Tveggja stoša kerfi EES er į undanhaldi

Nś stendur yfir stjórnmįlabarįtta ķ Noregi um innleišingu 4. jįrnbrautapakka ESB ķ norska löggjöf.  Žar er um aš ręša bęši efnislegan grundvallarįgreining og įgreining viš norsku rķkisstjórnina og ESB um mįl, sem var forsenda žess, aš Ķslendingar og Noršmenn féllust į aš samžykkja EES-samninginn į sinni tķš.  Veršur nś gerš grein fyrir žessum sjónarmišum, žvķ aš žau eru įhugaverš fyrir Ķslendinga, sem velta fyrir sér žróun sambandsins į milli EFTA og ESB.

Jįrnbrautarpakki 4 er lokahnykkur ESB ķ einkavęšingarferli jįrnbrautanna į Innri markaši EES. Meš honum veršur einkaréttur fyrirtękja, oftast ķ eigu rķkisins, į rekstri jįrnbrauta ķ hverju EES-landi afnuminn.  Ķslendingar fengu undanžįgu af skiljanlegum įstęšum.  Einkaréttur veršur žó įfram į jįrnbrautarteinunum, og er žetta hlišstętt fyrirkomulag og ķ orkugeiranum, žar sem flutningskerfin njóta einkaréttar, sbr Landsnet hér, en žetta į lķka viš um eldsneytisgaslagnir. 

Sķšan veršur öllum meš leyfi til jįrnbrautarrekstrar į Innri markašinum hleypt į teinana, hvar sem er ķ EES, og skal frjįls samkeppni rķkja um višskiptavinina.  Žetta fyrirkomulag leggst illa ķ marga Noršmenn, sem vilja halda ķ einkarétt NSB (Norges statsbaner), og kęra sig ekki um samkeppni frį SJ (Sveriges Järnvägar) eša DB (Deutsche Bundesbahn), svo aš ašeins 2 dęmi séu tekin.  Er óvķst, hver śrslit žessa mįls verša ķ Stóržinginu, og velta žau į Framfaraflokkinum, sem yfirgaf rķkisstjórnina ķ fyrra.

Žessi hliš mįlsins varšar okkur Ķslendinga litlu.  Žaš er ašferšarfręšin viš innleišinguna, sem er įhyggjuefniš, žótt hśn sé ekki einsdęmi.  ESB heimtar einnar stošar fyrirkomulag viš innleišinguna ķ EFTA-löndunum, Noregi og Liechtenstein, og stjórnvöld ķ Noregi viršast hafa fallizt į žį kröfu ESB.  Žaš žżšir, aš Tveggja stoša fyrirkomulagiš meš ESA sem stjórnvald į EFTA-hliš og EFTA-dómstólinn sem dómsvald, veršur ekki haft ķ heišri, heldur į aš leggja jįrnbrautarmįlefni Noregs beint undir jįrnbrautarstofnun ESB, ERA, og ESB-dómstólinn. 

Nś hafa norsk stjórnvöld leitaš samžykkis ķslenzkra stjórnvalda og stjórnvalda ķ Liechtenstein į žessu fyrirkomulagi, m.a. meš yfirlżsingu, sem norsk stjórnvöld hafa sent žeim ķslenzku til undirritunar.  Žetta skjal er enn ekki opinbert ķ Noregi, en spurning er, hvort žetta pukur meš mikilvęgt EES-mįl nęr einnig til Ķslands.  Hvaš stendur ķ žessu skjali ?  Žżšir undirritun žess, aš hinu margdįsamaša Tveggja stoša kerfi EES verši kastaš fyrir róša, eins og ESB kżs ?

Žaš er grafalvarlegt, ef ķslenzk stjórnvöld undirrita žessa yfirlżsingu, žvķ aš žar meš varša žau veginn fyrir žį kśvendingu ķ anda ESB ķ samskiptum EFTA-landanna (utan Svisslands), aš Tveggja stoša fyrirkomulaginu verši kastaš fyrir róša.  Žar meš hrynur ein meginstošin undan ašild Ķslands aš EES.  Rķkisstjórnin ętti aš hafna žeirri mįlaleitan Noršmanna aš skrifa undir žessa yfirlżsingu įn undanfarandi aškomu Alžingis, og lżšręšislegast vęri žį aš opinbera žetta skjal, og aš umręšan um žaš fari fram fyrir opnum tjöldum, en ekki einvöršungu į lokušum nefndafundum Alžingis. 

Bjarni Benediktsson, fjįrmįla- og efnahagsrįšherra, hefur višhaft mjög eindregin ummęli į Alžingi į žessu kjörtķmabili um, aš Tveggja stoša kerfiš sé grundvallaratriši fyrir ašild Ķslands aš EES, og utanrķkisrįšherra hefur tekiš ķ sama streng.  Hann sagši t.d. efnislega į fundi ķ EES-rįšinu 2018: 

Ég vil gjarna endurtaka įhyggjur okkar um žróun Tveggja stoša fyrirkomulags EES-samningsins.  Žaš veršur stöšugt erfišara, žegar löggjöf ESB, sem felur ķ sér valdaframsal, er felld inn ķ EES-samninginn, aš finna lausnir, sem taka tillit til Tveggja stoša fyrirkomulags samningsins. 

Žessi orš kunna aš hafa falliš ķ tilefni af kröfum ESB um fyrirkomulag innleišingar lagabįlks um fjįrmįlastarfsemi og eftirlit meš henni og ķ tilefni persónuverndarlöggjafar ESB, en persónuverndarstofnunin į Ķslandi fellur beint undir Persónuverndarstofnun ESB.  

Žetta fyrirkomulag, Einnar stošar kerfiš, hefur alltaf vakiš upp tortryggni į Ķslandi ķ garš ESB, sem sżnir žess augljós merki aš telja EES-samninginn of žunglamalegan og jafnvel śreltan og vilji auka einsleitnina į Innri markašinum jafnvel meš afnįmi ESA og EFTA-dómstólsins.  Žar meš yrši staša EFTA-landanna gjörómöguleg og EES-samningurinn fallinn um sjįlfan sig.  

 

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Gušjón E. Hreinberg

Takk fyrir žetta - deili.

Gušjón E. Hreinberg, 19.10.2020 kl. 13:46

2 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Žaš veitir ekkert af žvķ. Utanrķkisrįšherra og forsętisrįšherra Noregs eru hallar undir ESB.  Žess vegna hafa žęr samžykkt Einnar stošar fyrirkomulagiš, en vita, aš žaš er brot į reglum EES og hafa žess vegna gripiš til žess óyndisśrręšis aš bišja ķslenzku rķkisstjórnina um aš samžykkja gjörninginn.  Ef hśn gerir žaš, kemst hśn ķ mótsögn viš sjįlfa sig, missir trśveršugleika og grefur undan EES-samstarfinu.

Bjarni Jónsson, 19.10.2020 kl. 17:18

3 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Sem betur fer myndi žaš ekki samręmast ķslenskri stjórnarskrį aš veita Evrópudómstólnum dómsvald um innlend mįlefni og tilraun til žess myndi žvķ einfaldlega falla um sjįlfa sig.

Gušmundur Įsgeirsson, 19.10.2020 kl. 17:46

4 Smįmynd: Bjarni Jónsson

ESB-dómstóllinn fer meš dómsvald ķ įgreiningsmįlum, er varša Persónuverndarrįš ESB.  Į žaš ekki lķka viš ķ mįlefnum ķslenzkra ašila og Persónuverndarrįšs ?  Nś er žaš reyndar žannig, aš EFTA-dómstólinum ber aš fylgja dómafordęmum ESB-dómstólsins, žannig aš munurinn er aš mestu formlegs ešlis.  

Bjarni Jónsson, 20.10.2020 kl. 10:31

5 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Persónuverndarrįš ESB hefur ekkert śrskuršarvald ķ mįlum einstaklinga. Hér innanlands er žaš vald į höndum Persónuverndar.

Gušmundur Įsgeirsson, 20.10.2020 kl. 12:33

6 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Ef einstaklingar eša lögašilar sętta sig ekki viš śrskurš Persónuverndar, geta žeir žį kęrt śrskuršinn fyrir ķslenzkum dómstólum ?  Hvaš gera žeir, ef fordęmi finnst hjį ESB-dómstólinum, sem stangast į viš ķslenzk lög ?

Bjarni Jónsson, 20.10.2020 kl. 13:38

7 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Ef ašili sęttir sig ekki viš śrskurš Persónuverndar getur hann aš sjįlfsögšu leitaš ógildingar hans fyrir ķslenskum dómstólum ķ samręmi viš ķslensk lög. Samkvęmt ķslenskum lögum um Evrópska efnahagssvęšiš nr. 2/1993 į aš skżra reglur innlendra laga til samręmis viš žęr EES reglur sem hafa veriš innleiddar ķ ķslensk lög. Viš žį skżringu į aš hafa til hlišsjónar žau dómafordęmi sem liggja fyrir um tślkun į žeim reglum. Annaš vęri ekki góš lögfręši enda hefur Hęstiréttur Ķslands miklu oftar en einu sinni haft slķk fordęmi til hlišsjónar ķ dómum sķnum.

Gušmundur Įsgeirsson, 21.10.2020 kl. 00:49

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband