Smßvirkjanir

S˙ var tÝ­in, a­ landsmenn f÷gnu­u hverri nřrri virkjun, sem framleiddi rafmagn, enda var l÷ngum meiri eftirspurn en frambo­ af ■vÝ Ý landinu.á ١tt meiri fj÷lbreytni sÚ Ý notkun rafmagns n˙ ß d÷gum, var nřting ■ess břsna fj÷lbreytileg ■egar Ý upphafi.á Ůa­ var nřtt til a­ lřsa upp hÝbřli og g÷tur, til a­ knřja mismunandi hreyfla og Ý litlum mŠli til upphitunar.áá

Hafnfir­ingurinn Jˇhannes Reykdal hˇf Švintřri­ sama ßr og fyrsti Ýslenzki rß­herrann, Hannes Hafstein, l÷gfrŠ­ingur og ljˇ­skßld, hˇf st÷rf Ý Stjˇrnarrß­sh˙sinu vi­ LŠkjarg÷tu, 1904.á Fyrsta vatnsaflsvirkjunin, sem s÷gur fara af ß ═slandi, var Ý HamarskotslŠk Ý Hafnarfir­i, og er hŠgt a­ vir­a b˙na­ hennar fyrir sÚr ß upprunalega sta­num.á H˙n sß 15 h˙sum og 4 g÷tuljˇsum fyrir rafmagni. ═ ■ß daga tˇk fˇlk peruna me­ sÚr, ■egar ■a­ fˇr ˙r einu herbergi Ý anna­.á Virkjunin mun sÝ­ar hafa kn˙i­ tŠki ß verkstŠ­i Jˇhannesar.á Virkjun ■essi framleiddi jafnstraum, og dreifingin var ß jafnstraumi, svo a­ ekki var hŠgt a­ senda raforkuna langt vegna spennufalls og orkutapa.á

Fjar­arselsvirkjun Ý Sey­isfir­i er fyrsta ri­straumsvirkjunin hÚrlendis, og ■a­an var fyrsti hßspennustrengurinn ß landinu lag­ur til a­ sjß hinum grˇzkumikla, brautry­jandi og fagra austfirzka kaupsta­ fyrir orku.á Ůar var jafnframt fyrsta raunverulega dreifikerfi­ lagt.á Virkjunin er enn Ý rekstri, en er lÝka stˇrmerkilegt tŠkniminjasafn. Ůa­ var­ snemma ljˇst, a­ ri­straumstŠknin hef­i yfirbur­i umfram jafnstraumstŠknina, t.d. var­andi m÷guleika til spennubreytinga, enda var­ Fjar­arselsveitan fyrsta bŠjarveita landsins. Jafnstraumurinn leikur ■ˇ mj÷g stˇrt hlutverk Ý i­na­i n˙ ß d÷gum, t.d. vi­ rafgreiningu s˙rßls og vatns, og rafmagn er sums sta­ar flutt langar lei­ir sem hßspenntur jafnstraumur, řmist eftir loftlÝnum e­a jar­strengjum.á Vel ■ekktir ˙r umrŠ­unni hÚrlendis eru jafnstraumssŠstrengir.á

Virkjanauppbygging Ý landinu gekk ■vÝ mi­ur hŠgt og uppbygging dreifikerfis einnig, og flutningskerfi Ý eiginlegum skilningi var­ ekki til fyrr en me­ Sogsvirkjunum fyrir ReykjavÝk og nŠrsveitir, en fyrsta virkjunin ■ar Ljˇsafossst÷­, 2x4,4 MW, var tekin Ý notkun 1937.á Ůß fjˇrfalda­ist aflframbo­i­ Ý ReykjavÝk, sem ger­i Ýb˙unum kleift a­ leggja kolaeldavÚlum sÝnum og setja upp rafmagnseldavÚlar og rafmagnsofna.á Virkjunin var stŠkku­ 1944 me­ 1x6,5 MW aflsamstŠ­u, svo a­ heildaraflgetan var­ 15,3 MW og orkuvinnslugeta 105 GWh/ßr. ═rafossvirkjun var svo tekin Ý notkun ßri­ 1953, svo a­ ˇtr˙lega hŠgt gekk a­ virkja, og lÝnulagnir sˇttust jafnvel enn hŠgar.á

Svar landsmanna vi­ ■essum hŠgagangi yfirvaldanna vi­ raforkuvŠ­ingu landsins var a­ reisa smßvirkjanir upp ß eigin spřtur.á ┴ri­ 1950 var b˙i­ a­ reisa 530 smßvirkjanir ß landinu.á HŠtt var rekstri ■eirra flestra, ■egar eigendum ■eirra stˇ­ til bo­a a­gangur a­ landskerfinu.á N˙ er hŠgt a­ reisa smßvirkjanir og selja orku frß ■eim inn ß dreifikerfin.á ═ flestum tilvikum er ■ar um a­ rŠ­a vatnsaflsvirkjanir ß bilinu 1-10 MW.á Endurgrei­slutÝmi hagkvŠmra vatnsaflsvirkjunarkosta er Ý sumum tilvikum innan vi­ 10 ßr, og tŠknilegur afskriftatÝmi me­ hˇflegum vi­haldskostna­i er yfir 40 ßr. Fjßrfesting Ý slÝkum virkjunum er ■ess vegna ar­samari en margt anna­.

Vestfir­ingar b˙a vi­ ■ß annmarka a­ vera ekki hringtengdir rafmagnslega, sem langflestir a­rir landsmenn ■ˇ eru.á Landskerfistenging ■eirra er um VesturlÝnu frß a­veitust÷­ Ý Glerßrskˇgum Ý D÷lum, sem er tengd Bygg­alÝnu Ý a­veitust÷­ Hr˙tatungu Ý Hr˙tafir­i.á VesturlÝna frß Glerßrskˇgum a­ Mjˇlkß er lÝklegaá bilanagjarnasta 132 kV flutningslÝna landsins, og ■ar sem virkjanir ß Vestfj÷r­um geta a­eins sta­i­ undir um 60 % orku■arfarinnar, skellur straumleysi ß Vestfir­ingum ß hverju ßri svo a­ segja.á Tekizt hefur a­ stytta straumleysistÝmann hjß flestum notendum ■ar verulega me­ olÝukyntri vararafst÷­ ß BolungarvÝk a­ uppsettu afli 10,8 MW.á Ůetta er ■ˇ ˇfullnŠgjandi afhendingar÷ryggi raforku, sem veldur miklu tjˇni n˙tÝma atvinnulÝfs og heimila, og kostna­arlega og umhverfislega a­eins brß­abirg­alausn, ■egar ■ess er gŠtt, a­ VesturlÝna getur veri­ straumlaus sˇlarhringunum saman.áá

Fyrir utan tv÷f÷ldun VesturlÝnu, sem er kostna­arlega og tŠknilega ˇfřsilegur kostur, eru 2 megin˙rbŠtur nau­synlegar ß Vestfj÷r­um.áAnnar er sß a­ fŠra 60 kV flutningskerfi­ ßsamt ÷llu dreifikerfinu af loftlÝnustaurum og Ý jar­strengi.á Hinn er sß a­ gera Ýb˙a Vestfjar­a sjßlfum sÚr nˇga um raforku, ■.e. a­ raforkuvinnsla ß Vestfj÷r­um dugi til a­ anna me­alraforku■÷rf Vestfir­inga hi­ minnsta. Raforku■÷rf Vestfir­inga fer ÷rt vaxandi me­ aukinni mannafla■÷rf af ÷llu tagi vegna vaxtarsprotans laxeldis, sem kemur n˙ sem himnasending ß krepputÝma og eykur mj÷g umsvif sÝn. Ůa­ er ■ˇ fleira ß d÷finni ■ar og auk fer­a■jˇnustunnar mß nefna Kalk■÷rungaverksmi­juna ß S˙­avÝk, sem mun ■urfa um 10 MW afl.á

┴ Vestfj÷r­um hefur veri­ kortlag­ur mikill fj÷ldi smßvirkjanakosta undir 10 MW, sem gŠti ■jˇna­ ■÷rfum landshlutans vel.á ┴ri­ 2020 vann VerkfrŠ­istofan VerkÝs skřrslu fyrir Vestfjar­astofu um smßvirkjanakosti og kortlag­i alls 68 virkjanakosti a­ uppsettu afli 79 MW.á Ůar af eru 18 hagkvŠmir m.v. n˙verandi orkuver­, og er uppsett afl ■eirra alls ߊtla­ 43 MW og orkugeta 202 GWh/ßr, sem me­ n˙verandi virkjunum ß Vestfj÷r­um mundu duga Vestfir­ingum vel a.m.k. nŠsta ßratuginn Ý orkuskiptunum.á

Me­ ■eim umbˇtum, sem hÚr hafa veri­ nefndar, vŠri vel sÚ­ fyrir raforku÷ryggi og raforku■÷rf Vestfir­inga, ßn ■ess a­ ■eir ■urfi nema ÷rsjaldan a­ grÝpa til ney­arrafst÷­varinnar ß BolungarvÝk.á Ůessar framkvŠmdir er vafalÝti­ hŠgt a­ skipuleggja og hanna me­ lßgmarksßhrifum ß nßtt˙runa og ■eim ÷llum afturkrŠfum.á Ůannig er ˇlÝku saman a­ jafna vi­ vindmyllur, sem eru mj÷g ßberandi Ý umhverfinu, hßva­asamar og ska­rŠ­i fyrir fugla. AthafnasvŠ­i vindmylla er stˇrt m.v. vi­ framlei­slugetu ■eirra, og miki­ umrˇt ver­ur ß ÷llu athafnasvŠ­inu vegna dj˙pra grunna fyrir stˇrar steyptar undirst÷­ur og rafstrengi frß hverri vindmyllu. Ůa­ er afar einkennilegt, a­ nokkrum skuli detta Ý hug, a­ ■a­ sÚ fřsilegur kostur a­ reisa vindmyllur Ý landi, ■ar sem nˇg er af ÷­rum hagkvŠmari og umhverfisvŠnni virkjunarkostum. Ůa­ er til vitnis um ■Šr villig÷tur, sem umrŠ­a um orkumßl ß ═slandi hefur rata­ Ý og frßfarandi orkumßlastjˇri ger­i a­ umrŠ­uefni Ý jˇlaßvarpi sÝnu 2020.áááá

áVarmaorka

á

áá


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband