Kjarnorkuógnin

Ašfararnótt 16. maķ 2023 skutu Rśssar 6 ofurhljóšfrįum eldflaugum af geršinni Kh-47M2 Dagger į Kęnugarš į 2 mķn skeiši frį flugvélum og skipum śr 3 höfušįttum.  Ašalskotmarkiš mun hafa veriš Patriot-loftvarnarkerfiš, sem nżlega var sett upp ķ eša viš Kęnugarš. Žvķ er skemmst frį aš segja, aš śkraķnska flughernum tókst aš skjóta allar žessar ofurhljóšfrįu eldflaugar nišur įšur en žęr nįšu ętlašri endastöš.  Žar mun 40 įra gömul tękni Patriot-loftvarnarkerfisins hafa komiš aš betri notum gegn "nęstu kynslóšar" įrįsarvopni strķšspostulans Putins ķ Kreml en flestir įttu von į.  Žetta er betri įrangur varnarvopnanna en menn žoršu aš vona, enda lét einręšisherrann handtaka 3 vķsindamenn, sem tóku žįtt ķ hönnun Dagger-flaugarinnar, og įkęra žį fyrir landrįš.  Rśssneska vķsindasamfélagiš var ekki beysiš fyrir, og vonandi tekst hryšjuverkamanninum ķ bunkernum aš eyšileggja sķšasta hvatann til afreka, sem žar kann aš hafa leynzt.  

Nś lętur hann flytja bęši vķgvallarkjarnorkuvopn (tactical nuclear warheads) og gjöreyšingarkjarnorkuvopn (strategic nuclear warheads) til Hvķta-Rśsslands. Žaš er furšuleg rįšstöfun, en sżnir kannski, aš hann óttast, hvaš gerast mun, ef/žegar žeim veršur skotiš į loft.  Žaš er žį huggun harmi gegn vestanmegin, aš brįšlega veršur vissa fyrir žvķ, aš allt, sem strķšsglępamennirnir senda į loft geta Vesturveldin (Śkraķna er nś og veršur ķ žeim hópi) skotiš umsvifalaust nišur. MAD (Mutually Assured Destruction), sem hefur veriš skįlkaskjól rśssnesku herstjórnarinnar, er žess vegna ekki lengur fyrir hendi.  Yfirburšir Vesturveldanna ķ lofti ęttu nś aš vera öllum augljósir, jafnvel strķšsóšum litlum rśssneskum karli ķ bunkernum sķnum. 

Framferši rśssneska hersins viš stęrsta kjarnorkuver Evrópu ķ Zaphorizia ķ Sušur-Śkraķnu ętti aš hafa fęrt ollum heim sanninn um, aš ķ Kremlarkastala eru nś viš völd hryšjuverkamenn, sem einskis svķfast og meta mannslķf einskis annarra en sjįlfra sķn.  Žeir hafa gerzt sekir um žaš fįheyrša tiltęki aš breyta lóš kjarnorkuversins ķ vķghreišur skrišdreka og stórskotališs, og žeir hafa skotiš į og sprengt upp flutningslķnur aš orkuverinu.  Meš žessu leika žeir sér aš eldinum, žvķ aš įn tengingar viš stefnkerfiš getur veriš ekki framleitt raforku, og žį veršur kęling kjarnakljśfanna algerlega hįš dķsilrafstöšvum.  Žetta eykur til muna hęttuna į ofhitnun kjarnkljśfanna, sem žį brįšna og hęttuleg geislun eša jafnvel geislavirkt rykskż sleppur śt ķ andrśmsloftiš.  Svona haga ašeins samvizkulausir glępamenn sér.  

Žann 15. maķ 2023 birti Sveinn Gunnar Sveinsson ķskyggilega frétt ķ Morgunblašinu um mikil ķtök Rśssa į markašinum fyrir śraniš, sem koma mį stżršri klofnun atóma af staš ķ og hentar fyrir kjarnorkuver.  Žarna opinberast enn sś barnalega trś, sem Vesturveldin höfšu, aš Rśssum vęri treystandi til aš eiga viš žį višskipti aš sišašra manna hętti, en nś vita allir, sem vita vilja, aš viršing žeirra fyrir geršum samningum er svipuš og viršing žeirra fyrir mannslķfum, ž.e.a.s. engin.  Oršum žeirra er ekki treystandi, žeir eru lygnari en Münchausen og sitja į svikrįšum viš Vesturlönd. 

Fréttin var undir fyrirsögninni:

"Uppbygging kjarnorkuvera hįš Rśssum",

og hófst hśn žannig:

 "Uppbygging kjarnorkuvera hefur tekiš nokkurn kipp į sķšustu misserum, og hafa bęši Bandarķkin og svo żmis rķki Evrópu opnaš nż kjarnorkuver og/eša sett upp nżja kjarnaofna viš žau ver, sem fyrir voru.  Einn helzti vandinn viš įframhaldandi uppbyggingu kjarnorkuveranna er žó sį, aš kjarnaeldsneytiš ķ ofnana kemur einkum frį Rosatom, rśssnesku kjarnorkumįlastofnuninni."

Vesturlönd verša aš taka žetta skęša vopn śr höndum Rśssa, eins og žau losušu sig viš Rśssa sem birgja fyrir jaršefnaeldsneyti į einu įri, og ašgeršir eru ķ gangi meš kjarnorkueldsneytiš. 

"En į sama tķma og Śkraķnustrķšiš hefur fengiš flest rķki Evrópu til žess aš snišganga jaršgas- og olķukaup frį Rśssum, hefur kjarnorkan aftur komizt ķ "tķzku" sem gręnn orkugjafi.  Finnar gangsettu t.d. ķ sķšasta mįnuši stęrsta kjarnaofn Evrópu, og į veriš aš sinna um 1/3 af orkužörf Finnlands. 

Žį tilkynntu Pólverjar ķ nóvember [2022], aš žeir ętlušu aš reisa sitt fyrsta kjarnorkuver ķ samstarfi viš bandarķska orkufyrirtękiš Westinghouse Electric, og hyggst fyrirtękiš smķša 3 kjarnaofna. Mun verkefniš kosta um mrdUSD 20 eša sem nemur um mrdISK 2775.

Stjórnvöld ķ Bślgarķu hafa sömuleišis gert samkomulag viš Westinghouse um kaup į kjarnaeldsneyti og um byggingu nżrra kjarnaofna.  Žį eru stjórnvöld ķ Slóvakķu og Ungverjalandi einnig aš huga aš uppbyggingu, svo [aš] nokkur dęmi séu nefnd.

Vandinn er hins vegar sį, aš framleišslugeta Vesturlanda į kjarnaeldsneyti er ekki nęg til aš męta žessari uppbyggingu, og įętlaš er, aš žaš geti tekiš allt aš įratug įšur en hśn veršur žaš.  Žess ķ staš er treyst į eldsneyti frį rśssnesku kjarnorkumįlastofnuninni, Rosatom."

Bómullarpólitķkusar Evrópu og Bandarķkjanna töldu sér trś um žaš til hęgšarauka įn žess aš gefa gaum aš żmsum hęttumerkjum, sem m.a. birtust ķ hrokakenndum furšuręšum og ritgeršum Putins um mikilleika og sögulegt forystuhlutverk Rśsslands ķ hinum slavneska heimi, aš óhętt vęri aš afhenda Kremlverjum fjöregg Vesturlanda, orkugjafana. Žegar į fyrstu mįnušum hernįmstilraunar Rśssa į Śkraķnu, sem hófst meš allsherjar įrįs 24.02.2022, kom ķ ljós, aš Kremlverjar ętlušu sér alltaf aš nį kverkataki į Evrópu sem orkubirgir hennar. 

 

Į fyrstu mįnušum strķšsins, žegar vinglar ķ įhrifastöšum į Vesturlöndum sżndu dómgreindarleysi sitt meš žvķ aš draga lappirnar viš vopnaafhendingu til Śkraķnumanna af ótta viš višbrögš pappķrstķgrisdżrsins ķ austri, tóku Bślgarar lofsvert frumkvęši og sendu mikiš vopna- og skotfęramagn śr geymslum sķnum frį Rįšstjórnartķmanum įsamt dķsilolķu til Póllands, žašan sem Śkraķnumönnum barst fljótlega žessi ašstoš, sem talin er hafa bjargaš žeim į viškvęmu skeiši strķšsins, en Bślgarar fengu vestręn vopn ķ stašinn.  Žegar Putin frétti af žessu, lét hann skrśfa fyrir jaršgasflutninga frį Rśsslandi til Bślgarķu.  Žį sneru Bślgarar sér til Bandarķkjamanna, sem brugšust snöfurmannlega viš og sendu strax 2 LNG skip fullhlašin til Bślgarķu. Žetta var grķšarlega mikilvęgt fyrir sjįlfstraust og barįttuanda Vesturlanda.  Evrópa fékk svo aš kenna į hinu sama um haustiš 2022, en var žį tilbśin og bjargaši sér śr klóm Putins meš višskiptasamningum viš Bandarķkjamenn og Persaflóarķki. Žaš er ekki glóra ķ aš verša hįšur Rśssum um nokkurn skapašan hlut.

"Ķ fréttaskżringu bandarķska dagblašsins Wall Street Journal (WSJ) er žessi sterka staša rśssneska kjarnorkuišnašarins rakin til samkomulags, sem gert var įriš 1993 og kallašist "Śr megatonnum ķ megawött".  Tilgangur samkomulagsins var aš draga śr lķkunum į žvķ, aš sovézk kjarnorkuvopn mundu falla ķ rangar hendur, en žaš fól ķ sér, aš Bandarķkin keyptu 500 t af aušgušu śrani af Rśssum og breyttu žvķ ķ kjarnorkueldsneyti.  

Žetta mikla magn af śrani var ķgildi um 20 k kjarnaodda, og žótti samkomulagiš žvķ [vera] aršbęrt fyrir bęši Bandarķkjamenn og Rśssa, žar sem Rśssar fengu fjįrmagn og Bandarķkjamenn drógu mjög śr fjölda kjarnaodda, sem annars hefšu getaš fariš į flakk. 

Vandinn samkvęmt greiningu WSJ var sį, aš hiš mikla magn kjarnaeldsneytis, sem nś var komiš tiltölulega ódżrt į markašinn, hafši įhrif į ašra framleišendur, sem neyddust fljótlega til aš rifa seglin.  Įšur en langt um leiš sįu Rśssar um nęrri helming žess aušgaša śrans, sem var til sölu. Įriš 2013 gerši Rosatom svo samkomulag viš bandarķska einkaašila um aš veita žeim eldsneyti til kjarnaofna, og sjį Rśssar žvķ um allt aš fjóršung žess [kjarnorku] eldsneytis, sem Bandarķkin žurfa. 

Orkukreppan, sem blossaši upp ķ kjölfar innrįsarinnar ķ fyrra [2022], żtti einnig upp verši į kjarnaeldsneyti, og įętlaši Darya Dolzikova hjį brezku varnarmįlahugveitunni RUSI nżlega, aš bandarķsk og evrópsk fyrirtęki hefšu keypt slķkt eldsneyti af Rśssum fyrir rśmlega mrdUSD 1 įriš 2022, į sama tķma og Vesturlönd drógu stórlega śr kaupum sķnum į öšrum rśssneskum orkugjöfum."

Hér veitir ekki af aš taka hraustlega til hendinni.  Vesturlönd verša aš verša sjįlfum sér nęg meš aušgaš śran, sem hęgt er aš vinna įfram fyrir kjarnorkuverin į allra nęstu įrum. Ef takast į aš auka umtalsvert hlutdeild rafmagns į markašinum, sem ekki er framleitt meš jaršefnaeldsneyti, veršur aš fjölga kjarnorkuverum verulega, og žar meš mun spurn eftir unnu śrani vaxa.  Žaš er ekki hörgull į žvķ ķ nįttśrunni į Vesturlöndum.     

 

 


Vatnaskil ķ hernašarsögunni

Rśssar og Kķnverjar hafa lagt įherzlu į smķši ofurhljóšfrįrra (v>5 Mach) eldflauga ķ žeirri von aš nį frumkvęši į Vesturlönd į einu sviši hergagna.  Vesturlönd hafa ekki komiš sér upp žessum vķgtólum, enda kostar stykkiš MUSD 10.  Vesturlönd hafa hins vegar žróaš varnarbśnaš, t.d. bandarķska Patriot-kerfiš, sem žó hafši ekki fengizt reynsla af gagnvart ofurhljóšfrįum eldflaugum fyrr en viš varnir Kęnugaršs 16.05.2023.

Hvernig fjallar sérfróšur blašamašur Morgunblašsins, Stefįn Gunnar Sveinsson, um žetta ?  Žaš kom fram ķ Morgunblašinu 22. maķ 2023 undir fyrirsögninni:

"Loftvarnirnar valda kaflaskiptum".

Fréttin hófst žannig:

"Segja mį, aš kaflaskipti hafi oršiš ķ hernašarsögunni ķ sķšustu viku, žegar Śkraķnumenn nįšu aš standa af sér 2 af stęrstu eldflaugaįrįsum sögunnar ašfararnótt žrišjudags og mišvikudags [16.-17. maķ 2023].

Rśssar skutu žį [urmli] eldflauga aš Kęnugarši, og voru allar skotnar nišur eša geršar óvirkar af loftvarnarkerfum borgarinnar fyrra kvöldiš.  Var žar um aš ręša 18 eld- og stżriflaugar, sem skotiš var meš stuttu millibili [į um 1/2 klst-innsk. BJo] śr nokkrum mismunandi įttum [śr noršri, austri og sušri - innsk. BJo] į borgina ķ žvķ skyni, aš eldflaugarnar myndu yfirgnęfa [yfirlesta] loftvarnir hennar.  Žess ķ staš var žeim öllum grandaš, auk žess sem 9 drónar voru einnig skotnir nišur.

Nęsta kvöld sendu Rśssar 30 stżriflaugar af żmsum geršum og 4 dróna į höfušborgina, og voru 29 af 30 eldflaugum skotnar nišur og allir drónarnir 4."

Žarna opinberašist tęknilegur og hernašarlegur vanmįttur Rśsslands, en stjórnendurnir eru smįir ķ snišum og hafa ekki žrek til aš višurkenna ófarir sķnar.  Žaš hefur oršiš Rśssum sérstakt įfall, aš ofurhljóšfrįar (hypersonic) (v>5 Mach = 6000 km/klst) eldflaugar komust ekki gegnum loftvarnir Śkraķnumanna.  Shoigu, landvarnarrįšherra, hefur séš sķna sęng śt breidda, žvķ aš hann neitaši aš višurkenna hina nżju stašreynd, og Putin lét ķ bręši sinni handtaka 3 af hönnušum Dragger (Kinzhal) eldflauganna og įkęra žį fyrir landrįš. 

Ekki veršur žaš örvandi fyrir rśssneska vķsindasamfélagiš og mun sennilega tryggja įframhaldandi hrörnun žess. Nś er svo komiš, aš NATO getur skotiš nišur allt, sem Rśssar senda į loft, og žar meš mį ętla, aš skįlkaskjól rśssnesku mafķunnar ķ Kreml, MAD, "Mutuallly Assured Destruction", sé ekki lengur fyrir hendi.  Vitaš er, aš rśssneski herinn var meš ķ įętlunum sķnum aš nota vķgvallar kjarnorkuvopn, ef NATO tękist aš snśa vörn ķ sókn, ķ skjóli MAD.  Nś eru žessar fyrirętlanir hrundar, og rśssneski herinn er ekki til neins.  

Hvers vegna héldu Rśssar, aš vestręn loftvarnakerfi réšu ekki viš ofurhljóšfrįar eldflaugar ?  Žaš er vegna žess, aš viš Mach 5 hefur loftiš viš trjónu eldflaugarinnar oršiš plasmakennt, og plasmaš dregur ķ sig allar śtvarpsbylgjur, ž.į.m. frį radarbśnaši loftvarnarkerfanna, sem žį greina óvininn of seint, žvķ aš t.d. Patriot Pac-3 flaugin fer ašeins į hrašanum Mach-4. 

Hvers vegna greindi žį 40 įra gamalt Patriot kerfiš viš Kęnugarš Dragger-flaugarnar rśssnesku ?  Žaš er vegna žess, aš kerfiš var lįtiš breyta tķšni radarsins ķ įtt aš innrauša svišinu žar til žaš fann Dragger-flaugarnar, sem gefa frį sér grķšarlegan hita.  Žessi žróun kom flatt upp į stašnaša Rśssa, en žaš er miklu meira į döfinni en žetta. 

Til aš girša fyrir, aš heimsvaldasinnašir einręšisherrar geti beitt langdręgum ofurhljóšfrįum eldflaugum, sem fljśga mest megnis leišarinnar į milli heimsįlfa į 20 Mach, er Geimžróunarstofnun Bandarķkjanna (US Space Development Agency) aš žróa net gervitungla, sem spanna į allan heiminn og bśin eru innraušum hitanemum, sem greina stašsetningarhnit heitra hluta į ferš ķ žrķvķšu rśmi og senda upplżsingarnar til stjórnstöšva loftvarnarkerfa į jöršu nišri.  Kerfiš heitir "Tranche 1 Tracking Layer" (T1TRK) og į aš taka ķ brśk 2025. 

Ķ lokin skrifaši Stefįn Gunnar:

"Žį eru įhrifin [af Kęnugaršsafrekinu 16.05.2023] ekki einungis einskoršuš viš mögulega heimstyrjöld.  Ķ greiningu Daily Telegraph į žżšingu įrįsarinnar segir, aš eitt af žvķ, sem gęti mögulega fęrt Rśssum aftur frumkvęšiš ķ Śkraķnu vęri, ef žeir gętu tekiš śt loftvarnakerfi landsins, svo aš flugher Rśssa gęti tekiš yfirrįšin ķ lofti.  Žaš markmiš hefur gjörsamlega mistekizt til žessa allt frį fyrstu dögum innrįsarinnar, og nś viršist ljóst, aš jafnvel hįžróušustu vopn Rśssa munu lķtt duga til. 

Žį beinir Telegraph sjónum sķnum sérstaklega aš Xi Jinping og Kķnverjum, sem hafa variš miklu til žróunar ofurhljóšfrįrra eldflauga į sķšustu įrum.  Er žeim ętlaš aš takast į viš flugmóšurskip Bandarķkjanna, ef til styrjaldar kemur viš žau, en einnig gętu [žęr] nżtzt til įrįsa į Taķvan-eyjuna.  Er bent į, aš Taķvan rįši einnig yfir Patriot-kerfinu, og žvķ muni Xi og hershöfšingjar hans žurfa aš ķhuga, hvaša įhrif vopn žeirra muni hafa."

Atburširnir 16. maķ 2023, žegar allar 6 ofurhljóšfrįu rśssnesku eldflaugarnar, sem beint var aš skotmörkum ķ Kęnugarši, voru skotnar nišur į um hįlftķma, gjörbreytir hernašarstöšunni Vesturveldunum ķ vil.  Žeir gera um leiš mun frišvęnlegra ķ heiminum en įšur, žvķ aš atburširnir umturna hernašarįętlunum hinna samspyrtu einręšisrķkja ķ austri, Rśsslands og Kķna.  Žau sjį nś sęng sķna śt breidda ķ įtökum viš Vesturveldin og munu žess vegna ekki dirfast aš hefja kjarnorkuįrįs né annars konar įrįs.  Žau eru nś mešvituš um, aš MAD er ekki lengur fyrir hendi, žvķ aš Vesturveldin geta skotiš allt nišur, sem einręšisrķkin kunna aš senda į loft. Žess vegna er nś oršiš frišvęnlegra ķ heiminum, og sķšasta hįlmstrį Putins, sem hann af hreinni gešveiki hefur hótaš aš beita ķ Śkraķnu og nota til žess ofurhljóšfrįar eldflaugar, eru ekki lengur neinn valkostur fyrir hann ķ bunkernum, og fęlingarmįttur kjarnorkuvopna Rśssa og Kķnverja er ekki lengur fyrir hendi.  Vesturveldin eiga nś alls kostar viš einręšisrķkin. Svo er įrvekni og fęrni Śkraķnumanna viš uppsetningu og beitingu hįtęknilegs vopnabśnašar fyrir aš žakka.  Rśssneska rķkjasambandiš er meš allt nišur um sig. Žaš kom vel į vondan.  

 

 

 


Lygar sendiherrans

Rśssneski sendiherrann į Ķslandi, Mikhail Noskov, leyfir sér į tķmamótum aš senda Morgunblašinu til birtingar svķviršilegan samsetning stašlausra stafa, žar sem sannleikanum er snśiš į haus og įviršingum hans eigin landsmanna og stjórnvalda ķ Kremlarkastala og ķ nešanjaršarbyrgi Putins, forseta rśssneska rķkjasambandsins, er snśiš upp į rķkisstjórn Śkraķnu ķ Kęnugarši og leištoga Vesturlanda.  Dęmi um žessa ósvinnu birtist 15. maķ 2023 undir fyrirsögninni:

"Hugleišingar um leištogafund Evrópurįšsins ķ Reykjavķk",

sem fram fór dagana į eftir.  Žann 24. febrśar 2022 réšist rśssneski herinn inn ķ nįgrannaland sitt ķ vestri, Śkraķnu, augljóslega meš žį fyrirętlun ķ farteskinu aš velta löglega kjörnum valdhöfum ķ Kęnugarši śr sessi, setja žar til valda Rśssadindla,  strengjabrśšur Kremlar, og hernema allt landiš. Ętlunin var aš hneppa śkraķnsku žjóšina ķ žręlafjötra, eins og Rśssar hafa beitt hana um aldarašir. 

Réttlętingin var fjarstęšukennd og einkenndist af ofsóknarbrjįlęši; sem sagt, aš naušsynlegt vęri fyrir öryggi Rśssa aš rķfa nazisma upp meš rótum ķ Śkraķnu.  Meš žvęttingi į borš viš žennan er rśssneskur almenningur heilažveginn, og moldvörpur Pśtķns į Vesturlöndum, gamlir STASI-lišar og skošanasystkini žeirra, hafa sķšan hamraš į žvķ, aš žessi višbjóšslega ofstopafulla og ógešslega hernašarašgerš Rśssa sé NATO aš kenna. Sišblindingjar kunna ekki skil į réttu og röngu, trśa eigin lygum, og eru nógu heimskir til aš halda, aš žeir geti til lengdar tališ almenningi ķ löndum sķnum trś um, aš svart sé hvķtt og hvķtt sé svart. 

Žaš er skemmst frį žvķ aš segja, aš allt hefur gengiš į afturfótunum hjį rśssneska hernum ķ žessum hernaši gegn slavneskri žjóš, sem nś hefur fengiš sig fullsadda af hrottafengnum hernaši hins yfirgangssama nįgranna ķ austri. Rśssar reka grimmilegan og lįgkśrulegan hernaš meš eldflaugaįrįsum į varnarlaust fólk ķ borgum Śkraķnu, į mešan Śkraķnumenn beina įrįsum sķnum aš skotmörkum meš hernašarlegt gildi.  Žį eru villimannslegar ašfarir rśssneska hersins ķ Bucha og vķšar gegn almennum borgurum fullkomlega fyrirlitlegar.  Til aš hernema borgir į borš viš Mariupol og Bakhmut hafa Rśssar lagt žęr gjörsamlega ķ rśst. 

Hernašargeta žeirra er ķ raun sįralķtil.  Hernum er illa stjórnaš og hann er illa vopnum bśinn og brįttužrekiš viršist takmarkaš.  Aš hętti fyrri zara er ašgengi vonlausrar alžżšunnar og vonlausra hermanna Putins aš Vodka talsvert. Loftvarnir Rśsslands viršast vera ķ skötulķki.  Hernašargeta žeirra er skrum og lygar herforingja, ólķgarka og Kremlverja. Spillingin er allt um lykjandi. 

Žann 16. maķ 2023 uršu vatnaskil ķ įtökum austurs og vesturs.  Žį skaut rśssneski herinn 18 eldflaugum į Kęnugarš, žar af 6 Kh-47M2 Dagger (r. Kinzhal) hljóšfrįum eldflaugum frį 6 MiG-31 K flugvélum ķ noršri, austri og sušri, sem Putin hafši gortaš af og sagt vera "nęstu kynslóšar" vopn, sem kęmust ķ gegnum allar varnir Vesturlanda.  Allar 18 flaugarnar meš tölu voru žó skotnar nišur af 40 įra gömlu Patriot loftvarnakerfi. Af žessu mį draga žį įlyktun, aš MAD (Mutually Assured Destruction) sé śr sögunni og śtrżmingin verši einhliša, komi til hennar.  Fyrir vikiš hefur Putin nś lįtiš įkęra 3 eldflaugavķsindamenn fyrir landrįš.  Fęlingarmįttur rśssneskra kjarnorkuvopna er śr sögunni, og Rśssland stendur allsbert sem frumstętt hagkerfi og her, sem er pappķrstķgrisdżr.  Fyrstu višbrögš Vesturlanda voru, aš Bandarķkjaforseti samžykkti, aš śkraķnski flugherinn fengi Fįlkann - F16 ķ sķna žjónustu, og eftir žaš verša Śkraķnumenn rįšandi hvarvetna ķ sinni lofthelgi.    

Rśssneski björninn hefur veriš sęršur ķ įtökunum viš śkraķnska herinn og mį ekki fį tękifęri til aš sleikja sįr sķn, žvķ aš žį kemur hann aftur.  Žess vegna žarf aš ganga frį honum, endurheimta allt land m.v. alžjóšlega višurkennd landamęri landsins 1991 og sķšan aš veita landinu hernašarlega vernd meš žvķ aš verša viš óskum rķkisstjórnar og žings landsins um inngöngu ķ NATO.  Rśssum kemur sś innganga einfaldlega ekki viš, enda hafa žeir nś brotiš allar brżr aš baki sér ķ alžjóšlegum samskiptum. Ekkert tillit į aš taka til vęlsins frį Moskvu. 

Hvernig skyldu fśkyrši sendiherra Rśsslands ķ tilefni fundar Evrópurįšsins ķ Reykjavķk ķ maķ 2023, lygar hans og śtśrsnśningar, lķta śt ?:

"Eini tilgangur hennar [Evrópurįšsins] ķ dag er aš upphefja vestręn nżfrjįlshyggjugildi og mįla svörtum litum alla žį, sem deila žeim ekki. 

Ķ ljósi žess kemur dagskrį leištogafundarins ekki į óvart.  Evrópurįšslišar hafa fyllzt sjįlfsašdįun og geta einfaldlega ekki leyft sér aš kasta skugga į afrakstur eigin verka - Kęnugaršsvaldiš, sem ber įn nokkurs efa öll einkenni žess aš vera strengjabrśša.  Fundarmenn ętla sér enn og aftur aš fela fyrir almenningi raunverulegar orsakir Śkraķnukreppunnar į hręsnisfullan hįtt meš žvķ aš koma af staš lygaflóši Rśssahaturs."

Frį upphafi rśssneskrar sögu hefur alręši zarsins tķškazt.  Rśssar kynntust aldrei valddreifingu til ašalsins, sem žróašist til žingręšis Vesturlanda.  Śkraķnumenn eru hins vegar af öšru saušahśsi, vilja skera į spillingartengslin viš glęparķkiš Rśssland, og žetta endurspeglašist ķ Maiden-byltingunni, žegar Rśssadindli var velt śr sessi. Śkraķnumenn eru yfirleitt vestręnt ženkjandi eintaklingshyggjumenn, sem vilja varšveita sjįlfstęši sitt og menningu og ganga ķ vestręn bandalög. Žetta er žröngsżnum og heilažvegnum Rśssum fyrirmunaš aš skilja og žess vegna bśa žeir til lygažvętting um strengjabrśšur Vesturvelda ķ Kęnugarši.  Śkraķna er Rśssum aš eilķfu glötuš, herra sendiherra, og um žaš geta Rśssar sjįlfum sér kennt.  

"Halda mętti, aš glępir Śkraķnuhers gegn óbreyttum borgurum ķ Donbas hafi oršiš svo umfangsmiklir sķšan 2014, aš ekki vęri lengur hęgt aš foršast sannleikann bak viš gluggatjöld ritskošunar og įróšurs, en fyrrverandi samstarfsašilar okkar ķ vestri įlķta ekkert vera fyrir nešan sķna viršingu ķ žeim efnum. Gögn rśssneskra rannsóknaryfirvalda, sem höfšušu yfir 2000 sakamįl į hendur hermönnum og pólitķskum forystumönnum frį Kęnugarši, er varša m.a. lagagreinar į borš viš hryšjuverk, grimmilega mešferš į óbreyttum borgurum og morš, eru fyrirfram talin vera mešvitašar "falsanir", enda "skaši" slķk vitneskja viškvęma andlega heilsu Evrópubśa.  Yfirlżsingar fjölda alžjóšastofnana og félagasamtaka meš įkalli til aš veita glępsamlegu athęfi Śkraķnumanna athygli eru bókstaflega hundsašar.  Hvergi er heldur minnzt į stórskotališsįrįsir į frišsamleg ķbśšahverfi ķ Donbas og į žaš, aš Kęnugaršshermenn nota óbreytta borgara sem "mannlegan skjöld". Enginn gaumur er gefinn ofsóknum og pyntingum žeirra, sem eru ósammįla stefnu stjórnvalda ķ Kęnugarši." 

Žetta er nś meiri endemis lygažvęlan.  Žarna er einfaldlega sönnušum glępaverkum Rśssa į hernumdum svęšum žeirra snśiš upp į Śkraķnumenn. Žaš er lygi allt frį 2014, aš rśssneskumęlandi ķbśar Donbas hafi žurft aš grķpa til vopna til aš verja hendur sķnar gegn śtsendurum Kęnugaršsstjórnar.  Žaš er vitaš, aš rśssneskir hermenn voru sendir žangaš 2014 til aš leggja fylkin Luhansk og Donetsk undir Rśssland meš svipušum hętti og Kremlverjar lögšu Krķmskaga undir sig 2014. Rśssneski herinn kannašist viš hvoruga ašgeršina, og einkennisbśningar voru falskir. 

Rśssneski herinn fremur ķ raun žjóšarmorš ķ Śkraķnu meš glępsamlegu framferši sķnu gagnvart óbreyttum borgurum, sem eru skotmörk allra greina hersins, landhers, flughers og flota. Śkraķnski herinn beinir hins vegar vopnum sķnum aš rśssneska hernum, vopnabśrum og öšrum birgšastöšvum hans og stjórnstöšvum.  Žetta eru fjölmargir strķšsfréttaritarar til vitnis um.  Rśssar hafa stundaš pyntingar į strķšsföngum sķnum.  Žaš kom t.d. ķ ljós viš frelsun Kherson hérašs vestan Dnepr įrinnar haustiš 2022.  Žar varš rśssneski herinn jafnframt uppvķs aš žvķ aš hafa notaš óbreytta borgara og börn sem "mannlegan skjöld" į flótta sķnum.  Upptalningin į glępaverkum Rśssa ķ Śkraķnu sķšan 24.02.2022 er svo višbjóšsleg og umfangsmikil, aš žótt hefur duga til aš kalla ašfarirnar žjóšarmorš og rķkiš sem aš slķkum óhugnaši stendur śtlagarķki.   

  

 

 

 

 


Stašnir aš verki

Žann 22. september 2022 sigldi P524 Nymfen, danskt eftirlitsskip, frį Rödbyhavn, litlum hafnarbę ķ Danmörku, į slóšir rśssnesk-žżzku jaršgaslagnanna Nord Stream 1 og 2 ķ lögsögu Danmerkur og Svķžjóšar.  Samtķmis sigldu bandarķsk, žżzk og sęnsk herskip inn į svęšiš og eftirlitsflugvélar frį Svķžjóš og Póllandi sveimušu yfir įsamt bandarķskri eftirlitsžyrlu. Vart hafši oršiš viš rśssnesku skipin, og tortryggni vaknaš, žvķ aš žau tilkynntu sig ekki og höfšu slökkt į stašsetningarbśnaši sķnum.  

Danska eftirlitsskipiš sigldi fram og til baka į svęši sunnan og austan sprengingastašar gaslagnanna og stašnęmdist loks.  Žessi vestręni lišssafnašur var žarna, af žvķ aš hópur rśssneskra skipa hafši óvęnt sézt žarna og komu flest frį Kaliningrad (Königsberg) įn tilkynningar.  Eitt rśssnesku skipanna, SS-750, hafši smįkafbįt um borš, sérhannašan fyrir nešansjįvar ašgeršir, jafnvel į hafsbotni. 

Ķtarleg rannsókn danska blašsins Information hefur kastaš nżju ljósi į tildrög skemmdarverkanna į gaslögnunum.  Sęnskur rannsakandi, Rśsslandssérfręšingur og leynižjónustusérfręšingur, Joakim von Braun, sagši žetta viš Information:

"Žetta er ótrślega įhugavert. SS-750 er sérśtbśinn farkostur, sem er hannašur einmitt fyrir ašgeršir nešansjįvar.  Žetta eykur trśveršugleika upplżsinga, sem įšur hafa komiš fram ķ dagsljósiš.  Žessi hópur 6 rśssneskra skipa er einmitt geršur fyrir ašgeršir, sem žarna įttu sér staš.  Žaš er mjög lķklegt, aš įhafnir žessara skipa hafi unniš skemmdarverkin į gaslögnunum", segir Joakim von Braun. 

"Aušvitaš er sameiginleg rannsókn Danmerkur, Svķžjóšar og Žżzkalands į sprengingum Nord Stram gaslagnanna enn ķ gangi. Enn er ekki ljóst, hvers vegna rannsóknin er svona tķmafrek, og hvers vegna rķkisstjórnirnar 3 hafa enn ekki gert nęrveru Rśssanna į sprengjusvęšinu kunna heiminum.  Mįlsatvik uršu almenningi kunn einvöršungu vegna eftirgrennslunar danska dagblašsins og kröfu žess um ašgang "aš ljósmyndum og myndbandsupptökum af rśssneskum skipum, sem teknar voru um borš ķ P524 Nymfen žann 22. september 2022". 

SS-750 sigldi frį Kaliningrad 21.  september 2022 meš slökkt į AIS-sendibśnaši sķnum, sem er auškenningarbśnašur į hafi śti.  Eftir aš SS-750 hafši veriš yfir Nord Stream 1 og 2 gaslögnunum, fóru žęr aš leka.  Hér er vert aš gefa gaum aš tķmasetningu lekanna.  Lekans varš fyrst vart 26. september 2022, degi įšur en "Pólland og Noregur opnušu Eystrasaltslögnina, sem fer um Danmörku og flytur eldsneytisgas frį Noršursjónum" [til Póllands]. Viš įrslok 2022 var Noregur oršinn gasbirgir Evrópu nr 1 ķ staš Rśsslands.  Saksóknari ķ žessu mįli gęti sett fram eftirfarandi tilgįtu um mįlsįstęšur Rśssa: 

Rśssneskir rįšamenn óttušust, aš norskt eldsneytisgas gęti gert Evrópu óhįša Rśssum um žetta eldsneyti.  Ķ staš žess aš bķša įtekta reyndu žeir aš żta Evrópu śt ķ orkukreppu meš žvķ aš vinna skemmdarverk į Nord Stream 1 og 2.  Rśssar sökušu Breta og jafnvel Bandarķkjamenn um skemmdarverkiš, en žaš er ekki snefill af vķsbendingum fyrir hendi um, aš flugufótur sé fyrir žessum innantómu rśssnesku įsökunum.

Einnig heyršust hjįróma raddir ķ fjölmišlum, sem reyndu aš klķna sök į Śkraķnumenn, en žessir įsakendur śtskżršu aldrei, hvernig hópur skemmdarverkamanna gęti komizt inn į tryggilega vaktaš svęši óséšur, framkvęmt flókna nešansjįvar ašgerš og sķšan komizt óséšur ķ burtu. 

Viš vitum nśna, aš ašeins eitt rķkisvald, hiš rśssneska, sem ręšur yfir naušsynlegum bśnaši, var į umręddu svęši į réttum tķma til aš framkvęma žessa flóknu nešansjįvar ašgerš.  Žessu mį jafna viš aš vera stašinn aš verki. 

Mikilvęgi Nord Stream 1 og 2:

  • Nord Stream 1 var fullgerš 2011 og kostaši yfir mrdUSD 15.
  • Nord Stream 2 var fullgerš 2021 meš dįlķtiš lęgri kostnaši en Nord Stream 1, en var aldrei tekin ķ notkun vegna réttmętrar tortryggni ķ garš rśssneska rķkisins.
  • Lagnirnar 2 (bįšar tvöfaldar) sįu Evrópu fyrir beinni og įreišanlegri tengingu viš gaslindir Rśsslands. 
  • Nord Stream 1 flutti 35 % af öllu rśssnesku gasi til Evrópusambandsins (ESB).

Rśssneska rķkisgasfélagiš gaf žęr upplżsingar, aš įriš 2020 hefšu heildartekjur žess numiš mrdUSD 83.  Stór hluti žeirra kom frį Nord Stream 1.

Hvers vegna ęttu Rśssar aš stķga žetta skref ?

Žann 13. jślķ 2022 stefndi fyrsti ašstošar starfsmannastjóri Kremlar, Sergei Kiriyenko, saman rśssneskum stjórnmįlalegum stefnumótendum.  Į fundi žeirra skżrši hann frį žvķ, aš Rśssland (les Putin, forseti) vildi grafa undan stušningi Evrópu viš Śkraķnu meš žvķ aš einblķna į Žżzkaland.  Nord Stream 1 og 2 vęru megingasęšarnar til Žżzkalands.  

Rśssneski rķkismišillinn RT lagši ķ kjölfariš enga dul į, hvaš Rśssar hefšu ķ hyggju: aš valda svo alvarlegum eldsneytisgasskorti veturinn eftir, aš žżzkt atvinnulķf mundi lamast og fólk krókna śr kulda heima hjį sér.  Žetta töldu Putin og hans glępagengi, aš snśa mundi almenningsįlitinu Rśssum ķ vil, svo aš samsteypustjórnin ķ Berlķn legšist flöt fyrir žeim, en žaš fór į annan veg.  Žetta varš ašeins eitt af mörgum glappaskotum og asnaspörkum Putins.

Ķ vetrarsókn sinni 2022-2023 gegn Śkraķnumönnum, žar sem Rśssar gultu afhroš og misstu m.a. lungann af sérsveitum sķnum, Spetznaz, įttu hinir sķšar nefndu von į, aš ašstoš Žjóšverja viš Śkraķnumenn mundi gufa upp ķ sįrum orkuskorti, en žaš fór į annan veg. Rśssneska glępagengiš ķ Kreml vanmat Žjóšverja. Hśn stórefldist meš Leopard 2, Marder, stórskotakerfum, loftvarnakerfum, herflugvélum Austur-žżzka hersins o.fl. 

Rśssar vissu, aš ef žeir lokušu einfaldlega fyrir gasiš, fengju žeir į sig skašabótakröfur og öflugri višskiptahömlur.  Ķ stašinn fyrir aš verša opinberlega skašvaldurinn,  reyndu žeir aš gera sig aš fórnarlömbum skemmdarverka Vesturveldanna, en upp komast svik um sķšir, og ekkert lįt er į stušningi Evrópu viš Śkraķnu. Žessar uppljóstranir um ósvķfni rśssnesku stjórnarinnar og glępsamlegt ešli hennar mun auka samstöšu Vesturveldanna um hernašarstušning, fjįrhagssnušning og sišferšilegan stušning viš Śkraķnu.  

Dagana eftir skemmdarverkin į gaslögnunum velti BBC fyrir sér įhrifunum į heimsmarkašsverš eldsneytisgass. 29. september 2022 kom fram į BBC: "Hiš hįa gasverš kemur nišur į fjįrhag fjölskyldna vķtt og breitt um Evrópu og hękkar framleišslukostnaš fyrirtękja.  Žetta gęti valdiš hęgagangi ķ hagkerfum Evrópu og hrašaš feršinni yfir ķ kreppuįstand". Žjóšverjar brugšust hins vegar skjótt viš haustiš 2022, og žį sżndi žżzka stjórnkerfiš, hvaš ķ žvķ bżr, žegar į hólminn er komiš. Settar voru upp ķ žżzkum höfnum móttökustöšvar fyrir fljótandi eldsneytisgas, LPG, į mettķma og samiš viš birgja viš Persaflóann og ķ Bandarķkjunum um afhendingu veturinn 2023 į LPG.  Veturinn var mildur, fyrirtęki og heimili spörušu, svo aš enginn skortur varš į gasi, og veršiš lękkaši aftur.  Nś skiptir Rśssland engu mįli fyrir kola-, olķu- og gasforša Evrópu. Žjóšverjar sżndu žarna gamalkunna snerpu og sneru į Rśssana.  Žeir eru nś teknir aš auka hergagnaframleišslu sķna og munu taka forystu fyrir lżšręšisrķkjum Evrópu ķ barįttu žeirra viš įrįsargjarna klķkuna ķ Kreml.

Hvers vegna er rannsókn į Nord Stream sprengingunum mikilvęg ?

Afstaša almennings til strķšsįtaka skiptir höfušmįli.  Upplżsingastrķš er hįš til aš sį fręjum efasemda ķ huga almennings.  Stušningur Vesturveldanna viš Śkraķnumenn, sem berjast viš ofurefli lišs fyrir frelsi og fullveldi lands sķns og lżšręšislegum stjórnarhįttum žar gegn rśssneskum kśgurum, sem einskis svķfast og stunda žjóšarmorš ķ Śkraķnu.  Fyrir vikiš veršur Śkraķna brįtt tęk ķ NATO og ESB, en Rśssneska sambandsrķkiš mun lenda į ruslahaugum sögunnar. Rśssland var undir jįrnhęl Mongóla frį 1237 og ķ um 330 įr.  Af žessum sökum varš ekki sams konar žróun ķ įtt til valddreifingar og žingręšis ķ Rśsslandi og ķ Evrópu.  Ķ Rśsslandi var zarinn einrįšur, og sama višhorf rķkir til valdsins enn į okkar dögum.  Žetta stendur Rśssum fyrir žrifum, og žjóšin er heilažvegin af megnum įróšri į flestum mišlum. 

GRU, leynižjónusta rśssneska hersins, vinnur markvisst aš žvķ aš sį tortryggni į milli Bandamanna. Nagdżrin geta nagaš stušninginn viš Śkraķnu meš žvķ aš sį misskilningi um fyrirętlanir strķšsašila.  Rśssnesk stjórnvöld įsökušu Stóra-Bretland beint fyrir Nord Stream sprengingarnar, og Putin-moldvörpur ķ vestri reyndu aš klķna sökinni į Bandarķkjamenn og/eša Śkraķnumenn.  Sś rannsókn, sem hér er lżst, mun gera Putin-moldvörpur aš gjalti.  Žęr hafa snśiš öllu į haus og buršazt viš aš gera Putin aš fórnarlambinu ķ žessu strķši, į mešan hann fyrirskipaši innrįsina ķ Śkraķnu 24. febrśar 2022 og ber höfušįbyrgšina meš sama hętti og Adolf Hitler fyrirskipaši Wehrmacht aš rįšast inn ķ Pólland 1. september 1939 ķ kjölfar frišarsįttmįla viš Sovétrķkin, sem réšust į Pólland um 3 vikum sķšar.  Žaš liggur svipuš hugmyndafręši aš baki hjį Hitler og Putin.  Ķ staš hins arķska kynstofns hjį Hitler er kominn hinn rśssneski heimur hjį Putin. 

Stórir vestręnir mišlar hafa flestir hundsaš stórfrétt danska dagblašsins Information, į mešan moldvörpur Putins į Vesturlöndum hafa einfaldlega hętt aš fjalla um Nord Stream sprengingarnar.  Ef/žegar téš fjölžjóša rannsókn leišir fram mįlsatvik, sem negla nišur žann grunaša į lķkum, sem hafnar eru yfir skynsamlegan vafa, mun sį grunaši gjalda verknašar sķns, hversu langan tķma, sem žaš mun svo taka.  Rśssland hefur žegar goldiš lagnasprenginganna, og tapiš śt af žeim žaš mun halda įfram um langa framtķš eftir lok rannsóknarinnar. Śkraķna sem bandamašur Vesturveldanna ķ NATO og ESB getur ķ nįinni framtķš séš Evrópu fyrir jaršgasžörf hennar. 

Afleišingarnar:

Til aš vega upp į móti žvķ aš hafa glataš evrópska markašinum, sem nam 80 % af śtflutningi gasrisans Gazproms, horfir fyrirtękiš nś til Kķna.  Putin reyndi örvęntingarfullur aš fį kķnverska forsetann, Xi Jinping, til aš undirrita samning um gaslögn frį Sķberķu til Kķna ķ heimsón Xis til Moskvu ķ aprķl 2023.  Į blašamannafundi talaši Putin, eins og samningurinn vęri ķ höfn, en Kķnverjar hafa ekki sagt annaš um verkefniš en žeir myndu rżna žaš. Putin er rśinn trausti alls stašar.  Kķnverjar hyggja į aš endurheimta kķnversk landsvęši ķ austurhluta Rśssneska rķkjasambandsins.  Vladivostok var įšur kķnversk borg.  

Ķ įkafa sķnum aš demba Evrópumönnum ofan ķ pytt orkukreppu rétt fyrir veturinn 2022-2023 gęti Putin hafa skemmt fyrir višskiptatękifęrum, sem margra mrdUSD gaslagnir til Kķna hefšu ķ för meš sér fyrir Rśssland.  Hver er tilbśinn til aš hętta fé sķnu ķ samstarfi viš hryšjuverkamann ?  Aš sjį Kķna fyrir gasi var eina undankomuleiš hans eftir aš hafa glataš öllu višskiptatrausti hinna vel stęšu Evrópumanna. 

Ķ framtķšinni mun sérhver kaupandi rśssneskrar vöru hafa örlög Nord Stream ķ huga og žar meš skilja, hvers konar fantatökum Rśssar eru tilbśnir aš beita višskiptavini sķna, ef žeir telja, aš slķk fantabrögš žjóni hagsmunum žeirra sjįlfra.  Sérhver višskiptasamningur viš Rśssa veršur geršur ķ skugga nešansjįvar sprenginganna viš Danmörku.  Rśssland mun aldrei komast hjį hinni óttalegu spurningu, "hversu hįan afslįtt"  rśssneski birgirinn sé reišubśinn aš veita ķ ljósi reynslunnar af orkuvišskiptunum viš Rśssa, og ekkert land mun af fśsum og frjįlsum vilja gera Rśssland aš meginbirgi sķnum į neinu sviši.  Valdhafarnir ķ Kreml hafa meš framferši sķnu 2022-2023 eytt öllu trausti, sem alltaf hefur veriš grundvöllur višskipta į milli sišašra manna.    

 

 

 

 

 


Mun meiri reynsla er ķ Fęreyjum af vindknśnum rafölum en hér

Af žvķ, sem "vindspekślantar" hafa lįtiš frį sér fara hérlendis, mį rįša, aš tęknileg žekking žeirra į vindmyllurekstri og žeim erfišleikum, sem slķks rekstrar bķšur į Ķslandi vegna haršhnjóskulegs vešurfars, sé af skornum skammti.  Lįtiš hefur veriš ķ vešri vaka, aš rekstrarsaga tveggja vindknśinna rafala į Hafinu ofan Bśrfells gefi fyrirheit um hnökralķtinn rekstur hundraša stęrri sślna meš žremur spöšum og rafala efst. Hvers vegna entust žį 2 slķkir rafalar ķ Žykkvabęnum svo stutt ?  Rekstrarlegur višvaningshįttur "spekślantanna" skķn ķ gegn.  Nś hafa birzt fróšlegar rekstrarsögur frį Fęreyjum. 

Helgi Bjarnason fęrši okkur frétt af rekstrarreynslu Fęreyinga af téšum orkumannvirkjum ķ Morgunblašinu 27. marz 2023 undir lżsandi fyrirsögn:

"Vindmyllur bila oft ķ Fęreyjum".

Hśn hófst žannig:

"Erfišleikar hafa veriš ķ rekstri vindrafstöšva ķ Fęreyjum.  Žęr hafa bilaš oft į įkvešnum svęšum, og svo dżrt er aš gera viš žęr, aš žaš kostar ķ sumum tilvikum meira en aš kaupa nżjar. Sérstaklega rammt kvaš aš žessu ķ óvešri, sem gekk yfir Fęreyjar ķ byrjun febrśar [2023].  Žį bilušu margar myllur.  Samkvęmt frétt ķ sjónvarpi Fęreyinga viršist einhver hönnunargalli vera ķ tśrbķnunum, en einnig kann salt og rakt loft aš hafa įtt žįtt ķ, aš žęr stöšvušust."

 Žaš er hrottalegt, ef hönnunargalli birtist ķ fjöldaframleiddum hlutum, sem setja į upp ķ miklum fjölda vķšs vegar um heiminn.  Öllu lķklegra er, aš hönnunarforsendur žeirra hafi ekki tekiš tillit til žeirra öfgafullu vešurfarsskilyrša, sem oft rķkja į Noršur-Atlantshafi meš öllum žeim lęgšum, sem žar ganga yfir, eins og żjaš er aš ķ fréttinni.  Į Ķslandi getur salt borizt alla leiš upp ķ Sigölduvirkjun ķ hvössum SV-įttum.  

Engir stašir į Ķslandi eru óhultir fyrir óvešrum einhvern tķma įrsins, og svipušu mįli gegnir um seltuna.  Žaš veršur žess vegna annašhvort aš fjįrfesta ķ svo rammgeršum bśnaši, aš hann standist a.m.k. s.k. 50 įra vešur (kemur tvisvar į öld samkvęmt tölfręšinni), eša aš kosta upp į hįan rekstrarkostnaš vegna tķšra og mikilla višgerša og jafnvel aš greiša sektir fyrir aš standa ekki ķ skilum meš umsamiš afl og/eša orku.  

Hvort tveggja mun hękka vinnslukostnaš raforku meš vindknśnum rafölum umfram žaš, sem "spekślantar" reikna meš.  Žetta kann aš gera žessa raforkuvinnslu algerlega ósamkeppnisfęra į Ķslandi, nema į tķmum alvarlegs raforkuskorts ķ landinu, eins og nś stefnir ķ.  Er veriš aš bśa til rétta umhverfiš fyrir žessa dżru vinnsluašferš raforku į Ķslandi meš žvķ aš draga endalaust į langinn aš hefja annars konar orkuframkvęmdir af einhverju viti (vatnsafl, jaršgufa) ?

Nś er eins og forrįšamenn hitaveitna landsins séu aš vakna upp viš vondan draum um aš afla žurfi meira heits vatns eftir um 20 įra doša į žeim vettvangi, og aušvitaš kom orkurįšherrann af fjöllum, eins og fyrri daginn, og hafši sjaldan oršiš jafnhissa.  Žį heyrast nś raddir um, aš višbótar vatnsöflun sé svo dżr, aš fį verši styrk til hitavatnsleitar og -öflunar.  Hvers konar ręfildómur er žetta eiginlega ķ orkugeira nśtķmans ?  Öšru vķsi mér įšur brį.  Žį rišu kempur į vašiš og rifu upp ein orkuskipti meš hitaveituvęšingu, virkjunum og flutningslķnum um allt land.  

Sś snargalna afstaša Samfylkingarinnar ķ Reykjavķk, aš Orkuveita Reykjavķkur eigi aš žjóna sem mjólkurkżr borgasjóšs, er skammgóšur vermir.  Žar meš meig Samfylkinginn ķ skóinn sinn.  Varminn frį žeirri athöfn er kulnašur, žvķ aš eftir leišréttingu į borgarbókhaldinu kom ķ ljós, aš framlegš borgarinnar 2022 var neikvęš, sem žżšir, aš rekstur hennar skilar minna en engu upp ķ fjįrfestingar og fastan kostnaš hennar.  Žetta er ömurlegri vitnisburšur um fjįrmįlaóstjórn Samfylkingarinnar en nokkurn hafši óraš fyrir.  Žarna er komin skżringin į žvķ, aš markašurinn treystir sér ekki til aš lįna borginni meira fé meš ešlilegum hętti.  Vęntanlegur Framsóknarborgarstjóri, sem fórnaši flugvellinum ķ Vatnsmżri fyrir vegtylluna, veršur undir eftirliti tilsjónarmanns rķkisins meš fjįrreišum greišslužrota höfušborgar.  Spilling Samfylkingar veršur alls stašar dżr, žar sem henni er treyst fyrir stjórnartaumum. Žess vegna ętti enginn aš lįta blekkjast af fagurgalanum.    

 


Strandkapteinn hverfur frį borši

Reykvķkingum og landsmönnum öšrum mį vera ljóst, aš fjįrmįlamarkašurinn er hęttur aš treysta žvķ, aš Reykjavķkurborg geti stašiš ķ skilum meš fjįrhagslegar skuldbindingar sķnar.  Aš lįna höfušborg landsins undir stjórn Samfylkingarborgarstjóra er aš taka įhęttu meš stórfelldar afskriftir lįna.  Fjįrmįl borgarinnar hafa tekiš allt ašra stefnu en fjįrmįl tveggja nęstu sveitarfélaganna aš stęrš, Kópavogs og Hafnarfjaršar, enda eru bęjarstjórar žar sjįlfstęšismenn og fylgja žar af leišandi sjįlfbęrri fjįrmįlastefnu, en hjį meirihluta borgarstjórnar rekur allt į reišanum, stjórnkerfiš lamaš, óreišan alger og rįšleysiš sömuleišis. Žar fer höfušlaus her.

Žaš er žó ekki nóg meš žessa ömurlegu stöšu, heldur hafa heybrękurnar ķ meirihlutanum, sem leiddur hefur veriš lengi af Samfylkingunni, ekki enn žį mannaš sig upp ķ aš greina borgarbśum satt og rétt frį stöšunni.  Borgarstjóri stingur höfšinu ķ sandinn viš óžęgilega atburši eins og aš fį alvarlegar athugasemdir frį eftirlitsnefnd meš fjįrmįlum sveitarfélaga og talar um "rśtķnubréf".  Žaš eru ill örlög Reykvķkinga aš žurfa aš lśta stjórn svo dįšlauss borgarstjóra.  Žar er alger "gśmmķkarl" į ferš, og hętt er viš, aš į landsvķsu sé stašan engu skįrri hjį Samfylkingunni.  Žar vantar hryggjarstykkiš.  

Žaš, sem heyrzt hefur frį borgarstjóra, er, eins og vęnta mįtti, aš kenna öšrum um.  Hann kennir veršbólgunni um og kostnaši viš fatlaša.  Žegar frammistaša borgarinnar er borin saman viš nęstu sveitarfélög ķ stęršarröšinni, fellur žessi hrįskinnaleikur Samfylkingarborgarstjórans um sjįlfan sig. Ef frammistöšuvķsitölur eru settar į 100 įriš 2014 og žęr kannašar įriš 2022, sést, aš vķsitala skulda A-hluta borgarsjóšs hafši hękkaš ķ 194, bęjarsjóšs Kópavogs ķ 107 og bęjarsjóšs Hafnarfjaršar ķ 109.  Sś sķšast nefnda hafši lękkaš sķšan 2020.

Vķsitala skulda į hvern ķbśa Reykjavķkur hefur fariš stöšugt hękkandi og var 169 įriš 2022, en hśn hefur lękkaš ķ Kópavogi ķ 89 ķ Hafnarfirši ķ 98.  Žessi seinni vķsitala sżnir, aš fjįrmįl Reykjavķkur eru ósjįlfbęr - stjórnlaus, en ķ bįšum hinum bęjarfélögunum er žeim stjórnaš ķ ęskilegan farveg. 

Umfjöllun Višskipta Moggans 12.04.2023 sżndi svart į hvķtu, aš markašurinn er bśinn aš gera sér grein fyrir žessu og hefur afskrifaš Reykjavķkurborg sem traustvekjandi skuldara.  Žegar lįnalķnur borgarinnar ķ bönkum verša upp urnar, mun styttast mjög ķ greišslužrot borgarinnar, og henni veršur žį vęntanlega skipašur tilsjónarmašur.  Um svipaš leyti mun strandkapteinn Samfylkingarinnar hverfa frį borši, enda verri en enginn, žegar į reynir.

"Višmęlendur VišskiptaMoggans telja aušsżnt, aš įstęša žess, aš borgin hefur nś ķ tvķgang falliš frį śtboši, sé, aš ekkert bendi til žess, aš eftirspurn eša kjör į markaši hafi batnaš, frį žvķ [aš] borgin greip žvķ sem nęst ķ tómt į markaši ķ sķšasta śtboši.  Ętla megi, aš vęnt įhugaleysi į fyrirhugašri śtgįfu myndi reynast borginni nišurlęgjandi, enda felist ķ žvķ įkvešiš vantraust į fjįrhagsstöšu hennar og greišslugetu.  Sķšasta skuldabréfaśtboš Reykjavķkurborgar fór fram ķ febrśar [2023], en žį reyndist eftirspurn dręm, og žau kjör, sem bušust, žóttu sķšur en svo gęfuleg."

Žetta žżšir ķ raun, aš skuldabyrši borgarinnar er oršin henni ofviša.  Veltufé frį rekstri er of lķtiš, til aš hśn geti stašiš undir fjįrhagsskuldbindingum sķnum, og žį reynir hśn aš fleyta sér įfram į lįnum.  Hvers vegna ?  Bķšur Samfylkingarfólkiš og mešreišarpakkiš eftir kraftaverki til aš komast hjį žeirri nišurlęgingu, aš Samfylkingin verši dęmd ķ sögunni sem sį stjórnmįlaflokkur, sem rśstaši stjórnkerfi borgarinnar, kom žar aš getulitlum og sérlundušum pólitķskum silkihśfum og hefur nś keyrt höfušborg landsins ķ fjįrhagslegt žrot ? 

Žaš mį vissulega segja, aš nś sé hśn Snorrabśš stekkur, žvķ aš fyrir um 30 įrum, įšur en rugliš hófst ķ borgarstjórn, stóš fjįrhagur borgarinnar ķ blóma, žar var mikiš framkvęmt, og borgin var eftirsótt starfsstöš fyrirtękja og sem sveitarfélag til aš stofna heimili ķ og bśa ķ.  Allt ber žetta stjórnarhįttum Samfylkingarinnar ömurlegt vitni.  Fyrir žį į hśn flengingu skilda frį kjósendum.  Svona gera menn ekki. 

Borgin hyggst į fyrri hluta 2023 fį lįnveitendur til aš lįna sér mrdISK 21 bęši meš skuldabréfaśtgįfu og bankalįnum.  Į žetta fé aš fara ķ aršbęrar framkvęmdir eša til aš borga vexti og afborganir lįna, sem eru ódżrari en žaš, sem borginni bżšst nś ?  Žaš er engin leiš aš sjį, aš nokkur glóra sé ķ aš ķžyngja borgarsjóši ę meir.  Hann er nś žegar ósjįlfbęr. Stöšva veršur skuldasöfnunina. Samfylkingin hefur stefnt fjįrhag borgarinnar ķ slķkar ógöngur, aš hśn veršur naušug viljug aš selja eignir til aš létta į skuldabagganum.  Hvaš skyldi verša fyrir valinu ?  Orkuveita Reykjavķkur ?

 

  


Brśin yfir Fossvog

Allt, sem borgarstjórnarmeirihlutinn undir forystu Samfylkingarinnar kemur nįlęgt, veršur aš kyndugu mįli.  Žannig er meš Fossvogsbrśna fyrirhugušu.  Hvers vegna ķ ósköpunum er hśn ekki ętluš öllum žeim samgöngutękjum, sem nś eru ķ notkun ?  Fjölskyldubķlnum veršur meinašur ašgangur, enda brśin ekki hönnuš fyrir hann, heldur einvöršungu fyrir ofurstrętó (sorgarlķnu), reišhjól og gangandi vegfardur (lķklega lķka rafskśtur).  Žetta eru ęr og kżr Samfylkingarinnar.  Vér einir vitum, og vér viljum fękka fjölskyldubķlum, og vér beitum kśgunartilburšum til žess, eins og žurfa žykir, ž.į.m. aš žrengja aš fjölskyldubķlnum, žar til hann stendur fastur ķ óleysanlegum umferšarhnśti.  Žetta višhorf og ašferšarfręši er meš öllu óvišunandi ķ vestręnu lżšręšissamfélagi, žótt žaš žekkist annars stašar. 

Rįndżrar sérvizkulegar hugdettur, sem ekki eru studdar neinum tęknilegum eša hagręnum rökum, einkenna stjórnarhętti Samfylkingarinnar. Sś įkvöršun aš meina fjölskyldubķlnum afnot af fyrirhugašri Fossvogsbrś er dęmi um žröngsżna og forstokkaša śtilokunarįrįttu Samfylkingar og mešreišarsveina henna.  Žessi afstaša leišir til žess, aš mun fęrri en ella munu nżta sér žessa brś, og gagnsemi hennar og žjóšhagsleg aršsemi veršur žar af leišandi fremur lķtil. 

Ķ Morgunblašinu 11. aprķl 2023 birtist frétt, sem varpar ljósi į fįrįnleika hönnunar- og skipulagsmįla borgarinnar um žessar mundir og afar vafasama mįlsmešferš.  Eftir aš auglżst var eftir tillögum um žessa brś, sem skyldi kosta aš hįmarki MISK 2,0, sem er algerlega óraunhęft, var įkvešiš aš leggja śt ķ žį ęvintżramennsku aš hafa brśna śr ryšfrķu stįli.  Žetta mun hleypa kostnašinum upp śr öllu valdi og valda óvissu um öryggi og endingu mannvirkisins.  Var leitaš verkfręšilegrar rįšgjafar įšur en žessi įkvöršun var tekin ? Fréttin var reist į vištali viš Magnśs Rannver Rafnsson, verkfręšing: 

"Óvķst, hvernig Fossvogsbrś endist".

Žar stóš m.a.:

   ""Ķ stuttu mįli er žarna mikil tęknileg óvissa.  Mér vitanlega hefur aldrei veriš byggš brś af žessari stęršargrįšu, sem er alfariš śr ryšfrķu stįli, a.m.k. ekki hérna ķ noršrinu.  Žaš er algjör nżlunda", segir Magnśs Rannver ķ samtali viš Morgunblašiš.

Žetta hefur ekki veriš reynt į Ķslandi, og žaš eru mér vitanlega ekki til neinar rannsóknir, sem sżna, aš žetta haldi lķftķmann, sem žess konar brś į aš halda [ž.e. duga - innsk. BJo]. Žetta er sagt višhaldsfrķtt, en žó fellur misjafnlega į ryšfrķtt stįl meš tķmanum.  Žaš žarf žį aš vanda sérstaklega til stįlsins, ef žaš į aš vera žannig", segir Magnśs og bętir viš, aš ryšfrķtt stįl tęrist."

Žaš er fįtt til ķ henni versu mannvirkjalegs ešlis, sem er "višhaldsfrķtt" og sannarlega ekki brśarmannvirki yfir saltan sjó.  Sušur ryšfrķs stįls eru vandasamar, og žar getur hęglega myndazt tęring ķ tęringarumhverfi, sem rżrir buršargetu.  Žessi undarlega įkvöršun borgarinnar um hönnun og efnisval fyrir Fossvogsbrś hefur įreišanlega ekki veriš tekin aš undangenginni vandašri tęknilegri og fjįrhagslegri įhęttugreiningu.  Ferli įkvöršunartöku hjį borginni viršist vera ķ molum.  Į valdatķma Samfylkingarinnar ķ borginni var skilvirkt stjórnkerfi hennar brotiš nišur, og į rśstunum reis óskapnašur rįšstjórnar, žar sem forkólfum hinna żmsu pólitķsku fylkinga er komiš fyrir.  Žetta stjórnfyrirkomulag er óskilvirkt og bżšur hęttunni heim į formi fśsks. 

""Forsendurnar [śtbošsins] voru skżrar.  Žetta įtti aš vera umhverfisvęn lįgkostnašarbrś.  Viš mišušum okkar verk viš žaš og lögšum til einfalda, umhverfisvęna lįgkostnašarbrś, en var ranglega vķsaš burt vegna óvissu um kostnaš į žekktri og margreyndri brśartżpu", segir Magnśs.  Śti og inni arkitektar kęršu śtbošiš til kęrunefndar śtbošsmįla.

"Žegar tillagan er kynnt, er strax komin 50 % kostnašarhękkun.  Žaš er įšur en strķšiš ķ Śkraķnu byrjar og įšur en veršbólga er oršin svona mikil.  Okkur finnst žaš ķ rauninni ekki sanngjarnt, žvķ [aš] viš o.fl. žįtttakendur vorum meš tillögur, sem mišušust viš samkeppnisforsendur.  Viš vorum ķ grunninn meš lįgstemmda, venjulega brś", segir Magnśs.  Bendir hann aš lokum į, aš tillaga Śti og inni arkitekta hafi mišazt viš steinsteypta brś, gerša aš stęrstum hluta śr forsteyptum einingum śr umhverfisvęnni steypu." 

Borgin viršist standa undarlega aš žessari Fossvogsbrś og spyrja mį, hvort nokkrir brśarhönnušir hafi komiš nįlęgt mįlinu fyrir hennar hönd, eša hvort višvaningshįttur og smekkur pólitķkusa og embęttismanna hennar hafi rįšiš feršinni ?  Žaš vęri algert įbyrgšarleysi og dómgreindarleysi af hįlfu borgaryfirvalda og vęri žį ekki ķ fyrsta skiptiš.  

 

 


Samfylkingin sinnir almannahagsmunum meš ömurlegum hętti

Segja mį, aš vķšast hvar į landinu, žar sem brölt Samfylkingarinnar hefur skilaš lišsmönnum hennar ķ stjórnunarašstöšu, hafi hagsmunamįl almennings ķ byggšarlaginu žróazt mjög til verri vegar og fjįrmįlin snarazt undir kviš drógarinnar. Verst og afdrifarķkast er žetta ķ stęrsta sveitarfélaginu, en žar hefur veriš rekin sérvizkuleg, raunar fįvķsleg skipulagsstefna, sukk og svķnarķ, sem nś viršist ętla aš enda meš skipbroti og greišslužroti borgarsjóšs. Žaš er saga til nęsta bęjar. Ķ Reykjavķk hefur lęknir meš strśtsheilkenni fariš meš völdin fyrir hönd Samfylkingarinnar ķ meira en įratug meš grafalvarlegum afleišingum fyrir borgarbśa og landsmenn alla. Žessu ęttu landsmenn aš gefa gaum, žegar žeir ķhuga stušning viš stjórnmįlaflokka į landsvķsu og stašbundiš.  Vķtin eru til žess aš varast žau. 

Morgunblašiš hefur gert óstjórninni ķ Reykjavķk rękileg skil ķ leišurum, enda žar į bę kunnįttumenn um mįlefni Reykjavķkur og fjįrmįl almennt.  Einn slķkur leišari birtist 14. aprķl 2023 og hét:

"Afneitun borgarstjóra".

Žar stóš m.a.:

"Žvķ trśir enginn lengur, nema mögulega borgarstjóri sjįlfur, sem lętur augljósar stašreyndir og opinberar ašfinnslur sem vind um eyru žjóta.  Jafnvel umsögn borgarinnar sjįlfrar įriš 2020: "Vandinn snżst [...] ekki ašeins um skammtķma fjįrmögnunarvanda, heldur stefnir ķ algerlega ósjįlfbęran rekstur til margra įra.". 

Afleišingarnar blasa nś viš, žó [aš] sennilega muni žęr reynast enn kaldranalegri viš birtingu įrsuppgjörs borgarsjóšs undir lok žessa mįnašar [aprķl 2023].  Allt bendir til žess, aš enn frekar og hrašar hafi sigiš į ógęfuhlišina sķšustu mįnuši. 

Skżr vķsbending um žaš kom į žrišjudag [11.04.2023], žegar Reykjavķkurborg lęddi śt tilkynningu aš loknum starfsdegi um, aš fyrirvaralaust vęri hętt viš annaš skuldabréfaśtboš hennar ķ röš, en borgin hyggst afla sér mrdISK 21 į fyrri hluta įrsins [2023] meš žeim hętti. Į žvķ komu engar skżrar skżringar, en augljóst er, aš borgin óttašist, aš henni byšust ašeins nišurlęgjandi afarkjör.  Hversu lengi hśn getur afžakkaš žau įn žess aš eiga greišslužrot į hęttu, er önnur saga."

Nś er öldin önnur en žį er Gaukur bjó į Stöng.  Sś var tķšin, aš Reykjavķkurborg var oršlögš fyrir góša og trausta fjįrmįlastjórn.  Žį stjórnušu sjįlfstęšismenn mįlefnum hennar, og žį var enginn fķflagangur į ferš į borš viš lokun Reykjavķkurflugvallar, žéttingu byggšar, žrengingar gatna, risavaxiš strętókerfi stašsett į mišjum nśverandi akbrautum, snišiš aš śtlendum fyrirmyndum viš ósambęrilegar ašstęšur, snjórušningsvišbśnašur vanbśinn og stjórnlaus (og vitlaus), lóšahörgull og lóšaokur og svo mętti lengi telja.  Nś er Samfylkingarfólk ķ forystu borgarinnar įsamt aušsveipum lišleskjum bśiš aš keyra mįlefni höfušborgarinnar gjörsamlega śt ķ eitt fśafen.  Žetta flokksafstyrmi, sem segir eitt og gerir annaš, talar fjįlglega um opna stjórnsżslu, en stundar meiri leyndarhyggju og žöggun umręšu en nokkur annar. Samfylkingarpótintįtinn Dagur B. Eggertsson hefur brugšiš upp Pótemkķntjöldum kringum fjįrmįl borgarinnar og jafnan lįtiš sem allt sé ķ himnalagi.  Aš afneita stašreyndum er einkenni žeirra, sem bśnir eru meš andvaraleysi og mistökum aš klśšra mįlum og hafa enga burši til aš greiša śr žeim.  Eftirmęli žessa borgarstjóra Samfylkingarinnar verša ömurleg.

Žetta er ekki pólitķskt tuš sjįlfstęšismanna, ętlaš til aš koma höggi į Samfylkinguna.  Nei, žetta er dómur markašarins.  Markašurinn stingur ekki hausnum ķ sandinn, heldur greinir stöšuna af vandvirkni og kemst aš žeirri nišurstöšu, aš įhęttan viš aš kaupa skuldabréf af borginni sé meiri en viš flest önnur višskipti hérlendis nś um stundir, og neitar aš eiga ķ žessum višskiptum, nema gegn nišurlęgjandi hįu įhęttuįlagi.  Žegar svona er komiš, er oršiš stutt ķ lokadóminn yfir starfshįttum Samfylkingarinnar og lišsodda hennar. Vilja menn žetta ķ landsmįlin ? 

"Hinar hrollvekjandi stašreyndir mįlsins birtust meš enn eindregnari hętti ķ bréfi, sem eftirlitsnefnd meš fjįrmįlum sveitarfélaga sendi til borgarstjórnar ķ lok febrśar [2023] vegna fjįrhagsįętlunar fyrir 2023, žar sem fram kom, aš borgin uppfyllti ekki lįgmarksvišmiš fyrir A-hluta rekstrar hennar.  Žar skeikar miklu.

Fyrir sitt leyti er borgarstjóri enn ķ afneitun, en ķ vištali viš mbl.is sagši hann:

"Žetta er bara rśtķnubréf frį eftirlitsnefndinni."  

Žessi orš žarf borgarstjóri aš skżra betur og įn tafar.  Hafa Reykjavķkurborg borizt mörg slķk bréf frį eftirlitsnefndinni ?"  

Sś tilhneiging borgarstjórans aš slį bara hausnum viš steininn, žegar hann stendur frammi fyrir krefjandi og jafnvel óžęgilegum višfanfsefnum, fer langt meš aš śtskżra žęr ógöngur, sem borgina hefur rekiš ķ. Skśtan er ķ raun stjórnlaus.  Žar er enginn "skipper", bara gśmmķkarl į launum hjį borgarbśum įn žess aš skila neinu, sem ętlast mętti til af honum. Žaš er stórhęttulegt aš hafa svona lyddur viš stjórnvölinn, en žetta er eftirlęti Samfylkingarinnar. 

Engum dettur ķ hug, aš fréttamašurinn fyrrverandi af RŚV snśi stöšunni hratt viš.  Žaš er žó hęgt, eins og dęmiš frį Įrborg 2010 sżnir. Žar höfšu Samfylkingin o.fl vinstri spekingar gengiš allt of hratt um glešinnar dyr, fariš óvarlega meš fé, svo aš sveitarfélagiš var komiš ķ klęr téšrar eftirlitsnefndar.  Sjįlfstęšisflokkurinn fékk žį hreinan meirihluta žar og viti menn; hann sneri stöšunni viš į einu įri meš sįrsaukafullum ašgeršum, sem voru žó naušsynlegar.  

Aftur geršist hiš sama ķ Įrborg.  Žaš er engu lķkara en Samfylkingin megi ekki koma nįlęgt stjórnvelinum, og aftur hafa sjįlfstęšismenn forgöngu um aš koma lektunni į réttan kjöl. Žeir vita, aš skilningur og heišarleg upplżsingagjöf til ķbśanna er grundvöllur śrbótanna, og žess vegna var haldinn ķbśafundur ķ Įrborg til aš śtskżra stöšuna.  Öšru vķsi ferst leyndarhyggjuflokkinum Samfylkingunni ķ Reykjavķk, eins og reifaš var ķ téšri forystugrein Morgunblašsins:

"Ķ bréfi eftirlitsnefndar kom fram, aš fjalla žyrfti um žaš ķ borgarstjórn.  Žrįtt fyrir aš umręddir 2 mįnušir verši lišnir 28. aprķl [2023], hefur efni žess ekki enn veriš tekiš į dagskrį borgarstjórnar, en hśn kemur saman nęsta žrišjudag [18. aprķl 2023], svo [aš] enn er von."

Žaš er ekki nóg meš, aš stefna Samfylkingarinnar leiši til glötunar, heldur eru vinnubrögšin afkįraleg og kolómöguleg.  Ekkert hefur ķ žessum efnum breytzt meš tilkomu nżja formannsins beint śr bankanum.  Kristrśn Frostadóttir, sem nś er ķ foreldraorlofi, viršist ekki hafa nęgt bein ķ nefinu til aš knżja Samfylkjarana til sómasamlegra vinnubragša.  Samfylkingarfólkiš ķ borgarstjórn hefur lagt sig ķ framkróka viš aš fegra ömurlega fjįrhagsstöšu og lįtiš hjį lķša ķ lengstu lög aš gęta žeirrar lżšręšislegu skyldu sinnar aš ręša fjįrhagsstöšuna į hinum rétta opinbera vettvangi, sem er borgarstjórnin.  Žar meš ljóstar Samfylkingin upp um sitt rétta ešli, sem er leyndarhyggja og hrossakaup į bak viš luktar dyr.  Tal forsprakkanna um, aš flokkurinn vilji hafa allt uppi į boršum og stjórna fyrir opnum tjöldum, er frošusnakk helbert.  Žaš er einkenni spilltra stjórnmįlaflokka aš reyna aš telja kjósendum trś um, aš flokkurinn standi fyrir einhver allt önnur gildi en reynslan sżnir, aš eru ķ öndvegi žar.  Žannig er žaš lķklega bara pólitķskt "trix" hjį nżja formanninum aš flķka ekki lengur trśaratrišinu um aš halda įfram ašlögunarferlinu fyrir fulla ašild aš Evrópusambandinu.  Samfylkingunni er ekki unnt aš treysta fyrir horn.  

 

 

 

 


Gengisfelling lżšręšis

Margir mętir menn hafa oršiš til žess aš andmęla kröftuglega rįšagerš rķkisstjórnarinnar um aš innleiša forgangsreglu ESB-réttar į Ķslandi og skipa žannig lżšręšislega samžykktum landsrétti į óęšri sess.  Ķ umręšunni hefur krystallazt, aš lögfręšilega er žetta flaustur og flumbrugangur ķ utanrķkisrįšuneytinu og pólitķskt veršur dżrkeypt fyrir stjórnarflokkana aš halda žessu til streitu.

  Nś reynir į pólitķska śtsjónarsemi utanrķkisrįšherra og varaformanns Sjįlfstęšisflokksins viš aš hverfa frį žessum fyrirętlunum. Žaš hlżtur aš vera ankannalegt andrśmsloft ķ utanrķkisrįšuneytinu aš fara į flot meš žau ósköp, sem hér um ręšir, og einkennileg forgangsröšun hjį rķkisstjórninni aš hleypa mįlinu įfram til Alžingis sem stjórnarfrumvarpi.  Slķkt vitnar um óbeysiš pólitķskt žefskyn nś, žegar stjórnin mį illa viš pólitķskum "bommertum" og gengur hįlfhölt fram į vķgvöllinn.  

Sį, sem ötulast og mest hefur andęft mįlinu, er varažingmašur Sjįlfstęšisflokksins ķ Kraganum, Arnar Žór Jónsson, lögfręšingur.  Meš barįttu sinni hefur hann meš vissum hętti bjargaš andliti Sjįlfstęšisflokksins og dregiš śr tjóninu, sem utanrķkisrįšherra hefši ella getaš valdiš flokkinum į landsvķsu.  Mörgum sjįlfstęšismanninum finnst réttilega, aš Arnar Žór hafi höfšaš til grunngilda Sjįlfstęšisflokksins meš skrifum sķnum og ręšum, og žeir skilja ekki, hvers vegna utanrķkisrįšherra leggur upp ķ vegferš, sem žeim žykir einbošiš, aš endi slysalega.  Arnar Žór Jónsson į žess vegna heišur skilinn fyrir aš vekja enn og aftur athygli į žeim mįlstaš, sem Sjįlfstęšisflokkurinn var stofnašur um.  Hann var ekki stofnašur til aš leiša kratķsk višhorf til öndvegis į Ķslandi og žar meš aš leiša evrópskt "bśrókrataręši" til valda į Ķslandi ķ staš hefšbundins lżšręšis, žar sem löggjöfin endurspeglar hagsmuni almennings ķ landinu samkvęmt mati réttilega kjörinna žingmanna samkvęmt Stjórnarskrį landsins.

Žann 20. aprķl 2023 birtist ķ Morgunblašinu lęrdómsrķk grein eftir Arnar Žór Jónsson um žessi mįl undir fyrirsögninni:

"Ętlar Alžingi aš grafa undan sjįlfu sér og gengisfella ķslenzkt lżšręši ?"

Žetta er įreišanlega į mešal róttękustu spurninga, sem sézt hafa į prenti frį varažingmanni, enda er tilefniš ęriš, og höfundi veršur hugsaš til endaloka žjóšveldisins meš Gamla sįttmįla.  M.v. "salami" ašferšina, sem fullveldiš er beitt į okkar tķmum, eru žessi hugrenningatengsl skiljanleg:

"Framangreind atriši [um Ķslendinga handgengna Noregskonungi į 13. öld] eru nefnd hér, žvķ [aš] lķkja mį nżju frumvarpi utanrķkisrįšherra um bókun 35 viš nśtķmaśtgįfu af trśnašareišum fyrri tķma.  Verši frumvarpiš aš lögum, er ķ raun veriš aš gera lżšveldiš Ķsland handgengiš ESB meš žvķ aš setja Ķslendinga undir ok EES-réttar og festa okkur ķ višjum erlends valds. 

Brżnt er, aš žingmenn og ašrir skilji žungann og alvöruna, sem aš baki bżr. Meš samžykkt frumvarpsins vęri Alžingi gengisfellt til frambśšar og ķslenzkt lżšręši žar meš lķka. 

EES-rétturinn er enn vaxandi aš umfangi, teygir sig stöšugt lengra, og regluverkiš veršur sķfellt žyngra ķ vöfum.  Žetta umhverfi hentar illa ķslenzkum fyrirtękjum, sem öll eru lķtil/mešalstór į evrópskan męlikvarša.  Frumvarpiš mišar aš žvķ marki aš samstilla réttinn (ž. Gleichschaltung) į öllu EES-svęšinu. Ómögulegt er žó aš segja, hvert žetta kann aš leiša, žvķ [aš] ESB/EES-rétturinn hefur stöšugt veriš aš ženjast śt og veriš tślkašur į "dżnamķskan" (lesist: pólitķskan) hįtt af hįlfu dómstóls ESB. 

Žrįtt fyrir žessi óljósu ytri mörk stöndum viš hér frammi fyrir žvķ, aš réttur ESB/EES skuli hafa stöšu ęšstu laga, m.ö.o. reglna, sem ekki mį breyta og ętlaš er aš žjóna sem rammi utan um alla ašra lagasetningu meš žvķ aš afmarka, hvaš telst leyfilegt og hvaš ekki."

Skyldi ekki mörgum sjįlfstęšismanninum renna kalt vatn į milli skinns og hörunds viš žennan lestur og žeirrar forsögu, aš Alžingi hefur fengiš žetta mįl til umfjöllunar frį rķkisstjórninni, žar sem varaformašur flokksins fer meš umrįš mįlaflokksins ? Žetta mįl er af slķkri stęršargrįšu og getur haft slķk įhrif į gengi Sjįlfstęšisflokksins į mešal kjósenda, aš žingflokkurinn veršur aš fį leišsögn frį stofnunum flokksins og žį helzt ęšsta vettvangi hans, Landsfundinum.  Žar til sś leišsögn hefur fengizt, mundi utanrķkisrįšherra gera réttast ķ žvķ aš draga mįliš śt śr žinginu um sinn.

"Ef Alžingi samžykkir frumvarpiš og žar meš forgang EES-réttar umfram ķslenzk lög, mį öllum vera ljóst, aš ESB mun eftir žaš alls ekki sętta sig viš, aš Alžingi setji sérreglur, sem raska žeirri réttareiningu og žeirri rétthęš lagareglna, sem forgangsreglan mišar aš. Meš frumvarpinu er stefnt aš žvķ, aš Alžingi geri Ķslendinga ofurselda forgangsrétti EES-reglna, žrįtt fyrir aš žęr eigi uppruna sinn hjį stofnunum ESB og žrįtt fyrir aš ESB hafi allt tangarhald į tślkunarvaldi um žessar reglur. 

Flutningsmenn og stušningsmenn frumvarpsins, sem telja, aš ESA og EFTA-dómstóllinn muni geta veitt ESB višnįm ķ žvķ samhengi, sem hér um ręšir, hljóta aš hafa óraunsęja sżn į styrk hinnar veiku EFTA-stošar ķ EES-samstarfinu.  Annars gętu žau ekki meš góšri samvizku stutt frumvarp, sem mišar aš žvķ aš veikja grundvallarstofnanir og buršarstošir okkar eigin lżšveldis." 

Eins og prófessor Stefįn Mįr Stefįnsson bendir į, er gengiš of langt meš forgangsréttarfrumvarpi utanrķkisrįšherra ķ nišurlęgingu Alžingis og ögrun viš eša öllu heldur broti į Stjórnarskrį.  Žaš er tvennt ólķkt aš bśa viš žaš, eins og veriš hefur, aš ESA geri athugasemdir og Alžingi breyti žį ķslenzkum lögum eftir atvikum til samręmis, enda sé breytingin ekki ögrun viš Stjórnarskrį, eša aš Alžingi gefi nśverandi og framtķšar reglum ESB skefjalausan forgang umfram ķslenzk lög. 

Mešal žess, sem einstakt er og óhagstętt fyrir landsmenn viš EES-samninginn, er, aš hann er undirorpinn stöšugum breytingum, sem ESB tilkynnir EFTA-rķkjunum ķ EES, aš sambandiš vilji lįta gilda į öllu EES-svęšinu. Aldrei gerist hiš gagnstęša. Ójafnręšiš į milli ESB og EFTA er slįandi hér. 

EES-samningurinn var hugsašur sem bišleikur og ašlögun EFTA-rķkjanna aš Evrópusambandinu įšur en žau sęktu um ašild žar. Ekki er vitaš til, aš Ķsland, Noregur og Liechtenstein sękist eftir ašild aš ESB, og žess vegna er brżnt aš endurskoša EES-samninginn til aš auka jafnręši samningsašila.  

 

   

   

 

 

 

 


Sjįlfstęšismįl

Sś rįšagerš rķkisstjórnarinnar aš gefa Evrópusambandslöggjöf, sem Alžingi hefur innleitt hér vegna fyrri samžykktar sinnar į EES-samninginum (1993), forgang į landsrétt, mun vissulega hafa djśptękar pólitķskar og réttarfarslegar afleišingar og getur jafnvel haft žau įhrif į žjóšarvitundina, aš almenningur fįi svipaša tilfinningu og rķkti hér fyrir Heimastjórn 1904, aš ęšsta valdiš ķ landinu sé erlendis, ekki ķ Kaupmannahöfn, eins og žį, heldur ķ höfušstöšvum ESB ķ Brüssel.  Žetta er óbęrileg tilhugsun, ekki sķzt fyrir marga sjįlfstęšismenn. 

 Um lagalegu ringulreišina, sem af žessu mun hljótast, hafa fręšimenn į sviši lögfręši fjallaš allķtarlega og m.a. veriš gerš grein fyrir ķ https://bjarnijonsson.blog.is/blog/bjarnijonsson/entry/2289692   

Um hinar pólitķsku afleišingar er hęgt aš velta vöngum, en lķklegt er, aš innan borgaralegu flokkanna vķtt og breitt um landiš sé mikil óįnęgja meš žessa rįšagerš, svo mikil, aš verši frumvarp utanrķkisrįšherra "keyrt gegnum žingiš", muni żmsir kjósendur flokkanna, sem eru į móti frumvarpinu, leita annaš ķ nęstu kosningum og žį žangaš, sem andstašan viš mįliš er einna skżrust. 

Skeleggastur į opinberum vettvangi gegn žvķ aš innleiša forgang ESB-löggjafar į Ķslandi hefur veriš varažingmašur Sjįlfstęšisflokksins ķ Kraganum, Arnar Žór Jónsson, lögfręšingur.  Hann hefur talaš hart gegn žessu į mannamótum og skrifaš rökfasta pistla gegn mįlinu į vefsetri sķnu į Moggablogginu. Hann hefur reyndar veriš ódeigur viš aš vara viš žvķ, aš fullveldiš renni smįtt og smįtt śr greipum okkar vegna veru okkar į Evrópska efnahagssvęšinu - EES og žess ólżšręšislega fyrirkomulags, aš žjóšžing landsmanna žurfi aš stimpla fyrirferšarmiklar tilskipanir og reglugeršir inn į lagasafn Ķslands. 

Hvorki ķslenzkir embęttismenn né žingmenn eiga aškomu aš žessum mįlum į mótunarstigum žeirra, og ķ Sameiginlegu EES-nefndinni, žar sem sitja fulltrśar ESB og EFTA og fjalla um mįl, sem ESB vill, aš EFTA-rķkin į Innri markašinum lögleiši, hefur ķslenzki fulltrśinn ekki lįtiš aš sér kveša, sbr 3. orkupakkann. Žarna er žó möguleiki fyrir Ķsland aš fį tilhlišranir og jafnvel aš beita neitunarvaldi, en fremur slöpp hagsmunagęzla utanrķkisrįšuneytisins hefur veriš reglan žarna.  Nś er spurning, hvaš gerist meš koltvķildisgjaldiš į flug į milli ESB og Ķslands, sem hękka mun farmišann umtalsvert. 

Morgunblašiš hefur tekiš einarša afstöšu gegn frumvarpi utanrķkisrįšherra eftir aš hafa vegiš kosti žess og galla.  Žaš hefur veriš bent į, aš einstaklingar gętu hafa hagnazt ķ einstökum tilvikum, ef žessi forgangsregla EES-réttar hefši veriš ķ gildi, en ašferšarfręšin viš žessa innleišingu er röng, enda gengur hśn ķ bįga viš stjórnarskrį lżšveldisins. 

Morgunblašiš birti frétt um mįliš 27. marz 2023, reista į tilvitnunum ķ prófesor Stefįn Mį Stefįnsson, sem blašiš kallar "einn helzta sérfręšing Ķslands ķ Evrópurétti", og ķ Arnald Hjartarson, ašjunkt viš lagadeild HĶ.  Įlyktun blašamannsins er, aš "réttaröryggi [sé] teflt ķ tvķsżnu meš nżrri forgangsreglu":

 "Frumvarp utanrķkisrįšherra til breytingar į lögum um Evrópska efnahagssvęšiš er óheppilegt, žar sem sś breyting hefši ķ för meš sér, aš lög, sem Alžingi samžykkir ķ framtķšinni hefšu ekki ķ öllum tilvikum tilętluš įhrif aš mati Stefįns Mįs Stefįnssonar, prófessors, og Arnaldar Hjartarsonar, ašjunkts viš Lagadeild HĶ." 

Žessi įgalli frumvarpsins er nżr af nįlinni ķ sögu Alžingis og löggjafar žess.  Žess vegna veršskuldar frumvarpiš einkunnina örverpi (bastaršur) og er ótękt meš öllu.  

"Ķ dag gildir sś regla, aš skżra skuli lög og reglur til samręmis viš EES-samninginn, aš svo miklu leyti sem viš į.  

Breytingartillagan felur aftur į móti ķ sér, aš bętt verši viš nżju įkvęši, sem kvešur į um, aš EES-reglur sem lögfestar hafa veriš eša innleiddar meš stjórnvaldsfyrirmęlum, skuli ganga framar öšrum almennum lagaįkvęšum, nema Alžingi hafi męlt fyrir um annaš."

Žaš skortir stjórnlagalegar forsendur fyrir žessari breytingu.  Ef starfsfólk utanrķkisrįšuneytis Ķslands er žeirrar skošunar, aš Ķslendingum sé ekki vandara um en Noršmönnum aš innleiša slķkt forgangsįkvęši fyrir ESB-réttinn, žį er žaš misskilningur.  EES-samningurinn var į sinni tķš samžykktur meš auknum meirihluta ķ Stóržinginu, ž.e. meira en 3/4 greiddra atkvęša og 2/3 žingmanna žurftu aš męta til atkvęšagreišslu hiš minnsta.  Ķ Noregi er žess vegna litiš svo į, aš EES-samningurinn sé ęšri venjulegum lögum, žótt hann jafnist ekki į viš stjórnarskrįna frį Eišsvöllum 1814. 

Engu slķku er til aš dreifa hérlendis, og žess vegna verša rįšherrar og žingmenn aš gęta vel aš sér viš aš semja lagafrumvörp, aš žau brjóti ekki ķ bįga viš stjórnarskrį Ķslands.  Meš frumvarpi utanrķkisrįšherra um forgang ESB-löggjafar ķ fortķš (?) og framtķš er rįšherrann aš leggja til framsal löggjafarvalds til stofnunar, sem Ķsland į ekki ašild aš.  Žaš er stjórnarskrįrbrot.  Hortitturinn um, aš Alžingi geti įkvešiš annaš, er ógildur kattaržvottur ķ žessu samhengi. Hvaš sagši Stefįn Mįr viš Morgunblašiš ?:

""Žaš er svolķtiš hallęrislegt aš segja, aš EES-réttur skuli hafa forgang, en svo er eiginlega ekkert aš marka žetta, žvķ [aš] Alžingi getur alltaf skipt um skošun og breytt žvķ eftir į", segir Stefįn Mįr ķ samtali viš Morgunblašiš. "Hér er veriš aš segja eitthvaš, sem er ekki alveg rétt.  Viš getum ekki lofaš forgangi til framtķšar, žvķ [aš] žį vęri veriš aš framselja lagasetningarvaldiš, og žaš bryti gegn stjórnarskrįnni.""

Skżrari getur falleinkunn lagaprófessorsins vart oršiš į framlag utanrķkisrįšherra til žessa mįls meš örverpi sķnu.  Ef rįšherrann dregur ekki mįliš til baka og skżrir lagahlišina śt fyrir ESA, veršur Alžingi aš grķpa til sinna rįša til aš hindra framgang žess.  Žaš er engin nżlunda, aš undirlęgjuflokkarnir į Alžingi meš Samfylkinguna ķ fararbroddi vilji samžykkja örverpiš.  Žaš sżnir vel innvišina žar į bę.  Stjórnarflokkarnir mega ekki gefa žessu dómgreindarlitla liši "blod på tanden" meš žvķ aš traška į Stjórnarskrįnni.

"Forsenda frumvarpsins viršist sś, aš Alžingi muni taka žaš sérstaklega fram viš sķšari lagasetningu, ef til stendur aš vķkja frį eldri reglum EES-réttar, ella verši yngri reglan aš vķkja fyrir EES-reglunni.

Arnaldur og Stefįn telja, aš žessi forsenda fįi tępast stašizt, enda geti hęglega komiš til žess, aš Alžingi setji skżrar lagareglur ķ framtķšinni ķ góšri trś um, aš žęr standist EES-samninginn, en annaš komi svo į daginn.  Viš slķkar ašstęšur vęri vegiš aš réttaröryggi borgaranna.  "Borgararnir eiga aš geta treyst žvķ, sem fram kemur ķ ķslenzkum lögum", segir Stefįn Mįr og bętir viš, aš regla į borš viš žį, sem tillagan bošar, gęti oršiš til žess aš koma borgaranum  ķ opna skjöldu, žegar hann heldur, aš einhver regla gildi, en ķ ljós kemur svo, aš hśn samrżmist ekki EES-reglum. "EES-reglurnar eru mjög matskenndar, og žaš er ekki alltaf greinilegt, hver EES-reglan er af lestri hennar, heldur byggist reglan oft į tślkun žeim megin.  Atriši, sem voru óljós ķ gęr, geta svo veriš oršin skilyršislaus eftir viku, ef ESB-dómstóllinn segir žaš."" 

Žetta er hįrrétt greining hjį lagaprófessornum, sem sżnir, hversu veikburša hinn lögfręšilegi grundvöllur lagafrumvarps utanrķkisrįšherra er. Žaš er vel žekkt ķ ESB, aš dómstóll žess tekur sér vķštękt vald til tślkunar laga ķ įgreiningsmįlum og setur žar meš fordęmi.  Dómstóllinn jašrar viš aš taka sér lagasetningarvald, og žetta hefur m.a. leitt til žess, aš "Raušhempurnar ķ Karlsruhe" (Stjórnlagadómstóll Žżzkalands) hafa séš sig knśnar til aš taka fram, aš Žżzkaland hafi sķna stjórnarskrį, sem ESB-dómstóllinn hafi ekki leyfi til aš brjóta ķ bįga viš, žegar Žjóšverjar eigi ķ hlut. 

Aš lokum sagši ķ tilvitnašri frétt:

"Stefįn telur, aš skoša ętti lögskżringarreglu EES-samningsins upp į nżtt og athuga, hvort žaš sé ekki fęr önnur lausn hér į landi, sem gangi skemmra.  Spuršur, hver sé gallinn viš nśverandi reglu, svarar Stefįn Mįr: "Ég hef ekki sagt, aš žaš sé neinn galli viš hana annar en sį, aš ESA sęttir sig ekki viš hana.""

Žarna heyrist ķ rödd heilbrigšrar skynsemi. 

 

 

 

 


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband