Kaflaskipti ķ virkjanasögunni

Ef yfirvöld hér ętla aš hleypa vindmyllutindįtum į ķslenzka nįttśru, žį hefja žau žar meš svartan kafla ķ virkjanasögu landsins.  Įstęšan er sś, aš jaršrask į ósnortnum vķšernum eša annars stašar og herfileg įsżndarbreyting landsins til hins verra mun ekki vera ķ neinu įsęttanlegu samręmi viš įvinningin, sem af bröltinu hlżzt fyrir almenning.  Žegar bornir eru saman debet- og kredit-dįlkar bókhalds vindmyllužyrpingar ķ ķslenzkri nįttśru, stendur eftir einn stór mķnus. 

Žessu er allt öšru vķsi variš meš hefšbundnar ķslenzkar virkjanir.  Žęr eru allar ķ stórum plśs, žegar bornir eru saman debet- og kredit-dįlkar žeirra aš teknu tilliti til landverndar.  Nś verša žau, sem lagzt hafa gegn nįnast öllum hefšbundnum virkjunum hérlendis, aš draga nżja varnarlķnu vegna haršvķtugrar įsóknar fyrirbrigša, sem engum žjóšhagslegum hagnaši geta skilaš aš sinni. 

Virkjanaandstęšingar verša nś aš fara aš lķta jįkvęšum augum į nżtingu innlendra orkulinda fallvatna og jaršgufu og į flutningslķnurnar, enda fer nś stöšugt fękkandi km loftlķna flutnings og dreifingar ķ heild sinni, en aftur į móti ęttu žessir ašilar nś aš beita öllu afli sķnu til aš koma ķ veg fyrir stórfellda afurför, hvaš varšar jaršrask og įsżnd lands vegna virkjana ķ samanburši viš įvinninginn af žeim.

  Fjįrhagslegur įvinningur fyrir almenning er enginn af vindmyllužyrpingum, af žvķ aš žęr munu ekki geta keppt viš hagkvęmni hefšbundinna ķslenzkra virkjana.  Landžörf vindmyllužyrpinga er margföld į viš hefšbundnar ķslenzkar virkjanir į hverja framleidda raforkueiningu, og įsżndin er fullkomlega herfileg, sama hvar į er litiš, enda falla vindmyllurnar eins illa aš landinu og hęgt er aš hugsa sér, öfugt viš hefšbundin ķslenzk orkumannvirki. 

Žau, sem leggjast gegn lögmętum įformum um jaršgufuvirkjun eša vatnsfallsvirkjun, eru aš kalla yfir okkur óhamingjuna, sem af vindmyllužyrpingum leišir.  Žar er ekki einvöršungu um aš ręša mikiš jaršrask, hįvaša į lįgum tķšnum, sem langt berst, örplastmengun jaršvegs frį vindmylluspöšunum og jafnvel fugladauša, ef höfš er hlišsjón af reynslu t.d. Noršmanna, heldur óhjįkvęmilega hękkun rafmagnsreikningsins, og mun keyra žar um žverbak eftir innleišingu uppbošsmarkašar dótturfélags Landsnets, sem mun ašeins gera illt verra į Ķslandi og verša eins konar verkfęri andskotans ķ žeirri skortstöšu orku, sem išulega kemur upp į Ķslandi. 

Jóhannes Stefįnsson, lögfręšingur Višskiptarįšs, ritar išulega einn eša meš öšrum įhugaveršar og bitastęšar greinar ķ blöšin.  Žann 24. įgśst 2022 birtist ķ Fréttablašinu ein žessara greina undir fyrirsögninni:

"Virkjum fallega".

Hann vķkur žar aš žjóšgaršinum Khao Sok ķ Tęlandi:

"Stöšuvatniš, lķfrķkiš og landslagiš hefur grķšarlegt ašdrįttarafl, og fyrir vikiš er Khao Sok vinsęll feršamannastašur.  En žaš er nżlega til komiš. 

Žaš er ótrślegt til žess aš hugsa, aš stöšuvatniš, sem mį segja, aš sé žungamišja žjóšgaršsins, er manngert.  Žaš heitir Cheow Larn og žekur um fjóršung garšsins.  Vatniš er uppistöšulón Ratchaprapha stķflunnar, sem var tekin ķ gagniš 1987.  Framleišslugetan er 240 MW af hreinni, endurnżjanlegri orku, sem slagar [upp] ķ uppsett afl Bśrfellsvirkjunar, 270 MW.  Žrįtt fyrir óspillta nįttśru hafši Khao Sok ekki žaš ašdrįttarafl, sem [hann] nś hefur, eftir aš stķflan var reist."

Svipaša sögu mį segja um margar vatnsaflsvirkjanir heimsins, einnig į Ķslandi. Žaš er alls ekki slęmt ķ sjįlfu sér, aš landnotkun breytist, og mišlunarlón eru vķša til bóta, hękka grunnvatnsstöšu ķ grennd, og žar žróast lķfrķki, enda draga žau til sķn feršamenn. 

Góš hönnun gerir gęfumuninn.  Einhverjar fórnir eru žó óhjįkvęmilegar, žegar vatnsfall eša jaršgufa eru virkjuš, en žaš mį nś į dögum gera žannig, aš žaš, sem ķ stašinn kemur, vegi upp tapiš og jafnvel vel žaš.  Žį hefur veriš gętt hófs hérlendis og mannvirki felld vel aš landinu.  Žaš viršist og hafa veriš gert ķ žeirri vatnsaflsvirkjun ķ Tęlandi, sem Jóhannes Stefįnsson gerir žarna aš umfjöllunarefni, og žess var lķka gętt viš Bśrfellsvirkjun og allar ašrar virkjanir į Žjórsįr/Tungnaįrsvęšinu. 

"Mannleg tilvera śtheimtir orku, hvort sem hśn fer fram ķ hellum eša hįhżsum.  Orkan er notuš til žess aš bśa til heimili, vegi, skóla, lyf og lękningatęki.  Lķfskjör og velferš okkar allra eru enn sem komiš er ķ órjśfanlegu samhengi viš orkuna, sem viš beizlum.  Lķfiš er orka, og orka er lķfiš."

 Žau, sem leggjast gegn hefšbundnum ķslenzkum virkjunum, žótt žęr hafi veriš settar ķ nżtingarflokk Rammaįętlunar, hafa annašhvort ekki įttaš sig į žessum almennu sannindum eša žau reyna mešvitaš aš stušla aš minnkun neyzlu, sem er annaš oršalag fyrir lķfskjararżrnun. Fulltrśar fyrirtękja hafa tjįš skilning sinn į žessu rökręna samhengi, en fulltrśar launafólks hafa veriš furšulega hlédręgir og oršfįir um mįlefniš m.v. žaš, sem ķ hśfi er fyrir umbjóšendur žeirra. 

Nś er žaš svo, aš Ķslendingar eiga śr tiltölulega fleiri virkjanakostum endurnżjanlegrar orku aš velja en lķklega nokkur önnur žjóš.  Žegar af žeirri įstęšu er enn śr mörgum kostum aš moša, sem ekki geta talizt ganga į einstök nįttśruveršmęti eša veriš til verulegra lżta ķ landinu, eins og samžykktur 3. įfangi Rammaįętlunar um vatnsfalls- og jaršgufuvirkjanir er til vitnis um.

Žess vegna sętir furšu, aš yfirvöld séu aš ķhuga aš kasta strķšshanzkanum aš meirihluta žjóšarinnar meš žvķ aš leyfa uppsetningu dżrra, afkastalķtilla og forljótra mannvirkja meš afar įgengum og įberandi hętti ķ ķslenzkri nįttśru. Hér er aušvitaš įtt viš risastórar vindmyllur til aš knżja rafala, ķ mörgum tilvikum į heišum uppi til aš nį ķ hrašfara vind. Žaš yrši stķlbrot ķ sögu rafvęšingar į Ķslandi aš leyfa žau ósköp, sem ekki munu aušga almenning, eins og žó hefur gilt um allar virkjanir į Ķslandi fram aš žessu, žvķ aš žessi fyrirbrigši munu leiša til gjörsamlega óžarfra veršhękkana į rafmagni hérlendis. 

"Barįttan viš óreišuna fer fram meš inngripum ķ nįttśruna.  Žaš fylgir žvķ samt alltaf fórnarkostnašur aš raska óspilltri nįttśru.  Žaš veit sennilega enginn nįkvęmlega, hver sį fórnarkostnašur var ķ Khao Sok, og žrįtt fyrir mótvęgis- og björgunarašgeršir er ljóst, aš fjöldi dżra af ólķkum tegundum lifši framkvęmdina ekki af, enda breytti hśn vistkerfi stórs hluta žjóšgaršsins verulega. 

Ķ žessu [tilviki] var įvinningurinn talinn meiri en fórnarkostnašurinn.  Žrįtt fyrir allt žrķfst fjölbreytt lķfrķki įfram ķ Khao Sok.  Svęšiš tók stakkaskiptum og er ķ dag grķšarfallegt og lašar aš sér fjölda gesta įrlega.  Tęlendingar bśa nś einnig yfir hreinni, endurnżjanlegri orku.  Žessi orka er svo undirstaša veršmętasköpunar, sem aftur er órjśfanleg forsenda velferšar. 

Žaš skal ósagt lįtiš, hvort virkjunin ķ Khao Sok hefši getaš oršiš aš veruleika ķ ķslenzku laga- og stofnanaumhverfi.  Sennilega ekki.  Hvaš, sem žvķ lķšur, mį samt fęra sannfęrandi rök fyrir žvķ, aš įkvöršun um aš reisa Ratchaprapha stķfluna hafi veriš skynsamleg, žótt hśn hafi ekki veriš sįrsaukalaus."

Žaš er hęgt aš reikna śt žjóšhagslegt gildi virkjunar, hagvaxtarįhrif hennar og įętluš framleišsluveršmęti rafmagns frį henni. Ef hśn er hagkvęmasti virkjunarkostur landsins, er žjóšhagslegt gildi hennar ótvķrętt, en ef rafmagnsvinnslukostnašur hennar er 40-50 % hęrri en annarra ašgengilegra kosta, žį er žjóšhagsgildi hennar ekkert, og ętti aš hafna henni jafnvel įšur en lagt er ķ vinnu viš aš meta fórnarkostnašinn.  

Žaš eru til ašferšir viš aš meta fórnarkostnaš viš virkjun, en engin žeirra er einhlķt.  Landžörf virkjunar ķ km2/GWh/įr er žó óneitanlega mikilvęgur męlikvarši og annar vissulega sį, hversu langt aš heyrist ķ og sést til virkjunar.  Allir žessir męlikvaršir gefa til kynna mikla landkręfni vindmylla, og kann hśn aš vera mešvirkandi žįttur ķ įsókn erlendra fyrirtękja ķ framkvęmdaleyfi fyrir vindmyllužyrpingar erlendis, en andstaša almennings viš uppsetningu žeirra į landi fer nś vaxandi žar.

"Dęmiš um Khao Sok žjóšgaršinn į brżnt erindi viš žau okkar, sem hafa bęši įhuga į velferš og nįttśruvernd.  Žaš eru lķklega flestir Ķslendingar, sem falla žar undir.  Saga okkar, afkoma og lķfsgęši, eru svo nįtengd ķslenzkri nįttśru, aš žaš eru harla fįir, sem skilja ekki mikilvęgi hennar.  Aš sama skapi er sį vandfundinn, sem segist ekki vera umhugaš um velferš.  En žaš er ekki sķšur mikilvęgt aš skilja, hvaš velferš er, og hvernig hśn veršur til.

Velferš okkar sem žjóšar byggir ekki sķzt į gęfu okkar til žess aš virkja nįttśruöflin til orkuframleišslu.  Žaš er jafnvęgislist aš gęta aš nįttśrunni, en beizla krafta hennar į sama tķma, eins og dęmiš um Khao Sok sżnir okkur.  Žetta er vel hęgt meš skynsemi aš leišarljósi, og viš eigum aldrei aš raska óspilltri nįttśru meira en žörf krefur. 

Viš eigum alltaf aš velja žį kosti, sem veita mestan įvinning meš minnstum fórnarkostnaši.  Žaš er lķka mikilvęgt aš nżta orkuna skynsamlega, og aš sama skapi eru einhverjir hlutar nįttśrunnar, sem viš viljum af góšum og gildum įstęšum ekki undir neinum kringumstęšum hrófla viš."

  Žarna hefur lögfręšingurinn mikiš til sķns mįls.  Viš veršum aš ganga śt frį žvķ sem gefnu, aš nśtķma- og framtķšaržjóšfélagiš śtheimta a.m.k. tvöföldun į virkjušu afli, ef hér į aš vera hęgt aš halda ķ horfinu meš tekjur į mann, sem nś eru į mešal hinna hęstu ķ Evrópu, svo aš ekki sé nś minnzt į blessuš orkuskiptin og kolefnishlutleysiš 2040.

Innan ķslenzku verkfręšingastéttarinnar er fólk, sem hefur sérhęft sig ķ virkjunum viš ķslenzkar ašstęšur, og žetta sama fólk leggur aušvitaš metnaš sinn ķ aš leggja fram góšar lausnir, sem hafa veriš beztašar (optimised) til aš gefa kost į hįmarksorkuvinnslu į viškomandi staš innan ramma hófsamlegrar breytingar į nįttśrupplifun į athafnasvęšinu.  Sé litiš til baka, sést, aš ķslenzkir arkitektar og verkfręšingar hafa stašiš undir kröfum, sem geršar eru til žeirra um įsżnd mannvirkjanna. 

Viš val į nęsta virkjunarkosti er žaš gullvęg regla, sem lögfręšingurinn nefnir, aš hlutfall įvinnings og fórnarkostnašar į aš vera hęst fyrir valinn kost śr hópi virkjunarkosta, sem virkjunarfyrirtękin leggja fram. Sé žessi gullvęga regla höfš aš leišarljósi, geta yfirvöld hętt aš klóra sér ķ skallanum śt af regluverki, sem žau eru aš bögglast viš aš koma į koppinn um vindmyllužyrpingar, žvķ aš röšin mun žį ekki koma aš žeim fyrr en aš a.m.k. tveimur įratugum lišnum.

Undir lokin skrifaši lögfręšingurinn:

"En žaš er aldrei hęgt aš fallast į, aš žaš megi ekki undir nokkrum kringumstęšum hrófla viš neinum hluta nįttśrunnar.  Ef nįttśran į alltaf aš njóta vafans, žį er engin mannleg velferš ķ boši og rangt aš halda öšru fram.  Svo öfgakennd afstaša getur ekkert annaš leitt af sér en versnandi lķfskjör okkar allra til langrar framtķšar.  Žį neitum viš okkur og afkomendum okkar um lķfskjörin, sem viš žekkjum ķ dag.  Žeim mun hratt [hraka], nema ófyrirséšar tękniframfarir séu handan viš horniš.  

Vonandi bķšur okkar bylting ķ orkuframleišslu, t.d. meš kjarnasamruna.  Žaš gęti breytt dęminu verulega.  Viš getum hins vegar ekki stefnt inn ķ framtķšina upp į von og óvon um, aš žaš gerist einhvern tķmann į nęstunni."

Žaš er nś sennilega styttra ķ nżja og öruggari kynslóš kjarnakljśfandi orkuvera en samrunavera.  Žótt įbyrgšarlaust og glórulaust sé aš leggjast gegn nįnast öllum virkjanahugmyndum į Ķslandi, sé höfš hlišsjón af tilvitnunum ķ téšan lögfręšing, žį er samt talsveršur fjöldi landsmanna ķ žessum hópum ofstękisfullra nįttśruverndarsinna.  Mörgum žeirra gengur hrein afturhaldssemi til.  Žeir vilja ekki sjį nein mannleg inngrip ķ nįttśruna, sem heitiš geti, og žeir eru "mķnķmalistar" um lifnašarhętti.  Fjölskyldubķllinn er žar į bannlista, og kannski vilja žau innleiša žvottabrettiš ķ staš žvottavélarinnar.  Žau hafa tališ sér trś um, aš stórfelld neyzluminnkun verši aš eiga sér staš til aš bjarga jöršunni, andrśmsloftinu og lķfrķkinu. Žessar öfgaskošanir eru keyršar įfram sem trśarbrögš, svo aš mótrök komast ekki aš.

Žjóšfélagiš į ekki aš fęra slķku jašarfólki og sérvitringum alls konar vopn ķ hendur til tafaleikja og hindrana į framfarabrautinni.  Ein afleišingin af žvķ er, aš ekkert virkjanaleyfi hefur enn fengizt fyrir virkjun, sem leyst getur ķslenzkt efnahagslķf śr višjum orku- og aflskorts.  Ķslendingar missa žar meš af mikilvęgri atvinnužróun ķ a.m.k. einn įratug og eiga į hęttu orkuskömmtun aš vetrarlagi, eins og fiskbręšslur, hitaveitur meš lķtinn eša engan jaršvarma og orkusękinn śtflutningsišnašur fengu aš kenna į veturinn 2021-2022. Enginn er bęttari meš afl- og orkuskorti.    

     

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Gunnar Heišarsson

Sęll Bjarni

Žaš mį alveg koma fram aš Žingvallavatn er mišlunarlón, er um 16km2 stęrra en upprunalega. Sś stękkun er nįnast sama stęrš aš flatarmįli og Skorradalsvatn, sem er jś einnig mišlunarlón. Stękkun žess var hins vegar óveruleg ķ flatarmįli tališ, vegna landašstęšna. Fyrst og fremst var žar um hękkun aš ręša. Žį mį ekki gleyma Ślfljótsvatni, sem var nįnast bara smį pollur įšur en žaš var gert aš mišlunarlóni. Fleiri nįttśruperlur mį telja, sem ķ dag margt fólk heldur aš hafi veriš til um aldir, en eru ķ raun manngeršar aš hluta.

Kvešja

Gunnar Heišarsson, 24.10.2022 kl. 07:38

2 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Hįrrétt, Gunnar.  Myndun mišlunarlóna hérlendis hefur veriš vel heppnuš og til landbóta.  Ekki mį gleyma perlunni Ellišaįrvatni.  Žannig skara vatnsaflsvirkjanir fram śr varšandi lįgan fórnarkostnaš virkjana til raforkuvinnslu.  Žaš yrši algert stķlbrot aš fara nś aš innleiša herfileg mannvirki til raforkuvinnslu hér, sem eru bęši afkastalķtil og óįreišanleg.

Bjarni Jónsson, 24.10.2022 kl. 13:18

3 Smįmynd: Sindri Karl Siguršsson

Og ekki gleyma Hįlslóni, sem įtti aš śtrżma öllu lķfi ķ eyšimörkinni. Lķtiš frést af žeim rannsóknum sem settar voru af staš og įttu aš kortleggja breytinguna. Kalla eftir žeim nś 20 įrum sķšar, eša svo.

Don Kķ Kóta dęmiš er sķšan žaš allra vitlausasta. Ef hęgt er aš hindra flutning raforku vegna einhverra staura, žį hefši ég haldiš aš žeir hinir sömu ęttu aš taka nišur gleraugun žegar kemur aš žessu.

Sindri Karl Siguršsson, 24.10.2022 kl. 16:00

4 Smįmynd: Įgśst H Bjarnason

Takk fyrir góšan pistil Bjarni.

Įgśst H Bjarnason, 24.10.2022 kl. 16:14

5 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Sęll, Sindri Karl;

Žrįtt fyrir stęrš Hįlslóns, er landnotkun Fljótsdalsvirkjunnar ašeins brot af landnotkun vindmyllužyrpinganna ķ km2/GWh/įr.  Hreindżr kunna aš hafa nagaš strįin, sem voru žarna fyrir, en žau hefur lķtiš munaš um aš leita annaš.  Eitthvert rof hefur oršiš žarna ķ bökkum, en Landsvirkjun er nś tekin aš fįst viš žaš.  Žaš er segin saga, aš skrattinn er mįlašur į vegginn ķ hvert sinn, sem įform um vatnsaflsvirkjun eru į feršinni.  Žaš gleymdist žį aš geta um bergvatnsįna, sem myndašist ķ gili frenjunnar Jöklu, og er nś oršin dįgóš laxveišiį.  Žį mundi ég gjarna vilja sjį rannsókn į hękkun grunnvatns žarna ķ grenndinni, sem er einn žurrasti stašur Ķslands.  Fórnarkostnašurinn reyndist mestur sį, aš falleg litbrigši Lagarfljótsins minnkušu eša jafnvel hurfu, og breytingar uršu į lķfrķki žess.  

Bjarni Jónsson, 24.10.2022 kl. 18:04

6 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Žakka žér fyrir, Įgśst.  Ég met ummęli žķn mikils.  

Bjarni Jónsson, 24.10.2022 kl. 18:05

7 Smįmynd: Einar L Benediktsson

Loksins vitręn umręša um vindmyllur.Ekki gleyma vegkerfinu sem vindmyllur śtheimta.Rispan ķ Skorradal sem skógręktin gerši til aš planta trjįm

olli žvķlķku fjašrafoki aš sveitin var aš missa sig.Hvaš meš vegi sem bera 25tonna steypubķla og 60tonna krana viš hverja vindmyllu upp um fjöll og firnidi? Žaš žarf aš krefjast žess aš framkvęmdaašiljar sżni žennan žįtt.

Einar L Benediktsson, 25.10.2022 kl. 12:58

8 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Hįrrétt, Einar.  Hver vindmylla śtheimtir žungaflutninga og vegi og snśningsplan samkvęmt žvķ.  Svęši vindmyllužyrpingar veršur aš miklu leyti sundurskoriš af vegum fyrir žungavinnuvélar og skuršum fyrir aflstrengi og stżristrengi.  Žetta yršu mestu landskemmdir m.v. žjóšhagslegan įvinning (hann er reyndar enginn, žvķ aš žessi ašferš viš raforkuvinnslu er svo óskilvirk), sem sögur kunna frį aš greina hérlendis.

Bjarni Jónsson, 26.10.2022 kl. 18:09

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband