Trśarhiti og hlżnun jaršar

Innan loftslagstrśbošsins eru nokkrar greinar, eiginlega sértrśarsöfnušir, sem viršast žeirrar skošunar, aš betra sé aš veifa röngu tré en öngu.  Einn slķkur trśir žvķ, aš endurbleyting uppžurrkašra mżra sé įhrifarķk leiš til aš draga śr losun koltvķildis frį jaršvegi į Ķslandi.  Žessi söfnušur, kenndur viš Votlendissjóš į spena hjį rķkissjóši, veifar erlendum losunartölum, sem er algerlega śt ķ hött aš gera, žvķ aš losun śr jaršvegi er hįš hitastigi jaršvegsins og efnasamsetningu.

  Įvinningurinn viš mokstur ofan ķ skurši er žannig stórlega ofmetinn, og ętti hiš opinbera aš hętta aš hlżša į gösslarana og bķša meš allan peningaaustur ķ žessa skurši, žar til ķslenzkir vķsindamenn hafa lokiš męlingum sķnum og geta gefiš rįš um, hvernig fénu veršur bezt variš til aš draga śr nettólosun śr ķslenzkum jaršvegi. Til žess žarf rannsóknir og umfangsmiklar męlingar.  

Annar söfnušur er aš myndast į Hellisheišinni hjį jaršgufuvirkjun ON um aš fanga koltvķildi śr andrśmslofti og śr gasstreymi frį jaršgufunni. Hann er nś aš fęra kvķarnar śt til išnašarins. Honum viršist hafa tekizt aš koma žvķ inn hjį stjórnmįlamönnum og e.t.v. fleirum, aš hjį sér eigi sér staš uppgötvanir į heimsmęlikvarša fyrir loftslagiš meš žvķ aš skilja koltvķildi frį öšrum gösum, leysa žaš upp og dęla žvķ nišur ķ jöršina, žar sem žaš veršur aš steindum.  Žetta er mjög oršum aukiš, žvķ aš vķša į jöršunni eru geršar tilraunir meš hiš sama og hafa veriš geršar ķ meira en įratug. Žetta er afkastalķtil, orkukręf, vatnsfrek og dżr ašferš, sem getur ekki keppt fjįrhagslega viš bindingu meš ręktun. 

Į žessu įri veršur gerš tilraun ķ Straumsvķk meš aš skilja CO2 frį kerreyk ķ ISAL-verksmišjunni.  Ķ reykhįfunum er koltvķildiš ķ hįum styrk, og viš slķkar ašstęšur borgar žessi ašferš sig einna helzt. Brįšabirgša kostnašarathugun höfundar, sem birtist ķ žessum pistli, bendir žó ekki til, aš nokkurt vit sé ķ žessari ašferš vegna mikils umhverfisrasks og kostnašar.

Į Ķslandi er basaltiš žó sérstaklega móttękilegt fyrir žessa nišurdęlingu, og į žaš ķ rķkum męli viš Straumsvķk vegna gleypni bergsins žar.  Hversu lengi tekur nišurdęlingarhola viš m.v. įkvešin nišurdęlingarafköst ?  Žaš eru óžekktar stęršir ķ Straumsvķk, en mikilvęgar fyrir umfang athafnasvęšis og kostnaš.  

Forsętisrįšherra, Katrķn Jakobsdóttir, reit grein ķ Fréttablašiš 30. aprķl 2021 af talsveršum trśarhita um barįttu hinna góšu afla viš drekann ógurlega og nefndi greinina "ešlilega":

"Stęrsta verkefniš".

Greinin hófst žannig:

"Ķ upphafi vikunnar [v. 17/2021] bįrust žęr įnęgjulegu fréttir frį Umhverfisstofnun, aš losun gróšurhśsalofttegunda į beinni įbyrgš Ķslands hefši dregizt saman um 2 % milli 2018 og 2019, sem er mesti samdrįttur milli įra frį 2012.  Žróun ķ bindingu ķ skóglendi er lķka mjög jįkvęš, en hśn jókst um 10,7 % frį 2018 til 2019 og hefur nś nįš sögulegu hįmarki frį 1990."

 Žetta eru įnęgjuleg tķšindi af skógręktinni, og er vonandi, aš binding nżręktunar fari nś aš vigta til mótvęgis viš losunina ķ kolefnisbókhaldinu gagnvart ESB. Žaš er ólķkt gęfulegra aš planta ķ uppžurrkašar mżrar en aš bleyta ķ móunum meš žvķ aš fylla skuršina. 

Forsętisrįšherra hefur žaniš bogann til hins żtrasta og sett landsmönnum markmiš um 55 % minnkun losunar CO2 įriš 2030 m.v. įriš 2005.  Žaš žżšir 4 %-5 % įrlega minnkun losunar į žessum įratugi.  Hvernig ętlar hśn aš meira en tvöfalda įrlega minnkun losunar į žessum įratugi, žegar rķkiš vęntir a.m.k. 3 % hagvaxtar aš jafnaši į įri ?

"Ķ stjórnarsįttmįla nśverandi rķkisstjórnar eru loftslagsmįlin ķ algjörum forgangi."

Žetta er alveg ótrślegt ķ ljósi almennt hįrra loftgęša į Ķslandi og žeirrar stašreyndar, aš öll losun Ķslendinga hefur engin męlanleg įhrif į hlżnun andrśmslofts jaršar.  Hér er um pólitķskt slagorš vinstri gręnna og annarra óraunsęrra sveimhuga aš ręša įsamt flumbrugangi žeirra į tķma örrar žróunar ķ tękni orkuskiptanna į flestum eša öllum svišum hennar.  Aš binda žį žjóšina ķ bįša skó meš vanhugsušum markmišum aš višlögšum sektum ķ erlendri mynt til ESB er įbyrgšarlaust og óskynsamlegt. 

"Žį hefur aldrei veriš veitt meira fjįrmagni til mįlaflokksins en į žessu kjörtķmabili.  Og til aš męta nżjum og metnašarfyllri skuldbindingum okkar ķ loftslagsmįlum, sem kynntar voru ķ desember sķšastlišnum, bęttum viš enn frekar ķ ašgeršir og fjįrmagn til mįlaflokksins ķ nżrri fjįrmįlaįętlun, sem nś er til mešferšar į Alžingi." 

Žetta er algerlega glórulaust rįšslag forsętisrįšherra.  Į sama tķma og fjįrmögnun hjśkrunar- og dvalarheimila fyrir hrumustu og elztu borgara lżšveldisins er žannig, aš žau stefna nś flest lóšbeint į hausinn, og afleišingar stjórnvaldsrįšstafana ķ sóttvarnarskyni eru aš lenda į heilbrigšiskerfinu af vaxandi žunga, žį er bįrįttan viš hlżnun jaršar sett ķ algeran forgang ķ fjįrveitingum śr rķkissjóši.  Er forsętisrįšherra sišblind aš velja žessa forgangsröšun rķkisśtgjalda ?

"Ķ vikunni heimsóttu rįšherrar ķ rķkisstjórninni Carbfix, sem er dótturfélag Orkuveitu Reykjavķkur.  Carbfix byggist į ķslenzku hugviti, sem gengur śt į aš fanga koldķoxķš og ašrar vatnsleysanlegar gastegundir, eins og brennisteinsvetni śr śtblęstri og binda ķ steindir ķ bergi į umhverfisvęnan hįtt.  Ašferšarfręšin er einstök į heimsvķsu og getur oršiš mikilvęgt framlag ķ barįttunni gegn loftslagsvįnni."

Hér er lķklega żmislegt ofmęlt hjį forsętisrįšherra.  Žaš er hępiš, aš hugmyndafręšin um aš fanga koltvķildi og binda žaš ķ išrum jaršar sé afsprengi ķslenzks hugvits, žvķ aš tilraunir meš žess hįttar föngun og bindingu voru hafnar erlendis, t.d. ķ Bandarķkjunum, įšur en žęr hófust į Hellisheišinni, eins og lesa mį um į bókum.  Hiš eina sérstaka viš žetta hérlendis er tengt jaršfręšinni, en ķslenzka basaltiš er gleypiš į vökvann, vatn og uppleyst CO2, sem dęlt er nišur.  Ašferšarfręšin sem slķk er žó alls ekki einstök į heimsvķsu. 

Žarna er forsętisrįšherra fórnarlamb įróšurs hagsmunaašila, sem aš žessu standa, hyggjast hasla sér völl ķ Straumsvķk og eru meš draumóra um innflutning koltvķildis til landsins.  Žaš er mjög hępiš, aš žessi ašferš verši nokkurn tķmann "mikilvęgt framlag ķ barįttunni gegn loftslagsvįnni", eins og bśiš er aš telja forsętisrįšherra trś um.  Til žess er hśn of dżr, landfrek, orkukręf og vatnsfrek, en hreint vatn er sem kunnugt er ein af takmörkušum aušlindum jaršar.

Carbfix er meš įform um nišurdęlingu 3 Mt/įr (Mt=milljón tonn) af CO2.  Žetta er um 50 % meira en losun išnašarins į Ķslandi, enda er ętlunin aš sverma fyrir fangaš CO2 frį śtlöndum og ekki mun nįst 100 % föngun CO2 śr afgasi išjuveranna.  Vatnsžörfin veršur grķšarleg fyrir blöndun viš 3 Mt/įr af CO2 eša 75 Mt/įr eša aš jafnaši 2400 l/s, sem er um 7 föld vatnsžörf ISAL og tęplega žreföld vatnsdreifing Vatnsveitu Reykjavķkur. Žessu vatni er ętlunin aš dęla upp śr Kaldįnni, sem rennur nešanjaršar śt ķ Straumsvķk.  Žar hefst viš einstök murtutegund ķ hįlfsöltu vatni.  Žaš veršur svo miklu vatni kippt śt śr sķnum nįttśrulega farvegi, aš vegna hękkašs seltustigs ķ Straumsvķk gętu lķfsskilyrši žessarar murtutegundar veriš ķ uppnįmi. Žetta žarf aš rannsaka įšur en lengra er haldiš meš umfangsmikil įform Carbfix og Coda Terminal (ON o.fl.) ķ Straumsvķk.

Mikiš jaršrask fylgir grķšarlegum fjölda borholna fyrir upp- og nišurdęlingu og athafnasvęšiš veršur stórt; lķklega verša um 150 borholur ķ gangi į hverjum tķma, og óljóst er, hversu lengi hver nišurdęlingarhola endist.  Žaš er mikil žörf į, aš žetta verkefni fari ķ lögformlegt umhverfismat, žvķ aš viš fyrstu sķn er hętta į umhverfisslysi.  Žótt forsętisrįšherra sé hrifinn af žessu rįndżra, gagnslitla og stórkarlalega verkefni, er žaš aušvitaš engin trygging fyrir žvķ, aš žaš sé vistvęnt eša vitręnt.  Verkefniš er ljóslega óendurkręft, svo aš rannsaka veršur allar hlišar žess śt ķ hörgul įšur en framkvęmdaleyfi veršur veitt.

Er einhver fjįrhagsleg glóra ķ žessu verkefni ?  Um žaš rķkir alger óvissa.  Samkvęmt upplżsingum um stofnkostnaš framkvęmdaašilans "Coda Terminal", sem viršist vera dótturfyrirtęki ON og Carbfix, og ętlušum orkukostnaši og gjaldi fyrir vatniš, mį ętla kostnaš viš móttöku, mešhöndlun og förgun ķ Straumsvķk um 15 USD/t CO2.  Ef reiknaš er meš 0,5 Mt/įr CO2 af innanlandsmarkašinum og 2,5 Mt/įr erlendis frį, gęti mešalflutningskostnašur veriš um 16 USD/t CO2.  Žį er föngunarkostnašurinn eftir.  Um hann rķkir óvissa, t.d. śr kerreyk įlveranna, en hann gęti žar numiš 15 USD/t CO2.  Heildarkostnašurinn viš žetta ęvintżri er žį yfir 45 USD/t CO2 (förgun:15+flutningur:16+föngun:15). 

Mešalverš į koltvķildiskvóta undanfarin 2 įr er undir 40 USD/t.  Veršiš nśna er hęrra en 50 USD/t, en allsendis óvķst er, aš mešalveršiš verši yfir 45 USD/t CO2 į žessum įratugi, svo aš žetta umhverfislega glęfraverkefni viršist vera alger vonarpeningur fjįrhagslega og t.d. alls ekki fjįrhagslega samkeppnishęft viš bindingu meš ķslenzkri skógrękt.  Hér viršist fariš fram meira af kappi en forsjį. 

Ķ lok greinar sinnar skrifaši forsętisrįšherra:

"Loftslagsmįlin voru eitt af stóru mįlunum ķ stefnuskrį Vinstri gręnna fyrir sķšustu kosningar.  Žau munu įfram verša žaš, og ég er sannfęrš um, aš sś stefna, sem nś hefur veriš mörkuš, og žęr ašgeršir, sem žegar hefur veriš gripiš til, byggi mikilvęgan grunn aš įrangri Ķslands ķ loftslagsmįlum.  Verkefniš er hins vegar grķšarstórt, og meira mun žurfa til - en ef viš höldum įfram į sömu braut, mun žaš skila frekari įrangri og Ķsland leggja sitt af mörkum ķ barįttunni gegn loftslagsvįnni - stęrsta verkefni samtķmans."

 Hver er žessi margtuggni įrangur Ķslands ķ loftslagsmįlum ?  Honum hefur aš mestu veriš nįš fyrir löngu, žegar Ķslendingar virkjušu nįttśruöflin til raforkuvinnslu og hśsnęšishitunar. Ef heimurinn vęri ķ sömu sporum og Ķslendingar nśna, hvaš žetta varšar, žį vęri einfaldlega ekki neitt gróšurhśsavandamįl og yfirvofandi hlżnun andrśmslofts yfir 3,0°C, sem hefur ķ för meš sér enn óstöšugra og hęttulegra įstand į jöršunni en žar er nśna. 

Ķsland hefur žegar lagt sitt af mörkum ķ žessum skilningi, en žaš er sjįlfsagt aš taka fullan žįtt ķ įframhaldandi orkuskiptum.  Žaš er žó óžarfi af forsętisrįšherra Ķslands aš vera meš öndina ķ hįlsinum yfir žvķ hótandi almenningi meš svipu lķfskjaraskeršinga, svo aš keyra megi žennan žįtt orkuskiptanna fram meš ógnarhraša.  Žaš į aš mestu aš beita til žess jįkvęšum hvötum, og žį munu orkuskipti heimila og fyrirtękja fara fram meš žjóšhagslega hagkvęmum hętti.   

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Höršur Žormar

Vęri ekki meira vit ķ aš breyta CO2 ķ gróšur heldur en ķ grjót?

Höršur Žormar, 10.5.2021 kl. 15:12

2 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Žaš er ólķkt einfaldara og ódżrara ķ landi, sem sįrlega žarfnast ręktunar.  "Aber warum es einfach machen, wenn es kompliziert gibt." 

Bjarni Jónsson, 10.5.2021 kl. 17:15

3 Smįmynd: Jón Steinar Ragnarsson

Hér er listi yfir heimsendaspįdóma loftslagskirkjunnar, sem ekki hafa ręst undanfarna įratugi. Nešst er įgętt video, sem sżnir hvernig žeir kokka tölurnar til aš fį "rétta" nišurstöšu fyrir hręšsluįróšurinn. Žetta į allt rętur ķ ķ fasķskri hugmyndafręši Glóbalismans.

Jón Steinar Ragnarsson, 11.5.2021 kl. 04:09

5 Smįmynd: Gušmundur Jónsson

5. 1971: New Ice Age Coming By 2020 or 2030

6. 1972: New Ice Age By 2070

žaš er ekki śtséš meš 5 og 6 žaš gęti alveg ręst enn Jón Steinar.

Góš grein Bjarni.

Gušmundur Jónsson, 12.5.2021 kl. 19:58

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband