Skuldin

Spurningin um, hvort rķkisįbyrgš sé į Tryggingarsjóši innistęšueigenda aš lögum, er ašalatriši "Icesave-deilunnar viš Bretland og Holland, og hśn hverfist um tilskipun ESB nr 94/19, sem Alžingi leiddi ķ lög į Ķslandi įriš 1999.  Žar segir svo ķ 24. liš:

"Žaš er ekki brįšnaušsynlegt samkvęmt žessari tilskipun aš samręma leiširnar viš fjįrmögnun žeirra kerfa, sem tryggja innlįnin eša lįnastofnanirnar sjįlfar, m.a. vegna žess, aš lįnastofnanirnar skulu sjįlfar almennt bera kostnašinn viš fjįrmögnun slķkra kerfa, og einnig vegna žess, aš fjįrhagsleg geta kerfanna skal vera ķ samręmi viš tryggingarskuldbindingarnar.  Žetta mį samt ekki stefna stöšugleika bankakerfis ašildarrķkisins ķ hęttu." 

Meš öšrum oršum skulu tryggingarsjóširnir vera fjįrmagnašir af bönkunum sjįlfum, en samt eigi meš ķžyngjandi hętti fyrir žį eša višskiptavini žeirra, enda gęti slķkt skekkt samkeppnistöšu.  Hvergi er hins vegar minnzt į rķkisįbyrgš.  Ef ętlazt vęri til hennar af höfundum tilskipunarinnar, mundi slķkt vafalaust hafa veriš tķundaš.  Į fjölmörgum fleiri atrišum mį reisa žį fullyršingu, aš ķslenzka rķkiš hafi alls ekki undirgengizt neinar skuldbindingar um aš tryggja greišslugetu hins ķslenzka Tryggingarsjóšs innistęšueigenda.  Fullyršingin er studd lögfręšilegum rannsóknum hęfustu manna, og nęgir ķ žeim efnum aš vķsa til frįbęrrar ritrašar ķ Morgunblašinu, sem hófst 12. janśar 2010 meš greininni "Lagarök um Icesave", eftir Lįrus L. Blöndal, hrl. og Stefįn Mį Stefįnsson, lagaprófessor.  Hafa ber ķ huga ķ žessu sambandi, aš enginn getur skuldbundiš rķkissjóš į nokkurn hįtt fjįrhagslega, nema Alžingi.  

Ķ 25. liš tilvitnašrar tilskipunar er hnykkt į žvķ, aš rķkisvald ašildarrķkjanna verši ekki sjįlfvirkt įbyrgšarašili tryggingarsjóšanna.  Bretar sjįlfir hafa bent į ķ deilu viš Ķra, aš rķkisįbyrgš sé andstęš żmsum grundvallarreglum innri markašar ESB, t.d. um frjįlsa samkeppni, enda var bankakerfi žeirra svo risastórt, aš brezka rķkiš hefši misst lįnshęfi, ef žaš hefši gengizt ķ slķkar įbyrgšir.  Žess mį geta, aš ķrski rķkissjóšurinn hefur af žessum sökum goldiš fjįrhagslegt afhroš ķ žessari fjįrmįlakreppu. Įkvęšiš ķ téšri tilskipun 94/19, sem tekur af öll tvķmęli um, aš rķkisįbyrgš er ekki viš lżši, hljóšar svo:

"Tilskipun žessi getur ekki gert ašildarrķkin eša lögbęr yfirvöld žeirra įbyrg gagnvart innistęšueigendum, ef žau hafa séš til žess aš koma į einu eša fleiri kerfum, višurkenndum af stjórnvöldum, sem įbyrgjast innlįn eša lįnastofnanirnar sjįlfar og tryggja, aš innistęšueigendurnir fįi bętur og tryggingu ķ samręmi viš žessa tilskipun." 

Hér er ķ tilskipuninni sjįlfri kvešiš į um, aš innistęšutryggingarsjóširnir skulu ekki njóta rķkisįbyrgšar.  Hvert sękja Bretar og Hollendingar rök fyrir žvķ, aš ķslenzkir skattgreišendur skuli bęta rķkissjóšum žeirra meš vöxtum aš hafa rokiš til ķ öngžveiti haustsins 2008 aš bęta innistęšueigendum Landsbankans tap sitt ?  Hafa ķslenzk stjórnvöld e.t.v. leikiš af sér og skuldbundiš ķslenzka skattborgara til aš axla byršar, sem hvorki lagabókstafur né tilskipun męlir fyrir um ?  Lķtum į ašdragandann.

Žann 7. įgśst 2008 sendi brezka fjįrmįlarįšuneytiš fyrirspurn um žaš til ķslenzka Višskiptarįšuneytisins, sem fór meš mįlefni fjįrmįlageirans og stjórnaš var af rįšherra śr Samfylkingunni, hvort rķkisstjórnin mundi sjį til žess, aš Innistęšutryggingarsjóšurinn geti tekiš nęg lįn til aš unnt verši aš greiša EUR 20“887 til hvers innistęšueiganda.  Višskiptarįšuneytiš svaraši bréflega 20. įgśst 2008, žar sem m.a. kemur fram:

"Ef svo ólķklega vildi til, aš sjóšsstjórnin gęti ekki śtvegaš nęgilegt fé į fjįrmįlamörkušum, viljum viš fullvissa ykkur um, aš ķslenzka rķkisstjórnin mundi gera allt, sem įbyrg stjórnvöld mundu gera ķ slķku tilviki, og ķ žvķ felst aš ašstoša sjóšinn viš aš śtvega nęgilegt fjįrmagn til žess aš standa viš lįgmarkstrygginguna. ...... Ķ slķku tilviki mundi Sešlabanki Ķslands, sem lįnveitandi til žrautavara, sjį sjóšnum fyrir lausafé.  Rķkisstjórn Ķslands mundi veita Sešlabankanum stušning til žess.  Viš žessar ašstęšur yrši žetta aldrei vandamįl fyrir Innistęšutryggingarsjóšinn.  Viš viljum undirstrika, aš rķkisstjórnin gerir sér glögga grein fyrir skuldbindingum sķnum samkvęmt EES samninginum gagnvart Innistęšutryggingarsjóšinum og mun standa viš žęr skuldbindingar." 

Meš bréfi žessu er bżsna langt gengiš aš hįlfu višskiptarįšherra Samfylkingarinnar til aš friša Breta.  Ķ ljósi žess, sem sķšar geršist, mį segja, aš of langt sé gengiš ķ yfirlżsingu um aš tryggja sjóšinum fé meš ašstoš Sešlabankans og rķkissjóšs m.v. kröfurnar ķ tilskipun 94/19 til rķkjanna į Innri markaši EES.  Samt veršur žvķ ekki haldiš fram meš gildum rökum, aš bréf žetta sé ķgildi yfirlżsingar um rķkisįbyrgš.  Žaš sést bezt į žvķ, aš ķ byrjun október 2008 sendi Innistęšutryggingarsjóšurinn ķslenzki eftirfarandi drög aš yfirlżsingu til žįverandi forsętisrįšherra, Geirs Haarde:

"Hér meš stašfestist žaš, aš rķkissjóšur Ķslands įbyrgist, aš Tryggingarsjóšur innistęšueigenda og fjįrfesta geti stašiš viš lįgmarksskuldbindingar sķnar samkvęmt framangreindum lögum.  Rķkisįbyrgšin nęr til allra ašila aš Tryggingarsjóšinum og śtibśa žeirra į Ķslandi og erlendis."

Ósk žessi um rķkisįbyrgš er einsdęmi, og forsendur hennar og mįlsašilar hljóta aš sęta opinberri rannsókn ofan ķ kjölinn.  Ķslenzka žjóšin stendur ķ mikilli žakkarskuld viš Geir Hilmar Haarde, žįverandi forsętisrįšherra, fyrir žaš, aš hann stašfesti žessa yfirlżsingu ekki meš undirskrift sinni. 

Veršmętarżrnun į heimsvķsuNokkrum vikum seinna tóku brezka og hollenzka rķkisstjórnin žį įkvöršun aš bęta innistęšueigendum föllnu ķslenzku bankanna tap sitt, bęši ķ dótturfyrirtękjum og śtibśum, śr vösum skattgreišenda sinna.  Žetta geršu žau til aš létta af sér žeirri gagnrżni, aš eftirlitsašilar ķ žessum löndum hefšu brugšizt neytendum og fjįrmįlaeftirlitin įttu auk žess aš sjį um lausafjįrstżringuna į heimavelli.  

Samt var ķ löndum žeirra talsveršur fjöldi fólks, sem svipaš var įstatt um eftir fall bandarķskra fjįrmįlastofnana, t.d. Lehmans bręšra 15. september 2008.  Höfundi žessarar vefgreinar er aš minnsta kosti ekki kunnugt um, aš brezk og hollenzk stjórnvöld hafi ķ hyggju aš senda öšrum rķkisstjórnum en žeirri ķslenzku reikning fyrir björgunarašgeršum sķnum.  Mešhöndlun žeirra į Ķslendingum er lķklega fordęmalaus, hśn er dęmalaus, og hśn styšst ekki viš neinar lögheimildir.  Hśn viršist einvöršungu styšjast viš ofrķki.  Nįi žessi ósvķfni fram aš ganga meš fjįrkśgunarpķski aftan viš bak, verša samskipti Ķslands viš žessi lönd og ESB eitruš į nęstu įratugum, sem ber aš foršast ķ lengstu lög. 

Fram į sjónarsvišiš streymir nś, eftir athyglina, sem synjun forseta hlaut, mįlsmetandi fólk erlendis, sem styšur ķ raun röksemdafęrslu virtra lögspekinga innlendra.  Nś er viškvęšiš, aš į engum lagarökum sé hęgt aš reisa kröfu į hendur Ķslendingum um aš axla téšar byršar brezku og hollenzku rķkissjóšanna meš vöxtum, heldur mundi t.d. Evrópudómstóllinn deila byršunum į milli rķkjanna.  Žetta viršist vera sjónarmiš Evu Joly, og žetta er sjónarmiš Alain Lipietz, sem komiš hefur aš samningu tilskipana ESB um žessi efni.  Žar er kunnįttumašur og aš lķkindum (um tķma) innanbśšarmašur ķ Berlaymont į ferš.   

Alain Lipietz

Rķkisstjórnir Bretlands og Hollands hafa lķtiš sem ekkert ķ höndunum annaš til aš reisa kröfugeršir sķnar į en ofangreint bréf frį višskiptarįšherranum ķ rķkisstjórn Geirs Haarde.  Žetta bréf veikir nś mįlstaš Ķslendinga og gerir žaš aš verkum, aš semja veršur um mįliš į stjórnmįlalegum nótum, en alls ekki į fjįrmįlalegum nótum, eins og um óuppgert skuldabréf vęri aš ręša.  Ķslendingar bįšu hvorki Hollendinga né Breta um lįn til aš gera upp viš innistęšueigendur föllnu bankanna.  Žegar Hollendingar og Bretar gengu til žess verks, höfšu žeir enga lagalega eša sanngirniįstęšu til aš ętla, aš unnt yrši meš réttu aš senda ķslenzka rķkissjóšinum reikninginn. Žess vegna er śt ķ hött aš heimta vaxtagreišslur af Ķslendingum vegna žessara śtgjalda.  Vaxtakröfum žeirra į aš hafna gjörsamlega.  Aš leysa mįliš į stjórnmįlalegum nótum žżšir, aš byršunum af mismuni eigna og skulda žrotabśa Landsbankans beri aš skipta į milli ašseturslands śtibśsins og heimalands móšurbankans ķ hlutfalli viš įbyrgš į eftirliti og įbyrgš į žvķ, aš svo fór sem fór, aš teknu tilliti til jöfnunar byršanna į hvern skattborgara.  Kynning į žessum mįlstaš viršist hafa fariš ķ handaskolum hjį rķkisstjórn Ķslands, enda er hśn hallari undir hagsmuni Hollendinga og Breta en Ķslendinga. Um žaš vitna fjölmörg ummęli.

Žį hafa lögfręšingarnir, Stefįn Mįr Stefįnsson og Lįrus Blöndal, fęrt fyrir žvķ gild rök ķ Morgunblašsgrein sinni, "Möguleg bótaskylda ESB", žann 14. janśar 2010, aš Ķslendingar muni eiga endurkröfurétt į hendur ESB fyrir tjóni, sem tilskipanir žess hafa valdiš žeim.  Sį réttur fyrnist į 5 įrum, og er sjįlfsagt aš lįta į hann reyna eftir aš mįlalyktir hafa oršiš, meš dómstólaleiš eša nżjum samningum, viš Breta og Hollendinga.    

Žaš skilur hvert mannsbarn, aš mašur, sem heldur žvķ statt og stöšugt fram, aš ekki sé unnt aš nį betri samningum fyrir Ķslands hönd en raun hefur oršiš į um, hann er ófęr um aš taka žįtt ķ nżjum samningavišręšum.  Fjįrmįlarįšherrann er sem lķk ķ lestinni, og ašrir rįšherrar, er tjįš hafa sig um gjörninginn, eru reyndar litlu skįrri. 

Nżjar višręšur munu fara fram meš nżju fólki, a.m.k. aš hįlfu Ķslendinga.  Ķslenzka samninganefndin mun žį verša grį fyrir jįrnum.  Įgętar blašagreinar fyrrnefndra lögfręšinga, Lįrusar og Stefįns, eiga aš rata beint ķ vopnabśr samninganefndarinnar ķslenzku.    

Žaš er alveg ljóst, aš meš nżjum samningum verša "Icesave" byršarnar į Ķslendinga ašeins brot af žeim fįtęktarhlekkjum, sem rķkisstjórn Jóhönnu Siguršardóttur meš Steingrķm Sigfśsson ķ broddi fylkingar ętlaši aš leiša yfir žrjįr kynslóšir Ķslendinga ķ glópsku sinni eša vitandi vits.  Žaš ber žess vegna aš fella žį lagasetningu vinstri flokkanna į Alžingi śr gildi og aš semja upp į nżtt aš beztu manna yfirsżn.    

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Benedikta E

"SKULDIN" er mįliš - viš greišum ekki nema viš "SKULDUM" ! og lįtum ekki telja okkur trś um annaš - NEI - !

Benedikta E, 14.1.2010 kl. 21:19

2 Smįmynd: Jón Steinar Ragnarsson

Žaš į aš afskrifa öll samningsdrög memó og óopinberar heitstrengingar, sem geršar voru ķ mišju panikkinu žegar allt hrundi. Samningum hefur hvort eš er veriš hafnaš og žvķ veršur ekkert samiš um neitt. Žeir eiga nęsta leik. Ętla žeir aš gera hótanir aš veruleika? Verši žeim af žvķ. Sjįum hvort žeir eru men til žess aš standa viš stóru oršin. Ef žeir gera žaš, žį getum viš kannski dregiš žį fyrir dómstóla og žetta mį um leiš.

Jón Steinar Ragnarsson, 15.1.2010 kl. 04:48

3 Smįmynd: Einar Björn Bjarnason

Rķkisstjórnin, hefur haldiš žvķ fram, alveg frį upphafi deilunnar, aš ekki vęru lķkur į aš hęgt vęri aš semja aftur.

Žetta veršur žį, 3. skiptiš sem stjórnvöld senda samninganefnd.

Ég spįi žvķ, aš žetta endi meš einhverjum "detail" lagfęringum į samningnum, t.d. lękkun vaxta um 0,5% og žaš muni vera kallaš sigur viš samningsborš - og, sķšan hefst sami söngurinn į nż - aš žetta sé žaš skįrsta sem hęgt sé aš nį fram.

Mér sżnist, aš strategķa rķkisstjórnarinnar, sé aš leitast viš aš žreyta žjóšina eins og hśn vęri fiskur, sem veišimašur vęri aš leitast viš aš draga aš landi.

----------------------------------------------

HVet alla til aš lesa frįbęra grein Prófessors Sweder van Wijnbergen viš Hįskólann ķ Amsterdam - sį starfaši įšur um 13 įr hjį Alžjóšabankanum, viš skuldaskil rķkja ķ vandręšum, og hann sį nįnar tiltekiš um skuldaskil fyrir Mexķkó sem starfsmašur bankans.

Žetta er sś tegund af žekkingu, sem viš žurfum į aš halda, skį grein hans:

Iceland needs international debt management

Kv.

Einar Björn Bjarnason, 15.1.2010 kl. 12:39

4 Smįmynd: Jón Sveinsson

ŽAŠ ER EKKERT NEMA VALDNĶŠSLA SEM ER Ķ HUGA STJÓRNVALDA OG NŚ ĘTLAR STJÓRNARANDSTAŠAN AŠ HJĮLPA TIL MEŠ SVIKIN.

Jón Sveinsson, 15.1.2010 kl. 12:58

5 Smįmynd: Valdimar Samśelsson

Žakka góša og fręšandi grein.

Valdimar Samśelsson, 15.1.2010 kl. 15:20

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband