Hafró flengir veiširéttarhafa og fylgifiska

Atvinnurógur samtaka veiširéttarhafa ķ įm og vötnum landsins įsamt mįlpķpum, sem žykjast bera mįlstaš nįttśrunnar fyrir brjósti, en eru sekir um aš leggja algerlega huglęgt mat į alla nżtingu, gagnvart laxeldi ķ sjókvķum į Vestfjöršum og Austfjöršum, gengur svo langt, aš žessir ašilar heimta, aš téš starfsemi verši lögš nišur, ašallega vegna hęttu į erfšablöndun eldisfisksins viš nįttśrulega ķslenzka laxastofna.  Ķ žessari rógsherferš hafa žessir ašilar ekki skirrzt viš aš saka Hafrannsóknastofnun Ķslands um alls konar įviršingar, sbr einhver Valdimar Ingi Gunnarsson ķ Bęndablašinu 17. febrśar 2023, sem hafši žar uppi ósęmilegar dylgjur, eins og Ragnar Jóhannesson, rannsóknastjóri fiskeldis hjį Hafrannsóknastofnun, rakti og hrakti ķ grein sinni ķ Bęndablašinu 9. marz 2023:

"Įhęttumat erfšablöndunar śtskżrt".

Eftir lestur fróšlegrar greinar Ragnars stendur ekki steinn yfir steini ķ hręšsluįróšri og fśkyršaflaumi téšra veiširéttarhafa og sjįlfskipašra nįttśruverndara varšandi meinta hęttu erfšablöndunar, sem villtir laxar ķ nytjaįm Ķslands séu ķ. Žessi hętta er einfaldlega ķmyndun og tilbśningur illvķgra gagnrżnenda sjókvķaeldisins, eins og Ragnar sżndi fram į. Nś veršur vitnaš ķ téša grein Ragnars: 

"Hlutverk Hafrannsóknastofnunar er aš styšja viš veršmętasköpun ķ ķslenzkum sjįvarśtvegi, en gęta jafnframt aš nįttśruvernd og sjįlfbęrni nytjastofna.  

Įhęttumat erfšablöndunar var žróaš til žess eins aš spį fyrir um įhęttuna į erfšablöndun norskęttašs eldislax viš villta ķslenzka laxastofna ķ įm landsins.  Matiš tekur ekki tillit til annarra mögulegra umhverfisįhrifa sjókvķaeldis, s.s. laxalśsar eša mengunar.  Matiš gerir engan greinarmun į laxeldi eftir žvķ, hvort um innlend eša erlend fyrirtęki er aš ręša [var ein af dylgjum téšs Valdimars - innsk. BJo].  Viš žróun spįlķkans var leitaš fyrirmynda hjį nįgrannažjóšum, og matiš var unniš ķ samvinnu viš fremstu vķsindamenn heims į žessu sviši.

Viš gerš įhęttumatsins voru varfęrnissjónarmiš höfš aš leišarljósi, žar sem nįttśran var lįtin njóta vafans.  Rįšist var ķ umfangsmikla vöktun og mótvęgisašgeršir gegn erfšablöndun.  Įkvešiš var aš endurmeta [įhęttuna] į 3 įra fresti og byggja žį į rauntölum śr vöktun.

Ķslenzka įhęttumatiš hefur veriš notaš sem fyrirmynd aš įhęttumati fyrir laxeldi ķ Kanada.  Įviršingum Valdimars um nįttśrunķš, fśsk og spillingu er žvķ algjörlega vķsaš til föšurhśsanna."

Žarna bregst Ragnar Jóhannesson meš mįlefnalegum hętti viš svķviršilegum įrįsum téšs Valdimars į Hafró og rakalausum tilraunum hugstola veiširéttarhafa og nįttśrugjammara til aš grafa undan trśveršugleika Hafró sem hlutlęgrar og óvilhallrar vķsindastofnunar.  Žeir, sem hafa ekki annaš fram aš fęra en hįstemmdan og tilfinningahlašinn atvinnuróg og nķš gagnvart viršingarveršri vķsindastofnun, sem aflaš hefur sér trausts innanlands og utan, hafa augljóslega ekki fundiš fjölina sķna og munu aldrei finna hana, nema žeir bęti rįš sitt. 

"Įhęttumatiš [lķkaniš] reiknar śt įętlašan fjölda göngufiska śr sjókvķaeldi upp ķ veišiįr samkvęmt gefnum forsendum.  Matiš reiknar śt įgengni (e. intrusion) ķ einstökum įm śt frį žekktum upplżsingum um stofnstęrš ķ hverri į.  Rauntölur frį Noregi hafa sżnt, aš eldisfiskur hefur margfalt minni ęxlunarhęfni en villtur fiskur, og žvķ mį reikna meš žvķ, aš erfšablöndunin verši einnig margfalt minni en įgengnin. Aš mati fęrustu vķsindamanna į žessu sviši žarf įgengni aš vera a.m.k. 4 % į hverju įri įratugum saman, til žess aš erfšablöndun nįi aš skerša hęfni stofns įrinnar. 

Ķ įhęttumati frį 2020 var įętluš įgengni um og innan viš 1 % ķ 89 af žeim 92 veišiįm, sem eru ķ matinu, og žar af var engin įgengni įętluš ķ 43 įm."

Ķ raun og veru er allt mošverk og hręšsluįróšur gegn sjókvķaeldinu vegna meintrar hęttu į erfšablöndun ķ hvert skipti, sem eldislaxar sleppa śt śr kvķunum, hrakin į grundvelli śtreikninga, sem reistir eru į rannsóknarnišurstöšum. Fullyršingaflaumur veiširéttarhafa og sjįlfskipašra nįttśruverndara er reistur į ķmyndašri hęttu, sem į sér enga stoš ķ raunveruleikanum.

Hvaš segir reynslan ?  Į 6 įra skeiši reyndust 10 strokulaxar fara upp ķ 92 veišiįr, žar af 2 śr eldi erlendis, og gefur žaš mešalįgengni 0,09 %.  Hęsta įgengnin var 1,19 % ķ Stašarį ķ Steingrķmsfirši.  Žetta sżnir, aš tilfinningažrungiš moldvišri veiširéttarhafa og sjįlfskipašra nįttśruverndara er innantómur lygaįróšur til aš grafa undan afkomu fjölda manns ķ landinu, sem vinnur aš naušsynlegri gjaldeyrisöflun fyrir žjóšarbśiš.  Eru žaš ólķkt meiri tekjur en hafast upp śr krafsinu viš sölu réttar til aš veiša og sleppa meira eša minna sęršum villtum laxi eftir öngul ķ gininu. 

Höfundurinn, Ragnar Jóhannesson hjį Hafró, gerši ķtarlega grein fyrir śtreikningunum, sem jók gildi greinarinnar töluvert:

"Matiš byggir į tiltölulega einföldum žįttum. Fyrst ber aš nefna umfang eldisins p, sem er umfang žessarar framleišslu ķ hverjum firši fyrir sig.  Žvķ nęst er mešalhlutfall strokufiska į hvert framleitt tonn [t], sem viš auškennum sem S [=n/t, strokufjöldi/t].  Raunverulegar stroktölur eru aš sjįlfsögšu breytilegar į milli įra [og fjarša-innsk. BJo], en mešaltal sķšustu 10 įra ķ Noregi gefur gefur töluna S=0,8 stk/t. Mešaltal sķšustu 6 įra hérlendis gefur töluna S=0,5 stk/t [meš tķmanum hefur žetta hlutfall lękkaš ķ bįšum löndum].  

Einungis [lķtill] hluti žeirra fiska, sem strjśka, mun ganga upp ķ įr og žaš hlutfall, auškennt sem L, er nefnt endurkomuhlutfall.  Įętlašur heildarfjöldi eldislaxa, sem gengur ķ veišiįr [eins fjaršar], e, er žvķ: e=p*s*L stk.

Nś er įętlaš endurkomuhlutfall (L) mismunandi [annaš] fyrir sjógönduseiši (snemmstrok [L1]) og fisk, sem er oršinn nęr fullvaxta (sķšstrok [L2]), og aš auki er hegšun žeirra önnur. Strok 11 k laxa śr 2 kvķum Arnarlax ķ febrśar 2018 (sķšbśiš strok, stórir fiskar) var ķ raun įgętt įlagspróf į fyrstu śtgįfu įhęttumatsins.  Raunin varš sś, aš mun fęrri fiskar skilušu sér ķ veišiįr en bśizt var viš, og endurkomuhlutfalliš [L2] var žvķ lękkaš śr 3,3 % ķ 1,1 % viš endurmat įriš 2020."

 Komiš hefur ķ ljós, aš endurkomuhlutfall strokufiska į įri lękkar hratt meš auknum massa fiska į bilinu 0-600 g og hęgar eftir žaš [ž.e. L1>L2]. Fyrir žessu gerši Ragnar góša grein: 

"Eins og nś er vel kunnugt, varš strok śr sjókvķ viš Haganes ķ Arnarfirši 2021, og gat Arnarlax ekki gert grein fyrir afdrifum 81.564 laxa.  Śtreikningar okkar gįfu svipaša nišurstöšu varšandi strokfjölda.  Hér var um sjógönguseiši aš ręša (snemmstrok).  Žau synda į haf śt ķ fęšuleit og snśa svo til baka į upprunastaš eftir a.m.k. eins vetrar dvöl ķ sjó [1-3 vetur]. Žvķ var žetta strok įlagspróf į stušla, sem notašir voru fyrir snemmstrok, enda fyrsta strokiš af žvķ tagi hérlendis, sem vitaš var um.  

Viš endurmat į stušlum fyrir snemmstrok var notast viš greiningu į umfangsmiklum sleppitilraunum, sem norska Hafrannsóknastofnunin stóš fyrir į įrunum 2005-2008.  Sś greining leiddi ķ ljós, aš endurkoma fellur meš strokstęrš, eins og sżnt er į Mynd 1 [ķ greininni, ekki hér, en svišiš fyrir L1 er 0,52 %-0,08 % fyrir 0-1400 g].  Samkvęmt gögnum frį Arnarlaxi var mešalžyngd žeirra [strokfiskanna] um 900 g viš strok.  Ķ fyrra veiddust 25 fiskar śr žessu stroki ķ įm ķ Arnarfirši, meginžorrinn ķ frįrennsli Mjólkįrvirkjunar.  Žaš stemmir nokkuš vel viš žį 40 fiska, sem vęnta mįtti eftir 1 vetur ķ sjó [samkvęmt lķkani - innsk. BJo].  Einnig var dreifing žeirra lķtil į frekar takmörkušu svęši, eins og matiš gerši rįš fyrir."

Žaš getur veriš fróšlegt aš slį į efri mörk strokufiskafjölda upp ķ įr landsins viš 100 kt/įr laxaframleišslu ķ sjókvķum viš landiš (Vestfirši og Austfirši).  Žetta eru E=100 kt*0,5 stk/t*0,0011=55 stk/įr.  Ef hrygningarstofninn į žessum svęšum er 16 kt, žį er įgengnin Į= 55/16 k = 0,3 %, sem er heilli stęršargrįšu undir hęttumörkunum 4 %.  Žaš viršist žess vegna vera borš fyrir bįru, hvaš erfšaįhęttuna varšar, žótt sjókvķaeldiš yrši rśmlega tvöfaldaš, frį žvķ sem žaš er nśna.  Innantómar upphrópanir ofstękismanna eiga ekki aš fį aš móta atvinnužróun og nżtingu aušlinda ķ ķslenzkri lögsögu. Žar veršur vķsindaleg greining og bezta tękni įfram aš fį aš rįša för.  

 

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband