Veršmętasköpun og draumóramenn

Öll veršmętasköpun samfélagsins į sér staš ķ fyrirtękjum landsins.  Stjórnmįlamenn, rķkisvald, embęttismenn og sveitarstjórnir, sjį svo um aš eyša jafngildi tęplega helmings vergrar landsframleišslu af veršmętasköpun fyrirtękjanna. 

Skżjaglópar og haršsvķrašir vinstri menn viršast enga grein gera sér fyrir žvķ, hvernig veršmęti verša til.  Verknašir og umręšur sżna žetta ljóslega.  Žeir slįtra  mjólkurkśnni og éta śtsęšiš, ef žeir komast ķ ašstöšu til žess.  Žetta lį ķ augum uppi į dögum vinstri stjórnar Jóhönnu Siguršardóttur, og mįlflutningur rķkisstarfsmannsins, Tómasar Gušbjartssonar, lęknis į Landsspķtalanum, ber dįlķtiš keim af blindu į žaš, hvernig veršmęti verša til, og žeirri rörsżn, aš eitt śtiloki annaš, žegar mismunandi veršmętasköpun er annars vegar.  Žetta hefur einnig veriš nefnt naumhyggja.  Sem dęmi žį finnast engin tilvik um žaš ķ heiminum, aš vatnsaflsvirkjanir hafi haft neikvęš įhrif į feršažjónustu; žvert į móti, vatnsaflsvirkjanir hafa veriš ašdrįttarafl fyrir feršamenn, enda hefur vegalagning fyrir virkjanir vķša aušveldaš feršamönnum aš komast leišar sinnar. 

Tómas, lęknir, skrifar enn eina tilfinningažrungnu greinina ķ Fréttablašiš, 21. september 2017.  Ber žessi grein heitiš:

"Žarfnast móšir nįttśra umbošsmanns ?

Ķ greininni svarar rķkisstarfsmašurinn spurningu sinni jįtandi; žaš sé žörf į aš bęta ķ bįkniš og auka rķkisśtgjöldin til žess eins aš auka tvķverknaš ķ kerfinu og skörun embętta.  Blekbóndi vill aftur į móti halda žvķ fram, aš fyrir sé meira en nóg af silkihśfum į rķkisjötunni, sem geri fįtt gagnlegt til aš létta landanum lķfsbarįttuna, en verji of miklum tķma ķ aš fęgja į sér klęrnar.  

Téš grein Tómasar hefst žannig:

"Žaš er flestum ljóst, sem fylgzt hafa meš umręšunni um fyrirhugaša Hvalįrvirkjun og stórišju ķ Helguvķk, aš nįttśra Ķslands į undir högg aš sękja.  Orkufyrirtęki og erlend stórišja įsęlast vatnsföll okkar og jaršhitasvęši til raforkuframleišslu."

Hér er gamalkunnug klisja į ferš, fimmtug afturganga frį oršafari Einars, heitins, Olgeirssonar, kommśnistaforingja, ķ eldheitri umręšu į Alžingi um Bśrfellsvirkjun og Alusuisse, fyrsta eiganda ISAL ķ Straumsvķk.  Žį var mįliš samsęri erlends aušvalds og innlendrar borgarastéttar gegn verkalżš landsins um aš ręna hann aršinum af orkulindunum į "hausaskeljastaš". 

Žessi įróšur lęknisins er alger tķmaskekkja, žvķ aš nś erum viš reynslunni rķkari og vitum, aš vatnsaflsvirkjanirnar mala alžżšu landsins gull og knżja fyrirmyndar vinnustaši, hvaš ašbśnaš starfsmanna, launakjör og mengunarvarnir snertir.  Svartagallsraus af žessu tagi sęmir illa hįskólaborgara.  Honum vęri nęr aš vara viš mestu umhverfisvį nśtķmans, feršamanninum, og taka upp barįttu til eflingar gróšuržekju lands meš stęrstu eyšimörk Evrópu.  Žaš gerir hann ekki; žvert į móti rįšleggur hann Vestfiršingum aš hętta viš Hvalįrvirkjun, sem žó veršur grundvöllur aš uppbyggingu fjölbreytilegs atvinnulķfs og orkuskiptum į Vestfjöršum, og einbeita sér aš feršažjónustu.  Žaš hefur aldrei žótt rįšlegt aš setja öll eggin ķ eina körfu.  Žetta er afleit rįšgjöf lęknis ķ Reykjavķk til Vestfiršinga.

"Nś eru į teikniboršinu 8 stórvirkjanir į Ķslandi.  Žęr eiga alls aš framleiša 419 MW af orku (sic), sem aš langmestu leyti (80 %) er hugsuš til stórišju, ekki sķzt kķsilvera ķ Helguvķk.  Žessar virkjanir kosta grķšarlegt fé, og aršsemi žeirra er umdeild, enda viršist hagnašur af starfseminni, sem žęr žjóna, oft į tķšum fęršur meš bókfęrslubrögšum til śtlanda."

Žessi mįlflutningur lęknisins orkar tvķmęlis og žarfnast skošunar:

Į Ķslandi er žaš Verkefnisstjórn Rammaįętlunar, sem gerir tillögu til Alžingis um flokkun orkunżtingarkosta ķ nżtingu, biš eša vernd.  Samkvęmt gildandi Rammaįętlun eru 18 virkjanakostir ķ nżtingarflokki aš aflgetu alls 1421 MW.  Žar af eru 6 virkjanir yfir 100 MW og mega e.t.v. kallast stórvirkjanir į ķslenzkan męlikvarša.  Žęr eru (JG=jaršgufa, VA=vatnsafl, VM=vindmyllur):

  • Kröfluvirkjun, JG, 150 MW
  • Austurengjar,  JG, 100 MW
  • Sandfell,      JG, 100 MW
  • Sveifluhįls,   JG, 100 MW
  • Urrišafoss,    VA, 140 MW
  • Blöndulundur,  VM, 100 MW
  • Alls               690 MW

Žaš er įreišanlega ofsögum sagt, aš 4 žessara stórvirkjana séu į hönnunarstigi, hvaš žį aš bśiš sé aš semja um orkusölu frį 4 stórvirkjunum.  Hvašan ķ ósköpunum kemur žį lękninum sś vizka, aš "aršsemi žeirra [sé] umdeild" ?  Hagkvęmniathugun fer ekki fram fyrr en verkhönnun er langt komin og söluverš orku er ljóst.

Lękninum veršur tķšrętt um stórišju og ętķš ķ nišrandi tóni.  Hér skal benda žessum lękni į tvęr stašreyndir ķ sambandi viš stórišju og raforkufyrirtęki į Ķslandi:

  1. Raforkukerfi landsins vęri ašeins svipur hjį sjón įn stórišjunnar, enda mundi žį einingarkostnašur (ISK/kWh eša ISK/MW) vera mun hęrri en nś er.
  2. Ķslendingar bśa viš eitt lęgsta raforkuverš ķ heimi.  Žaš stafar af žvķ, aš markašur var ķ landinu fyrir raforkuvinnslu og raforkuflutning ķ stórum stķl.  Stórišjan hefur gert meira en greiša fyrir sķna hlutdeild ķ raforkukerfiskostnašinum.  Meš öšrum oršum: lęgsta raforkuverš ķ heimi vęri ekki mögulegt į Ķslandi įn mikillar raforkusölu samkvęmt langtķmasamningum viš öflug fyrirtęki, sem njóta trausts lįnastofnana, og žar meš getur virkjunarfyrirtękiš notiš hagstęšari lįnakjara.   

Dylgjur lęknisins um bókhaldssvindl og skattaundanskot alžjóšlegra fyrirtękja hér eru ķ anda annarra einangrunarsinna, sem horn hafa ķ sķšu erlendra fjįrfesta hérlendis.  Allar vestręnar žjóšir keppast žó um aš laša til sķn beinar erlendar fjįrfestingar, žvķ aš žęr hafa góš įhrif į hagvöxt og žekkingarstig ķ žjóšfélaginu og draga śr lįnsfjįržörf atvinnulķfsins.  Višurkennd endurskošunarfyrirtęki rżna og įrita bókhald žessara fyrirtękja, og žaš er ótrślegur barnaskapur hjį lękninum aš vęna öll žessi fyrirtęki um svindl og svķnarķ.  Gengur hann heill til skógar ? 

Aš einu leyti hefur blekbóndi samśš meš sjónarmišum lęknisins, en žaš er, žegar hann gagnrżnir hugmyndina um sęstreng į milli Ķslands og Skotlands.  Hann viršist žó halda, aš višskiptahugmyndin sé sś aš senda Skotum "gręna orku" til notkunar ķ Skotlandi.  Žaš er engin žörf į žvķ.  Skotar eiga nóg af endurnżjanlegum orkulindum.  Hugmyndin er aš selja Englendingum ķslenzka orku og kaupa af žeim raforku, žegar žörf krefst hérlendis.  Slķk tenging mun óhjįkvęmilega hękka raforkuveršiš hérlendis, og ķslenzkar orkulindir hrökkva fyrirsjįanlega ekki til fyrir vaxandi žjóš, orkuskipti og sęstreng. Žessi rök nefnir lęknirinn žó ekki.  

Žaš slęr hins vegar alveg śt ķ fyrir lękninum, žegar hann kvešur "tķmabęrt aš setja į stofn nżtt embętti; Umbošsmann nįttśrunnar, sem gjarna mętti vera kona, žvķ aš žęr viršast išulega vķšsżnni en karlar, žegar kemur aš nįttśruvernd."                                Žaš vęri augljóst brot į jafnréttislögum aš auglżsa eftir öšru kyninu ķ žessa stöšu, en ašalatrišiš er, aš stöšunni yrši algerlega ofaukiš ķ ķslenzku stjórnsżslunni viš hlišina į Umhverfisstofnun og Umhverfisrįšuneytinu, og aš stofnsetja žaš vęri ašeins til aš ženja śt bįkniš og aš fjölga silkihśfunum.  Hver veit, nema žaš verši eitt af gęluverkefnum nżrrar vinstri stjórnar aš stofna žetta žarflausa embętti til žess eins aš koma skattpeningum ķ lóg.  Samkvęmt lögmįli Parkinsons yrši žarna komiš 10 manna starfsliš innan tķšar, sem mundi ekkert annaš gera en aš tefja afgreišslu stjórnsżslunnar, og er hśn žó nógu hęg fyrir.

                                                Lęknirinn gerist skįldlegur į köflum, en žó flękist alltaf rörsżnin fyrir honum, sem t.d. fyrirmunar honum aš skilja slagoršiš:"nżtum og njótum":                 "Ég tel ljóst, aš unašsstundir ķ nįttśru Ķslands séu ķ huga flestra Ķslendinga og erlendra gesta dżrmętari en kķlovattstundir." 

Žetta į ekki aš vera spurning um annašhvort eša, heldur hvort tveggja.  Tęknin leyfir slķkt nś į dögum.  Sjįlfbęr kķlowattstund er unašsleg ķ heimi rafmagnslegrar ósjįlfbęrni, og hśn fer vel meš unašsstundum ķ fašmi nįttśrunnar.    

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband