Loftslagsmarkmiš rķkisstjórnarinnar eru ķ uppnįmi

Žingmenn flestir og fjöldi annarra žreytast ekki į žeirri tuggu, aš loftslagsmįlin séu mįl mįlanna ķ heiminum og einnig į Ķslandi. Hvaš Ķslendinga varšar er stašan sś, aš žaš er alveg sama hvaš žeir gera.  Žeir munu ķ öllum tilvikum hafa hverfandi, nįnast engin, įhrif į styrk koltvķildis ķ andrśmslofti, og allt tal um aš ašrar žjóšir lķti hingaš ķ leit aš fyrirmyndum ķ orkumįlum er ķmyndun ein.

 Viš eigum engu aš sķšur aš einhenda okkur ķ orkuskiptin, en į réttum forsendum.  Žęr eru efnahagslegs ešlis, eins og heimurinn hefur fengiš forsmekkinn af ķ vetur, og heilsufarslegs ešlis, žvķ aš bruni jaršefnaeldsneytis mengar nęrumhverfiš meš sóti, brennisteinsildum, nķturildum og žungmįlmum. 

Žaš er hins vegar löngu oršiš ljóst, aš fjölžjóšlegar skuldbindingar Ķslands um 55 % minni losun gróšurhśsalofttegunda įriš 2030 en įriš 2005 eru ķ uppnįmi, og lķkur į žvķ, aš hęgt verši aš fara ķ nęgilega hröš orkuskipti į komandi 8 įrum til aš standa viš žessar skuldbindingar ķslenzkra stjórnmįlamanna, ž.e. rķkisstjórna Katrķnar Jakobsdóttur nr 1 og 2, eru oršnar mjög litlar. 

Rķkisstjórnin hefur bśiš til stórt verkefni og sett landsmenn ķ nęstum óyfirstķganlega tķmažröng viš aš leysa žaš, en samt gerir hśn ekkert til aš skapa raunverulega möguleika į aš leysa žaš, ž.e.a.s. aš skapa višunandi skilvirkt leyfisveitingaferli ķ raforkugeiranum, og deyfš orkufyrirtękjanna er slįandi.  Landsvirkjun sótti ekki um virkjunarleyfi fyrir Hvammsvirkjun ķ Nešri-Žjórsį fyrr en um mitt įr 2021 til Orkustofnunar, og hśn hefur enn ekki virt umsóknina višlits.  Hvaš er aš ?

Sś staša er einstęš, aš raforkuskortur frį endurnżjanlegum orkulindum hrjįir nś atvinnulķfiš og olķa er brennd aftur til aš knżja vaxtarbrodd žess, en ekki hillir undir framkvęmdaleyfi fyrir nżja virkjun į sama tķma. Įšur hefur oršiš raforkuskortur, en žį hefur nż virkjun jafnan veriš į nęstu grösum. 

Žetta er grafalvarlegur vitnisburšur um hręsni og yfirdrepsskap rķkisstjórnar og žings. Nśverandi forstjóri Landsvirkjunar hefur upplżst opinberlega, aš fyrirtękiš hafi ķtrekaš vakiš athygli rįšherra į, aš samkvęmt lögum vęri enginn įbyrgur fyrir žvķ aš koma ķ veg fyrir orkuskort ķ landinu.  Ef žetta er gjaldiš, sem Sjįlfstęšisflokkurinn meš įbyrgš į orkumįlunum žarf aš greiša fyrir rķkisstjórnarsamstarf viš Vinstri hreyfinguna gręnt framboš, žį er žaš einfaldlega of hįtt.  

Tveir stęrstu losunarašilarnir, sem rķkisstjórnin hefur skuldbundiš landsmenn til aš minnka losun frį, eru farartęki į landi og fiskveišiskip.  Farartęki į landi losušu įriš 2019 952 kt CO2, sem žarf aš fara nišur um 607 kt til įrsins 2030.  Žetta eru um 190 kt af jaršefnaeldsneyti, sem žarf aš spara, og nota raforku ķ stašinn.  Ef 90 % eru leyst af hólmi meš rafgeymum, žarf um 1,0 TWh/įr vinnslu ķ virkjun til aš hlaša žį, og ef 10 % eru leyst af hólmi meš rafeldsneyti, žarf žarf um 0,2 TWh/įr til framleišslu žess. 

Fiskiskipin losušu įriš 2019 522 kt CO2, sem žarf aš fara nišur um 186 kt til įrsins 2030.  Žetta jafngildir um 58 kt af olķu, og um 0,6 TWh/įr vinnslu ķ virkjun žarf til framleišslu rafeldsneytis ķ stašinn. 

Žetta eru alls 1,8 TWh/įr ķ virkjun, og ętla mį, aš žörfin fyrir landtengingu faržegaskipa aukist um a.m.k. 0,2 TWh/įr, svo aš til aš nį markmišunum um 55 % samdrįtt losunar žessara notkunargeira ķ sķšasta lagi 2030 m.v. įriš 2005 žarf višbótar orku og afl inn į raforkukerfi landsins, sem nemur 2,0 TWh/įr og 500 MW.  Žetta er um 10 % aukning raforkuvinnslu į 8 įrum eša um 250 GWh/įr og rśmlega 60 MW/įr.  Aukning aflgetunnar er hlutfallslega tvöföld į viš aukningu orkuvinnslužarfar, žvķ aš notkunarmynztur orkuskiptanna er ójafnara yfir sólarhringinn en ķ nśverandi raforkukerfi landsins. 

Eins og nś horfir munu orkuskiptin į nęstu 5 įrum ganga svo hęgt vegna orkuskorts, aš nęstum ómögulegt veršur aš nį loftslagsmarkmišum rķkisstjórnarinnar 2030.  Žessi dapurlega staša er ķ boši žeirra, sem mest hafa umhverfisvernd og "loftslagsvį" į vörunum ķ žjóšfélaginu, og pólitķska fulltrśa žeirra į žingi mį m.a. finna ķ Vinstri hreyfingunni gręnu framboši, sem sennilega hafa žannig nįš lengst hérlendis ķ pólitķskri hręsni og yfirdrepsskap. 

Stjórnvöld geta ekki skżlt sér į bak viš sofandi embęttismenn, žvķ aš sterk ašvörunarorš komu frį fyrrverandi Orkumįlastjóra, t.d. ķ jólahugvekjum hans, og fulltrśar atvinnulķfsins hafa ekki dregiš af sér viš aš lżsa įhyggjum sķnum.  Hér veršur nś vitnaš ķ einn śr žeim hópi:

Siguršur Hannesson, framkvęmdastjóri Samtaka išnašarins, birti 16. desember 2021 grein ķ Morgunblašinu undir fyrirsögninni:

 "Ašgerša er žörf ķ orkumįlum žjóšarinnar".

Hśn hófst žannig:

"Blikur eru į lofti ķ raforkumįlum landsmanna. Undanfariš hefur umręša skapazt um, hvort raforka sé nęg eša ekki, og sitt sżnist hverjum.  Stašreyndirnar tala sķnu mįli.  Skerša hefur žurft raforku til įkvešinna atvinnugreina, og hluti landsmanna hefur žurft aš bśa viš žaš eftir óvešur aš vera įn raforku ķ marga daga. Žį hefur komiš fram, aš ónżtt raforka rennur til sjįvar engum til gagns vegna raforkukerfis, sem er śr sér gengiš. 

Óhętt er aš fullyrša, aš meš nśverandi orkusamningum sé bśiš aš selja žį raforku, sem tiltęk er, og hśn žvķ uppseld. Lķkt og Landsvirkjun hefur greint frį, žį hafa vinnslumet ķtrekaš veriš slegin ķ vinnslukerfi Landsvirkjunar, nś sķšast föstudaginn 3. desember [2021], žegar vinnsla fyrirtękisins [įlag į kerfi LV-innsk. BJo] fór ķ fyrsta skipti yfir 1900 MW. "Viš slķkar ašstęšur veršur mjög žröngt um tiltękt afl ķ vinnslukerfi Landsvirkjunar og žaš ķ raun alveg upp uriš." Žį gerir orkuspį hins opinbera rįš fyrir aukinni raforkunotkun landsmanna į nęstu įrum og įratugum." 

Vęntanlega hefur raforkunotkun landsmanna fariš talsvert yfir 20 TWh į įrinu 2021, og forgangsorkugeta raforkukerfisins žar meš veriš fullnżtt.  Eins og fram kemur hér aš ofan, hefur legiš viš kerfishruni, žegar įlagiš var ķ hįmarki, enda ekki nęgt reišuafl ķ kerfinu fyrir hendi žį til aš bregšast viš fyrirvaralausri alvarlegri bilun ķ kerfinu, t.d. rofi einnar af stęrstu einingum kerfisins. Žetta sannašist ķ viku 04/2022, žegar tengivirkisbilun varš ķ Nesjavallavirkjun meš žeim afleišingum, aš talsverš orka var skert viš Noršurįl til višbótar viš fyrri skeršingu ótryggšrar orku.

Žetta sżnir, aš höfušvandamįliš er ekki lélegt vatnsįr, heldur skortur į aflgetu ķ kerfinu og žörf į betri nżtingu vatns.  Hvort tveggja mun nįst meš virkjun ķ Nešri-Žjórsį, en hśn getur fališ ķ sér lausn į brżnum og klįrum vanda, sem felst ķ of lķtilli mišlunargetu Žórisvatns og of litlu raforkukerfi m.v. įlag og žar af leišandi stórhęttu į raforkuskorti til 2027, eša žar til nęsta virkjun af stęrš um 100 MW kemst ķ gagniš. Er Orkustofnun enn aš stauta sig fram śr virkjunarleyfisumsókn Landsvirkjunar, sem veršur įrsgömul ķ sumar ?

Nśverandi kreppa raforkugeirans mun óhjįkvęmilega hamla orkuskiptum og draga śr hagvexti, žvķ aš ekki er og veršur ekki hęgt nęstu 5 įrin aš fullnęgja spurn eftir raforku.  Flotiš hefur veriš sofandi aš feigšarósi meš einstęšu athafnaleysi ķ boši sérvitringa um breyttan lķfsstķl og nśll-hagvöxt, sem tekizt hefur aš koma įr sinni fyrir borš viš rķkisstjórnarboršiš og ķ rįšuneytunum meš ofstękisįróšri um, aš "nįttśran verši aš njóta vafans", žótt enginn vafi leiki į um, aš takmörkuš og stašbundin įhrif nżrra virkjana séu langt innan višunandi marka aš teknu tilliti til įvinningsins, sem einnig getur fališ ķ sér aukin loftgęši og bętt heilsufar. 

Undantekning frį žessu eru vindmyllurnar, sem fela ķ sér  óskilvirka ašferš og dżra meš hvorki takmörkuš né stašbundin umhverfisįhrif m.v. įvinning.  Vindmyllur eru lengi aš vinna upp kolefnisfótsporiš, sem myndast viš nįmuvinnslu, framleišslu og uppsetningu aš mešreiknašri grķšarlegri, steyptri undirstöšu undir tęplega 100 m hįa sślu.  Žį menga plastspašarnir umhverfiš viš slit, valda hįvaša og nokkur fugladauši er rakinn til žeirra erlendis.  Ķslendingum er naušsynlegt og nęgjanlegt aš halda sig viš fallorku vatns og viš jaršgufuna, en enga naušsyn ber til aš spilla įsżnd landsins og jafnvel nęrumhverfis byggšar  meš óskilvirkum bśnaši til raforkuvinnslu śr vindorkunni.  

Grein sinni lauk dr Siguršur Hannesson žannig:

"Žaš er įhyggjuefni, ef ekki tekst aš sękja tękifęrin, sem felast ķ aukinni eftirspurn eftir gręnni orku.  Viš bśum svo vel aš hafa ašgang aš nęgri slķkri orku, en hana žarf aš vinna og nżta til aš skapa veršmęti fyrir žjóšarbśiš.  Viš eflum samkeppnishęfni Ķslands og žar meš lķfskjör allra landsmanna meš ašgengi aš nęgu magni raforku til aš męta kröfum framtķšarinnar.  

Nż rķkisstjórn hefur kynnt framsękna framtķšarsżn.  Žvķ eru vonir bundnar viš, aš raforkumįl landsmanna verši sett ķ forgang meš naušsynlegum framkvęmdum, svo [aš] Ķsland geti įfram veriš ķ fremstu röš ķ framleišslu og nżtingu į endurnżjanlegri orku.  Hefjast žarf handa hiš fyrsta."

Ekki er neitt lķfmark enn meš rķkisstjórninni ķ žį veru, aš hśn sé aš rumska ķ orkumįlum. Sś staša blasir viš, aš meš hverju įrinu muni orkuskeršingarnar nema fleiri MWh en įriš į undan, og žar af leišandi nemi tjón žjóšarbśsins yfir mrdISK 100burfellmgr-7340 fram aš nęstu virkjun.  Vitaš er hverju žaš sętir.  Er ekki bezt aš senda žeim hinum sömu og flękzt hafa fyrir nįnast öllum leyfisveitingum į orkusviši undanfarin įr reikninginn ?  Žaš vęri įgętis rįš aš refsa žessu afturhaldi ķ nęstu kosningum, sem eru til sveitarstjórna ķ maķ 2022 enda veršskuldar erkiafturhald ekki stušning almennings til valda.        

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Halldór Jónsson

Žvķ mišur er minn flokkur įbyrgur sem mašur treystir helst til góšra verķa⅝

Halldór Jónsson, 31.1.2022 kl. 12:13

2 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Žaš eru margs konar verkefni, sem nś munu reyna į Sjįlfstęšisflokkinn og rķkisstjórnina.  Viš žurfum aš lęra aš lifa meš veirunni (SARS-CoV-2), nokkuš sem stjórnvöldum hefur algerlega mistekizt viš, en nokkrir góšir sjįlfstęšismenn hafa žó reynt aš vķsa veginn.  Veršbólguna veršur aš hemja, en žį žarf aš nį almennilegum tökum į stjórn höfušborgarinnar til aš geta aukiš framboš lóša, svo aš um muni, og kjarasamningarnir mega ekki fara śt ķ vitleysu, eins og formašur VR meš sķna loddaralegu fjįrmįlaspeki er aš leggja drögin aš.  Sķšast en ekki sķzt veršur aš jarštengja orkustefnu landsins.  

Bjarni Jónsson, 31.1.2022 kl. 17:43

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband