta śtleysingu, aš byggja hana sem 400 kV lķnu, žótt hśn verši rekin į 220 kV.  Sś lausn gafst vel į Hallormsstašahįlsi ķ noršanbįlinu ķ v. 50/2019, žar sem önnur 400 kV lķnan gaf sig, en hin stóšst vešurhaminn, og sś lausn hefur gefizt vel (og betur en 220 kV lķnur) ķ óvešrum og saltvišri į Suš-Vesturlandi, en žar eru 3 slķkar lķnur. Lķnurnar į Hallormsstašahįlsi eru af sterkustu śtfęrslu 400 kV lķna.

Žį verša ašveitustöšvarnar aš vera ķ hśsi, og žį stefnu hefur Landsnet žegar markaš.  Annars verša ašveitustöšvarnar óbošlega veikir hlekkir ķ kešjunni, og žį getur sį bśnašur veriš hefšbundinn 220 kV bśnašur, sem er ódżrari en 400 kV bśnašur.  Landsnet og dreifiveiturnar ęttu sķšan aš hafa val um annašhvort aš halda sig viš tréstęšur į 66 kV og nešar og vera žį meš varaafl fyrir allt viškomandi žéttbżli eša aš leggja jaršstrengi śr ólķkum įttum, žar sem a.m.k. annar leggurinn fęr afl frį nżrri Byggšalķnu, og lįta varaafl duga fyrir viškvęmasta įlagiš, s.s. sjśkrahśs og hitaveitu.

Ķ žrišja lagi er svo fjįrmögnunin.  Hjį Landsneti og dreifiveitunum eru gjaldskrįrnar lįtnar fjįrmagna fjįrfestingar og rekstur.  Žaš veldur žvķ, aš žęr verša of hįar fyrir samkeppnishęfnina.  Žar sem įtak er nś framundan, til aš śtrżma nśverandi veikleikum, žurfa žessi fyrirtęki višbótar fjįrstreymi, og žaš er fullkomlega ešlilegt, aš žaš komi frį aršgreišslum raforkuvinnslufyrirtękjanna. Sś var stašan fyrir innleišingu Orkupakka ESB nr 1, aš arši af raforkuvinnslunni var veitt til uppbyggingar flutningskerfisins.    

Hvaš sagši forstjóri Landsnets, Gušmundur Ingi Įsmundsson, um stöšu Landsnets eftir ófarir óvešursins ķ viku 50/2019 ?  Žaš kom m.a. fram ķ vištali viš Morgunblašiš föstudaginn 13. desember 2019 undir fyrirsögninni:

"Óskilvirkt leyfisveitingakerfi tefur fyrir":

"Landsnet telur, aš styrkja žurfi flutningskerfi raforku į Noršurlandi og fjölga varaleišum.  Uppbygging kerfisins, t.d. byggšalķnunnar į Noršurlandi, hefur tafizt.  Įstęšan er óskilvirkt leyfisveitingakerfi og óskżrar reglur aš sögn Gušmundar Inga Įsmundssonar, forstjóra."

Žaš er deginum ljósara, aš višbót viš nśverandi Byggšalķnu er löngu tķmabęr af nokkrum įstęšum.  Nśverandi 132 kV Byggšalķna hefur allt of litla flutningsgetu m.v. flutningsžarfir, hśn er aš megninu til į tréstęšum, og žęr elztu oršnar hįlffimmtugar og lķklegt, aš fśi og tęring séu tekin aš draga śr buršaržoli hennar, sem veršur ófullnęgjandi, žegar rok og ķsing herja į hana samtķmis.  Einangrunargetan minnkar einnig meš tķmanum, svo aš bilunarhęttan veršur mikil, žegar rok, ķsing og selta herja į hana samtķmis. Žaš mį bśast viš slķku a.m.k. 2 į įratugi ķ hverjum landshluta, en bśast mį viš óvešri, sambęrilegu óvešrinu 10.-12. desember 2019, į 10 įra fresti samkvęmt munnlegri skżrslu forsętisrįšherra til Alžingis į lokadegi žingsins fyrir žinghlé ķ desember 2019.  

Viš žessar ašstęšur er ljóst, aš engir hagsmunir eru svo rķkir, aš žeir eigi aš komast upp meš margra įra tafir į śrbótum, sem varša žjóšaröryggi.  Hlutverk löggjafans hlżtur aš vera aš grķpa nś ķ taumana, žótt fyrr hefši veriš, meš löggjöf, sem losar um žį framkvęmdastķflu, sem Landsnet hefur bśiš viš.

Žį vaknar spurningin um, hvaša śrbótaįform hefur Landsnet ?  Fyrirtękiš hefur įform um aš reisa 220 kV lķnu frį Klafastöšum (Brennimel) nįlęgt Grundartanga noršur um land og austur aš Fljótsdalsvirkjun.  Fyrirhugaš er aš reisa hana į röramöstrum, svipušum og eru ķ nżju Žeistareykjalķnunni aš Bakka, sem reyndar bilaši ķ óvešrinu fyrir noršan ķ viku 50/2019.  Aflflutningur yfir Hallormsstašahįls frį Fljótsdalsvirkjun aš Reyšarfirši hélzt óskertur ķ óvešrinu 10.-12. desember 2019, žótt önnur lķnan af tveimur, sem eru sterkasta śtgįfa af 400 kV lķnum, gęfi eftir undan vešurhami og ķsingu, enda er Hallormsstašahįls alręmt vešravķti. 

Ķ ljósi nśtķmakrafna til afhendingaröryggis raforku, sem hljóta aš vera aš standast öll vešur, sem bśast mį viš į 10 įra fresti og skemmri fresti og ķ mesta lagi 2 klst straumleysi viš 50 įra vešur, er įstęša til aš meta, hvort verjanlegt er aš fjįrfesta ķ 400 kV lķnu į a.m.k. hluta žessarar um 500 km leišar.  Kostnašarmunurinn alla leiš er lķklega ašeins mrdISK 10, og žegar žess er gętt, aš tjóniš af völdum jólaföstuóvešursins 2019 (v.50) nam e.t.v. um mrdISK 5,0 og fer vaxandi meš tķmanum, er ljóst, aš 400 kV lķna myndi borga sig upp į višunandi tķma (innan viš 20 įrum).  Rekstraröryggislega munar lķklega mest um miklu meiri einangrunargetu og mótstöšu gegn hręvareldum yfir einangrun af völdum seltu, sem veršur tķšara og meira vandamįl hérlendis meš hękkandi sjįvarhita og tķšari hvassvišrum.  

Hér ber aš hafa ķ huga, aš ķ ljósi slęmrar reynslu af 220 kV lķnum ķ óvešrum, žar sem selta nįši ķ hvössum SV-įttum alveg upp aš Sigölduvirkjun, var farin sś leiš aš tengja saman Sultartangavirkjun og Bśrfellsvirkjun meš 400 kV lķnu įsamt žvķ aš tengja Sultartangavirkjun viš ašveitustöšina į Brennimel og Bśrfellsstöšina viš ašveitustöš į Lyklafelli (Sandskeiši) meš slķkum lķnum, sem žį eru alls 5 į landinu um žessar mundir.  Allar žessar žrjįr 400 kV lķnur SV-lands eru hryggjarstykkiš ķ auknu afhendingaröryggi Suš-Vestanlands, og ķbśar annarra landshluta eiga fullan rétt į, aš sams konar bśnašur verši notašur til aš draga śr hęttu į rafmagnstruflunum vegna vešurs žar.  

Aftur aš téšu vištali viš Gušmund Inga:

"Viš fengum grķšarlegan vind og mikla ófęrš, og svo hlóšst saltmengašur ķs į lķnurnar, sem liggja meš ströndinni.  Į Noršur- og Austurlandi var afar slęmt vešur, en ķ raun fengum viš śtleysingu rafmagns um allt land.  Žetta reyndi mikiš į raforkukerfiš.  Žaš stóšst mjög vel į Sušur- og Vesturlandi, en žaš sama er ekki hęgt aš segja um stöšuna į Noršurlandi, žar sem verulegar skemmdir uršu og į tķmabili į Austurlandi."

Žaš gerist örsjaldan, aš rafmagn fari af sunnan heiša ķ noršan bįlvišri, og hiš sama į viš noršan heiša, žegar hvassvišri geisa af sušlęgum įttum. Žess vegna var žaš enginn męlikvarši į gęši raforkukerfa į Sušur- og Vesturlandi, aš žau skyldu verša fyrir litlum sem engum truflunum ķ viku 50/2019.  Žau geta hęglega hruniš ķ nęsta suš-vestanroki, sérstaklega ef hitastigiš veršur žį nįlęgt 0°C.  Žaš er bitur reynsla fyrir žvķ, aš jafnvel 220 kV lķnurnar sunnanlands loga allar ķ slķku vešri, en 400 kV lķnurnar haldast inni.  Landsnet veršur žį aš lękka 220 kV kerfisspennuna nišur śr öllu valdi, sem getur valdiš skemmdum į bśnaši, og dugar ekki alltaf til, svo aš viškomandi lķnur rofna sjįlfvirkt frį (lišavernd).

Tjón hjį notendum ķ langvarandi straumleysi getur hęglega oršiš meira en 1000-föld töpuš orkusala. Tjón Landsnets varš mikiš, en mest veršur alltaf tjón orkukaupendanna.  Žegar stórišjan gerir langtķmasamninga, setur hśn fram kröfur um gęši raforkunnar og žar meš afhendingaröryggi.  Oftast njóta almennir notendur góšs af žvķ, t.d. er sś reyndin į höfušborgarsvęšinu.  Enginn er hins vegar ķ ašstöšu til aš verja hagsmuni almennings sem raforkunotenda, nema fulltrśar hans į Alžingi.

Žingmönnum ber ķ störfum sķnum aš verja hag umbjóšenda sinna gagnvart raforkugeiranum, t.d. meš lagasetningu.  Žaš er sanngirnismįl, sem žingmenn allra kjördęma ęttu aš geta sameinazt um, aš allir ķbśar landsins  bśi viš sambęrilegt afhendingaröryggi aš hįlfu flutningsfyrirtękisins Landsnets, a.m.k. į hęstu kerfisspennunni, sem er 220 kV.  Nś stendur til aš reisa nżja 220 kV lķnu um noršanvert landiš allt frį Hvalfirši til Fljótsdals.  Žaš er mjög til bóta fyrir rekstraröryggiš, aš Landsnet hefur įkvešiš, aš nżjar ašveitustöšvar fyrirtękisins verši innanhśss.  Hins vegar hefur fyrirtękiš ekki skošaš lagningu 400 kV lķnu, sķšan Bśrfellslķna 3 var lögš aš Lyklafelli į Sandskeiši. 

Žaš veršur aldrei hęgt aš tryggja landsmönnum öllum jafnan og réttlįtan ašgang aš stofnrafkerfi landsins, sem žeir eiga žó aš jöfnu, nema beitt sé beztu fįanlegu tękni ķ öllum landshlutum, og hśn er ķ žessu tilviki lķna, rekin į 220 kV, en einangruš fyrir 400 kV.  Žaš mundi strax stórbęta stöšuna, aš slķk lķna yrši lögš frį Brennimel til Varmahlķšar um Hrśtafjörš og Blöndu.

Sķšan ręddi Gušmundur Ingi įstęšur žess, aš framkvęmdir fyrirtękisins eru alltof seint į feršinni:

Žaš er fyrst og fremst vegna žess, hversu hęgt hefur gengiš aš fį leyfi til framkvęmda.  Undanfarin 3 įr höfum viš ekki getaš framkvęmt nema rķflega helminginn af žvķ, sem viš höfum įętlaš."

Žaš er ólķklegt, aš Landsnet hefši veriš oršiš óhįš gömlu 132 kV Byggšalķnunni į Noršurlandi, žótt fyrirtękiš hefši engu mótlęti mętt aš hįlfu Landverndar og landeigenda, en ófarirnar ķ óvešrinu 10.-12. desember 2019 hefšu ekki oršiš jafnsvakalegar og raun bar vitni.  Tjón og angist hefšu oršiš minni.

  Stjórnarrįšiš ber hins vegar įbyrgš į, aš drįttur į drįtt ofan er lįtinn višgangast įrum saman meš žeirri afleišingu, aš allt noršanvert landiš er lįtiš reiša sig į flutningslķnu, sem reist var af vanefnum, er śrelt oršin, óįreišanleg ķ stórvišrum og stendur atvinnužróun stórra byggšarlaga fyrir žrifum vegna lķtillar flutningsgetu og veikburša hönnunar.  Žetta er grķšarlegur įfellisdómur yfir undanförnum rķkisstjórnum og embęttismönnum žeirra.  Aušvitaš tók Stjórnarrįšiš ķ fullkomnu įbyrgšarleysi einn "Yes, Minister" į vandamįliš nśna,og rķkisstjórnin skipaši toppembęttismenn Stjórnarrįšsins, sem sofiš hafa į veršinum, til aš gera tillögur um śrbętur.  Įnęgjulegt er hins vegar, aš Alžingi glórir ķ, aš rķkisvaldiš hefur brugšizt almenningi ķ landinu, sem byggt hefur upp tęknivędda atvinnustarfsemi, sem reišir sig į, aš samfélagslegir innvišir rafmagns og fjarskipta séu traustir, og samžykkt einróma kröfugerš um svör viš įleitnum spurningum į hendur rķkisstjórninni.

Rķkisstjórnin og embęttismenn hennar hefur hįtķširnar til aš hugleiša svörin, en Stjórnarrįšiš getur ekki frestaš mikiš lengur aš straumlķnulaga leyfisveitingaferliš, og samgöngurįšherra virtist gera sér grein fyrir žvķ, žegar ósköpin dundu yfir, aš sumar framkvęmdir ęttu ašeins heima undir nżrri lagasetningu um landsskipulag į forręši rķkisvaldsins.  Forstjóri Landsnets viršist vera oršinn hundleišur į aš starfa, bundinn ķ bįša skó:

""Žaš žarf aš endurskoša allt ferliš, einfalda žaš og hafa reglur skżrari. Sķšan žarf aš setja mannskap og fjįrmagn inn ķ žęr stofnanir, sem um žetta fjalla."  Hann nefnir umhverfismat og skipulagsmįl ķ žessu efni."

Gušmundur Ingi nefnir hins vegar ekki žį rķkisstofnun, sem hefur eftirlit meš fyrirtęki hans, en žaš er Orkustofnun, OS.  Ķ Orkustofnun er fariš yfir fjįrfestingar- og rekstrarįętlanir Landsnets, en ķ eftirlitsstofnuninni er engan veginn sambęrileg kunnįtta, fagžekking, į višfangsefnum flutningskerfisins og hjį Landsneti.  Orkustofnun er ekki ķ neinum fęrum aš velja į milli tveggja eša fleiri tęknilegra kosta į grundvelli hagsmuna umbjóšendanna, almennings ķ landinu, til langs tķma.  Žess vegna er įbyrgšarleysi fólgiš ķ žvķ, aš OS geti skoriš nišur višhaldskostnaš eša fjįrfestingar, sem tęknimenn Landsnets hafa lagt til ķ nafni rekstraröryggis, starfsmannaöryggis eša kerfisžarfa til skamms eša langs tķma.  

Fjįrmögnun Landsnets og dreifiveitnanna er įbótavant.  Žetta hefur leitt til hįrra gjaldskrįa.  Žaš er ekkert vit ķ žvķ, aš į mešan innvišir grotna nišur meš grķšarlegum kostnaši fyrir notendur, skili orkuvinnslufyrirtękin gróša til eigenda sinna.  Žessum gróša į aš beina til Landsnets og dreifiveitnanna til aš fjįrmagna įtak til styrkingar flutningskerfisins og til aš fęra dreifikerfin ķ jörš og dreifistöšvar ķ hśs.

 

 

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Gunnar Heišarsson

Sęll Bjarni

Vissulega žarf aš einfalda stjórnsżsluna og skipulagsvald yfir lķnulögnum. Forstjóri Landnets vill žó gera meira śr žeim vanda en efni standa til, a.m.k. ķ žvķ óvešri er skóp noršurlandiš ķ sķšustu viku. Til dęmis féll Saušarkrókslķna, nįnast alveg. Fyrir nokkrum įrum lįgu fyrir öll leyfi til Landsnets um uppbyggingu žeirrar lķnu.

Annaš dęmi. Ekki reyndist unnt aš keyra 66kV lķnuna ķ vestur til Hvammstanga, žangaš sem nżlega hafši veriš tekin nišur og seld vararafstöš fyrir heilsugęsluna. Įstęša žess aš ekki reyndist unnt aš fį rafmagn śr austri var einn og hįlfur kķlómeter žeirrar lķnu sem enn var ofanjaršar. Žessi lķna er reyndar ķ umsjį Rarik, en žaš breytir ķ sjįlfu sér engu. Žaš var žó ekki skipulagsleysi sem hamlaši žvķ aš žessi einn og hįlfur kķlómeter fór ekki ķ jörš, heldur eignarétturinn. Landeigendur eiga jś sitt land, en žaš į Rarik erfitt meš aš skilja. Žeir velja sér leiš, koma sķšan heim į bę og leggja fram plagg sem žeir kalla samning og landeigandi skal samžykkja, samning sem inniheldur skilyrši sem erfitt er fyrir marga aš samžykkja, skilyrši sem rżra verulega eša meš öllu yfirrįšarétt landeiganda yfir žvķ landi sem strengurinn fer um. Žekki dęmi žess aš bóndi hafi misst žannig land innan sinnar giršingar, žar sem strengurinn var aš öšru leyti lagšur ķ landi rķkisins, mešfram veginum, en Rarik vildi endilega fara inn fyrir giršingu bónda į einum kafla, algerlega aš įstęšulausu. Reyndar sparaši Rarik sér einhverja örfįa metra ķ streng, en bóndinn missti möguleikann į aš nżta žaš land til skógręktar, illmögulegt fyrir hann aš rękta žaš og hann hefur ekkert um žaš aš segja hver eša hverjir fari um hans land, svo fremi žeir segist vera į vegum Rarik. Ķ flestum tilfellum er hęgt aš finna leiš sem bįšir ašilar eru sammįla um, en Rarik hefur vališ žį stefnu aš hętta frekar viš lagningu jaršstrengja en aš gefa eftir žį leiš sem hśn hafši ętlaš aš fara.

Žį komum viš aš spennuvirkinu ķ Hrśtatungu. Žetta spennuvirki dreifir orku um stórt svęši og er tenging viš Vestfirši. Svo undarlegt sem žaš er žį sló žessu spennuvirki śt nįnast strax og vind fór aš hreifa, löngu įšur en vešriš nįši hįmarki. Žaš bendir til žess aš spennuvirkiš hafi veriš einstaklega viškvęmt er vešriš skall į, ekki veriš séš um aš hreinsa žaš og žvķ mikil saltmengun veriš til stašar įšur en vešriš skall į. Eitthvaš var aš varaafli fyrir ljósleišarann og datt hann žvķ mjög fljótt śr sambandi einnig og stjórnstöšin ķ Reykjavķk žvķ ekki lengur tengd spennuvirkinu. Enginn var til stašar til aš taka stjórn yfir og žvķ ekki hęgt aš reyna endursetningu žess. Senda žurfti mannskap af staš ķ óvešriš til aš reyna aš bjarga mįlum. Žaš nįšist aš endursetja spennuvirkiš nęrri tveim sólahringum seinna og allt žar til ķ morgun hefur žaš veriš żmist inni eša śti. Žarna var eitthvaš stórkostlegt aš. Žarna liggur sökin hvorki hjį skipulagsvaldi né landeiganda, heldur alfariš ķ lélegu eša engu fyrirbyggjandi višhaldi!

Hitt mį svo žakka fyrir og ekki vķst aš lukkan verši jafn hagstęš nęst, en žaš er aš byggšalķnan yfir Holtavöršuheiši skildi halda. Sį sem žetta skrifar vann viš lagningu hennar sumariš og haustiš 1975, svo hśn er oršin gömul og feyskin.  

Kvešja

Gunnar Heišarsson, 21.12.2019 kl. 17:28

2 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Uppi į Holtavöršuheiši og į Vatnsskarši er Byggšalķnan į stįlmöstrum, muni ég rétt.  Seltan er fljót aš setjast ķ óhreinindi į postulķninu.  Seltan getur śtskżrt hegšun Hrśtatunguvirkisins, en ég hef ekki séš śtskżringar Landsnets į tķšum śtslętti žar.  Lišavernd eša einhverju öšru kann sumpart aš vera um aš kenna.  Žaš hefši veriš mikill kostur aš hafa 2 menn ķ Hrśtatungu til višbragšs ķ upphafi.  Lišavernd sżnir vęntanlega jaršhlaup viš seltuśtleysingu, og žį er endurinnsetning śr Reykjavķk órįšleg.  Ég vann į Laxįrvatni viš Blönduós haustiš 1976 viš uppsetningu į ašveitustöš ķ Byggšalķnu žar.  Žaš lį mikiš į aš gangsetja stöšina fyrir jólin vegna hęttu į aš skammta žyrfti rafmagn ķ Hśnažingi um jól og įramót 1976.  Spennusetning tókst giftusamlega.

Bjarni Jónsson, 21.12.2019 kl. 18:34

3 Smįmynd: Sindri Karl Siguršsson

Sęll sķšuhöfundur.

Žessi lesning žķn er fullrar athygli virši. Žaš sem stendur žó upp śr lesningunni er aš žaš er ómöguleiki žess aš halda śti 100% öryggi į afhendingu raforku um landiš. Viš vitum bįšir og žś sagšir réttilega aš varaafl ķ Kapelluhrauni hélt ISAL gangandi og ef ekki vęri fyrir slķkt, hefši illa fariš.

Žetta atriši gildir um allt land og stjórnvöld verša aš setja sér lķnu um hverju į aš bjarga, hvers vegna og taka žeim afleišingum. Nś žykjast stjórnvöld ekki hafa neitt um mįliš aš segja vegna Ohf vęšingar en žaš er alrangt. Žau halda į öllum hlutabréfunum og geta sagt viškomandi fyrir verkum eins og žeim sżnist.

Žaš er įgętt aš halda žessu til haga.

Kvešja góš aš Austan

Sindri Karl Siguršsson, 21.12.2019 kl. 23:10

4 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Einmitt, Sindri Karl.  Varaaflsmįlin hafa tekiš einkennilega stefnu.  Žaš er t.d. śt ķ hött aš afnema neyšarrafstöš ķ žéttbżli, af žvķ aš fyrir hendi séu 2 tengingar ķ jöršu, ef žęr koma bįšar frį sömu ašveitustöš ķ gömlu Byggšalķnu.  Įreišanleiki hennar hefur veriš gróflega ofmetinn, og žaš hefur tafiš fyrir umbótum.  Vitleysan ķ Landvernd um, aš Byggšalķnan gęti flutt almenningi nęgt afl, ef ekki vęri stórišjan, er kolsvart afturhald og fullkomiš vanmat og reyndar skilningsleysi į žętti stórišju viš uppbyggingu flutningskerfisins.  Nś žarf aš taka upp žrįšinn frį žvķ fyrir Orkupakka 1 og beina gróšanum af raforkuvinnslunni til uppbyggingar į raforkuöryggi fyrir alla landsmenn.

Bjarni Jónsson, 22.12.2019 kl. 11:42

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband