Śrtölumenn og dómsdagsspįr

Śrtölumenn um nżtingu sjįlfbęrra orkulinda landsins hafa glataš trśveršugleika ķ augum margra meš framferši sķnu, sem einkennist af fjandskap gegn meiri orkunotkun og draumórum um afturhvarf til fortķšar meš minni neyzlu og aš sjįlfsögšu minni velferšaržjónustu, enda er aukin raforkunotkun forsenda meiri velferšar hjį vaxandi žjóš, žar sem mešalaldur fer hękkandi.

Biblķa žessara śrtölumanna er um sextugt kver, "Limits to Growth-Endimörk vaxtar", sem bošaši einmitt naušsyn žess fyrir jöršina, aš fólk į Vesturlöndum dręgi verulega śr neyzlu sinni hiš snarasta, žvķ aš annars vęri vošinn vķs og margar aušlindir jaršar yršu upp urnar fyrir lok 20. aldarinnar.  Ekkert gekk žar eftir. 

Žaš gleymdist viš samningu žessa kvers, aš tęknin er ķ stöšugri žróun vegna samkeppni markašsbśskaparins, og tęknin hefur bętt nżtnina viš nżtinguna, fundiš stašgönguefni og aukiš skilvirkni viš leit.  Heimurinn er žó ekki fullkominn, og fyrir tilverknaš fįfróšra stjórnmįlamanna hefur rķkisvaldiš vķša beint žróuninni inn į rangar brautir. Sennilega var žessi frįleita kenning sett į koppinn til aš veikja aušhyggjuna (kapķtalismann) ķ kalda strķšinu viš kommśnismann, sem alls stašar hefur mjög litla framleišslugetu m.v. aušhyggjukerfiš, nema ķ Kķna, žar sem kommśnistaflokkurinn hefur virkjaš kapķtalismann į framleišslusvišinu og višskiptasvišinu, en stundar įfram valdaeinokun og skošanakśgun į stjórnmįlasvišinu auk žess aš vera öryggisógn ķ Suš-Austur-Asķu, sem kremur nś lżšréttindi undir hęlnum ķ Hong Kong og ógnar fullveldi Taiwan, sem į fullan rétt į sjįlfstęšri tilveru, enda eru langflestir ķbśanna žess sinnis. 

Dęmi um ranga stefnumörkun yfirvalda vķša um heim er, hvernig raforkuvinnslan fer fram. Hér į landi žó, hvernig hśn fer ekki fram žrįtt fyrir rķkulegar endurnżjanlegar orkulindir.  Stjórnvöld ķ żmsum löndum hafa bannfęrt kjarnorkuver, stundum ķ kjölfar óhappa, og eftirlitsašilar hafa stöšugt fęrt sig upp į skaptiš, žannig aš öryggiskröfur eru ķ sumum tilvikum komnar śt ķ öfgar og hafa valdiš svo óheyrilegum višbótar kostnaši og töfum aš óžörfu, aš raforka kjarnorkuveranna veršur mjög dżr į mešan veriš er aš greiša upp fjįrfestingarnar.  Fyrir vikiš hefur kjarnorkuverum į Vesturlöndum fariš fękkandi į žessari öld, žótt višsnśningur sé ķ vęndum meš tęknižróun og višhorfsbreytingum, og hlutdeild žeirra ķ raforkuvinnslu er nś ašeins um 10 % į heimsvķsu, en žó t.d. um 20 % ķ Bandarķkjunum og 50 % ķ Frakklandi.

Kjarnorkan er eini raunhęfi valkosturinn til aš leysa kolaorkuver af hólmi og žannig aš draga śr loftmengun og koltvķildislosun frį raforkuverum. 

Aftur į móti hafa stjórnvöld, oft žau sömu og lagzt hafa gegn kjarnorku, hvatt til og nišurgreitt orku frį vindorkuverum.  Žaš er gošsögn, aš vindmyllur séu umhverfisvęnar.  Žęr leggja hald į mikiš land og raforkuvinnsla žeirra er óskilvirk.  Nżtingartķminn į Ķslandi viršist vera um 40 %, sem įrlega svarar til 4,8 mįnaša į fullum afköstum og 7,2 mįnaša į engum afköstum, en yfirleitt er hann undir 30 % annars stašar į landi (meiri nżting śti fyrir ströndu).

  Mikiš af mįlmum, sumum sjaldgęfum, fer ķ vindmyllur.  T.d. žarf 6 MW vindmylla (algeng stęrš śti fyrir ströndu) 65 t af Cu, og til aš vinna žann kopar śr jöršu žarf aš grafa upp um 50 kt śr nįmunni.  Žetta er dęmi um óskynsamlegan įgang manna į nįttśruna, sem ekki er hęgt aš męla bót, žvķ aš žennan kopar mętti nota meš skilvirkari og hagkvęmari hętti, en rķkisvaldiš ķ mörgum löndum hefur žarna skekkt markašinn og hvatt til nįmugraftar meš nišurgreišslu orkuveršs frį vindmyllum, sem sums stašar hefur valdiš óafturkręfum landspjöllum og mengun jaršvatns, t.d. ķ Chile. 

Žann 23. nóvember 2021 birtist ķ Morgunblašinu grein eftir Hauk Įgśstsson, kennara.  Žar voru raktir nokkrir heimsendaspįdómar, sem aušvitaš hafa allir oršiš sér til skammar.  Greinin hét:

"Brostnir spįdómar",

og hśn endaši žannig:

"Enn dynur į almenningi hręšsluįróšur; žessa dagana sprottinn af COP26-rįšstefnunni ķ Glasgow ķ Skotlandi.  Ķ ljósi lišins tķma og brostinna spįdóma - er ekki rétt aš gjalda varhug viš žeim upphrópunum, yfirlżsingum og įróšri, sem žašan berst ?" 

Svariš er jś og dugir aš lķta į heildarmynd mįlatilbśnašarins til aš fyllast grunsemdum um, aš fiskur liggi žar undir steini.  Žar er aldrei minnzt į neina raunhęfa lausn į vandanum, en bara hamraš į, aš žjóšir heims verši aš draga śr losun koltvķildis, annars lķši heimurinn, eins og viš žekkjum hann, undir lok.  Žetta hefur žó ekki reynzt įrangursrķkara en svo, aš losun flestra rķkja heims 2021 mun verša meiri en į įri Parķsarsamkomulagsins, 2015.  Hvers vegna er ekki eytt neinu pśšri ķ aš setja į kolefnisgjald um allan heim, žar sem greitt yrši fyrir hvert t losunar CO2 ? Žį kęmi fjįrhagslegur hvati til breytinga til skjalanna.  

Hvers vegna hljómar IPCC eins og trśarsöfnušur, žar sem ašeins ein tślkun er leyfš ?  Trśveršugum vķsindamönnum į borš viš prófessor John Christy, loftslagsfręšing viš UAH-University of Alabama-Huntsville - og skošanasystkini hans er śthżst śr skżrslum IPCC.  Hann og félagar hans bśa žó yfir yfirgripsmikilli žekkingu į žróun hitafars ķ lofthjśpi jaršar og nįkvęmustu męligögnum, sem völ er į um hitastigiš ķ lofthjśpinum ķ um 4 undanfarna įratugi. Nišurstöšur hans eru į allt öšru róli en nišurstöšur IPCC, sem veifar ķ sķfellu ógn um allt aš 2,5°C hlżnun 1950-2080, en gervihnattamęlingar, sem unniš hefur veriš śr į UAH, benda til hitastiguls 0,14°C/10 įr, sem meš einfaldasta framreikningi gefur 1,4°C hlżnun 1980-2080. 

Žar aš auki bendir żmislegt til, aš žetta sé bara ešlileg sveifla, sem muni ganga til baka į nęstu öld, enda er meiri hętta į yfirvofandi kuldaskeiši en hlżskeiši į jöršunni ķ sögulegu ljósi.  Tölfręšingar, sem rannsakaš hafa hitastigsžróunina ķ 2000 undanfarin įr meš įrhringjarannsóknum ķ trjįm, sjį enga óešlilega žróun undanfarna įratugi.  Hitastigiš hafi allt žetta 2000 įra tķmabil sveiflazt hęgt um fast mešaltal.  Gagnrżna tölfręšingarnir óburšuga mešhöndlun IPCC į tķmaröšum.  Žetta kom fram ķ Morgunblašsgrein Helga Tómassonar, prófessors ķ hagrannsóknum og tölfręši viš HĶ, 14.10.2021,  og lesa mį um hér:https://bjarnijonsson.blog.is/blog/bjarnijonsson/entry/2270868 .

Einn af žeim, sem dyggilegast hafa alla tķš stutt bošskap IPCC-Loftslagsrįšs Sameinušu žjóšanna hérlendis - er Hjörleifur Guttormsson, nįttśrufręšingur og fyrrverandi rįšherra Alžżšubandalagsins.  Hann skrifar tķšum ķ Morgunblašiš įhugaveršar greinar, og ein af greinum hans birtist žar 23. nóvember 2021 undir spennužrunginni fyrirsögn:

"Nś reynir į gjörvalla heimsbyggšina".

Žar gat m.a. aš lķta eftirfarandi:

"Ķ Glasgow var samžykkt sś stefna aš takmarka mešaltalshlżnun lofthjśpsins viš 1,5°C ķ staš 2°C.  Mikilvęgar yfirlżsingar voru gefnar um aš stöšva eyšingu skóga og vinna sérstaklega gegn losun metans.  Jaršefnaeldsneyti var nś brennimerkt sem helzti skašvaldurinn meš kol ķ fararbroddi. Indland, sem keppir viš Kķna ķ kolanotkun, varš sér til minnkunar meš žvķ aš krefjast į 11. stundu breytinga į žeirri įherzlu.  Fjöldi rķkja, stórra og smįrra, hafši ķ ašdraganda žessa fundar gefiš śt fyrirheit um aš draga stórlega śr losun CO2 fram til įrsins 2030 og nį kolefnishlutleysi fyrir eša um mišja öldina. Žar hefur Ķsland sett markiš viš įriš 2040."

Ķ sannleika sagt er žetta eintómt frošusnakk snjórnmįlamanna og bśrókrata žeirra, sem viršist skorta allt jaršsamband.  Dettur einhverjum ķ hug, aš įrangursrķkt geti reynzt aš hóa saman žśsundum stjórnmįlamanna, bśrókrata og öšrum, til aš gefa śt yfirlżsingar um, aš žeir hyggist fękka tilteknum glępum um einhverja hlutfallstölu (%) ķ sķnu landi og aš heildarfjölda slķkra glępa ķ heiminum fękki žį śr įšur ašstefndu marki ķ lęgra mark, žótt žeim fjölgi enn žį ?

Hafa borizt einhverjar fréttir frį Gljįskógum um, aš į COP-26 hafi tekizt aš nį alžjóšlegu samkomulagi um, hvernig meta į koltvķildisbindingu trjįa og eigendur trjįnna geti sķšan selt žessa bindingu į alžjóšlegum koltvķildismarkaši ?  Nei, ekkert vitręnt ķ žį veru hefur birzt.  Slķkt gęti samt snśiš viš eyšingu regnskóga og annarra skóga og lagt grunninn aš mikilli aukningu bindingar į koltvķildi, žvķ aš skógurinn yrši veršmętari standandi en felldur.  Nei, žess ķ staš eru gefnar śt einhverjar innihaldslausar yfirlżsingar um "aš stöšva eyšingu skóga".  Žessu fólki er ekki sjįlfrįtt, enda er įrangurinn eftir žvķ.  

Ķ staš žess aš setja į kolefnisgjald į heimsvķsu, er jaršefnaeldsneytiš brennimerkt.  Hvers konar fķflagangur er žetta eiginlega ?  Ķbśar Noršur-Indlands standa frammi fyrir grafalvarlegri lķfsógn.  16 % allra daušsfalla žar eru vegna loftmengunar, en ašeins 10 % žessarar mengunar stafar frį kolakyntum raforkuverum.  Kol eru notuš innanhśss, annar eldsneytisbruni er mikill, og lķkbrennslur menga gķfurlega.  Jaršefnaeldsneytiš er mikill heilsuskašvaldur.  

Nżja ķslenzka rķkisstjórnin, Hringekjan, eša hvaš menn kalla žetta 2. rįšuneyti Katrķnar Jakobsdóttur, hefur hent ķ Mörlandann nżju markmiši, sem er 55 % samdrįttur koltvķildislosunar 2030 m.v. 1990.  Fyrra markmiši fylgdi ašgeršaįętlun, žar sem botninn var sušur ķ Borgarfirši.  Aušvitaš er engin komin enn frį Hringekjunni, en til aš nį žessu markmiši žarf kraftaverk, nokkrar nżjar vatnsafls- og jaršgufuvirkjanir og stóreflt flutnings- og dreifikerfi raforku.  Fyrra rįšuneyti Katrķnar Jakobsdóttur skildi eftir sig žį stöšu, aš skerša žarf raforku til fiskimjölsverksmišja, kyndistöšva og annarra, sem samiš hafa um annaš en forgangsorku.  Į mešan svona er ķ pottinn bśiš, hjökkum viš įfram ķ sama farinu, umhverfislega og efnahagslega. Taka veršur til hendinni.  Finnur Borgnesingurinn į stóli orkurįšherra rétta botninn ķ mįliš ? 

Įfram meš bošskap Hjörleifs.  Nś kemur krafan um lķfstķlsbreytingu:

"Flest rķki hafa aukiš mengun lofthjśpsins ķ kjölfar Parķsarsamžykktarinnar, žannig aš stefnir ķ hlżnun upp į 2,4°C og žašan af meira.  Umskiptin, sem žurfa aš verša į žessum įratug, jafngilda byltingu ķ framleišsluhįttum, neyzlu og samskiptum viš móšur jörš.  "Plįneta okkar hangir į blįžręši" var mešal ašvörunarorša framkvęmdastjóra Sameinušu žjóšanna, Antonios Guterres, viš opnun rįšstefnunnar ķ Glasgow.  Lausnin felst ekki ašeins ķ aš hverfa frį notkun jaršefnaeldsneytis ķ tķš einnar kynslóšar, heldur veršur aš draga śr rįnyrkju į öllum svišum.  Temprun neyzlu og lķfshįtta, aš fólksfjölgun meštalinni, er óhjįkvęmileg, eigi mannkyniš aš komast yfir žęr hindranir, sem viš blasa."

"Now you are talking, man", var sagt.  Žarna opinberar Hjörleifur, žaš sem aš baki įróšrinum um hlżnun andrśmsloftsins og um virkjanaandstöšuna hérlendis bżr. 

Aš sjįlfsögšu hefur losun CO2 aukizt vķšast hvar frį Parķsarrįšstefnunni ķ desember 2015.  Hvernig ķ ósköpunum į annaš aš vera meš žeim mįlatilbśnaši, sem žar var višhafšur meš frošusnakki um hįleitar hugsjónir stjórnmįlamanna um framtķš jaršarinnar ? Ekkert, sem hönd var į festandi, um tęki og tól til žess į borš viš sameiginlegan koltvķildisskatt eša sambęrilegt. 

 

Žessi framreikningur į hlżnun andrśmsloftsins, sem Hjörleifur vitnar žarna til, er algerlega śr lausu lofti gripinn og veršur aš flokka sem įróšursbrellu, žvķ aš reiknilķkönin, sem aš baki bśa, eru meingölluš, eins og prófessor John Christy, loftslagsfręšingur viš UAH, hefur sżnt fram į. 

Sķšan afhjśpar Hjörleifur hugmyndafręšina, sem aš baki öllum žessum lįtum bżr.  Žaš žarf aš gjörbreyta lifnašarhįttum almennings og stórdraga śr neyzlunni.  Žetta žżšir aušvitaš, aš framkvęma veršur stórfellda lķfskjaraskeršingu, žvķ aš ķ hvaš eiga peningarnir annars aš fara ?  Hvaš segja verkalżšsfélögin um žennan bošskap vinstri mannsins Hjörleifs Guttormssonar.  Eru žau tilbśin aš beita sér fyrir neyzlustżringu, sem mišar aš stórfelldri minnkun neyzlu ?  Nei, žaš hafa engin teikn į lofti sézt um žaš.  Žessi višhorf eiga sér enga raunveruleikatengingu, enda reist į illa ķgrundušum dómsdagsspįm, sem óžarfi er aš taka alvarlega. Višhorfin eiga ašeins upp į pallborš sérvitringa į borš viš Landvernd, sem berst gegn žjóšarhagsmunum meš žvķ aš žvęlast fyrir flestum orkuframkvęmdum ķ landinu, og į borš viš meirihluta borgarstjórnarinnar, sem leggur fęš į samgöngumannvirki eins og greišfęrar akbrautir og afkastamikil og hęttulķtil mislęg gatnamót įsamt flugvelli į einu bezta flugvallarstęši landsins.  Žetta afturhald er ekki į vetur setjandi og veršur aš brjóta į bak aftur hiš fyrsta. Til žess žarf aš hafa bein ķ nefinu. Hefur téšur Borgnesingur žaš, žegar til kastanna kemur ? 

 

  


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Jónatan Karlsson

Sęll Bjarni.

Ég žakka žér fyrir įgętar skošanir žķnar og barįttu ķ fleiri mįlefnun en einungis andstöšu viš Orkupakkana illręmdu eins og žś kemur inn į ķ vištölum og frįbęrum bloggfęrslum žķnum, sem aš mķnu mati męttu vera fleiri, en styttri, hver og ein - žvķ žś spannar yfir svo margt ķ einu, en žar fyrir utan, žį er ég žér nęr aš öllu leyti sammįla.

Eitt atriši er žó žyrnir ķ auga mķnu, eins og eftirfarandi mįlsgrein śr fęrslu žinni er dęmi um:

"Ķ Kķna, žar sem kommśnistaflokkurinn hefur virkjaš kapķtalismann į framleišslusvišinu og višskiptasvišinu, en stundar įfram valdaeinokun og skošanakśgun į stjórnmįlasvišinu auk žess aš vera öryggisógn ķ Suš-Austur-Asķu, sem kremur nś lżšréttindi undir hęlnum ķ Hong Kong og ógnar fullveldi Taiwan, sem į fullan rétt į sjįlfstęšri tilveru, enda eru langflestir ķbśanna žess sinnis"

Hér finnst mér žś taka undir meš įróšri žeim er sérstaklega er haldiš śti frį Bandarķkjunum og Bretum og žeirra dyggustu leppum, įn žess aš telja žį alla upp.

Žessi įróšur er skiljanlegur śt frį žeirri stašreynd aš Kķna er į hrašri leiš meš aš verša öflugasta heimsveldiš og ekkert stórveldi getur lķklega sętt sig viš aš tekiš sé fram śr žvķ.

Įgętt dęmi um įróšurinn hér ķ fjölmišlum eru stöšugar fréttir og myndskeiš frį mótmęlunum ķ Hong Kong fyrir nokkrum mįnušum, žar sem žó var einungis sagt aš mögulega hefši mįtt rekja eitt daušsfall manns sem féll nišur af hśsžaki, til mótmęlana.

Žaš er į sama tķma lķtiš eša ekkert fjallaš um regluleg og blóšugari mótmęli ķ Parķs og svo ekki sé minnst į sjįlfstęšisbarįttu Katalónķu, eša į nokkur önnur mótmęli į okkar slóšum.

Flestir žeirra vesturlandabśa sem lķkt og ég sem hafa eytt tķma vķtt og breitt ķ Kķna, geta boriš og stašfest aš įstandiš ķ mannhafinu žar er frišsęlt og allur almenningur viršist una glašur viš sitt og žś getur labbaš öruggur um götur į öllum tķmum sólarhrings, sem er allt annaš en t.a.m. er hęgt aš segja um margar borgir į vesturlöndum, jafnvel ķ Reykjavķk.

P.S.

Sįrgrętilegt og óskiljanleg žykir mér žó sś stašreynd, aš illręmdasti haturs-og hręšsluįróšurinn gagnvart žessari vinažjóš okkar sem ég heyri hér į skerinu er frį hinni annars įgętu śtvarpsstöš sem kennir sig viš sögu og hef ég žvķ séš mig knśinn til aš hętta reglulegum stušningi mķnum viš mišilinn vegna hlutdręgni minnar.

Jónatan Karlsson, 24.12.2021 kl. 21:53

2 Smįmynd: Bjarni Jónsson

Sęll, Jónatan.

Žś žekkir Kķna af eigin raun, en ég ekki.  Frį mķnum bęjardyrum séš (śr fjarlęgš) er Kķna alręšisrķki, sem nś vill hasla sér völl.  Stjórnvöld ķ Kķna hafa legiš undir įmęli fyrir mešferš į žjóšum į vesturlandamęrum rķkisins, t.d. Tķbetum og Śķgśrum, sem eru mśhamešstrśar.  Žį hafa žeir ķtrekaš yfirrįšarétt sinn yfir Taiwan og hafsvęšum į Suš-Austur-Kķnahafi.  Allt hefur žetta valdiš öšrum žjóšum į svęšinu ótta, og Taiwanar kęra sig fęstir um žessa sameiningu, ef marka mį vestręna fréttamišla.  Allt hefur žetta valdiš įhyggjum į Vesturlöndum, sem hafa m.a. leitt til banns viš notkum viss tęknibśnašar frį Kķna (Huawei) ķ nokkrum löndum.  Ég višurkenni fśslega, aš gleraugu mķn eru vestręn, žegar ég virši žetta fyrir mér, og ég śtiloka ekki, aš Kķnverjar séu aš einhverju leyti hafšir fyrir rangri sök ķ įróšursstrķšinu.  

Bjarni Jónsson, 25.12.2021 kl. 14:15

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband