Aš ganga ķ endurnżjun lķfdaganna

Ķslenzka hagkerfiš hefur tekiš stakkaskiptum į einum įratugi.  Į ytra borši lżsir žetta sér ķ lengra hagvaxtarskeiši og peningalegu stöšugleikaskeiši en įšur, og aš eignastaša landsins viš śtlönd er oršin jįkvęš, sem vonandi veršur višvarandi staša.  Sama mį segja um višskiptajöfnušinn viš śtlönd.  Hann bętir stöšugt gjaldeyrisstöšu landsins. Skuldir rķkisins eru žó enn žungbęrar,  miaISK 900, žótt žęr hafi veriš lękkašar um miaISK 600 eša 40 % sķšan įriš 2012.   

Į innra borši hefur oršiš grundvallarbreyting į eignarhaldi fyrirtękja.  Óžarft er aš minnast į mikla rķkiseign ķ fjįrmįlakerfinu, um 400 miaISK, sem er ķ senn óešlilegt og óhagkvęmt įstand og breytist vonandi til batnašar į nęsta kjörtķmabili, žótt nś um stundir blįsi ekki byrlega fyrir borgaralegri rķkisstjórn eftir nęstu kosningar. Žaš viršast of margir ętla aš renna blint ķ sjóinn og lįta pķrata og enn smęrri flokka fį atkvęši sitt, svo aš ekki sé nś minnzt į ótrślega mikiš fylgi Vinstri hreyfingarinnar gręns framboš ķ męlingum į fylgi flokkanna, en sį flokkur er gaddfrešinn rķkiseinokunarflokkur og hįskattaflokkur.

Meš andvirši eigna rķkissjóšs ķ fjįrmįlakerfinu mętti tęplega helminga śtistandandi skuldir rķkisins. Auk skuldalękkunar rķkissjóšs hefur sś róttęka breyting oršiš į eignamyndun ķ žjóšfélaginu, aš lķfeyrissjóšum landsmanna hefur vaxiš mjög fiskur um hrygg, og nemur andvirši eignar žeirra um žessar mundir um miaISK 3“500 eša um 1,4 x VLF.

Innflęši išgjalda er enn mun meira en śtflęši lķfeyris śr lķfeyrissjóšum landsmanna, og mun įrleg fjįrfestingaržörf žeirra žar af leišandi vera yfir miaISK 100.  Į haftaįrunum eftir hrun fjįrmįlamarkašarins 2008 fjįrfestu lķfeyrissjóširnir grķšarlega innanlands, og enn fjįrfesta žeir mikiš hér vegna meiri aršsemi og hęrra vaxtastigs.  Allur gangur er į skynseminni ķ žessum fjįrfestingum.  Ótrślega óvandaš var af nokkrum sjóšum og banka aš leggja lag sitt viš ęvintżramann ķ Helguvķk, sem ekkert kunni til verka viš uppbyggingu išnašarfyrirtękis, heldur keypti allt sitt śr hverri įttinni, žar sem ódżrast var.  Hönnunin varš žį ķ skötulķki og miklir hnökrar reyndust viš samtengingar, eins og bśast mįtti viš.  Žetta er daušadómur yfir verksmišju nś į dögum, žegar allur bśnašur žarf aš geta "talaš saman" um samskiptakerfi verksmišjunnar.  Gagnstęš ašferšarfręši er višhöfš ķ žżzku kķsilverksmišjunni, PCC, į Bakka viš Hśsavķk, žar sem verksmišjuhönnun, hönnun bśnašar og innkaup eru į einni hendi, svo aš allt framleišsluferliš veršur samhęft.  Žarf ekki annaš en aš bera saman śtlit verksmišjanna ķ Helguvķk og į Bakka til aš įtta sig į, aš meš ólķkum hętti er stašiš aš hönnun žessara tveggja verksmišja.  

Nišurstašan varšandi lķfeyrissjóšina ķ landinu er oršin sś, aš žeir eru nś rķki ķ rķkinu, stęrsti eigandinn aš ķslenzku athafnalķfi, žegar litiš er į žį sem heild.  Žetta er ķslenzk śtgįfa af "Mitbestimmungsberechtigkeit" eša mešįkvöršunarrétti starfsmanna um stjórnun žżzkra fyrirtękja.  Hagsmunir starfsmanna og eigenda fara saman; ķ raun og veru ķ meiri męli į Ķslandi en ķ Žżzkalandi vegna žess, aš ķslenzkir starfsmenn eiga oršiš stóran hlut ķ mörgum fyrirtękjum į Ķslandi meš ašild lķfeyrissjóšanna, og fulltrśar starfsmanna og atvinnurekenda skipa stjórnir fyrirtękjanna, en ķ Žżzkalandi er yfirleitt ekki žessu sterka eignarhaldi starfsmanna til aš dreifa. 

Žetta eru sterk rök fyrir friši hér į vinnumarkaši og hófsömum launahękkunum ķ takti viš framleišniaukningu fyrirtękjanna og samkeppnishęfni śtflutningsatvinnuveganna vegna žess, aš hagur fyrirtękjanna er nś oršinn hagur launžeganna. Ef fyrirtękjunum gengur illa, žį mun lķfeyrir launžeganna skeršast aš sama skapi.  Allir eru ķ sama bįti. Žessi žróun er śtfęrsla į hinum gömlu og góšu slagoršum Sjįlfstęšisflokksins, "Eign handa öllum" og "Stétt meš stétt".

Sį, sem liggur óbęttur hjį garši hér, er žó litli atvinnurekandinn, einyrkinn, sem byrjaši meš tvęr hendur tómar, og efldi fyrirtęki sitt meš elju og žrautseigju, svo aš žaš er e.t.v. komiš meš 10 manns eša fleiri ķ vinnu, stundum.  

Žessi mašur bżr viš mjög erfiša samkeppnisstöšu oft og tķšum, og žarf oftar en ekki aš berjast viš risana, sem t.d. lķfeyrissjóšir hafa fjįrfest ķ.  Hér er komiš aš litlum og mešalstórum fyrirtękjum, eins manns og upp ķ 80 manna fyrirtęki.  Žau braušfęša flesta launamenn og standa oft ķ haršri samkeppni viš fyrirtęki meš opinberu ķvafi og viš stórfyrirtęki, sem m.a. lķfeyrissjóširnir eiga.  Žaš er kominn tķmi til aš létta žessum litlu og mešalstóru fyrirtękjum lķfiš meš minni skriffinnskukröfum aš hįlfu hins opinbera og skattalękkunum, t.d. žannig, aš af fyrstu 20 starfsmönnum hvers fyrirtękis žurfi ašeins aš greiša 50 % tryggingagjald.

Rįšdeild žarf almennt aš efla ķ žjóšfélaginu.  Žess vegna žarf aš żta undir sparnaš, og žaš getur hiš opinbera gert meš žvķ aš draga śr skattheimtu į fjįrmagnstekjur, fara aftur nišur ķ 10 % fjįrmagsntekjuskatt og hętta aš skattleggja veršbętur į sparnaš. 

Hśsnęši er of dżrt, hvort sem er eignarhśsnęši eša leiguhśsnęši.  Žetta er litlum fyrirtękjum, ungu fólki og eldri borgurum, žungt ķ skauti.  Alžingi getur sett lög til aš stemma stigu viš žessu, sem įkvarši hįmark heildar fasteignagjalda 0,2 %/įr af veršmęti fasteignar og lóšar (fasteignamati) og afnemi lįgmarkiš.  Žar meš skapast samkeppni į milli sveitarfélaga um ķbśa og fyrirtęki, sem er veitir sveitarstjórnum ašhald. 

Sérstaka lagasetningu žarf um aušlindargjald af vatnsréttindum, sem Hęstiréttur hefur śrskuršaš, aš viškomandi sveitarfélög megi innheimta af virkjunareiganda sem fasteignagjald af metnu veršmęti vatnsréttindanna. Žar kemur 0,5 %/įr, til greina.

Fartękjaśtgerš er töluveršur kostnašaržįttur hjį litlum fyrirtękjum og hjį fjölskyldunum.  Ķ fjįrlagafrumvarpi 2018 er gert rįš fyrir óhóflegri aukningu į gjaldtöku af eldsneyti meš 18 kr/l hękkun į dķsilolķu og 8 kr/l hękkun į benzķni og tvöföldun kolefnisgjalds til višbótar, auk VSK.  Sjįlfstęšismenn į žingi hafa gert athugasemdir viš žessar grķšarlegu hękkanir,  enda nį žęr engri įtt og ętti aš lękka hękkunina į bįšum eldsneytistegundunum um 8 kr/l og fresta kolefnishękkuninni.  Stjórnvöld geta enn ekki meš réttu réttlętt miklar eldsneytishękkanir og hękkun kolefnisgjalds meš žörfinni į aš hraša rafbķlavęšingu, af žvķ aš innvišauppbygging fyrir rafvęšingu bķlaflotans er allt of skammt komin til aš rafbķlavęšing geti oršiš almenn. Žaš stendur enn upp į yfirvöld aš hraša styrkingu dreifiveitna og uppsetningu tengla, 1x16 A, 3x16 A, 3x32 A, 3x63 A, viš fjölbżlishśs og į bķlastęšum.   

Ķ tilefni frumvarps til fjįrlaga er mjög viršingarvert, aš sjįlfstęšismenn velti fyrir sér, hvers vegna er žörf į aš styrkja hugmyndafręšilegan grundvöll Sjįlfstęšisflokksins, og horfi žį gjarna til "systurflokks", sem stöšugt heldur fylgi sķnu ķ grennd viš 40 % žrįtt fyrir aš leiša rķkisstjórn sķšan 2005 ?  Grein Björns Jóns Bragasonar, lögfręšings og sagnfręšings, ķ Morgunblašinu, 11. september 2017," Frś Merkel og Sjįlfstęšisflokkurinn" , var mjög gott innlegg ķ žessar hugleišingar.  Meira um žaš sķšar.

Žaš er m.a. vegna žess, aš naušsynlegt er aš hamla gegn sósķalistunum, sem boša, eins og vant er, algerlega įbyrgšarlausa stefnu ķ fjįrmįlum rķkisins, sem strax mundi leiša til hallarekstrar, skuldasöfnunar og hįrrar veršbólgu.  Sósķalistarnir lifa ķ hugmyndafręšilegri gerviveröld, ķ sżndarveruleika, sem afneitar stašreyndum.  Žeir reyna aš telja fólki trś um, aš žeir muni og geti bętt kjör fólks meš žvķ aš auka samneyzluna upp śr öllu valdi.  Žeir reyna meira aš segja aš telja fólki trś um, aš afkoma žess hafi veriš betri įšur.  Samt segja tölur, aš samneyzlan hefur aldrei veriš hlutfallslega hęrri en nś į Ķslandi og er į mešal žess hęsta, sem žekkist innan OECD.  Skattheimta hins opinbera er svo hį, aš hśn virkar hamlandi į getu atvinnulķfsins til fjįrfestinga og kjarabóta launžeganna.  Skattheimtan į Ķslandi heggur stórt skarš ķ kaupmįtt almennings, ekki sķzt žeirra, sem eru undir mišgildi tekna. 

Dęmi um žennan falsbošskap vinstri manna gat aš lķta ķ Morgunblašinu 11. september 2017 ķ vištali Siguršar Boga Sęvarssonar viš Kolbein Óttarsson Proppé, žingmann VG:

"Ég hef oft velt fyrir mér, hvort fjölskylda į lįgmarkslaunum hafi fyrir 30-40 įrum [um 1982-innsk. BJo] hugsanlega haft žaš betra en nś, aš teknu tilliti til margs žess, sem fólk žarf aš greiša sjįlft fyrir, en var įšur samfélagslegt. [Žessi fortķšaržrį er fįrįnleg.  Žį rķkti hér óšaveršbólga og skortur į fjölbreytilegum atvinnutękifęrum, og lķfsbarįttan var mun erfišari en nś er.  Annašhvort er žessum manni, Proppé, ekki sjįlfrįtt eša hann er loddari af lökustu sort. - innsk. BJo]  Žvķ mišur er įbyrgšin ķ dag ķ allt of rķkum męli sett į hvern og einn, óhįš tekjum og stöšu viškomandi. [Žetta eru ótrśleg öfugmęli forręšishyggjumanns m.v. öryggisnetiš, sem velferšarkerfiš ķslenzka hefur strengt į svišum menntunar, sjśkdóma og elli, svo aš eitthvaš sé nefnt. - innsk. BJo] Svo viršist sem skattar og samneyzla séu oršin neikvęš orš, og sjįlfur hef ég oft veriš snuprašur fyrir aš segjast vilja samneyzlu, sósķalisma. [Žarna talar mašur, sem gefur skķt ķ eignarréttinn og telur, aš hiš opinbera eigi heilagan rétt į aš gera eins stóran hlut af sjįlfsaflafé almennings upptękan og žvķ sżnist hverju sinni. - innsk. BJo]  Mér finnst žvķ mjög mišur og ķ raun hęttulegt, aš sett hafi veriš rķkisfjįrmįlaįętlun, žar sem kvešiš er į um, aš rķkisśtgjöld megi aldrei fara yfir 41,5 % af VLF.  Žaš žżšir ķ raun, aš ekki verši hęgt aš beita rķkissjóši til jöfnunar, ef haršnar į dalnum.  Žetta er stóra myndin, og henni viljum viš ķ VG breyta."

 

Hįmark rķkisśtgjalda af VLF į Ķslandi, sem Kolbeinn Óttarsson nefnir, er meš žvķ hęsta ķ heimi, og hęrra hlutfall er algerlega ósjįlfbęrt og sligandi fyrir hagkerfiš.  Žaš er engum til framdrįttar, nema sķšur sé, aš hękka žaš. Slķkt mundi draga alla nišur ķ sósķalistķskt svaš. Aš nefna aukna jöfnun sem įstęšu  aukinnar skattheimtuer er śt ķ hött ķ landi, žar sem jöfnušur er žegar sį mesti, sem žekkist samkvęmt alžjóšlegum stušli, GINI.  Sósķalistar eru blindingjar, sem hugsa mjög skammt fram į veg (og sennilega dauflega, žį sjaldan tżrir į žeim), svo aš žeir gera sér ekki grein fyrir afleišingum hįskattastefnu sinnar.  Žeir eru žess vegna ómarktękir ķ žessum efnum.

Menn į borš viš téšan Proppé, sem hrópa śt um borg og bķ, aš "samneyzlan sé svelt" ķ landi, žar sem śtgjöld rķkissjóšs til heilbrigšismįla 2018 eru įętluš miaISK 201 og śtgjöld til félags-, hśsnęšis- og tryggingamįla, eru įętluš miaISK 208, eru hugmyndafręšilega į sömu vegferš og Hugo Chavez og Nicólas Maduro, sem komust til valda ķ Venezśela undir slagoršum sósķalismans um aukinn jöfnuš ķ rķkasta landi Sušur-Amerķku, en tókst į 10 įrum aš koma landinu į vonarvöl hungursneyšar og hruns velferšarkerfisins. 

Gammur vokir yfir hręiVetur į Ķslandi

 

 

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Snorri Hansson

Mjög góš grein !

Snorri Hansson, 22.9.2017 kl. 00:28

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband