Reginhneyksli rķkisrekstrar į fjįrmįlastofnun

Af einhverjum undarlegum įstęšum er hópur manna ķ žjóšfélaginu į žeirri skošun, aš rķkisrekstur į fjįrmįlakerfinu eša drjśgum hluta žess sé heppilegasta rekstrarformiš fyrir hag almennings.  Ekkert er fjęr sanni en stjórnmįlamenn séu öšrum hęfari til aš móta  fjįrmįlastofnanir og stjórna žeim. Dęmin žessu til stašfestingar eru mżmörg, en nżjasta dęmiš er af Ķbśšalįnasjóši, sem stjórnmįlamenn og embęttismenn komu į laggirnar til aš keppa viš almenna bankakerfiš um hylli hśsbyggjenda og hśsnęšiskaupenda.  Žar tókst ekki betur til en svo, aš gjaldžrot blasir viš meš um mrdISK 450 tjóni fyrir rķkissjóš [reiknaš til nśviršis mrdISK 200].  Fjįrmįla- og efnahagsrįšherra ętlar aš koma ķ veg fyrir žetta mikla tjón meš višręšum viš lįnadrottnana og višeigandi ašgeršum ķ kjölfariš. 

 Margir hafa fundiš sölu į hlut rķkisins ķ Ķslandsbanka allt til forįttu.  Żmist er žaš ašferšin, sem Bankasżslan męlti meš, eša tķmasetningin, sem lįtiš er steyta į.  Allt er žetta žó skįlkaskjól fyrir žau, sem eru meš sem mest rķkisafskipti og rķkisrekstur sem einhvers konar trśarsetningu ķ lķfi sķnu, alveg sama hversu misheppnaš žetta fyrirkomulag er ķ raun, hvaš sem heimspekingar segja um žaš į pappķrnum. 

Kaffihśsasnatinn Karl Marx var enginn mannžekkjari, heldur draumóramašur og "fśll į móti", sem hélt hann hefši fengiš brįšsnjalla hugmynd, sem kölluš hefur veriš kommśnismi.  Kommśnisminn ķ einhverri mynd hefur alls stašar leitt til kollsteypu, og žarf ekki aš tķunda žaš frekar. 

Rķkisrekin fjįrmįlafyrirtęki eru žar engin undantekning, eins og hrakfallasaga Ķbśšalįnasjóšs er gott dęmi um. Hętta ber vķfilengjum og stašfesta  sķšasta söluferli Ķslandsbanka og bjóša žaš, sem eftir er af rķkiseign ķ bankanum, til sölu. Žaš er afleitt, aš rķkisfyrirtęki séu į samkeppnismarkaši og aš rķkissjóšur standi fjįrhagslega įbyrgur fyrir glappaskotum stjórnmįlamanna og rķkisstarfsmanna ķ bankageiranum. 

Žóra Birna Ingvarsdóttir birti fróšlega baksvišsumfjöllun ķ Morgunblašinu 24. október 2022 undir fyrirsögninni: 

"Svarti saušurinn, Ķbśšalįnasjóšur".

Žar stóš žetta m.a.:

"Įriš 2011 beindi eftirlitsstofnun [EFTA] ESA tilmęlum aš ķslenzkum stjórnvöldum, žar sem lįnsfyrirkomulag Ķbśšalįnasjóšs samrżmdist ekki reglum EES-samningsins um bann viš rķkisašstoš į samkeppnismarkaši.  Ķ tilmęlunum fólst, aš breyta žyrfti lįnastarfsemi Ķbśšalįnasjóšs žannig, aš hann byši ekki lįn til kaupa į dżrara hśsnęši, takmarka žyrfti lįn til leigufélaga og ašgreina žyrfti hina rķkisstyrktu starfsemi frį öšrum žįttum starfseminnar."

EES-samningurinn er ekki alslęmur, žvķ aš hann veitir rķkisrekstrarsinnušum stjórnmįlamönnum ašhald, eins og ķ žessu tilviki, žótt Samkeppniseftirlitiš mundi geta tekiš ķ taumana, ef žaš vęri virkt til annars en aš žvęlast fyrir lśkningu stórsamninga og valda eigendum (hluthöfum) stórtjóni, eins og ķ tilviki sölu Sķmans į Mķlu.  Žar er ekki hęgt aš sjį, aš nokkurt vit hafi veriš ķ tafaleikjum og kröfum Samkeppniseftirlitsins um breytingar į sölusamningi, en hluthafar Sķmans misstu af of mörgum milljöršum ISK vegna óhęfni embęttismanna.

Ķ lokin sagši ķ téšri baksvišsfrétt:

"Rķkiš ber įbyrgš į skuldbindingum ĶL-sjóšsins.  Um er aš ręša einfalda įbyrgš, en ekki sjįlfskuldarįbyrgš.  Ķ einfaldri įbyrgš felst, aš rķkissjóšur tryggir endurgreišslur į nafnvirši skulda auk įfallinna vaxta og veršbóta til uppgjörsdags. Hefši veriš um sjįlfskuldarįbyrgš aš ręša, hefši įbyrgš rķkisins gagnvart kröfuhöfum ķ megindrįttum veriš sś sama og įbyrgš sjóšsins.

Til žess aš reka sjóšinn śt lķftķma skulda [hans] žarf rķkissjóšur aš leggja til um mrdISK 450 eša um mrdISK 200 į nśvirši.  Ef sjóšnum yrši aftur į móti slitiš nś og eignir seldar og rįšstafaš til greišslu į skuldum, myndi neikvęš staša hans nema mrdISK 47."

Žetta sżnir ķ hnotskurn, hversu glórulaust fyrirkomulag žaš var aš lįta fólk į vegum rķkisins, sem var vitsmunalega og žekkingarlega alls ekki ķ stakkinn bśiš til aš móta og reka fjįrmįlastofnun, bauka viš žaš višfangsefni meš baktryggingu rķkissjóšs Ķslands į fjįrmįlagjörningum sķnum.  Žaš į aš lįta einkaframtakinu žetta eftir į samkeppnismarkaši, žar sem hluthafarnir standa sjįlfir fjįrhagslega įbyrgir fyrir gjörningunum og veita stjórnendum fyrirtękisins ašhald. Aš ķmynda sér, aš višvaningar śr stjórnmįlastétt og embęttismannastétt geti į einhvern hįtt stašiš betur aš žessum mįlum, er draumsżn, sem fyrir löngu hefur oršiš sér til skammar, og almenningur mį žį borga brśsann fyrir óhęfnina.  Ķ žessum sósķalisma felst hvorki skynsemi né réttlęti.   

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Emil Žór Emilsson

Žetta er alveg sama og geršist meš žį bandarķsku Fannie May og Freddie Mac, žeir voru rķkistryggšir žannig aš žaš menn tóku bara įhęttu žar sem allt var rķkstryggt. Žannig varš til eitt stykki alžjóšlegt bankahrun 2008.

Emil Žór Emilsson, 4.11.2022 kl. 14:04

2 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Einmitt, Emil Žór.  Žś hittir naglann į höfušiš.  

Bjarni Jónsson, 4.11.2022 kl. 17:43

3 Smįmynd: Jósef Smįri Įsmundsson

En eru ekki allir bankarnir meš innistęšutryggingu frį rķkissjóši ķ dag ? Ž.e. ef bankinn fer į hausinn žį tryggir rķkiš innistęšu fólks ?

Jósef Smįri Įsmundsson, 4.11.2022 kl. 19:30

4 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Jś, ķ Hruninu voru sett lög til aš tryggja forgangsrétt innistęšueigenda, en lįnadrottnar bankanna supu seyšiš af greišslužrotum žeirra.  Hjį ĶL snżr įbyrgš rķkisins aš lįnadrottnunum žann dag, sem sjóšurinn veršur lżstur gjaldžrota.  Tap lįnadrottnanna, sem ašallega eru ķslenzkir lķfeyrissjóšir, eru žess  vegna tapašar vaxtatekjur og veršbętur frį gjaldžrotsdegi til loka gildistķma lįnanna til ĶL.  Žetta er žess vegna reiknuš stęrš, sem raungerist ašeins, ef lįnadrottnunum tekst ekki aš fjįrfesta neitt meš aršbęrum hętti af žvķ fé, sem rķkissjóšur tryggir žeim greišslur į viš gjaldžrot ĶL.  Žetta er s.k. einföld įbyrgš, sem gildir einnig um ašrar fjįrmįlastofnanir ķ eigu rķkisins, eftir žvķ sem ég bezt veit.  

Bjarni Jónsson, 5.11.2022 kl. 16:50

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband