Umhverfisvernd og afturhaldssemi fara illa saman

Žaš veršur ekki hęgt samtķmis aš nį įrangri ķ umhverfismįlum og halda uppi velferšaržjóšfélagi, jafnvel meš enn bęttum kjörum almennings, eins og kröfur standa til, įn žess aš nżta nżjustu tęknižróun og koma į nśtķmalegum innvišum į svišum, žar sem žeir eru ekki enn fyrir hendi.  Af Morgunblašsgrein Pįls Gķslasonar, verkfręšings, frį Hofi ķ Vatnsdal, žann 28. desember 2019,

"Svartnętti ķ skipulagsmįlum",

er ljóst, aš honum er öllum lokiš, žegar kemur aš stjórnsżslu hérlendis į sviši svo kallašrar umhverfisverndar.  Sannast sagna er, aš ķ höndum ķslenzku stjórnsżslunnar snżst umhverfisvernd išulega upp ķ andhverfu sķna. Žaš, sem gert er ķ nafni umhverfisverndar, gengur meir į aušlindir jaršar og eykur mengun meir en valkostur, sem hafnaš er ķ nafni umhverfisverndar. Žröngsżnin er svo yfirgengileg, aš hśn byrgir stjórnvöldum sżn į afleišingar įkvaršana, og hęfileikann til aš greina hismiš frį kjarnanum, aš sjį skóginn fyrir trjįnum, viršist vanta. Žetta er ķ einu orši sagt slęm stjórnsżsla, sem krystallast ķ Kjalvegarbśti, sem Skipulagsstofnun, įn skynsamlegra raka, vill nś senda ķ umhverfismat.  Hvenęr veršur męlirinn fullur hjį framfarasinnušum öflum ķ žjóšfélaginu ? 

Gefum Pįli oršiš, en hann hóf téša grein žannig:

"Tįknręnt er, aš į sama tķma og sólin nęr lįgpunkti sķnum į noršurhveli jaršar, og svartnętti skammdegis lętur undan sķga, birtast okkur enn einu sinni svartnęttisvišhorf śreltrar ašferšafręši skipulagsmįla: įkvöršun Skipulagsstofnunar 20. desember 2019 um aš vķsa brįšnaušsynlegum og ešlilegum endurbótum į kafla Kjalvegar ķ mat į umhverfisįhrifum."

Fyrir hendi er full vitneskja um umhverfisįhrif fyrirhugašra framkvęmda Vegageršarinnar į grundvelli verklżsingar hennar og sams konar umbóta į Kjalvegi sunnan Įrbśša.  Skipulagsstofnun hefši veriš nęr aš gera athugasemdir viš žetta žekkta fyrirkomulag Vegageršarinnar ķ staš žess, sem jašrar viš hreinręktašan fķflagang stofnunarinnar, aš bišja um skżrslu um framkvęmd, sem veršur aš öllu leyti sambęrileg viš ašra žekkta framkvęmd į sama vegslóša.

Žetta er misnotkun į opinberu valdi, sem sżnir, aš Skipulagsstofnun kann ekki meš vald sitt aš fara. Žaš veršur aš draga śr žessum völdum, og žaš er t.d. hęgt aš gera žannig, aš sį, sem meš skipulagsvald viškomandi verkefnis fer, yfirleitt sveitarfélag į viškomandi staš, įkveši, hvort žaš óski eftir śrskurši Skipulagsstofnunar um žaš, hvort tiltekiš verkefni skuli fara ķ lögformlegt umhverfismat eša ekki, og ašeins sį, sem skipulagsvaldiš hefur, geti fariš fram į slķkt viš Skipulagsstofnun. Hér er nefnilega um kostnašarsamt og tafsamt ferli aš ręša, og žaš er ešlilegt, aš kjörnir fulltrśar ķbśanna taki įbyrgš į žessari įkvöršun.  

Pįll Gķslason lżsti umręddu verkefni nįnar:

"Kjalvegur er einn fjögurra stofnvega į mišhįlendinu og staša hans vel skilgreind ķ landsskipulagsstefnu.  Fyrr į žessu įri [2019] lagši rķkisstjórnin fjįrmuni ķ lagningu rafstrengs mešfram Kjalvegi til aš flżta fyrir orkuskiptum. Į sama tķma berjast félagasamtök og einstaklingar žeim tengdir stöšugt gegn endurbótum į hįlendisvegunum, ef ekki beint, žį meš kröfum um matsferla og skrifręši. Žetta er sagt vera gert ķ nafni umhyggju fyrir mišhįlendinu, en er beinlķnis ķ andstöšu viš orkuskipti ķ samgöngum į žessu svęši landsins !" 

Rafstrengurinn er žarfur og orka um hann mun vonandi mörgum gagnast til aš endurhlaša rafgeymana ķ farskjótum sķnum, en vegalengdin aš hlešslustöšinni getur reynzt mörgum rafbķlaökumönnum įhęttusöm vegna mikillar orkunotkunar į vegum, žar sem hrašabreytingar eru tķšar og mótstaša mikil ķ bleytu og frį sterkum vindi, en ekki sķzt er rafkerfi ķ botni bķlsins hętta bśin, žar sem grjót stendur upp śr slóšum.  Žessi slóšaśtgerš yfirvalda ķ feršamannalandinu Ķslandi er alger tķmaskekkja.  

Žaš, sem höfundurinn skrifaši um leyfisveitingaferli framkvęmda, sżnir, aš ferliš er löggjafarlegt klśšur, sem žjónar ekki hagsmunum almennings, heldur sérhagsmunum bśrókrata, rįšgjafa og sérvitringa, sem engar framfarir vilja sjį į žessu sviši samgangna:

"Kjalvegarframkvęmdir og fjöldi annarra mįla undanfarin įr sżna og sanna, aš leyfisferli framkvęmda į Ķslandi hefur leitt samfélagiš ķ hreinar ógöngur, enda er žaš mun lengra og flóknara en gerist ķ grannrķkjunum okkar.  Ferliš viršist raunar engan enda ętla aš taka, žegar kęrugleši rķkir, eins og dęmin sanna.

Sjö skilgreind stig stjórnvaldsįkvaršana gefa kęrurétt hérlendis, en eitt til tvö annars stašar į Noršurlöndum.  Ekki bara žaš.  Hvergi nema į Ķslandi er til stašar opin heimild til aš kęra matsskylda įkvöršun efnislega !"

Hér er lķklega komiš enn eitt dęmi žess, aš ķslenzkir laga- og reglusmišir taka erlenda fyrirmynd og flękja hana til mikilla muna, svo aš ferliš veršur óskilvirkara og dżrara en nokkurs stašar žekkist į byggšu bóli.  Stjórnlyndi og vanžekking ķ einni sęng, og afleišingin veršur hreint skelfileg.  Žaš er löngu tķmabęrt aš gera į žessu örverpi uppskurš į grundvelli reynslunnar.  

Ķ lok greinar sinnar skrifaši téšur Pįll:

"Flękjustig leyfisveitingaferils framkvęmda hérlendis og višmiš ķ mati į umhverfisįhrifum samręmast ekki nśtķmakröfum um sjįlfbęrni og standa reyndar beinlķnis ķ vegi fyrir žvķ, aš orkuskipti ķ samgöngum nįi žeim markmišum, sem aš er stefnt.  Žaš žjónar nefnilega loftslagsmarkmišum aš gera stofnvegi į hįlendi Ķslands akfęra."

Žetta er žungur įfellisdómur yfir stjórnkerfi og löggjöf um ferli verklegra framkvęmda į Ķslandi.  Annašhvort hefur žessu kerfi veriš komiš į af ókunnugleika į ašstęšum og mešvitundarleysi um žann kostnaš, beinan og óbeinan, sem flókiš ferli og endalausir kęrumöguleikar geta haft ķ för meš sér, eša embęttismenn og/eša löggjafinn hefur mešvitaš veriš aš leggja stein ķ götu įkvöršunar réttmętra yfirvalda og stofnana, sem įbyrgš bera į samgönguęšum, orkuęšum og öšrum innvišum ķ landinu.  Žaš er ekki hlutverk félagasamtaka į borš viš Landvernd eša einstaka hagsmunaašila eša einstaklinga meš sterkar skošanir į tiltekinni framkvęmd aš rįša žvķ, hvort eša hvenęr af henni veršur.  Hins vegar er öllum frjįlst aš koma įbendingum sķnum og skošunum į verkefnum į framfęri viš yfirvöldin.

Dżrkeyptar tafir hafa oršiš į aš reisa nżja Byggšalķnu, og kennir įbyrgšarašili hennar, Landsnet, Landvernd og landeigendum um žęr.  Allir ęttu aš vita nś, hversu alvarlegt žaš er fyrir nśtķmažjóšfélag aš bśa viš feyskna innviši.  Okkar tķmar kalla jafnframt į orkuskipti, og ef einhver heldur, aš žau geti oršiš hérlendis įn mikilla fjįrfestinga ķ virkjunum, flutningskerfi rafmagns og stofnvegum įsamt dreifikerfi rafmagns og hlešslustöšvum (įfyllistöšvum) um allt land fyrir nżorkusamgöngutęki, žį vešur sį hinn sami ķ villu og svķma.  Žar sem rķkisstjórnin hefur marglżst žvķ yfir, heima og erlendis, aš hśn setji barįttuna viš hlżnun jaršar af völdum gróšurhśsaįhrifa ķ forgang, žį veršur hśn aš ryšja ķ brott hindrunum ķ vegi orkuskiptanna.  Ef hśn gerir žaš ekki į žvķ sviši, sem hér hefur veriš fjallaš um, žį missir hśn allan trśveršugleika.

Morgunblašinu blöskrar staša žessara mįla.  Žvķ til stašfestingar birtist leišari ķ blašinu 30. desember 2019:

"Vegabętur ķ umhverfismat ?".

Seinni hlutinn var į žessa leiš:

"Vegageršin vill rįšast ķ žessa uppbyggingu vegarins, sem full žörf er į, enda vegurinn almennt illa farinn į vorin, sem kallar į miklar lagfęringar.  Aš sögn oddvita Blįskógabyggšar er vegurinn į ašalskipulagi, uppbyggšur, og Skipulagsstofnun samžykkti ašalskipulagiš ķ fyrravor.  Žį hlżtur einnig aš skipta mįli, aš vegurinn er žarna nś žegar.  

Óhóflegar tafir hafa oršiš į mörgum innvišaframkvęmdum į lišnum įrum, ekki sķzt vegna umhverfismats og kęruleiša, sem žvķ tengjast.  Ekki žarf aš efast um, aš allir vilja nįttśrunni vel, en žaš felur ekki ķ sér, aš réttlętanlegt sé aš beita umhverfismati til aš tefja eša reyna aš koma ķ veg fyrir sjįlfsagšar framkvęmdir.  Og žaš er žeim sjónarmišum, sem aš baki umhverfismati bśa, ekki til framdrįttar, nema sķšur sé, ef žetta tęki er misnotaš.  Žetta verša opinberar stofnanir aš hafa ķ huga.  Geri žęr žaš ekki, hlżtur löggjafinn aš grķpa inn ķ."

Nęrliggjandi tślkun į framferši Skipulagsstofnunar rķkisins er, aš hśn sé misnotuš til aš žvęlast fyrir framförum.  Svar löggjafans viš slķkri valdnķšslu gęti t.d. veriš, aš setja žaš ķ hendur skipulagsvaldsins į stašnum, hér Blįskógabyggšar, hvort Skipulagsstofnun verši fališ aš įkvarša, hvort fyrirhuguš framkvęmd skuli undirgangast umhverfismat.  Ķ žessu tilviki segir heilbrigš skynsemi, aš Blįskógabyggš hefši ekki tališ žörf į umhverfismati, og žį hefši Skipulagsstofnun ekki fengiš mįliš til slķkrar įkvöršunar, og sś įkvöršun Blįskógabyggšar hefši veriš endanleg og framkvęmdin einfaldlega fariš ķ leyfisveitingaferli hjį Blįskógabyggš ķ staš žessa fįrįnlega tafaleiks Skipulagsstofnunar.

Marz - 2 2012 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband