Alžjóšamįl ķ deiglunni

Uppgangur Kķna og tilhneiging til yfirgangs viš nįgranna sķna į Sušur-Kķnahafi og Austur-Kķnahafi, og vaxandi ógn, sem Taiwan stafar af Rauša-Kķna, hefur ekki fariš framhjį neinum, sem fylgjast dįlķtiš meš.  Žį hafa tök Kķnverja į hrįvöruöflun og vinnslu sjaldgęfra mįlma valdiš įhyggjum išnašaržjóša frį Japan um Evrópu til Bandarķkjanna.

Framboš kķnverskra mįlma ķ Evrópu og Bandarķkjunum hefur minnkaš frį mišju įri 2020, lķklega vegna minni raforkuvinnslu ķ gömlum og mengandi kolaorkuverum og mikillar mįlmeftirspurnar ķ Kķna sjįlfu.  Olķuverš og hrįvöruverš almennt hefur hękkaš mikiš frį lįgmarkinu ķ Kófinu, og mį orsakanna aš miklu leyti leita ķ Kķna, žessu grķšarlega vöruframleišslulandi. Eins og Huawei-mįliš sżndi, žarf nś aš fara aš meta višskiptin viš Kķna ķ ljósi žjóšaröryggis.  

Į austurlandamęrum Evrópusambandsins (ESB) eru vęringar viš Rśssa og vopnuš įtök į milli Śkraķnu og Rśsslands.  Ķ gildi er višskiptabann į vissum vörum į milli Rśsslands, EES og BNA.  Viš įttum ekkert erindi ķ žaš višskiptabann, žvķ aš Vesturveldin einskoršušu žaš viš tęknivörur, sem hęgt vęri aš nżta viš smķši hergagna.  Fyrir vikiš misstum viš mikilvęgan matvęlamarkaš ķ Rśsslandi.  Į fundi ķ Reykjavķk nżlega óskaši utanrķkisrįšherra Rśsslands eftir žvķ, aš Ķsland vęri dregiš śt śr žessu višskiptabanni.  Viš eigum aš leita samninga um žaš viš bandamenn okkar, enda taka t.d. Fęreyingar ekki žįtt ķ žvķ.

Ķ Vestur-Evrópu hafa miklir atburšir gerzt, žar sem Bretar hafa rifiš sig lausa frį ólżšręšislegu skrifręšisbįkni meginlands Evrópu.  Engar af dómsdagsspįnum hafa rętzt ķ žvķ sambandi.  Bretar eru langt į undan Evrópusambandinu (ESB) ķ bólusetningum og hagvöxturinn er į hrašari uppleiš į Bretlandi en ķ ESB. Bretar gera nś hvern frķverzlunarsamninginn į fętur öšrum viš lönd um allan heim.  EFTA-rķkiš Svissland meš sķna öflugu utanrķkisžjónustu reiš į vašiš į mešal EFTA-rķkjanna fjögurra og gerši vķštękan frķverzlunarsamning viš Bretland fyrr į žessu įri.  Ķ kjölfariš sigldu hinar EFTA-žjóširnar 3, Ķsland, Noregur og Liechtenstein, og höfšu samflot, en EES-kom ekkert viš sögu.  Ķslenzkir hagsmunir voru greinilega ekki hafšir ķ neinu fyrirrśmi ķ žessari samningalotu, žannig aš višskiptakjör fiskverkenda hérlendis hafa ekkert batnaš, žótt vonir stęšu til žess. Žvķ mišur hefur ķslenzka utanrķkisrįšuneytiš enn valdiš vonbrigšum.  

Kvótinn fyrir innflutning brezks svķnakjöts, kjśklinga, eggja, įvaxta og gręnmetis er anzi rķflegur og gęta veršur žess aš draga śr kvóta ESB aš sama skapi til aš hagsmuna ķslenzks landbśnašar og gęša į markaši verši gętt. Žarna er vonandi fyrirmynd komin aš fleiri frķverzlunarsamningum EFTA. Frķverzlunarsamningur žessi sżnir, aš žaš er hęgt aš nį frķverzlunarsamningi viš Evrópurķki, sem er a.m.k. jafnhagstęšur EES-samninginum, hvaš višskiptakjör varšar.

Samskipti hinnar hlutlausu EFTA-žjóšar Svisslendinga viš framkvęmdastjórn hins Frakkahalla Žjóšverja Śrsślu von der Layen hafa kólnaš verulega undanfarnar vikur.  Framkvęmdastjórnin er óįnęgš meš, aš löggjöf Sviss skuli ekki taka "sjįlfkrafa" breytingum ķ takti viš žróun Evrópuréttar, žótt Svisslendingar hafi ašgang aš Innri markaši EES ķ krafti um 120 tvķhliša samninga į milli rķkisstjórnarinnar ķ Bern og framkvęmdastjórnarinnar ķ Brüssel.  Svisslendingar fallast einfaldlega ekki į žaš ólżšręšislega fyrirkomulag, sem felst ķ aš afhenda Brüssel žannig  löggjafarvaldiš aš nokkru leyti. 

Į Ķslandi er skeleggasti gagnrżnandi slķkrar ólżšręšislegrar žróunar į Ķslandi nś ķ framboši ķ prófkjöri Sjįlfstęšisflokksins ķ SV-kjördęmi, žar sem hann bżšur sig fram ķ 2.-3. sęti. Arnar Žór Jónsson er ekki andstęšingur EES-samningsins, en hann er talsmašur žess aš nota allt svigrśm samningsins og innbyggša varnagla žar af žekkingu og rökfestu til aš verja hagsmuni Ķslands og stjórnarskrį landsins, žegar į žarf aš halda.

Ef rétt er skiliš, hefur Mišflokkurinn nś tekiš gagnrżna afstöšu gegn žessum samningi og Schengen.  Ķ Noregi er lķka mikil gerjun į žessu sviši ķ ašdraganda Stóržingskosninga ķ september 2021. Alžżšusamband Noregs hefur lagzt gegn innleišingu "gerša" ESB um lįgmarkslaun og réttindi verkafólks, sem Alžżšusambandiš telur rżra kjör verkafólks ķ Noregi.  Eftir kosningar til žjóšžinga Ķslands og Noregs kunna aš verša nż sjónarmiš uppi į teninginum į mešal stjórnarmeirihlutans į žingi ķ hvoru landi.  Hann mun žó stķga varfęrnislega til jaršar, en aš hjakka ķ sömu sporunum er varla fęr leiš lengur.  

Hér er viš hęfi aš vitna ķ Arnar Žór (Mbl. 03.04.2021):

"Klassķskt frjįlslyndi byggist į žvķ, aš menn njóti frelsis, en séu um leiš kallašir til įbyrgšar.  Žaš byggir į žvķ, aš menn hugsi sjįlfstętt, en lįti ekki ašra hugsa fyrir sig - ofurselji sig ekki tilbśinni hugmyndafręši."

"Viš eigum aš virša - ekki misvirša - įkvęši stjórnarskrįr um lżšręši og klassķskt frjįlslyndi."

"Viš eigum aš virša - ekki misvirša - įkvęši alžjóšlegra sįttmįla um neitunarvald Ķslands og sjįlfstęši gagnvart öšrum žjóšum."

"Viš eigum aš virša - ekki misvirša - lżšręšislegan grunn ķslenzkra laga um skilyrši ašildar Ķslands aš EES og Mannréttindasįttmįla Evrópu."

"Viš eigum aš virša - ekki misvirša - įkvęši laga um frelsi einstaklingsins og įbyrgš ķ sišmenntušu samfélagi."

"Embęttismenn hafa ekkert umboš til žess aš ganga gegn eša breyta žeim lżšręšislegu forsendum, sem aš framan eru nefndar.  Sś freisting er įvallt til stašar og žvķ rétt og skylt aš višhalda vökulli varšstöšu gegn žvķ, aš menn seilist ótilhlżšilega til valds og įhrifa."

Ķ forystugrein Morgunblašsins 31.05.2021, "Swexit ?" , sagši m.a.:

"Samningarnir [viš ESB-innsk. BJo] breyta löggjöf Sviss ekki meš sömu sjįlfvirkni og gerzt hefur t.d. hér į landi, en žar skiptir einnig mįli, aš hér į landi hafa stjórnmįlamenn ekki veriš į varšbergi gagnvart žróun ESB ķ seinni tķš, žó aš full įstęša hafi veriš til, žar sem sambandiš tekur stöšugum breytingum ķ įtt aš auknum samruna og įsęlni yfiržjóšlega valdsins."

 Žessi varnašarorš Morgunblašsins og gagnrżni ķ garš stjórnmįlamanna, ž.e. žingmanna į nśverandi kjörtķmabili og į nokkrum fyrri kjörtķmabilum, beinist mjög ķ sama farveg og mįlflutningur Arnars Žórs Jónssonar.  Hann er ekki einn į bįti meš sķn višhorf, hvorki hérlendis né ķ hinum EFTA-löndunum. Žaš er naušsynlegt fyrir Ķslendinga aš vera meš į nótunum gagnvart žróun samskipta hinna EFTA-landanna viš ESB.

  Ķ Noregi er aš myndast samstaša į mešal stjórnarandstöšuflokkanna gegn Orkupökkum 3 og 4 (OP3, OP4).  Sś andstaša kann aš verša stjórnarstefna nżrrar norskrar rķkisstjórnar aš afloknum Stóržingskosningum ķ haust.  Žį veršur ómetanlegt aš hafa į Alžingi vķšsżnan, vel lesinn, grandvaran, nįkvęman og vel mįli farinn mann į ķslenzku sem erlendum tungum til aš leggja orš ķ belg viš mótun utanrķkisstefnu Ķslands ķ breyttum heimi eftir Kóf.

Morgunblašiš tefldi ķ téšri forystugrein jafnvel fram Carl I. Baudenbacher, sem utanrķkisrįšherra fékk til aš skrifa rįndżra greinargerš meš innleišingu OP3 og męta fyrir utanrķkismįlanefnd žingsins og kannski fleiri nefndir til aš vitna um, aš ESB gęti fariš ķ baklįs gagnvart EES-samninginum, ef Alžingi hafnaši OP3.  Nś er žessi fyrrverandi forseti EFTA-dómstólsins oršinn gagnrżninn ķ garš ESB:

"Baudenbacher segir, aš žaš sé ķ anda spunavéla Brussel aš kenna Sviss um, hvernig fór, en mįliš sé ekki svo einfalt. Hann segir, aš bęši stjórnvöld ķ Sviss og Brussel hafi reynt aš žoka landinu bakdyramegin inn ķ ESB, en vanmetiš hafi veriš, hve mikil andstaša sé viš slķkt ķ Sviss. Žar vilji fólk efnahagslega samvinnu, en ekki stjórnmįlalegan samruna.  Žegar fólk hafi fundiš, aš reynt hafi veriš aš żta žvķ svo langt inn ķ ESB, aš ekki yrši aftur snśiš, hafi žaš spyrnt viš fęti."

Ķ ljósi ótrślega slęmrar stöšu ķ samskiptum Sviss og ESB og vaxandi gagnrżni į stjórnskipulega ķžyngjandi  hlišar EES-samningsins m.t.t. stjórnarskrįr, fullveldis og alvöru lżšręšis, ķ Noregi og į Ķslandi, er tķmabęrt fyrir allar EFTA-žjóširnar ķ sameiningu aš freista žess aš nį frambśšar lausn į samskiptunum viš ESB į višskipta- og menningarsvišunum.  Žetta gęti oršiš einhvers konar nżtt fyrirkomulag į EES-samninginum, žar sem gętt yrši ašlögunar aš Innri markašinum įn žess aš ógna fullveldi og lżšręši ķ EFTA-rķkjunum. Augljóslega ekki aušvelt, en ętti žó aš vera višrįšanlegt verkefni fyrir hęft fólk meš góšan vilja.

Ķ téšri forystugrein Morgunblašsins var enskt višhorf til ESB reifaš:

"Fleiri hafa bent į, t.a.m. Ambrose Evans-Pritchard, yfirmašur alžjóšlegra višskiptafrétta Telegraph, hve hart Evrópusambandiš gengur fram gegn nįgrönnum sķnum, ólķkt t.d. Bandarķkjunum, sem eiga farsęl samskipti viš fullvalda nįgranna sinn Kanada.  Hann bendir į, aš ESB sé stöšugt aš reyna aš śtvķkka regluverk sitt og dómsvald og žvinga hugmyndum sķnum upp į ašra.  Nś hafi Sviss hafnaš žessari leiš og ESB, sem hafi nżlega misst Bretland śr sambandinu, geti einnig veriš aš żta Sviss frį sér."

Žetta er lżsing į sķfellt vķštękari völdum, sem safnaš er til Framkvęmdastjórnarinnar ķ Brüssel og veldur einnig EFTA-rķkjunum vandręšum. ESB er ķ ešli sķnu tollabandalag, sem ver sinn Innri markaš gegn utan aš komandi samkeppni meš višamiklu regluverki, sem er ķžyngjandi aš uppfylla.  ESB er hemill į frjįls višskipti ķ Evrópu, en viš veršum hins vegar hagsmuna okkar vegna aš ašlaga okkur honum.  Viš, eins og Svisslendingar, hljótum aš stefna į aš gera žaš ķ sįtt viš Stjórnarskrįna, fullveldi žjóšarinnar og raunverulegt lżšręši ķ landinu.

 

 

 

 

 

 

 

 

  


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband