Skattar og stjórnarsįttmįlinn

Ķsland er hįskattaland.  Viš žvķ er aš bśast vegna norręnnar (samstöšu) menningar žjóšarinnar, sem žar bżr, stęršar landsins og fįmennis.  Žaš er vištekin hugmyndafręši ķ landinu um, aš ęskilegt sé aš nżta landiš allt og hafiš ķ kring og aš til žess žurfi megniš af lįglendinu aš vera ķ byggš.  Žessu fylgja dżrir innvišir af öllu tagi, og žeir verša ekki til né žeim viš haldiš įn atbeina hins opinbera.  Žar meš er komin uppskrift aš mikilli "samneyzlu", en um leiš möguleikar į aš nżta gęši landsins alls og sjįvarins.  Byggš ķ landinu öllu veitir jafnframt tilkalli žjóšarinnar til landsins alls sišferšilegt réttmęti, sem getur oršiš žżšingarmikiš nś og į nęstu įrum, žegar viš sjįum holskeflu hęlisleitenda skella į ströndum Evrópu, sumpart vegna ófrišar, sumpart vegna stjórnleysis/rotinna žjóšfélaga og sumpart vegna afleišinga loftslagsbreytinga.  Marga žeirra mį sem sagt kalla "umhverfisflóttamenn", žvķ aš ein įstęšan fyrir žvķ, aš žeir hafa flosnaš upp śr heimkynnum sķnum, eru skašlegar breytingar į lķfrķkinu ķ kjölfar loftslagsbreytinga. Žaš veršur enginn frišur um žaš ķ Evrópu aš taka viš ógrynni framandi fólks śr frumstęšum heimkynnum, jafnvel ķ mišaldalegum trśarfjötrum.   

Ķslenzku žjóšinni, sem veršur ę blandašri (meiri genafjölbreytni ?), hefur fjölgaš vel frį aldamótum.  Nemur fjöldi rķkisborgara hérlendis nś um 350 k (=žśsund) og enn fleiri bśa hér, vinna höršum höndum (žótt einstaka séu afętur) og greiša skatta og skyldur til samfélagsins.  Žaš eru žvķ fleiri til aš standa undir samneyzlunni en įšur, en į móti kemur, aš rķkisreksturinn og annar opinber rekstur hefur žanizt śt til góšs og ills.  Rįšstöfunartekjur almennings hefšu žvķ ašeins aukizt jafnmikiš og raun ber vitni um, aš hagvöxtur hefur veriš mikill, um 7,2 % 2016 og 4,5 % 2017.  

Samhliša śtženslu rķkisbįknsins hefur skattbyršin aukizt grķšarlega.  Heildarskatttekjur rķkisins sem hlutfall af VLF (vergri landsframleišslu), aš teknu tilliti til greišslna til almannatrygginga, nema nś 33 %.  Ašeins Danmörk og Svķžjóš bśa viš hęrra hlutfall innan OECD eša 46 % og 34 %.  Mešaltal OECD er ašeins 25 %.  Athygli vekur, aš Noregur og Bretland, žar sem samneyzla hefur veriš talin töluverš, eru ašeins meš 27 %.  

Žaš, sem er uggvekjandi ķ žessu sambandi, er, aš ķslenzka žjóšin er enn tiltölulega ung meš um 13 % fólksfjöldans yfir 66 įra aldri, en t.d. Žjóšverjar meš um tvöfalt fleiri eldri borgara aš tiltölu en Ķslendingar, nį aš halda téšu skatthlutfalli nišri ķ 23 %.  Žaš er alveg ljóst, aš žaš veršur meiri hįttar verkefni į nęstu įrum og įratugum aš višhalda hér kaupmętti rįšstöfunartekna, en heildarlaunatekjur landsmanna aš mešaltali eru nś hvergi hęrri ķ Evrópu en į Ķslandi, nema ķ Alparķkinu Sviss. Jöfnušur tekna og eigna er jafnframt hvergi meiri ķ Evrópu.

Til aš varšveita eftirsóknarveršan efnahagsstöšugleika og félagslegan stöšugleika (meš lóšréttum hreyfanleika į milli stétta) er naušsynlegt aš leggja nś höfušįherzlu į višhald kaupmįttar ķ staš hįrra prósentuhękkana į laun, sem ašeins grafa undan velferšinni viš nśverandi ašstęšur, aš lękka įrleg vaxtagjöld rķkisins um a.m.k. miaISK 40 į kjörtķmabilinu, og aš auka śtflutningstekjur landsmanna um u.ž.b. 50 miaISK/įr.  

Tekjur rķkisins af innheimtu tryggingagjalds įriš 2017 nįmu um miaISK 87.  Žessar rķkistekjur eru meiri en af tekjuskattsinnheimtu af fyrirtękjum og meira en helmingur af tekjuskatti einstaklinga.  Žęr eru miklu meiri en žörf er į til aš standa straum af žeim śtgjöldum rķkisins, sem samsettu tryggingargjaldi er ętlaš aš fjįrmagna.  Vegna bįgborinnar samkeppnisstöšu margra fyrirtękja, einkum hinna minni meš tiltölulega hį launaśtgjöld af heildarśtgjöldum sķnum, hefši veriš ešlilegt śtspil viš frįgang fjįrlaganna ķ desember 2017 aš lękka almenna tryggingargjaldiš um 0,5 % og bķša sķšan meš 0,5 % - 1,0 % frekari lękkun uppi ķ erminni til aš geta greitt fyrir gerš kjarasamninga.

Ķ merkri baksvišsgrein Morgunblašsins 26. október 2017, "Skattabylgjan bitnar į fyrirtękjum",

birti Baldur Arnarson vištal viš Įsdķsi Kristjįnsdóttur, forstöšumann Efnahagssdvišs Samtaka atvinnulķfsins-SA, žar sem hśn kvaš mikiš verk óunniš viš aš vinda ofan af skattahękkunum, sem dembt var yfir žjóš ķ sįrum į įrunum eftir Hrun.  Skattkerfiš hafi žį "veriš gert flóknara og óhagkvęmara fyrir fyrirtękin".  Įsdķs kvešur "einkenna gott skattkerfi, aš žaš sé einfalt, fyrirsjįanlegt, skilvirkt og gagnsętt".  Žrepskipt skattkerfi og flókiš samspil skattheimtu og bótakerfis fullnęgir ekki žessum skilyršum Įsdķsar.  Greišslur almannatrygginga ęttu aš njóta skattfrelsis, enda eru žęr lįgmarksgreišslur. 

"Žvķ [aš] hįar skattaįlögur į fyrirtęki og heimili hafa um leiš įhrif į samkeppnishęfni žjóšarbśsins.  Žótt stigin hafi veriš mikilvęg skref ķ rétta įtt hér į landi, er žörf į frekari umbótum ķ skattkerfinu.  Um 240 skattabreytingar frį įrinu 2007 endurspegla ekki mikinn fyrirsjįanleika ķ skattkerfinu.  

Stöšugleiki skiptir miklu mįli fyrir ķslenzk fyrirtęki sem og heimilin ķ landinu. Žar er lykilatriši, aš hęgt sé aš ganga aš žvķ vķsu, aš ekki sé rįšizt ķ miklar breytingar milli kjörtķmabila."

"Stjórnvöld geta ekki lengur treyst žvķ, aš įfram verši verulegur vöxtur į tekjuhlišinni samfara miklum hagvexti.  Meš skattstofna ķ botni og umsvif rķkisins meš žvķ mesta, sem žekkist, er ešlilegt aš spyrja, hvaša leišir į aš fara, žegar til bakslags kemur ķ hagkerfinu."

Meš skattheimtu ķ botni, illu heilli lķka į sparnaš, sbr illa ķgrundaša hękkun fjįrmagnstekjuskatts, og śtgjöld hins opinbera jafnframt ķ methęšum, munu stjórnvöld standa frammi fyrir tveimur valkostum, žegar slęr ķ baksegl hagkerfisins: annašhvort aš gera sįrsaukafullan uppskurš į opinberum rekstri, sem žżšir aš minnka umsvif hans, eša aš hękka įlögur enn meir į fyrirtęki og einstaklinga, sem žį žegar eru aš draga saman seglin.  Slķkt mun auka atvinnuleysiš, dżpka efnahagslęgšina og getur skapaš langvinna kreppu.  Žetta er hęttan viš nśverandi stefnu ķ rķkisfjįrmįlum, žegar rķkisśtgjöld eru aukin mikiš į toppi efnahagssveiflunnar įn žess aš verja auknum skatttekjum til aš lękka rķkisskuldirnar enn hrašar.  Žess vegna er rįšdeild ķ rķkisrekstri lķfsnaušsynleg fyrir lķfskjör almennings, og žess vegna voru tillögur stjórnarandstöšunnar um enn meiri aukningu rķkisśtgjalda įn sparnašar annars stašar viš afgreišslu fjįrlagafrumvarps 2018 ķ senn óskynsamlegar og óįbyrgar og hefšu komiš sem bjśgverpill ķ andlit žeirra, sem sķzt skyldi, ef žęr hefšu hlotiš brautargengi.  Rķkissjóšur er ekki góšgeršarstofnun.   

 

   


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband