Sjįlfstęšismįl

Sś rįšagerš rķkisstjórnarinnar aš gefa Evrópusambandslöggjöf, sem Alžingi hefur innleitt hér vegna fyrri samžykktar sinnar į EES-samninginum (1993), forgang į landsrétt, mun vissulega hafa djśptękar pólitķskar og réttarfarslegar afleišingar og getur jafnvel haft žau įhrif į žjóšarvitundina, aš almenningur fįi svipaša tilfinningu og rķkti hér fyrir Heimastjórn 1904, aš ęšsta valdiš ķ landinu sé erlendis, ekki ķ Kaupmannahöfn, eins og žį, heldur ķ höfušstöšvum ESB ķ Brüssel.  Žetta er óbęrileg tilhugsun, ekki sķzt fyrir marga sjįlfstęšismenn. 

 Um lagalegu ringulreišina, sem af žessu mun hljótast, hafa fręšimenn į sviši lögfręši fjallaš allķtarlega og m.a. veriš gerš grein fyrir ķ https://bjarnijonsson.blog.is/blog/bjarnijonsson/entry/2289692   

Um hinar pólitķsku afleišingar er hęgt aš velta vöngum, en lķklegt er, aš innan borgaralegu flokkanna vķtt og breitt um landiš sé mikil óįnęgja meš žessa rįšagerš, svo mikil, aš verši frumvarp utanrķkisrįšherra "keyrt gegnum žingiš", muni żmsir kjósendur flokkanna, sem eru į móti frumvarpinu, leita annaš ķ nęstu kosningum og žį žangaš, sem andstašan viš mįliš er einna skżrust. 

Skeleggastur į opinberum vettvangi gegn žvķ aš innleiša forgang ESB-löggjafar į Ķslandi hefur veriš varažingmašur Sjįlfstęšisflokksins ķ Kraganum, Arnar Žór Jónsson, lögfręšingur.  Hann hefur talaš hart gegn žessu į mannamótum og skrifaš rökfasta pistla gegn mįlinu į vefsetri sķnu į Moggablogginu. Hann hefur reyndar veriš ódeigur viš aš vara viš žvķ, aš fullveldiš renni smįtt og smįtt śr greipum okkar vegna veru okkar į Evrópska efnahagssvęšinu - EES og žess ólżšręšislega fyrirkomulags, aš žjóšžing landsmanna žurfi aš stimpla fyrirferšarmiklar tilskipanir og reglugeršir inn į lagasafn Ķslands. 

Hvorki ķslenzkir embęttismenn né žingmenn eiga aškomu aš žessum mįlum į mótunarstigum žeirra, og ķ Sameiginlegu EES-nefndinni, žar sem sitja fulltrśar ESB og EFTA og fjalla um mįl, sem ESB vill, aš EFTA-rķkin į Innri markašinum lögleiši, hefur ķslenzki fulltrśinn ekki lįtiš aš sér kveša, sbr 3. orkupakkann. Žarna er žó möguleiki fyrir Ķsland aš fį tilhlišranir og jafnvel aš beita neitunarvaldi, en fremur slöpp hagsmunagęzla utanrķkisrįšuneytisins hefur veriš reglan žarna.  Nś er spurning, hvaš gerist meš koltvķildisgjaldiš į flug į milli ESB og Ķslands, sem hękka mun farmišann umtalsvert. 

Morgunblašiš hefur tekiš einarša afstöšu gegn frumvarpi utanrķkisrįšherra eftir aš hafa vegiš kosti žess og galla.  Žaš hefur veriš bent į, aš einstaklingar gętu hafa hagnazt ķ einstökum tilvikum, ef žessi forgangsregla EES-réttar hefši veriš ķ gildi, en ašferšarfręšin viš žessa innleišingu er röng, enda gengur hśn ķ bįga viš stjórnarskrį lżšveldisins. 

Morgunblašiš birti frétt um mįliš 27. marz 2023, reista į tilvitnunum ķ prófesor Stefįn Mį Stefįnsson, sem blašiš kallar "einn helzta sérfręšing Ķslands ķ Evrópurétti", og ķ Arnald Hjartarson, ašjunkt viš lagadeild HĶ.  Įlyktun blašamannsins er, aš "réttaröryggi [sé] teflt ķ tvķsżnu meš nżrri forgangsreglu":

 "Frumvarp utanrķkisrįšherra til breytingar į lögum um Evrópska efnahagssvęšiš er óheppilegt, žar sem sś breyting hefši ķ för meš sér, aš lög, sem Alžingi samžykkir ķ framtķšinni hefšu ekki ķ öllum tilvikum tilętluš įhrif aš mati Stefįns Mįs Stefįnssonar, prófessors, og Arnaldar Hjartarsonar, ašjunkts viš Lagadeild HĶ." 

Žessi įgalli frumvarpsins er nżr af nįlinni ķ sögu Alžingis og löggjafar žess.  Žess vegna veršskuldar frumvarpiš einkunnina örverpi (bastaršur) og er ótękt meš öllu.  

"Ķ dag gildir sś regla, aš skżra skuli lög og reglur til samręmis viš EES-samninginn, aš svo miklu leyti sem viš į.  

Breytingartillagan felur aftur į móti ķ sér, aš bętt verši viš nżju įkvęši, sem kvešur į um, aš EES-reglur sem lögfestar hafa veriš eša innleiddar meš stjórnvaldsfyrirmęlum, skuli ganga framar öšrum almennum lagaįkvęšum, nema Alžingi hafi męlt fyrir um annaš."

Žaš skortir stjórnlagalegar forsendur fyrir žessari breytingu.  Ef starfsfólk utanrķkisrįšuneytis Ķslands er žeirrar skošunar, aš Ķslendingum sé ekki vandara um en Noršmönnum aš innleiša slķkt forgangsįkvęši fyrir ESB-réttinn, žį er žaš misskilningur.  EES-samningurinn var į sinni tķš samžykktur meš auknum meirihluta ķ Stóržinginu, ž.e. meira en 3/4 greiddra atkvęša og 2/3 žingmanna žurftu aš męta til atkvęšagreišslu hiš minnsta.  Ķ Noregi er žess vegna litiš svo į, aš EES-samningurinn sé ęšri venjulegum lögum, žótt hann jafnist ekki į viš stjórnarskrįna frį Eišsvöllum 1814. 

Engu slķku er til aš dreifa hérlendis, og žess vegna verša rįšherrar og žingmenn aš gęta vel aš sér viš aš semja lagafrumvörp, aš žau brjóti ekki ķ bįga viš stjórnarskrį Ķslands.  Meš frumvarpi utanrķkisrįšherra um forgang ESB-löggjafar ķ fortķš (?) og framtķš er rįšherrann aš leggja til framsal löggjafarvalds til stofnunar, sem Ķsland į ekki ašild aš.  Žaš er stjórnarskrįrbrot.  Hortitturinn um, aš Alžingi geti įkvešiš annaš, er ógildur kattaržvottur ķ žessu samhengi. Hvaš sagši Stefįn Mįr viš Morgunblašiš ?:

""Žaš er svolķtiš hallęrislegt aš segja, aš EES-réttur skuli hafa forgang, en svo er eiginlega ekkert aš marka žetta, žvķ [aš] Alžingi getur alltaf skipt um skošun og breytt žvķ eftir į", segir Stefįn Mįr ķ samtali viš Morgunblašiš. "Hér er veriš aš segja eitthvaš, sem er ekki alveg rétt.  Viš getum ekki lofaš forgangi til framtķšar, žvķ [aš] žį vęri veriš aš framselja lagasetningarvaldiš, og žaš bryti gegn stjórnarskrįnni.""

Skżrari getur falleinkunn lagaprófessorsins vart oršiš į framlag utanrķkisrįšherra til žessa mįls meš örverpi sķnu.  Ef rįšherrann dregur ekki mįliš til baka og skżrir lagahlišina śt fyrir ESA, veršur Alžingi aš grķpa til sinna rįša til aš hindra framgang žess.  Žaš er engin nżlunda, aš undirlęgjuflokkarnir į Alžingi meš Samfylkinguna ķ fararbroddi vilji samžykkja örverpiš.  Žaš sżnir vel innvišina žar į bę.  Stjórnarflokkarnir mega ekki gefa žessu dómgreindarlitla liši "blod på tanden" meš žvķ aš traška į Stjórnarskrįnni.

"Forsenda frumvarpsins viršist sś, aš Alžingi muni taka žaš sérstaklega fram viš sķšari lagasetningu, ef til stendur aš vķkja frį eldri reglum EES-réttar, ella verši yngri reglan aš vķkja fyrir EES-reglunni.

Arnaldur og Stefįn telja, aš žessi forsenda fįi tępast stašizt, enda geti hęglega komiš til žess, aš Alžingi setji skżrar lagareglur ķ framtķšinni ķ góšri trś um, aš žęr standist EES-samninginn, en annaš komi svo į daginn.  Viš slķkar ašstęšur vęri vegiš aš réttaröryggi borgaranna.  "Borgararnir eiga aš geta treyst žvķ, sem fram kemur ķ ķslenzkum lögum", segir Stefįn Mįr og bętir viš, aš regla į borš viš žį, sem tillagan bošar, gęti oršiš til žess aš koma borgaranum  ķ opna skjöldu, žegar hann heldur, aš einhver regla gildi, en ķ ljós kemur svo, aš hśn samrżmist ekki EES-reglum. "EES-reglurnar eru mjög matskenndar, og žaš er ekki alltaf greinilegt, hver EES-reglan er af lestri hennar, heldur byggist reglan oft į tślkun žeim megin.  Atriši, sem voru óljós ķ gęr, geta svo veriš oršin skilyršislaus eftir viku, ef ESB-dómstóllinn segir žaš."" 

Žetta er hįrrétt greining hjį lagaprófessornum, sem sżnir, hversu veikburša hinn lögfręšilegi grundvöllur lagafrumvarps utanrķkisrįšherra er. Žaš er vel žekkt ķ ESB, aš dómstóll žess tekur sér vķštękt vald til tślkunar laga ķ įgreiningsmįlum og setur žar meš fordęmi.  Dómstóllinn jašrar viš aš taka sér lagasetningarvald, og žetta hefur m.a. leitt til žess, aš "Raušhempurnar ķ Karlsruhe" (Stjórnlagadómstóll Žżzkalands) hafa séš sig knśnar til aš taka fram, aš Žżzkaland hafi sķna stjórnarskrį, sem ESB-dómstóllinn hafi ekki leyfi til aš brjóta ķ bįga viš, žegar Žjóšverjar eigi ķ hlut. 

Aš lokum sagši ķ tilvitnašri frétt:

"Stefįn telur, aš skoša ętti lögskżringarreglu EES-samningsins upp į nżtt og athuga, hvort žaš sé ekki fęr önnur lausn hér į landi, sem gangi skemmra.  Spuršur, hver sé gallinn viš nśverandi reglu, svarar Stefįn Mįr: "Ég hef ekki sagt, aš žaš sé neinn galli viš hana annar en sį, aš ESA sęttir sig ekki viš hana.""

Žarna heyrist ķ rödd heilbrigšrar skynsemi. 

 

 

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

"Žaš hefur veriš bent į, aš einstaklingar gętu hafa hagnazt ķ einstökum tilvikum, ef žessi forgangsregla EES-réttar hefši veriš ķ gildi..."

Leišrétting: Tugžśsundir neytendalįna ž.m.t. hśsnęšislįna eru ekki "einstök tilvik" žar sem einstaklingar hafa veriš hlunnfarnir um réttindi sķn.

Gušmundur Įsgeirsson, 4.5.2023 kl. 11:08

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband