Vaxtarskeiši fiskeldis er hvergi lokiš hérlendis

Nś er saman komin sś žekking og fjįrmagn ķ fiskeldi hérlendis, sem saman mynda grundvöll heilbrigšs vaxtar ķ atvinnugreininni.  Viš blasir atvinnugrein, sem meš žessu móti bżr sig ķ stakkinn til aš verša ein af undirstöšum ķslenzkrar śtflutningsstarfsemi. 

Eins og viš hliš hinna undirstašanna, sjįvarśtvegs, orkusękins išnašar, flutnings erlendra feršamanna til og frį landinu og sölu gistingar til žeirra, žróast alls konar starfsemi viš hliš fiskeldisins, t.d.  hönnun og framleišsla į sjįlfvirkum bśnaši og fóšurframleišsla. Sś sķšast nefnda į mikla framtķš fyrir sér vegna möguleika į hrįefni, sem aš öllu leyti getur oršiš innlent, og vegna hagstęšrar raforku śr endurnżjanlegum orkulindum.  Žaš, sem žarf til aš skjóta stošum undir innlenda fóšurframleišslu, er aš stórefla kornrękt ķ landinu. Einkaframtakiš er fullfęrt um žaš, ef hiš opinbera ašeins hefur manndóm ķ sér til aš bjóša kornbęndum įfallatryggingu gegn uppskerubresti.  Meš žessu fęst heilnęmara fęši og fóšur meš minna kolefnisspori en samsvarandi innflutningur og gjaldeyrissparnašur, sem styrkir ISK aš öšru óbreyttu og eykur veršmętaskapandi vinnu ķ landinu, sem er ķgildi śtflutningsišnašar. 

Ķslenzkt fjįrmagn og žekking koma nś af vaxandi krafti inn į öllum svišis fiskeldis viš og į Ķslandi įsamt hlišargreinum.  Žaš er ešlileg žróun, en hvašan kemur žetta fjįrmagn og žekking ?  Hvort tveggja kemur ašallega frį ķslenzkum sjįvarśtvegi, sem er afar įnęgjuleg žróun. Ef hins vegar nišurrifspśkar ķ ķslenzkri stjórnmįlastétt, gjörsneyddir žekkingu į žörfum atvinnulķfsins, hefšu rįšiš för į Alžingi, vęri nś ķslenzkur sjįvarśtvegašur sį eini ķ heiminum, sem vęri ofurskattlagšur, vęri žannig ķ hrörnun og ekki ķ neinum fęrum til aš hleypa lķfi ķ sprotagreinar. Fyrirtękiš, sem hér į eftir kemur viš sögu, Laxį fiskafóšur į Akureyri, er dótturfélag almenningshlutafélagsins Sķldarvinnslunnar į Neskaupstaš, svo aš saga aušhyggju og atvinnusköpunar veršur ekki betri.  Afętur og skattheimtuskśmar į Alžingi og vķšar geta étiš žaš, sem śti frżs, į mešan žekking og fjįrmagn einkaframtaksins leggur grunn aš aušsköpun žjóšar ķ vexti. 

Žann 18. október 2022 birti Gunnlaugur Snęr Ólafsson vištal ķ Morgunblašinu viš hinn stórhuga Gunnar Örn Kristjįnsson (GÖK), framkvęmdastjóra Laxįr fiskafóšurs į Akureyri, undir fyrirsögninni:

"Innlend verksmišja anni eftirspurn":

"Hann segir įherzlu fyrirtękisins vera aš framleiša fóšur fyrir fiskeldi innanlands."Laxį er meš 80 % hlutdeild ķ sölu fiskafóšurs į landeldismarkašinum, žannig aš viš erum meš seišastöšvarnar almennt, landeldisstöšvar fyrir lax og bleikju og svo sjóeldi į regnbogasilungi fyrir vestan. Hvaš sjóeldi į laxi varšar, erum viš ķ dag ekki ekki tęknilega śtbśnir til aš framleiša žetta fiturķka fóšur, sem notaš er, og voru žvķ flutt inn 60 kt į sķšasta įri [2021] af fiskafóšri frį Noregi og Skotlandi."" 

Žaš liggja greinilega ónżtt, fżsileg žróunartękifęri til atvinnusköpunar og aukinnar veršmętasköpunar śr afuršum sjįvarśtvegs og landbśnašar til aš framleiša meira en 100 kt/įr af fóšri ķ vaxandi sjókvķalaxeldi og spara žannig um 25 mrdISK/įr af gjaldeyri, er fram lķša stundir. Aš gera ķslenzka fęšuframleišslu sem sjįlfbęrasta og sem óhįšasta erlendum ašföngum er veršugt verkefni, og meš orkuskiptunum og fjölbreyttri ręktun innanlands viš batnandi nįttśruleg skilyrši hillir undir aukiš sjįlfstęši innlendrar matvęlaframleišslu.  Annaš mįl er, aš ętķš veršur viš venjulegar ašstęšur žörf į innflutningi matvęla, sem ekki eru framleidd hérlendis ķ neinum męli.

"Eftirspurn eftir fóšri, sem er umhverfisvęnna og meš minna kolefnisspori, hefur aukizt ķ takti viš kröfur neytenda til eldisafurša.  "Viš erum aš flytja maķs frį Kķna og soja frį Sušur-Amerķku.  Soja skilur eftir sig mikiš kolefnisspor vegna skógareyšingar og flutninga.  Žannig aš viš erum aš vinna aš žvķ aš finna eitthvaš, sem getur komiš ķ stašinn fyrir žetta jurtamjöl, sem viš getum fengiš hér innanlands eša innan Evrópu.""

Žetta er heilbrigš og įnęgjuleg višskiptahugmynd, sem veršur ę raunhęfari meš tķmanum vegna vaxandi eftirspurnar og bęttra ręktunarskilyrša og žekkingar į Ķslandi į žvķ, sem komiš getur ķ stašinn. Žaš er til mikils aš vinna aš fęra ašfangakešjur matvęlaišnašarins ķ mun meira męli inn ķ landiš en veriš hefur. Žaš helzt ķ hendur viš aukna mešvitund um naušsyn bętts matvęlaöryggis og aušvitaš hollustu um leiš. 

"Hann bendir einnig į, aš unniš sé aš sambęrilegu verkefni [nżting śrgangs frį skógarišnaši] hér į landi, žar sem fyrirtęki ķ samstarfi viš Landsvirkjun į Žeistareykjum er aš skoša notkun koltvķsżrings til próteinframleišslu śr einfrumungum og einnig smęrri MATĶS-verkefni, žar sem nżttar eru aukaafuršir śr kornrękt til aš bśa til prótein meš einfrumungum.  "Žetta er mjög spennandi verkefni lķka.  Žaš vęri mikill munur aš geta fengiš fleiri umhverfisvęn hrįefni innanlands."" 

Žetta sżnir žróunarkraftinn ķ fyrirtękjum ķ fóšur- og matvęlaišnaši hérlendis, og žaš er ekki sķzt aš žakka afli sjįvarśtvegsins og fiskeldisins.  Hreint koltvķildi, CO2, veršur veršmętt hrįefni ķ fóšurgerš og eldsneytisframleišslu, enda er dżrt aš vinna žaš śr afsogi.  Žaš er žess vegna sóun fólgin ķ aš dęla koltvķildinu nišur ķ jöršina meš ęrnum tilkostnaši, eins og gert er į Hellisheiši og įform eru um aš gera ķ Straumsvķk, en veršur sennilega aldrei barn ķ brók, af žvķ aš miklu hagkvęmara er aš selja CO2 sem hrįefni ķ framleišsluferla framtķšarinnar.

"Hann [Gunnar Örn] kvešst eiga sér draum um, aš kornrękt hér į landi verši einnig mun meiri ķ framtķšinni, žar sem nśverandi framleišsla sé langt frį žvķ aš svara hrįefnisžörf fóšurfyrirtękja.  "Žaš žyrfti ekki endilega aš styrkja bęndur til aš hefja kornrękt.  Žaš žarf bara einhvers konar bjargrįšasjóš žannig, aš [verši] uppskerubrestur, fęru žeir ekki ķ gjaldžrot.  Sķšan žyrfti aš vera eitthvert söfnunarkerfi ķ anda kaupfélaganna, svo [aš] hęgt yrši aš kaupa ķ miklu magni."" 

Žarna er aš myndast innanlandsmarkašur fyrir kornbęndur.  Annašhvort mundu žeir mynda meš sér félag um söfnunarstöšvar eša fjįrfestar koma žeim į laggirnar.  Ašalatrišiš er, aš eftirspurnin er komin fyrir kornbęndur.  Žaš er varla gošgį aš tryggja žį gegn įföllum, eins og gert er sums stašar erlendis. Žetta er hagsmunamįl fyrir landiš allt. 

Aš lokum kom fram hvatning Gunnars Arnar Kristinssonar:

 "Ķslendingar ęttu aš vera fullfęrir um aš framleiša allt sitt fiskafóšur sjįlfir og meš umhverfisvęnni hętti en innflutt, aš mati hans.  Žaš skilar mun lęgra kolefnisspori og ekki sķzt betri sögu um sérstöšu ķslenzkra fiskeldisafurša, sem hefši jįkvęš įhrif į višhorf neytenda į erlendum mörkušum."

Hér er stórhuga sżn um žróun fiskafóšurframleišslu ķ landinu sett fram af kunnįttumanni ķ žeirri grein.  Hér er ekkert fleipur į ferš , og GÖK fęrir fyrir žvķ sannfęrandi rök, hvers vegna fiskeldisfyrirtękin hérlendis ęttu aš taka innlenda framleišslu fiskafóšurs fram yfir erlenda.  

 

 

  


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband